امثال
۱ امثال سلیمان،+ پسر داوود،+ پادشاه اسرائیل:+
۲ این مَثَلها به شخص کمک میکند که حکمت + و ادب* بیاموزد،
سخنان حکیمانه را درک کند،
۳ و تأدیب را قبول کند،+ تأدیبی که به او بینش میدهد
تا درستکار و باانصاف باشد + و درست* قضاوت کند.+
۴ این مَثَلها به کسی که خام و بیتجربه است کمک میکند عاقل و دوراندیش باشد،+
و به شخص جوان، دانش و قدرت تفکّر میدهد.+
۵ شخص دانا گوش میدهد و بیشتر یاد میگیرد،+
و آدم عاقل به دنبال راهنماییهای مفید است +
۶ تا بتواند مَثَلها و گفتههای عمیق* را درک کند،
و سخنان دانایان و معنی معماهایشان را بفهمد.+
۷ اولین قدم برای کسب دانش، احترام گذاشتن به یَهُوَه* است.+
فقط افراد نادان از حکمت و تأدیب* بیزارند.+
۱۰ ای فرزندم،* اگر گناهکاران سعی کنند تو را وسوسه کنند، تسلیم نشو.+
۱۱ شاید به تو بگویند: «همراه ما بیا!
بیا در کمین بنشینیم تا برای تفریح، خون آدمهای بیگناه را بریزیم؛
بیا مخفی شویم و منتظر آنها بمانیم.
۱۲ ما مثل گور،* آنها را زندهزنده میبلعیم؛
آنها کاملاً بلعیده میشوند، درست مثل کسانی که به گودال مرگ فرو میروند.
۱۳ بیا تمام اموال باارزش آنها را به چنگ آوریم،
و خانههایمان را با این غنیمتها پر کنیم.
۱۴ بیا و با ما همدست شو!
اگر بیایی، از اموال دزدی سهم مساوی به تو میدهیم.»
۱۵ فرزندم،* دنبال آنها نرو.
خودت را از راه آنها دور نگه دار،+
۱۶ چون آنها به طرف شرارت میدوند،
و برای ریختن خون دیگران میشتابند.+
۱۷ قطعاً بیفایده است که کسی جلوی چشم یک پرنده برایش دام بگذارد!
۱۸ به همین دلیل، این افراد کمین میکنند تا خون دیگران را بریزند؛
آنها مخفی میشوند تا دیگران را بکشند؛
۱۹ کسانی که دنبال سود نامشروع هستند همین کارها را میکنند،
عاقبت کسانی که چنین سودی را به دست میآورند، مرگ و نابودی است.+
۲۰ حکمت حقیقی + در کوچهها فریاد میزند،+
و در میدان شهر صدایش را بلند میکند.+
۲۱ سر خیابانهای شلوغ، مردم را صدا میکند،
و کنار دروازههای شهر به آنها میگوید:+
۲۲ «ای افراد بیتجربه، تا کی دوست دارید بیتجربه بمانید؟*
ای مسخرهکنندگان، تا کی میخواهید از مسخره کردن دیگران لذّت ببرید؟
ای افراد نادان، تا کی میخواهید از دانش بیزار باشید؟+
آن وقت من روحم را بر شما خواهم ریخت،
و چیزهایی را که میدانم به شما یاد خواهم داد.+
۲۴ من بارها شما را صدا کردم، ولی مرا رد کردید،
دستم را به طرفتان دراز کردم، اما هیچ کدامتان توجهی نکردید.+
۲۵ شما مرتب همهٔ پندها و نصیحتهای مرا نادیده گرفتید،
و نخواستید توبیخ مرا قبول کنید.
۲۶ پس وقتی گرفتار مصیبت شوید، من به شما خواهم خندید،
و موقعی که بلا بر سرتان بیاید شما را مسخره خواهم کرد؛+
۲۷ یعنی وقتی چیزی که از آن میترسید، مثل طوفان بر سرتان بیاید،
هنگامی که مصیبت مثل تندباد دامنگیرتان شود،
و وقتی که سختی و بدبختی بر سرتان بیاید.
۲۸ در آن زمان، مدام مرا صدا خواهند کرد ولی من جواب نخواهم داد،
حتی اگر با شور و شوق به دنبال من بگردند، مرا پیدا نخواهند کرد؛+
۲۹ چون از دانش بیزار بودند،+
۳۰ پند و نصیحت مرا رد کردند،
و همهٔ توبیخهای مرا خوار شمردند.
۳۱ بنابراین نتیجهٔ راهی را که در پیش گرفتهاند خواهند دید،*+
و طعم تلخ تصمیمهایشان را خواهند چشید.*
۳۲ خودسریهای افراد بیتجربه، آنها را به کشتن میدهد،
و بیخیالی افراد نادان، باعث نابودیشان میشود.
۲ ای فرزندم،* اگر حرفهای مرا قبول کنی،
و فرمانهایم برایت مثل گنج باارزشی باشند،+
۲ اگر به حرفهای حکیمانه گوش بدهی،+
و از ته دل برای به دست آوردن قدرت تشخیص تلاش کنی،+
۳ اگر به دنبال درک و فهم باشی،+
و بخواهی قدرت تشخیص به دست بیاوری،+
۴ اگر آنها را مثل نقره جستجو کنی،+
و مثل گنج پنهان به دنبالشان باشی،+
۵ آن وقت میفهمی که احترام گذاشتن به یَهُوَه* به چه معناست،+
و به شناخت خدا دست پیدا میکنی؛+
۷ او حکمت* را برای درستکاران مثل یک گنج نگه میدارد.
او سپر کسانی است که در تمام کارهایشان وفادارند.+
۱۰ وقتی حکمت به دلت راه پیدا کند،+
و دانش برایت لذّتبخش شود،+
۱۱ آن وقت، قدرت تفکّرت از تو محافظت میکند،+
و قدرت تشخیصت تو را از خطر دور نگه میدارد
۱۲ تا به راههای بد نروی،
و از کسانی که دیگران را با حرفهایشان منحرف میکنند دوری کنی؛+
۱۳ از افرادی که راههای راست را ترک کردهاند،
و در راههای تاریک شریران قدم برمیدارند؛+
۱۴ از کسانی که از کارهای بد خوشحال میشوند،
و از انجام کارهای شریرانه لذّت میبرند؛
۱۵ از کسانی که راههایشان منحرف است،
و تمام کارهایشان پر از فریب است.
۱۶ حکمت، تو را از زن فاسد،*
و از چربزبانیهای* زن بدکاره* محفوظ نگه میدارد؛+
۱۷ از زنی که شوهر* دوران جوانیاش را ترک میکند،+
و عهدی را که با خدایش بسته فراموش میکند؛
۱۸ رفتن به خانهٔ چنین زنی، مثل رفتن به گور است،
و راه او جادهٔ مرگ است.+
۱۹ هیچ کدام از کسانی که با او رابطه داشتهاند، از آن جاده برنمیگردند،
و هیچ کدامشان دیگر در راه زندگی قدم نخواهند گذاشت.+
۲۰ پس تو راه انسانهای خوب را دنبال کن،
و در مسیر درستکاران بمان؛+
۲۱ چون فقط درستکاران روی زمین زندگی خواهند کرد،
۳ ای فرزندم،* تعالیم* مرا فراموش نکن،
و از ته دل به فرمانهایم عمل کن.
۲ اگر این کارها را بکنی، عمر طولانی خواهی داشت،
و سالهای زیاد با آرامش زندگی خواهی کرد.+
۳ نگذار محبت پایدار* و وفاداری* از تو دور شود،+
آنها را به گردنت ببند،
و روی لوح دلت بنویس.+
۴ آن وقت مورد لطف خدا و مردم قرار میگیری،+
و آنها تو را شخصی عاقل و دانا میدانند.
۷ خودت را بیش از حد عاقل ندان.+
برای یَهُوَه احترام عمیق قائل باش* و از بدی دوری کن.
۸ این برای بدنت مثل دارویی شفابخش خواهد بود،
و روحیهات را تازه خواهد کرد.*
۹ با تقدیم چیزهای باارزشی که داری به یَهُوَه احترام بگذار،+
با تقدیم نوبر تمام محصولت.*+
۱۰ آن وقت انبارهایت کاملاً پر میشود،+
و خمرههای* شرابت از شراب تازه لبریز خواهد شد.
۱۱ فرزندم،* تأدیب یَهُوَه را رد نکن،+
و از توبیخ او نفرت نداشته باش؛+
۱۲ چون یَهُوَه کسانی را که دوست دارد توبیخ میکند،+
درست مثل پدری که فرزند عزیزش را توبیخ میکند.+
۱۳ شاد و سعادتمند است کسی که حکمت را پیدا کند،+
و کسی که قدرت تشخیص به دست آورد.
۱۴ پیدا کردن حکمت بهتر از پیدا کردن نقره است،
و فایدهای که از آن میبری، بهتر از داشتن طلاست.+
۱۶ در دست راستش عمر طولانی است،
و در دست چپش ثروت و جلال.
۱۷ راههایش دلپذیر است،
و تمام مسیرهایش آرامشبخش.+
۱۸ حکمت برای کسانی که آن را به دست میآورند مثل درختی حیاتبخش است،
و کسانی که آن را محکم نگه میدارند، شاد و خوشحال خواهند بود.+
۱۹ یَهُوَه با حکمتش پایه و اساس زمین را گذاشت،+
و با داناییاش* آسمانها را استوار کرد.+
۲۱ فرزندم،* اینها* را همیشه به یاد داشته باش،
و حکمت* و قدرت تفکّرت را همیشه حفظ کن.
۲۲ اینها به تو عمر طولانی* خواهند داد،
و مثل گردنبندی زیبا دور گردنت خواهند بود.
۲۳ آن وقت در راه خودت در امنیت خواهی بود،
و پایت هیچ وقت لغزش نخواهد خورد.+
۲۸ اگر میتوانی به همسایهات کمک کنی، همان موقع به او کمک کن؛
به او نگو، «الآن نمیتوانم چیزی را که میخواهی به تو بدهم. برو و فردا بیا!»
۲۹ برای همسایهات نقشههای پلید نکش،+
همان کسی که با خیال راحت کنار تو زندگی میکند.
۳۰ با کسی که کار بدی در حق تو نکرده،
بیدلیل دعوا نکن.+
۳۱ به شخص خشن و زورگو حسادت نکن،+
و از کارهایش تقلید نکن؛
۳۲ چون یَهُوَه از شخص فریبکار نفرت دارد،+
اما دوستِ نزدیک پاکدلان است.+
۳۵ دانایان مورد عزّت و احترام قرار میگیرند،
اما احمقان برای چیزهایی ارزش قائلند که باعث بیحرمتیشان میشود.+
۴ فرزندانم،* وقتی پدرتان شما را تأدیب میکند، به حرفهایش گوش کنید،+
و به آنها توجه کنید تا درک و فهم پیدا کنید؛
۲ چون من توصیههای مفیدی به شما میدهم،
۴ پدرم به من تعلیم داد و گفت: «حرفهایم را در دلت نگه دار.+
به فرمانهایم عمل کن تا عمر طولانی داشته باشی.+
۵ به دنبال حکمت و درک و فهم باش.+
چیزهایی را که گفتم به یاد داشته باش و از آنها سرپیچی نکن.
۶ حکمت را ترک نکن، چون محافظ تو خواهد بود،
آن را دوست داشته باش، چون از تو مراقبت خواهد کرد.
۷ حکمت از همه چیز مهمتر است،+ پس آن را به دست آور.
علاوه بر تمام چیزهایی که به دست میآوری، درک و فهم را به دست آور.+
۸ برای حکمت ارزش زیاد قائل باش، چون تو را سرافراز میکند.+
اگر حکمت را با آغوش باز قبول کنی، باعث عزّت و احترام تو میشود.+
۹ حکمت مثل تاج گُلی روی سرت خواهد بود،
مثل تاجی که به تو زیبایی میدهد.»
۱۱ من به تو تعلیم میدهم تا در راه حکمت قدم برداری،+
و تو را راهنمایی میکنم که در راه راست بمانی.+
۱۲ وقتی قدم برمیداری، مانعی سر راهت نخواهد بود،
و اگر بدوی، پایت نخواهد لغزید.
۱۳ تأدیب را قبول کن و آن را همیشه به یاد داشته باش.+
آن را فراموش نکن، چون جان تو به آن بستگی دارد.+
۱۶ شریران تا کار خلافی نکنند خوابشان نمیبرد،
و تا به کسی صدمه نزنند خواب به چشمشان نمیآید.
۱۷ نانِ شرارت را میخورند،
و شرابِ خشونت را مینوشند.
۱۸ مسیر درستکاران مثل نور صبح است
که رفتهرفته روشنتر میشود تا سرانجام به روشنایی کامل روز تبدیل شود.+
۱۹ اما مسیر شریران مثل تاریکی شب است؛
وقتی میافتند، نمیدانند چه چیزی باعث افتادنشان* شده است.
۲۰ فرزندم،* به حرفهایم توجه کن،
و با دقت به چیزهایی که میگویم گوش بده.
۲۱ آنها را از یاد نبر،
و در عمق دلت حفظ کن؛+
۲۲ چون کسانی که آنها را پیدا میکنند،
هم بدنی سالم خواهند داشت و هم جانشان حفظ خواهد شد.+
۲۴ از دروغ گفتن دوری کن،+
و حرفهای فریبنده به زبان نیاور.
۲۵ مستقیم به جلو چشم بدوز،
و به این طرف و آن طرف نگاه نکن.+
۲۷ به راست یا چپ منحرف نشو،+
و در راههای بد قدم نگذار.
۵ فرزندم،* به حرفهای حکیمانهٔ من توجه کن،
و با دقت به چیزی که دربارهٔ قدرت تشخیص تعلیم میدهم گوش بده.+
۲ به این شکل، قدرت تفکّرت را حفظ میکنی،
و سخنانت مطابق شناخت حقیقی خواهد بود.+
۵ مسیری که در آن میرود، به مرگ میرسد،
و قدمهایش مستقیم به گور* ختم میشود.
۶ آن زن اصلاً به راه درستِ زندگی* فکر نمیکند؛
او گمراه شده است و نمیداند که عاقبت راهی که میرود چیست.
۷ پس حالا پسران من، به من گوش بدهید،
و چیزهایی را که میگویم نادیده نگیرید!
۸ ای پسرم، از چنین زنی دوری کن،
و حتی به در خانهاش نزدیک نشو،+
۹ مبادا عزّت و احترامت را از دست بدهی،+
و سالیان سال سختی و عذاب بکشی؛+
۱۰ مبادا دار و ندارت* به دست غریبهها بیفتد،+
و چیزهایی که با زحمت زیاد به دست آوردهای به خانهٔ شخص بیگانهای برده شود.
۱۱ آن وقت در پایان عمرت، وقتی ضعیف و درمانده میشوی،
از شدّت درد، آه و ناله میکنی،+
۱۲ و میگویی: «چقدر از تأدیب* شدن نفرت داشتم!
چقدر از توبیخ شدن بیزار بودم!*
۱۳ چرا به حرف معلّمهایم گوش نکردم؟
چرا به سخنانشان توجه نکردم؟
۱۶ آیا درست است که آب چشمههایت بیرون از خانه پخش شود،
و آب نهرهایت در میدانهای شهر جاری شود؟+
۱۷ منبع آب تو باید فقط برای خودت باشد،
نه برای غریبهها.+
از پستانهایش همیشه لذّت ببر،*
و از عشقش همیشه سرمست باش.+
۲۲ خطاهای شخص شریر مثل دام گرفتارش میکند،
و گناهانش مثل طناب به دورش میپیچد.+
۲۳ قبول نکردن پند و نصیحت* باعث مرگش میشود،
و حماقت بیش از حد، او را از راه به در میکند.
۶ فرزندم،* اگر ضامن کسی شدهای،*+
و برای ضمانت او با غریبهای توافق کردهای،*+
۲ اگر به خاطر قولی که دادهای به دام افتادهای،
یا به خاطر حرفی که از دهانت پریده گرفتار شدهای،+
۳ ای پسرم برای خلاص کردن خودت باید این کار را بکنی،
چون به دست شخصی دیگر* افتادهای:
هر چه زودتر پیش او برو و برای خلاصی خودت، با فروتنی به او التماس کن.+
۴ تا وقتی این کار را نکردهای، خواب به چشمانت راه نده،
و نگذار پلکهایت روی هم بیاید.
۵ خودت را آزاد کن؛
مثل یک غزال یا پرنده که خودش را از دست شکارچی آزاد میکند.
۷ آنها نه فرماندهای دارند، نه رئیسی و نه حاکمی!
۸ با این حال، در تابستان خوراکشان را جمع میکنند،+
و در فصل برداشت انبارشان را پر میکنند.
۹ ای آدم تنبل، تا کی میخواهی یک گوشه بخوابی؟
کی میخواهی بیدار شوی؟
۱۰ کمی خواب، کمی چرت،
کمی دست روی دست گذاشتن برای استراحت،+
۱۱ باعث میشود که فقر مثل یک راهزن سراغت بیاید،
و تنگدستی مثل یک شخص مسلّح تو را غافلگیر کند.+
۱۲ آدم پست* و شریر همیشه دروغ میگوید.+
۱۳ او با چشمش چشمک میزند،+ با پایش علامت میدهد و با انگشتهای دستش اشاره میکند.
۱۵ برای همین، ناگهان مصیبت بر سرش میآید،
و در یک چشم به هم زدن، طوری از پا در میآید که دیگر شفا پیدا نمیکند.+
۱۶ شش چیز هست که یَهُوَه از آنها نفرت دارد؛
حتی هفت چیز هست که از آنها بیزار است:
۱۷ چشمان مغرور،+ زبان دروغگو + و دستانی که خون بیگناه را میریزد،+
۱۸ دلی که نقشههای پلید میکشد + و پاهایی که برای انجام کارهای شریرانه میدود،
۱۹ شاهدی که مرتب شهادت دروغ میدهد،+
۲۱ آنها را بر دلت حک کن،
و به گردنت ببند.
۲۲ هر جا که بروی، راهنمای تو خواهد بود.
وقتی در خواب هستی، از تو محافظت خواهد کرد،
و وقتی بیدار هستی به تو تعلیم خواهد داد؛*
۲۵ دلباختهٔ زیبایی آن زن نشو،+
و نگذار با چشمان عشوهگرش تو را وسوسه کند؛
۲۶ چون زن فاحشه انسان را گدای نان میکند،+
ولی دامی که زن شوهردار میگذارد، به قیمت جان باارزش شخص تمام میشود!
۲۷ مگر ممکن است کسی آتش را بغل کند و لباسش نسوزد؟+
۲۸ مگر ممکن است کسی روی زغالهای داغ راه برود و پایش نسوزد؟
۲۹ این موضوع در مورد کسی که با زن همسایهاش همبستر شود صدق میکند؛
چون هر کسی که او را لمس کند، از مجازات در امان نخواهد بود.+
۳۰ اگر کسی فقط برای سیر کردن شکم خودش دزدی کند،
مردم او را تحقیر نمیکنند.
۳۱ البته اگر دستگیر شود باید هفت برابر چیزی را که دزدیده است پس بدهد؛
این به قیمت از دست دادن همهٔ چیزهای باارزش خانهاش تمام میشود.+
۳۲ کسی که با زنی زنا میکند، کمعقل و نادان است،
چون خودش را نابود میکند.+
۳۴ چون غیرت باعث میشود که شوهر خشمگین شود،
و با بیرحمی انتقام بگیرد.+
۳۵ او هیچ غرامتی قبول نمیکند،
و هیچ هدیهای، هر چقدر هم که بزرگ باشد نمیتواند او را راضی کند.
۳ آنها را دور انگشتانت ببند،
و روی لوح دلت بنویس.+
۴ حکمت را «خواهر خودت» بدان،
و درک و فهم را «خویشاوند خودت.»
۶ یک روز از پنجرهٔ خانهام،
و از بین نردههای آن به بیرون نگاه میکردم،
۷ و در بین چند جوان بیتجربه،*
چشمم به جوانی خورد که کمعقل و نادان بود.+
۸ وقتی او از سر کوچهٔ آن زن میگذشت،
پیچید و به طرف خانهٔ او رفت.
هوا گرگ و میش بود و رو به تاریکی میرفت.
۱۱ آن زن، بلند بلند حرف میزد و گستاخ بود،+
و هیچ وقت در خانهاش نمیماند.
۱۲ گاهی در کوچهها پرسه میزد، گاهی در میدانها.
و برای فریب مردان در هر گوشه و کناری کمین میکرد.+
۱۳ او آن جوان را گرفت و بوسید،
و با بیشرمی به او گفت:
۱۴ «من نذر کرده بودم که قربانیهای شراکت تقدیم کنم،+
و امروز نذرم را ادا کردم.
۱۵ به همین دلیل، برای دیدن تو بیرون آمدم؛
من دنبالت میگشتم و تو را پیدا کردم!
۱۶ روی تختم ملافههای نفیس پهن کردهام؛
ملافههایی رنگارنگ از پارچههای کتان مصری.+
۱۷ روی تختم عطر مُرّ و عود و دارچین پاشیدهام.+
۱۸ بیا تا صبح کنار هم از عشق سیراب شویم،
و در آغوش هم از عشق پرشور و حرارت لذّت ببریم؛
۱۹ چون شوهرم خانه نیست،
و به سفری دور رفته است.
۲۰ او کیسهٔ پولش را با خود برده،
و تا آخر ماه* برنمیگردد.»
۲۱ آن زن او را با حرفهای وسوسهانگیزش فریب داد،+
و با چربزبانی از راه به در کرد.
۲۲ آن جوان مثل گاوی که به کشتارگاه میرود بلافاصله دنبال او رفت،
مثل احمقی که اجازه داده او را به زنجیر بکشند* و مجازات کنند.+
۲۳ در نهایت تیری به جگرش فرو میرود؛
او مثل پرندهای است که به داخل دام میپرد و نمیداند مرگ در انتظارش است.+
۲۴ حالا ای پسرانم به من گوش بدهید،
و به چیزهایی که میگویم توجه کنید.
۲۵ نگذارید چنین زنی دلتان را اسیر کند،
و به راههایش کشیده نشوید؛+
۲۶ چون خیلیها قربانی وسوسههای او شدهاند،+
و او عدهٔ زیادی را به کشتن داده است.+
۸ آیا صدای حکمت را نمیشنوید؟
آیا نمیشنوید که قدرت تشخیص صدایش را بلند میکند؟+
۲ حکمت روی بلندیهای کنار جاده میایستد،+
و همین طور سر چهارراهها.
۴ «ای مردم، روی صحبتم با شماست،
و با صدای بلند همهٔ شما را صدا میکنم.
۵ ای اشخاص بیتجربه، یاد بگیرید که عاقل و دوراندیش باشید؛+
ای افراد احمق، درک و فهم* به دست آورید.
۶ به چیزهایی که میگویم گوش دهید،
چون حرفهایی که به زبان میآورم مهم و درست است.
۷ من زیر لب حقیقت را بیان میکنم،
و زبانم از دروغ و فریب بیزار است.
۸ هر چه میگویم درست و منصفانه است،
و هیچ فریب و حقهای در حرفهایم نیست.
۹ حرفهای من برای شخصی که قدرت تشخیص دارد روشن و قابل فهم است،
و برای شخصی که دانش به دست آورده است، درست و منطقی.
۱۰ به جای نقره، تأدیبهای مرا قبول کن،
و به جای خالصترین طلا، به دنبال دانش باش؛+
۱۱ چون حکمت باارزشتر از مرجانهاست،*
و نمیتوان آن را با هیچ چیز باارزشی مقایسه کرد.
۱۲ من که حکمت هستم، با دوراندیشی همنشینم،
و دانش و قدرت تفکّر کسب کردهام.+
۱۳ احترام عمیق به یَهُوَه* به معنی نفرت داشتن از بدی است.+
من از خودپسندی و غرور + و رفتار و گفتار نادرست بیزارم.+
۱۵ با کمک من، پادشاهان سلطنت میکنند،
و حاکمان قوانین عادلانه وضع میکنند.+
۱۶ با کمک من، امیران حکمرانی میکنند،
و اشرافزادگان عادلانه داوری میکنند.
۱۷ من کسانی را که مرا دوست دارند، دوست دارم.
کسانی که به دنبال من هستند، مرا پیدا خواهند کرد.+
۱۸ ثروت و شکوه و دارایی پایدار،*
و همین طور درستکاری با من است.
۱۹ محصول من بهتر از طلای خالص است،
و چیزی که به بار میآورم، بهتر از مرغوبترین نقره.+
۲۰ راه من راه درستکاری است،
و در وسط مسیر حق و عدالت قدم برمیدارم.
۲۱ من به کسانی که مرا دوست دارند، ثروت زیادی به ارث میدهم،
و انبارهایشان را پر میکنم.
۲۵ قبل از این که کوهها به وجود بیایند،
قبل از تپهها، من متولّد شدم؛
۲۶ قبل از این که او زمین و دشتهایش،
و اولین ذرّات خاک را بسازد.
۲۷ وقتی آسمانها را استوار کرد،+ من آنجا بودم.
وقتی افق* را روی سطح آبها قرار داد،+
۲۸ وقتی ابرها را در آسمان گذاشت،*
و چشمههای عمیق را شکل داد،
۲۹ وقتی برای دریاها حد و مرز قرار داد
تا آبها از حدّی که او برایشان گذاشته فراتر نروند،+
و وقتی پایه و اساس زمین را گذاشت،*
من هر روز باعث خوشحالی او میشدم،+
و خودم هم در کنارش همیشه شاد بودم.+
۳۱ وقتی او زمین را برای سکونت آماده کرد خیلی شاد شدم،
اما بیشتر از هر چیز، انسانها باعث شادی من شدند.
۳۲ حالا ای فرزندانم به حرفهای من گوش دهید،
چون کسانی که در راههای من میمانند، شاد و سعادتمند هستند.
۳۳ به چیزهایی که برای تأدیب به شما میگویم گوش کنید تا دانا شوید؛+
هیچ وقت تأدیب را نادیده نگیرید.
۳۴ شاد و سعادتمند است کسی که به من گوش دهد؛
کسی که هر روز صبح زود، جلوی در خانهام بیاید،*
و کنار در خانهام منتظر من بماند؛
۳۵ چون هر کس مرا پیدا کند زندگی را پیدا کرده،+
و رضایت یَهُوَه را به دست میآورد.
۳۶ اما کسی که مرا نادیده بگیرد به خودش صدمه میزند،
و کسی که از من متنفر باشد در واقع مرگ را دوست دارد.»+
۹ حکمت واقعی خانهای برای خودش ساخته،
و هفت ستون آن را تراشیده است.
۳ او کنیزهایش را فرستاده است
تا از بالاترین نقاط شهر با صدای بلند بگویند:+
۴ «هر کس خام و بیتجربه است، به اینجا بیاید!»
او به آدمهای کمعقل میگوید:
۵ «بیایید و از نان من بخورید،
و از شرابی که ادویه زدهام بنوشید.
۷ کسی که مسخرهکننده را اصلاح کند، به استقبال بیاحترامی میرود.+
کسی که شخص شریر را توبیخ کند، به خودش صدمه میزند.
۸ مسخرهکننده را توبیخ نکن، چون از تو متنفر میشود.+
ولی اگر شخص دانا را توبیخ کنی، تو را دوست خواهد داشت.+
۹ اگر شخص دانا را آموزش بدهی، داناتر میشود،+
اگر شخص درستکار را تعلیم بدهی، دانش او بیشتر میشود.
۱۰ اولین قدم برای کسب حکمت، احترام گذاشتن به یَهُوَه است،*+
و شناخت خدای مقدّس + به تو درک و فهم میدهد؛
۱۱ از طریق من، روزهای عمرت زیاد میشود،+
و به سالهای عمرت اضافه میشود.
۱۲ اگر حکمت داشته باشی، خودت فایده میبری،
اما اگر دیگران را مسخره کنی، دودش به چشم خودت میرود.*
۱۳ زن احمق بلندبلند حرف میزند.+
او نادان است و هیچ چیز نمیفهمد.
۱۴ او جلوی درِ خانهاش،
در بلندیهای شهر روی سکویی مینشیند،+
۱۵ و رهگذران را صدا میزند،
و به آنها که مستقیم به راه خودشان میروند میگوید:
۱۶ «ای کسانی که خام و بیتجربه هستید، پیش من بیایید!»
آن زن به افراد نادان میگوید:+
۱۰ امثال سلیمان.+
۲ ثروتی که از راه شرارت به دست میآید، هیچ فایدهای ندارد،
اما درستکاری شخص، او را از مرگ نجات میدهد.+
۳ یَهُوَه باعث نمیشود که درستکاران گرسنگی بکشند،+
ولی مانع میشود که شریران به آرزوهایشان برسند.
۵ پسری که از روی بینش عمل میکند، در تابستان محصول را برداشت میکند،
اما پسری که موقع برداشت بخوابد، شرمنده میشود.+
۸ شخصی که دلی حکیم دارد راهنماییها* را قبول میکند،+
اما کسی که حرفهای احمقانه میزند، ضرر میبیند.+
۹ کسی که در راه صداقت و وفاداری قدم برمیدارد در راه امنی است،+
اما شخصی که راهش را کج میکند دستش رو خواهد شد.+
۱۰ کسی که موذیانه چشمک میزند، باعث غم و بدبختی میشود،+
و کسی که حرفهای احمقانه میزند، خرد و نابود میشود.+
۱۲ نفرت اختلافات را بیشتر میکند،
اما محبت همهٔ خطاها را میپوشاند.+
۱۵ دارایی شخص ثروتمند برایش مثل شهری مستحکم است،
اما فقیران به خاطر فقر از پا درمیآیند.+
۱۶ کارهای درستکاران آنها را به طرف زندگی هدایت میکند،
اما کارهای شریران آنها را به گناه میکشاند.+
۱۷ کسی که تأدیب را قبول میکند، در مسیر زندگی قدم برمیدارد،
اما کسی که توبیخ را نادیده میگیرد، دیگران را به بیراهه میکشاند.
۱۸ کسی که نفرتش را مخفی نگه میدارد دروغ میگوید،+
و کسی که شایعات بیاساس* را پخش میکند احمق است.
۲۱ حرفهای شخص درستکار به عدهٔ زیادی فایده میرساند،*+
اما بیعقلی شخص نادان او را به کشتن میدهد.+
۲۳ رفتار بیشرمانه برای شخص احمق یک نوع تفریح است،
اما کسی که قدرت تشخیص دارد، با حکمت رفتار میکند.+
۲۴ آدم شریر دچار همان بلایی میشود که از آن میترسد،
اما آدم درستکار به آرزویش میرسد.+
۲۵ وقتی طوفان بیاید، شریران نابود خواهند شد،+
اما درستکاران مثل زیربنای محکمی هستند که تا ابد باقی میماند.+
۲۶ همان طور که سرکه دندان را اذیت میکند و دود چشم را میسوزاند،
آدم تنبل هم باعث عذاب کارفرمایش میشود.
۳۱ حرفهای شخص درستکار حکمت به بار میآورد،
اما زبان کسی که حرفهای زشت و نادرست* میزند بریده خواهد شد.
۳۲ درستکاران میدانند که چه حرفهایی خوشایند است،
اما شریران حرفهای زشت و نادرست* به زبان میآورند.
۱۱ یَهُوَه از ترازویی که برای کلاهبرداری نامیزان شده نفرت دارد،
اما وزنههای درست و دقیق را دوست دارد.+
۵ درستکاری شخص بیعیب راهش را هموار میکند،
اما شرارتهای شخص شریر باعث افتادن او میشود.+
۶ کارهای خوب* درستکاران آنها را نجات میدهد،+
اما خیانتکاران در دام خواستههای خودشان گرفتار میشوند.+
۷ وقتی شخص شریر میمیرد، امیدش از بین میرود،
و انتظاراتی که به خاطر قدرتش داشت نقش بر آب میشود.+
۸ شخص درستکار از سختی و مصیبت نجات پیدا میکند،
و آدم شریر به جای او مصیبت میکشد.+
۹ مرتدان* با حرفهایشان باعث نابودی همنوع* خود میشوند،
اما درستکاران به خاطر دانشی که دارند نجات پیدا میکنند.+
۱۰ خوبیهای شخصِ درستکار تمام مردم شهر را خوشحال میکند،
و مرگ آدم شریر باعث میشود مردم از شادی فریاد بزنند.+
۱۲ آدم کمعقل و نادان دیگران را تحقیر میکند،*
اما کسی که واقعاً قدرت تشخیص دارد، جلوی زبان خود را میگیرد.+
۱۳ کسی که تهمت میزند، هر جا که میرود موضوعات محرمانه را فاش میکند،+
اما شخص قابل اعتماد، رازدار است.
۱۴ مردم بدون راهنماییِ خردمندانه* به دردسر میافتند،
۱۵ کسی که برای وام غریبهها ضامن شود،* حتماً ضرر میکند،+
اما کسی که تعهد ندهد،* به دردسر نمیافتد.
۱۹ کسی که مصمم است درستکار بماند، به زندگی دست پیدا میکند،+
اما کسی که به دنبال شرارت است، به طرف مرگ میرود.
۲۱ مطمئن باش که آدم شریر بدون مجازات نخواهد ماند،+
اما نسل درستکاران نجات پیدا خواهند کرد.
۲۴ کسی که دست و دلباز است، حتی بیشتر از چیزی که داشته است به دست میآورد،+
اما کسی که از کمک به نیازمندان کوتاهی میکند، سرانجام فقیر میشود.+
۲۶ مردم کسی را که غلّهاش را احتکار میکند لعنت میکنند،
اما برای کسی که آن را میفروشد برکت میخواهند.
۲۷ کسی که تلاش میکند کارهای خوب انجام دهد، مورد لطف قرار میگیرد،+
اما کسی که دنبال کارهای بد است، عاقبت بدی خواهد داشت.+
۲۸ کسی که به ثروتش تکیه میکند، از پا درمیآید،+
اما شخص درستکار مثل درختی پر شاخ و برگ شکوفا میشود.+
۲۹ کسی که خانوادهاش را به دردسر بیندازد،* چیزی جز باد به ارث نمیبرد،+
و آدم احمق خدمتکار کسی میشود که دلی حکیم دارد.
۳۰ نتیجهٔ کارهای درستکاران مثل درختی حیاتبخش است،*+
و کسی که دیگران را به انجام کار درست ترغیب کند، خردمند و داناست.+
۳۱ اگر درستکاران پاداش کارهایشان را روی زمین میگیرند،
بدون شک شریران و گناهکاران هم به سزای کارهایشان خواهند رسید!+
۱۲ کسی که تأدیب را دوست دارد، در واقع دانش و شناخت را هم دوست دارد،+
اما کسی که از توبیخ بیزار است، درک و فهم ندارد.+
۲ یَهُوَه از انسان خوب، راضی و خوشحال است،
اما کسی را که نقشههای پلید میکشد، محکوم میکند.+
۴ زن خوب،* تاج سر شوهرش است،+
اما زن بیشرم و حیا مثل خوره باعث پوسیدگی استخوانهای شوهرش میشود.+
۵ افکار درستکاران عادلانه است،
اما راهنماییهای شریران فریبنده.
۷ وقتی شریران نابود میشوند، دیگر هیچ اثری از آنها باقی نمیماند،
اما نسل درستکاران همیشه پابرجا میماند.+
۸ کسی که حرفهای سنجیده میزند، مورد تمجید قرار میگیرد،+
اما کسی که دلش منحرف است، خوار و حقیر شمرده میشود.+
۹ بهتر است انسان شخص مهمی به حساب نیاید و فقط یک خدمتکار داشته باشد،
تا این که خودش را آدم بزرگی نشان دهد و غذایی* نداشته باشد.+
۱۱ کسی که در مزرعهاش کشتوکار کند، غذای کافی خواهد داشت،+
اما کسی که به دنبال کارهای بیهوده باشد، کمعقل و نادان است.
۱۲ بدکاران به چیزهایی که بدکارانِ دیگر به دست آوردهاند حسادت میکنند،
اما درستکاران مثل درختی با ریشههای محکمند و میوه به بار میآورند.
۱۳ آدم شریر در دام حرفهای گناهآلود خودش میافتد،+
اما شخص درستکار از مشکلات و سختیها نجات پیدا میکند.
۱۴ حرفهای خوبِ انسان نتایج خوبی برایش دارد،+
و کارهایش هم برای او پاداش به بار میآورد.
۱۶ آدم نادان بلافاصله عصبانیتش را نشان میدهد،+
اما شخص عاقل بیاحترامی و توهین را نادیده میگیرد.
۱۷ شاهد قابل اعتماد حقیقت را میگوید،
اما حرفهای شاهد دروغگو فریبنده است.
۲۰ کسانی که نقشههای پلید میکشند، دروغ و فریب در دلشان است،
اما کسانی که صلح را ترویج میدهند، شاد و خوشحالند.+
۲۳ آدم عاقل* چیزهایی را که میداند آشکار نمیکند،
اما دل آدم نادان باعث میشود که حرفهای احمقانه از دهانش بپرد.+
۲۶ درستکاران با دقت به دنبال چراگاههای خوبی میگردند،
اما شریران در راهی قدم برمیدارند که به گمراهی منجر میشود.
۲۷ آدم تنبل حتی دنبال شکارش هم نمیرود،+
اما سختکوشی برای انسان، گنجی باارزش است.
۲۸ درستکاران در مسیری که به طرف زندگی میرود قدم برمیدارند،+
و در مسیر آنها مرگ وجود ندارد.
۱۳ فرزند عاقل تأدیب را از پدرش قبول میکند،+
اما کسی که همه چیز را به باد مسخره میگیرد، به توبیخ* توجهی نمیکند.+
۳ کسی که مراقب حرف زدنش است، جانش را حفظ میکند،+
اما کسی که حرفهای نسنجیده میزند،* باعث نابودی خودش میشود.+
۵ درستکاران از دروغ متنفرند،+
اما شریران با کارهایشان شرمندگی و رسوایی به بار میآورند.
۶ درستکاریِ آدم بیگناه او را حفظ میکند،+
اما شرارتِ آدم گناهکار او را به نابودی میکشد.
۷ بعضیها وانمود میکنند که ثروتمندند، ولی هیچ چیز ندارند.+
بعضیها هم وانمود میکنند که فقیرند، ولی ثروت زیادی دارند.
۱۲ انتظاری که طولانی شود،* باعث دلسردی میشود،*+
اما آرزویی که برآورده میشود، مثل درختی حیاتبخش است.+
۱۳ کسی که از تعلیم گرفتن بیزار است، عاقبت بدی خواهد داشت،+
اما کسی که از فرمانها اطاعت میکند، پاداش میگیرد.+
۱۵ آدمی که بینشی عمیق دارد احترام دیگران را جلب میکند،
اما راه خیانتکاران پر از سختی است.
۱۸ کسی که تأدیب را نادیده میگیرد، فقیر و رسوا میشود،
اما کسی که توبیخ* را قبول میکند، به عزّت و احترام میرسد.+
۱۹ برآورده شدن آرزوها برای انسان، شیرین و خوشایند است،+
اما دست کشیدن از کارهای بد برای احمقان تلخ و ناخوشایند است.+
۲۲ آدم خوب حتی برای نوههایش هم میراث به جا میگذارد،
اما ثروتی که شخص گناهکار جمع میکند، به درستکاران خواهد رسید.+
۲۳ زمین شخمزدهٔ شخص فقیر ممکن است محصول زیادی بدهد،
اما شاید ظالمان با بیعدالتی آن را از او بگیرند.*
۲۴ کسی که از تنبیه فرزندش خودداری میکند،* از او متنفر است،+
اما کسی که فرزندش را دوست دارد، در تأدیب او کوتاهی* نمیکند.+
۲ کسی که در راه درستکاری قدم برمیدارد، برای یَهُوَه احترامی عمیق قائل است،*
اما کسی که راههایش فریبنده است، از او بیزار است.
۳ آدم نادان چوب حرفهای متکبّرانهٔ خود را میخورد،
اما حرفهای شخص دانا از او محافظت میکند.
۴ اگر در طویله هیچ گاوی نباشد، آخور تمیز میماند،
اما با قوّت یک گاو نر میتوان محصول زیادی برداشت کرد.
۵ شاهد قابل اعتماد دروغ نمیگوید،
اما از دهان شاهدی که قابل اعتماد نیست، دروغ میبارد.+
۶ کسی که مسخره میکند، هیچ وقت نمیتواند حکمت را پیدا کند،*
اما کسی که درک و فهم دارد، بهآسانی دانش کسب میکند.+
۷ از آدم نادان دوری کن،
چون از حرفهایش چیزی یاد نمیگیری.+
۸ آدم عاقل* به خاطر حکمتش میفهمد که از کدام راه باید برود،
۱۱ خانهٔ شریران از بین خواهد رفت،+
اما خیمهٔ درستکاران پربرکت خواهد شد.
۱۳ دل شخص حتی موقع خنده هم شاید پر از درد باشد،
و بعد از خوشی شاید ناراحتی بیاید.
۱۴ کسی که در دلش انگیزههای بدی دارد، نتیجهٔ کارهایش را میبیند،+
اما انسان خوب پاداش کارهایش را میگیرد.+
۱۶ شخص دانا محتاط است و از کارهای بد دوری میکند،
اما آدم احمق بیملاحظه است* و بیش از حد به خودش اطمینان دارد.
۱۷ کسی که زود از کوره درمیرود، احمقانه رفتار میکند،+
اما کسی که خوب فکر میکند، مورد نفرت قرار میگیرد.
۱۹ انسانهای بد مجبور خواهند شد که به انسانهای خوب تعظیم کنند،
و شریران جلوی درِ خانهٔ درستکاران خم و راست خواهند شد.
۲۱ کسی که از همنوعش* متنفر باشد گناه میکند،
اما کسی که به نیازمندان دلسوزی نشان دهد، از این کار شاد میشود.+
۲۲ آیا کسانی که برای دیگران نقشههای پلید میکشند، به بیراهه نمیروند؟
اما محبت پایدار و وفاداری نصیب کسانی میشود که مصمم هستند خوبی کنند.+
۲۳ تلاش و کوشش در هر کاری فایده دارد،
ولی کسی که فقط حرف میزند، فقیر و محتاج میشود.+
۲۴ ثروت و داراییِ شخصِ دانا مثل تاجی بر سرش است،
اما همهٔ کارهای آدم احمق از روی حماقت است.+
۲۵ شاهد راستگو جان دیگران را نجات میدهد،
اما شاهد فریبکار همهٔ حرفهایش دروغ است.
۲۶ کسی که برای یَهُوَه احترام عمیق قائل است،* تکیهگاه محکمی دارد،+
و این برای فرزندانش پناهگاهی خواهد بود.+
۲۷ احترام عمیق برای یَهُوَه،* چشمهٔ زندگیبخش است،
و انسان را از دامهای مرگ دور نگه میدارد.
۲۸ پادشاهی که تابعین زیادی دارد، شکوه و جلالش هم زیاد است،+
اما حاکمی که تابعی ندارد سقوط میکند.
۲۹ کسی که زود عصبانی نمیشود، قدرت تشخیص زیادی دارد،+
اما کسی که صبر و تحمّل ندارد، حماقتش را نشان میدهد.+
۳۱ کسی که به نیازمندان ظلم میکند، به خالق آنها اهانت میکند،+
اما کسی که به فقیران دلسوزی نشان میدهد، خدا را تمجید میکند.+
۳۲ شرارتِ شریران باعث سقوط و تباهیشان خواهد شد،
اما وفاداری درستکاران برایشان مثل پناهگاهی خواهد بود.+
۳۳ کسی که درک و فهم دارد، به حکمتی که در دلش هست نمیبالد،+
اما آدم احمق همیشه به دانستههایش میبالد.
۳۴ درستکاری باعث سرافرازی یک قوم میشود،+
اما گناه باعث رسوایی آن.
۳۵ خادمی که از روی بینش عمل میکند باعث خوشحالی پادشاه میشود،+
اما خادمی که رفتارش شرمآور است، پادشاه را عصبانی میکند.+
۲ آدم عاقل چیزهایی را که میداند، درست و بجا بیان میکند،+
اما از دهان آدم احمق حماقت بیرون میآید.
۱۰ کسی که راه درست را ترک کرده، با دید منفی به تأدیب نگاه میکند،+
و کسی که از توبیخ متنفر است، مرگ در انتظارش است.+
۱۱ یَهُوَه گور* و مکان نابودی* را بهوضوح میبیند،+
پس چقدر بیشتر، از دل انسان باخبر است!+
۱۲ آدمی که کارش مسخره کردن است با افراد دانا مشورت نمیکند،+
و از کسی که او را اصلاح میکند خوشش نمیآید.+
۱۵ برای شخص رنجدیده، همهٔ روزها بد است،+
اما کسی که از ته دل شاد است، انگار که در ضیافت دائمی حاضر است.+
۱۷ خوردن یک لقمه نان و سبزی* در جایی که محبت هست،+
بهتر از خوردن غذایی پرگوشت در جایی است که نفرت وجود دارد.+
۱۸ آدمی که زود از کوره در میرود، دعوا و مرافعه راه میاندازد،+
۲۱ آدم کمعقل و نادان از کارهای احمقانه شاد میشود،+
اما کسی که قدرت تشخیص دارد در راه درست قدم برمیدارد.+
۲۳ انسان وقتی جواب درستی میدهد، از آن خوشحال میشود،+
و حرفی که بهموقع زده شود، واقعاً خوب و دلنشین است!+
۲۷ کسی که به دنبال سود نامشروع باشد، خانوادهاش را به دردسر میاندازد،*+
اما کسی که از رشوه متنفر است، زنده خواهد ماند.+
۲۸ آدم درستکار* قبل از جواب دادن* خوب فکر میکند،+
اما آدم شریر فوراً حرفهای بد از دهانش بیرون میآید.
۲۹ یَهُوَه از شریران دور است،
اما دعای درستکاران را میشنود.+
۳۱ توبیخ، جان انسان را نجات میدهد،
و کسی که به آن گوش دهد جزو دانایان به حساب میآید.+
۳۲ کسی که تأدیب را رد میکند، در واقع از جانش سیر شده،*+
اما کسی که به توبیخ گوش میدهد، درک و فهم پیدا میکند.+
۳۳ احترام عمیق برای یَهُوَه،* حکمت را به انسان یاد میدهد،+
و فروتنی برای او عزّت و احترام به بار میآورد.+
۴ یَهُوَه از هر چیزی طوری استفاده میکند که مقصودش عملی شود،
و این شامل نابودی شریران در روز مصیبت هم میشود.+
۵ یَهُوَه از همهٔ کسانی که دلی مغرور دارند متنفر است.+
مطمئن باش که چنین آدمی حتماً مجازات میشود.
۶ محبت پایدار* و وفاداری باعث بخشش گناهان میشود،+
و احترام عمیق برای یَهُوَه* باعث میشود که انسان از کارهای بد دوری کند.+
۷ اگر یَهُوَه از کارهای کسی خوشحال باشد،
کاری میکند که حتی دشمنان آن شخص هم با او در صلح باشند.+
۸ دارایی کمی که از راه درست به دست آمده،+
بهتر از درآمد زیادی است که از راههای نادرست به دست میآید.+
۹ شاید انسان در فکر* خود برای زندگیاش برنامهریزی کند،
اما یَهُوَه است که قدمهای او را هدایت میکند.+
۱۰ قضاوتهای* پادشاه باید هماهنگ با راهنماییهای خدا باشد؛+
او هیچ وقت نباید عدالت را زیر پا بگذارد.+
۱۱ ترازوی دقیق و وزنههای درست از طرف یَهُوَه است؛+
همهٔ وزنههایی که در کیسه است کار دست اوست.
۱۳ پادشاهان از حرفهای اشخاص راستگو خوشحال میشوند.
آنها کسانی را که حقیقت را میگویند دوست دارند.+
۱۵ نظر لطف پادشاه حیاتبخش است،
و لطف او مثل ابر بارانزای بهاری است.+
۱۶ کسب حکمت خیلی بهتر از به دست آوردن طلاست،+
و کسب درک و فهم بهتر از به دست آوردن نقره است.+
۱۷ درستکاران از راه بد دوری میکنند.
کسی که مراقب است در چه راهی قدم میگذارد، جانش را حفظ میکند.+
۱۸ غرور به سقوط منجر میشود،
و تکبّر به لغزش میانجامد.+
۱۹ بهتر است که شخص فروتن باشد و با فروتنان همنشینی کند،+
تا این که در میان متکبّران باشد و در ثروت* آنها سهیم شود.
۲۰ کسی که موقعیتی را بهخوبی* میسنجد، در کارش موفق میشود،
و کسی که به یَهُوَه توکّل میکند، شاد و سعادتمند است.
۲۱ شخص دانا* از دید مردم، درک و فهم دارد،+
و کسی که حرفهایش پرمهر و دلنشین است، دیگران را متقاعد میکند.+
۲۲ بینش برای کسانی که از آن برخوردارند چشمهٔ زندگیبخش است،
اما نادانان چوب حماقت خودشان را میخورند.
۲۵ راهی وجود دارد که به نظر انسان درست است،
ولی در آخر به مرگ منجر میشود.+
۲۶ اشتهای کارگر او را به کار سخت وامیدارد،
چون میخواهد شکمش را سیر کند.+
۲۹ آدم خشن و ظالم همسایهاش را فریب میدهد،
و او را به راههای بد میکشد.
۳۰ او با چشمک نشان میدهد که نقشهٔ پلیدی در سر دارد،
و لبهایش را به هم فشار میدهد و نقشهاش را عملی میکند.
۳۲ کسی که زود عصبانی نمیشود،+ بهتر از شخصی قدرتمند است،
و کسی که بر خود* مسلّط است، قویتر از کسی است که شهری را تسخیر میکند.+
۱۷ خوردن یک تکه نان خشک در خانهای که در آن صلح و آرامش است،+
بهتر از خوردن غذاهایی مفصل* در خانهای است که در آن جنگ و دعواست.+
۲ خدمتکار دانا* بر پسر اربابش که رفتار شرمآوری دارد تسلّط خواهد داشت،
و مثل یکی از برادران در ارث شریک خواهد شد.
۴ آدم شریر به حرفهای زیانآور گوش میدهد،
و آدم فریبکار به حرفهای بدخواهانه.+
۵ کسی که فقیران را مسخره میکند، به خالق آنها اهانت میکند،+
و کسی که از مصیبت دیگران خوشحال میشود، بدون مجازات نمیماند.+
۶ تاج افتخارِ سالمندان نوههایشان هستند،
و تاج افتخارِ فرزندان، والدین آنها.
۷ از آدم احمق انتظار نمیرود که حرفهای خوب بزند،+
پس چقدر کمتر، از یک حاکم* انتظار میرود که دروغ بگوید!+
۹ کسی که خطایی را میبخشد،* باعث ترویج محبت میشود،+
اما کسی که مدام مسئلهای را مطرح میکند، باعث جدایی دوستهای نزدیک میشود.+
۱۱ آدم بد فقط دنبال سرکشی است،
اما مأموری بیرحم فرستاده خواهد شد تا او را مجازات کند.+
۱۲ روبرو شدن با خرسی که بچههایش را از او گرفتهاند،
بهتر از روبرو شدن با آدم نادانی است که کارهای احمقانه میکند.*+
۱۳ اگر کسی خوبی را با بدی جواب دهد،
بلا از خانهاش دور نخواهد شد.+
۱۴ شروع دعوا مثل باز شدن دریچههای سد* است،
پس قبل از این که جرّوبحث به دعوا برسد، آنجا را ترک کن.+
۱۵ کسی که شریر را تبرئه میکند و کسی که درستکار را محکوم میکند،+
هر دو از دید یَهُوَه نفرتانگیزند.
۱۹ کسی که اهل دعوا و جرّوبحث است، گناه را دوست دارد.+
آدمی که به خودش میبالد* به استقبال ویرانی میرود.+
۲۰ آدمی که دلش منحرف است موفق نخواهد شد،+
و آدمی که زبانش پر از فریب است گرفتار بلا و مصیبت خواهد شد.
۲۱ بچهٔ احمق مایهٔ غم و غصهٔ پدرش میشود،
و پدر بچهٔ کمعقل رنگ شادی را نمیبیند.+
۲۳ آدم شریر پنهانی رشوه میگیرد
تا عدالت را زیر پا بگذارد.+
۲۶ مجازات کردن* شخص درستکار اشتباه است،
و شلاق زدن آدم شریف ناعادلانه.
۲۸ حتی آدم احمق هم اگر ساکت بماند دانا محسوب میشود،
و کسی که حرف نزند، نشان میدهد که قدرت تشخیص دارد.
۱۸ کسی که از دیگران کنارهگیری میکند، در واقع به دنبال خواستههای خودخواهانهٔ خودش است؛
او هیچ پند عاقلانهای را قبول نمیکند.
۲ آدم احمق دوست ندارد چیزی از دیگران یاد بگیرد،
او ترجیح میدهد چیزهایی را که در دلش است فاش کند.+
۳ رفتار شریرانه باعث حقارت انسان میشود،
و رفتار شرمآور، او را رسوا میکند.+
۴ حرفهای شخص مثل آبهای عمیق است.+
چشمهٔ حکمت مثل نهری جاری است.
۵ طرفداری از شریران،
و پایمال کردن حق درستکاران اشتباه است.+
۷ زبان آدم احمق او را به نابودی میکشاند،+
و حرفهایش مثل دامی برای جانش است.
۱۰ اسم یَهُوَه مثل یک برج مستحکم است؛+
برجی که شخص درستکار به داخل آن میدود و در امان میماند.+
۱۴ اگر انسان روحیهٔ قوی داشته باشد، بیماری را تحمّل میکند،+
اما روحیهٔ افسرده را چه کسی میتواند تحمّل کند؟+
۱۶ هدیه دادن راه را برای انسان باز میکند،+
و او را به حضور افراد مهم میرساند.
۱۷ وقتی نفر اول شکایتش را مطرح میکند، به نظر میآید که حق با اوست،+
اما وقتی طرف دیگر میآید و از او سؤالاتی میپرسد،* موضوع روشن میشود.+
۱۸ قرعه انداختن دعوا را میخواباند،+
و به مشاجرهٔ دو حریف قوی پایان میدهد.
۱۹ به دست آوردن دل برادری که رنجیده، از تسخیر یک شهر حصاردار سختتر است،+
و بعضی از اختلافها میتواند مردم را مثل دروازههای* بستهٔ یک قلعه از هم جدا کند.+
۲۰ حرفهایی که انسان میزند برایش عواقبی خواهد داشت؛*+
او نتیجهٔ حرفهایش را تمام و کمال میبیند.*
۲۳ آدم فقیر درخواستش را با التماس میگوید،
اما آدم ثروتمند با تندی جواب میدهد.
۲۴ بعضیها حاضرند رفیق خود را زیر پا له کنند،+
اما دوستی هم هست که از برادر نزدیکتر و وفادارتر است.+
۳ انسان به خاطر حماقت خودش به راه اشتباه کشیده میشود،
ولی در دلش یَهُوَه را مقصر میداند و از او عصبانی میشود.
۴ آدم ثروتمند دوستان زیادی پیدا میکند،
ولی آدم فقیر حتی تنها دوستش او را ترک میکند.+
۵ شاهدی که شهادت دروغ میدهد، حتماً مجازات میشود،+
او دنبالشان میرود و به آنها التماس میکند، ولی هیچ کدامشان واکنشی نشان نمیدهند.
۸ کسی که عقل و دانایی به دست میآورد جانش را دوست دارد،+
و کسی که قدرت تشخیص را مثل گنجی باارزش بداند موفق میشود.+
۹ شاهدی که شهادت دروغ میدهد، حتماً مجازات میشود،
۱۰ شایسته نیست که آدم احمق در ناز و نعمت زندگی کند؛
اما از آن بدتر این است که غلامی بر حاکمان حکمرانی کند!+
۱۳ فرزند احمق باعث مصیبت و سختی پدرش میشود.+
و زنی که دائم غرغر* میکند، مثل سقفی است که همیشه چکه میکند.+
۱۴ خانه و ثروت از اجداد به ارث میرسد،
اما زن عاقل و دانا هدیهای از طرف یَهُوَه است.+
۱۵ کسی که تنبل است زیاد میخوابد،
و کسی که هیچ تلاشی نمیکند، گرسنه میماند.+
۱۶ کسی که مطیع فرمانهای خداست جان خودش را حفظ میکند،+
ولی کسی که به عواقب کارهایش فکر نمیکند* جانش را از دست میدهد.+
۱۹ کسی که زود عصبانی میشود، تاوانش را میدهد؛
اگر سعی کنی که نجاتش بدهی، باید بارها این کار را تکرار کنی.+
۲۲ زیبایی انسان به این است که محبت پایدار* نشان دهد؛+
بهتر است که انسان فقیر باشد تا این که دروغگو باشد.
۲۳ احترام عمیق به یَهُوَه* به زندگی منجر میشود؛+
کسی که چنین احترامی داشته باشد، در آرامش میخوابد و بلایی سرش نمیآید.+
۲۴ آدم تنبل دستش را در ظرف غذا فرو میبرد،
اما از روی تنبلی لقمه را در دهانش نمیگذارد.+
۲۵ مسخرهکننده را تنبیه کن + تا شخص بیتجربه درس عبرت بگیرد.+
آدم فهمیده را توبیخ کن تا دانش و فهمش بیشتر شود.+
۲۶ فرزندی که با پدرش بدرفتاری کند و مادرش را از خانه بیرون کند،
مایهٔ شرمندگی و رسوایی است.+
۲۰ شراب انسان را به کارهای مسخره میکشاند + و مشروبات الکلی باعث میشود که شخص کنترلش را از دست بدهد؛+
کسانی که در دام آنها میافتند عاقل نیستند.+
۴ آدم تنبل زمینش را در زمستان شخم نمیزند،
برای همین در فصل برداشت هیچ محصولی ندارد و به گدایی میافتد.*+
۶ خیلیها ادعا میکنند که محبتشان پایدار* است،
اما چه کسی میتواند شخصی را پیدا کند که وفادار باشد؟
۷ شخص درستکار با وفاداری* در مسیر خود قدم برمیدارد،+
و فرزندانش* که راه او را دنبال میکنند، شاد و سعادتمند میشوند.+
۸ وقتی پادشاه روی تخت پادشاهیاش مینشیند تا مردم را داوری کند،+
با نگاهش همه چیز را بررسی میکند و شرارت را تشخیص میدهد.+
۱۲ گوش شنوا و چشم بینا؛
هر دو را یَهُوَه آفریده است.+
۱۳ خواب را دوست نداشته باش، وگرنه فقیر میشوی.+
چشمانت را باز کن و بیدار شو تا غذای فراوان برای خوردن داشته باشی.+
۱۴ خریدار میگوید: «بد است! بد است!»
بعد میرود و به خرید خودش میبالد.+
۱۶ لباس کسی را که ضامن غریبهای میشود گرو بگیر،+
۱۷ نانی که با کلاهبرداری به دست بیاید، اول خوشمزه است،
ولی بعد انگار دهان را پر از سنگریزه میکند.+
۱۹ کسی که تهمت میزند، هر جا که میرود موضوعات محرمانه را فاش میکند.+
با کسی که غیبت کردن را دوست دارد، معاشرت نکن.
۲۲ هیچ وقت نگو: «بدی را با بدی تلافی میکنم!»+
امیدت به یَهُوَه باشد؛+ او تو را نجات خواهد داد.+
۲۳ از دید یَهُوَه وزنههای تقلّبی* نفرتانگیزند،
و استفاده از ترازوهای دستکاریشده اشتباه است.
۲۴ یَهُوَه است که قدمهای انسان را هدایت میکند؛+
انسان چطور میتواند راه خودش را تشخیص دهد؟
۲۵ اگر کسی با عجله نذر کند،*+ ولی تازه بعد از آن به نذری که کرده فکر کند،
خودش را به دام میاندازد.+
۲۷ نَفَس انسان برای یَهُوَه مثل یک چراغ است،
چراغی که اعماق وجود انسان را آشکار میکند.
۲۱ دل پادشاه در دست یَهُوَه است،+
و او آن را مثل نهر آب به هر طرف که بخواهد هدایت میکند.+
۳ انجام دادن کارهای درست و عادلانه،
بیشتر از تقدیم قربانی، یَهُوَه را خوشحال میکند.+
۴ چشمان متکبّر و دل مغرور گناه است،
گناهی که مثل چراغی شریران را در راهشان هدایت میکند.+
۷ ظلم و خشونتِ شریران آنها را محو و نابود میکند،+
چون به هیچ وجه نمیخواهند عادلانه رفتار کنند.
۸ راههای آدم خطاکار منحرف است،
اما کارهای انسان صادق و پاکدل درست است.+
۹ بهتر است انسان در یک گوشهٔ پشتبام زندگی کند،
تا این که با زنی که مدام غرغر* میکند زیر یک سقف به سر ببرد.+
۱۱ وقتی مسخرهکنندگان تنبیه میشوند، شخص بیتجربه حکمت میآموزد،
و شخص عاقل وقتی به بینش دست پیدا میکند، شناختش بیشتر میشود.*+
۱۲ خدای عادل خانهٔ شریران را زیر نظر دارد؛
او آنها را دچار مصیبت میکند و از بین میبرد.+
۱۴ هدیهٔ پنهانی عصبانیت را میخواباند،+
و رشوهٔ مخفیانه خشم شدید را فرو مینشاند.
۱۵ درستکاران از انجام کارهای عادلانه خوشحال میشوند،+
اما شریران از کارهای عادلانه بیزارند.
۱۷ کسانی که خوشگذرانی را دوست دارند سرانجام فقیر میشوند،+
و کسانی که عاشق شراب و روغن هستند ثروتمند نمیشوند.
۲۰ افراد دانا در خانهٔ خود روغن و گنجهای باارزش دارند،+
اما احمقان هر چیزی را که دارند هدر میدهند.+
۲۱ کسی که تلاش میکند درستکار باشد و محبت پایدار* نشان دهد،
در انجام کارهای درست موفق میشود و عمر طولانی و باعزّت خواهد داشت.+
۲۳ کسی که مراقب حرف زدنش است،
از دردسر و مشکلات در امان میماند.+
۲۴ آدم گستاخ و فخرفروش به کسی گفته میشود
که از روی بیفکری و گستاخی عمل میکند.+
۲۵ آرزوها و خواستههای آدم تنبل برایش کشنده است،
چون اصلاً نمیخواهد تن به کار بدهد.+
۲۶ آدم تنبل به خاطر طمع، تمام روز به فکر خواستههای خودش است،
ولی آدم درستکار دست و دلباز است و چیزی را از دیگران دریغ نمیکند.+
۲۷ قربانیهای شریران نفرتانگیز است،+
به خصوص وقتی که آنها را با نیّت بد* تقدیم کنند!
۲۸ شاهدی که شهادت دروغ میدهد، نابود میشود،+
ولی کسی که مطابق شنیدههایش شهادت میدهد، شهادتش قبول میشود.
۳۰ هیچ حکمت و دانش و توصیهای وجود ندارد که به ضدّ یَهُوَه باشد.+
۲ ثروتمند و فقیر یک نقطهٔ مشترک دارند،
این که یَهُوَه هر دوی آنها را آفریده است.+
۳ آدم عاقل* خطر را میبیند و از آن دوری میکند،
اما آدم بیتجربه به طرف خطر میرود و گرفتار عواقب* آن میشود.
۵ مسیر آدم خلافکار* پر از خار و دام است،
اما کسی که برای زندگیاش ارزش قائل است، از آن مسیر دوری میکند.+
۸ کسی که شرارت و بدی میکارد، مصیبت درو میکند،+
۱۳ آدم تنبل میگوید: «یک شیر بیرون پرسه میزند!
اگر بیرون بروم مرا در وسط خیابان میخورد!»+
۱۴ دهان زن فاسد* مثل یک گودالِ عمیق است،+
و کسی که یَهُوَه او را محکوم کرده، در آن گودال میافتد.
۱۶ کسی که برای افزایش ثروتش سر فقیران کلاه میگذارد،+
و کسی که فقط به ثروتمندان هدیه میدهد،
سرانجام خودش فقیر میشود.
۱۷ به حرفهای افراد دانا بهدقت گوش کن،+
و تعالیم* مرا در دلت جا بده،+
۱۸ چون اگر آنها در عمق دلت باشند، میتوانی شاد باشی،+
و همیشه دربارهٔ آنها صحبت کنی.+
۱۹ من امروز این را به تو تعلیم میدهم
تا به یَهُوَه اعتماد داشته باشی.
۲۰ من این چیزها را برایت نوشتهام،
و به تو پند و آگاهی دادهام
۲۱ تا تعالیم حقیقی و قابل اعتماد را به تو یاد بدهم.
پس آیا تو هم نمیتوانی به کسانی که از تو سؤال میکنند، اطلاعات دقیق بدهی؟
۲۲ اموال آدم فقیری را که بیدفاع است، بهزور نگیر،+
و حق مظلومان را کنار دروازهٔ شهر پایمال نکن؛+
۲۳ چون یَهُوَه خودش از آنها دفاع خواهد کرد،+
و جان کسانی را که اموال فقیران را دزدیدهاند* خواهد گرفت.
۲۴ با کسی که زود عصبانی میشود همنشین نشو،
و با کسی که زود از کوره درمیرود معاشرت نکن،
۲۵ مبادا رفتارت مثل رفتار او شود،
و خودت را در دام بیندازی.+
۲۷ چون اگر نتوانی قرض او را پرداخت کنی،
رختخوابت را از زیرت بیرون میکشند!
۲۸ مرزهای زمینت را که از قدیم تعیین شده، تغییر نده؛
مرزهایی را که اجدادت تعیین کرده بودند.+
۲۹ اگر کسی در کارش مهارت داشته باشد،
در خدمت پادشاهان خواهد بود،+
نه در خدمت مردم عادی.
۲۳ وقتی با یک پادشاه همسفره میشوی،
خوب توجه کن که چه چیزهایی جلویت است؛
۲ اگر اشتهایت زیاد است،
خودت را کنترل کن.*
۳ هوس غذاهای لذیذ او را نکن،
چون ممکن است فریبی در کار باشد.
۴ برای به دست آوردن ثروت، خودت را خسته نکن.+
دست از این کار بکش و درک و فهم داشته باش.*
۵ ثروت در یک چشم به هم زدن از بین میرود،+
چون حتماً مثل عقاب بال درمیآورد و به آسمان پرواز میکند.+
۶ هیچ وقت غذای آدم خسیس* را نخور،
و هوس غذاهای لذیذ او را نکن،
۷ چون او مثل کسی است که برای هر چیزی حساب میخواهد.
او تعارف میکند و میگوید، «بخور و بنوش!» ولی این را از ته دل نمیگوید.*
۸ لقمههایی را که خوردهای بالا میآوری،
و تعریف و تمجیدهایت به باد میرود.
۱۲ تأدیب را با تمام دل قبول کن،
و به حرفهای حکیمانه گوش بده.
۱۳ در تأدیب کردن بچهات* کوتاهی نکن.+
اگر برای اصلاح او از چوب تنبیه استفاده کنی نمیمیرد.
۱۷ نگذار دلت به گناهکاران حسادت کند،+
بلکه تمام روز برای یَهُوَه احترام عمیق قائل باش.*+
۱۸ اگر این کار را بکنی، آیندهٔ خوبی خواهی داشت،+
و امیدت به باد نمیرود.
۱۹ فرزندم، به من گوش بده و حکمت کسب کن،
و دلت را طوری هدایت کن که در مسیر درست قدم برداری.
۲۰ جزو کسانی نباش که بیش از حد شراب میخورند،+
یا جزو کسانی که با حرص و ولع گوشت میخورند؛+
۲۱ چون مستی و پرخوری باعث فقر میشود،+
و کسانی که کارشان فقط خوابیدن است، مجبور میشوند لباسهای پاره بپوشند.
۲۲ به حرفهای پدرت که تو را به وجود آورده گوش بده،
و مادرت را به خاطر این که پیر شده، حقیر نشمار.+
۲۴ پدر شخص درستکار شادی زیادی دارد؛
کسی که فرزندی دانا دارد، از او خوشحال خواهد بود.
۲۵ پدر و مادرت شاد خواهند بود،
و مادرت که تو را به دنیا آورد شادی خواهد کرد.
۲۸ او مثل یک راهزن کمین میکند،+
و باعث میشود مردان بیشتری خیانتکار شوند.
۲۹ چه کسانی دچار مصیبت میشوند؟ چه کسانی نگرانی دارند؟
چه کسانی دعوا و مرافعه میکنند؟ چه کسانی از همه چیز ناراضی هستند؟
چه کسانی بیدلیل زخمی میشوند؟ چه کسانی چشمانشان کِدِر و بیحال میشود؟
۳۰ کسانی که ساعتها مینشینند و شراب میخورند،+
و به دنبال شرابی میگردند که با ادویه مخلوط شده.
۳۱ شیفتهٔ رنگ قرمز شراب نشو؛
شرابی که در لیوان به تو چشمک میزند و بهراحتی از گلویت پایین میرود؛
۳۲ چون در آخر مثل مار نیش میزند،
و مثل افعی زهرش را میریزد.
۳۴ مثل کسی میشوی که در وسط دریا شناور است،
کسی که روی دکل کشتی دراز کشیده.
۳۵ با خودت میگویی:
«کتکم زدند، ولی من چیزی حس نکردم.
مرا زدند، ولی نفهمیدم.
کی بیدار میشوم + تا دوباره مشروب بخورم؟»
۲۴ به شریران حسادت نکن،
و مشتاق همنشینی با آنها نباش؛+
۲ چون تمام فکر و ذکر آنها خشونت است،*
و مدام دربارهٔ آسیب رساندن به دیگران صحبت میکنند.
۵ شخص دانا قدرتمند است،+
و قدرت انسان با کسب دانش، بیشتر میشود.
۷ آدم نادان نمیتواند به حکمت واقعی دست پیدا کند؛+
او کنار دروازهٔ شهر حرفی برای گفتن ندارد.
۹ نقشههای آدم نادان گناهآلود است،
و کسی که همه چیز را مسخره میکند، مورد نفرت مردم است.+
۱۱ کسانی را که با مرگ روبرو هستند نجات بده،
و به نجات کسانی بشتاب که در خطر کشته شدن هستند.+
۱۲ اگر بگویی، «ولی ما چیزی در این باره نمیدانستیم،»
آیا خدایی که دلها* را محک میزند، متوجه آن نمیشود؟+
بله، خدایی که به تو توجه دارد، همه چیز را میداند،
و هر کس را به سزای کارهایش خواهد رساند.+
۱۳ فرزندم عسل بخور، چون برایت مفید است؛
خوردن عسل از شانهٔ عسل، دهانت را شیرین میکند.
۱۴ به همین شکل، بدان که حکمت هم برایت مفید* است.+
اگر حکمت به دست بیاوری، آیندهٔ خوبی خواهی داشت،
و امیدت به باد نمیرود.+
۱۵ با نیّت بد نزدیک خانهٔ شخص درستکار کمین نکن،
و محل استراحت و آسایش او را خراب نکن.
۱۶ شخص درستکار حتی اگر هفت بار زمین بخورد، باز هم بلند میشود،+
اما آدم شریر وقتی با مصیبت روبرو میشود، میلغزد و میافتد.+
۱۷ وقتی دشمنت میافتد خوشحال نشو،
و وقتی میلغزد در دلت شاد نشو؛+
۱۸ چون یَهُوَه این کار تو را میبیند و ناراحت میشود،
و دیگر از دشمنت خشمگین نخواهد بود.+
۱۹ خودت را به خاطر بدکاران ناراحت نکن،*
و به شریران حسادت نکن؛
۲۰ چون بدکاران هیچ آیندهای ندارند،+
و چراغ شریران خاموش خواهد شد.+
۲۱ فرزندم، برای یَهُوَه و پادشاه احترامی عمیق قائل باش،*+
و هیچ کس نمیداند که آن دو* چه بلایی بر سرشان میآورند!+
۲۳ اینها هم گفتههای افراد داناست:
تبعیض قائل شدن موقع قضاوت کار درستی نیست.+
۲۴ هر کسی که به آدم شریری بگوید، «تو درستکار هستی،»+
قومها او را نفرین میکنند و ملتها محکومش میکنند.
۲۵ اما کسانی که او را توبیخ میکنند، آیندهٔ خوبی خواهند داشت،+
و برکتهای فراوانی نصیبشان میشود.+
۲۶ مردم به کسی که صادقانه جواب میدهد احترام میگذارند.*+
۲۷ اول بیرون از خانه، کاری دست و پا کن و همه چیز را در مزرعه آماده کن؛
بعد خانه و خانواده تشکیل بده.*
۲۸ بدون داشتن دلیل و مدرک علیه همنوعت* شهادت نده،+
و زبانت را برای فریب دیگران به کار نبر.+
۳۰ از کنار مزرعهٔ آدمی تنبل،+
و باغ انگور آدمی کمعقل گذشتم.
۳۲ با دیدن آن منظره به فکر فرو رفتم،*
و از چیزهایی که دیدم این درس را گرفتم:
۳۳ کمی خواب، کمی چرت،
کمی دست روی دست گذاشتن برای استراحت،
۳۴ باعث میشود که فقر مثل یک راهزن سراغت بیاید،
و تنگدستی مثل یک شخص مسلّح تو را غافلگیر کند.+
۲۵ اینها هم امثال سلیمان است + که خادمان حِزِقیا،+ پادشاه یهودا آنها را رونویسی* کردند:
۲ شکوه و جلال خدا در این است که موضوعی را مخفی نگه میدارد،+
و شکوه پادشاه در این است که به عمق موضوعی پی میبرد.
۳ غیرممکن است که بتوان پی برد در دل پادشاهان چه میگذرد،
درست همان طور که نمیتوان به بلندی آسمانها و عمق زمین پی برد.
۴ ناخالصیهای نقره را از آن جدا کن
تا نقرهای خالص و برّاق به دست آوری.+
۵ شریران را از حضور پادشاه دور کن
تا سلطنتش پایدار بماند و با عدالت حکمرانی کند.+
۶ خودت را جلوی پادشاه بزرگ نکن،+
و در جای بزرگان ننشین؛+
۷ چون بهتر است پادشاه خودش به تو بگوید، «بیا این بالا بنشین،»
تا این که تو را جلوی اشرافزادگان خوار و کوچک کند.+
۸ وقتی از همنوعت* شکایت داری، با عجله به دادگاه نرو،
چون اگر بعداً ثابت شود که حق با او بوده و شرمنده شوی، چه کار میکنی؟+
۹ مسئله را با همنوعت حل کن،+
اما رازی را که به تو گفته شده* فاش نکن،+
۱۰ مبادا کسی که آن را میشنود، تو را شرمنده کند،
و نتوانی خبر بدی* را که پخش کردهای پس بگیری.
۱۲ کسی که گوش شنوا دارد و توبیخ شخص دانا را قبول میکند،+
مثل این است که خود را با گوشوارهٔ طلا و زیورآلاتی از طلای مرغوب آراسته میکند.
۱۳ پیامرسان قابل اعتماد برای فرستندهاش،
مثل آب خنک در گرمای تابستان است،*
و به اربابش جانی تازه میدهد.+
۱۴ کسی که به سخاوت خود میبالد، ولی چیزی به دیگران نمیدهد،+
مثل ابر و بادی است که باران نمیآورد.
۱۵ با صبر میتوان فرماندهٔ لشکر را متقاعد کرد،
و زبان نرم میتواند استخوان را بشکند.+
۱۶ اگر عسل پیدا کردی فقط به اندازهٔ لازم بخور،
چون اگر در خوردنش زیادهروی کنی آن را بالا میآوری.+
۱۷ بیش از حد به خانهٔ دوستت* نرو،
مبادا از دیدنت خسته شود و از تو نفرت پیدا کند.
۱۸ کسی که علیه همنوعش شهادت دروغ دهد،+
مثل گرز و شمشیر و تیرِ تیز است.
۱۹ اعتماد کردن به آدم غیر قابل اعتماد* در زمان سختی،
مثل جویدن با دندان شکسته و دویدن با پای لنگ است.
۲۰ آواز خواندن جلوی آدم غمگین،* برای او آزاردهنده است،+
درست مثل درآوردن لباس در هوای سرد،
و ریختن سرکه روی جوششیرین.*
۲۱ اگر دشمنت* گرسنه است به او نان بده،
و اگر تشنه است به او آب بده؛+
۲۲ چون با این کار زغالهای افروخته روی سرش انبار میکنی،*+
و یَهُوَه به تو پاداش خواهد داد.
۲۳ باد شمالی با خود باران شدید میآورد،
و غیبت کردن باعث عصبانیت دیگران میشود.+
۲۴ بهتر است انسان در یک گوشهٔ پشتبام زندگی کند،
تا این که با زنی که مدام غرغر* میکند زیر یک سقف به سر ببرد.+
۲۶ سازش آدم درستکار با شخص شریر،
مثل گلآلود کردن چشمهٔ آب و آلوده کردن چاه است.
۲۶ عزّت و احترام قائل شدن برای آدم احمق،+
مثل بارش برف در تابستان یا بارش باران در فصل درو است.
۲ همان طور که بال زدن پرندهها و پرواز پرستوها بیدلیل نیست،
کسی هم بیدلیل لعنت نمیشود.*
۴ به شخص احمق طبق حرفهای احمقانهٔ خودش جواب نده،
مبادا خودت را با او همسطح کنی.
۵ به شخص احمق طبق حرفهای احمقانهٔ خودش جواب بده،
مبادا فکر کند که عاقل است.+
۶ کسی که کاری را به دست آدم احمق میسپارد،
مثل کسی است که پای خودش را لنگ میکند و به خودش آسیب میرساند.
۹ ضربالمثلی که از دهان احمقان بیرون میآید،
مثل گیاه خارداری است که به دست یک آدم مست میافتد.
۱۰ کسی که آدم احمق یا هر رهگذری را استخدام کند،
مثل کمانگیری است که بیهدف همه را زخمی میکند.
۱۱ آدم احمقی که کار احمقانهاش را تکرار میکند،+
مثل سگی است که سراغ استفراغ خود برمیگردد.
۱۲ آیا کسی را دیدهای که در نظر خودش داناست؟+
به آدم احمق امید بیشتری است تا به او!
۱۳ آدم تنبل میگوید: «شیری جوان در راه در کمین است!
شیری وسط خیابان است!»+
۱۴ آدم تنبل مثل دری که روی لولایش میچرخد،
روی تختخوابش به این طرف و آن طرف میغلتد.+
۱۵ آدم تنبل دستش را در ظرف غذا فرو میبرد،
اما از روی تنبلی لقمه را در دهانش نمیگذارد.+
۱۶ آدم تنبل خودش را دانا میداند،
حتی داناتر از هفت شخص عاقل که جوابهای سنجیده میدهند.
۱۸ آدم دیوانه به هر طرف تیرهای آتشین و مرگبار پرتاب میکند؛
۱۹ شخصی که همنوعش را فریب بدهد و بگوید، «فقط شوخی کردم!» مثل همان آدم دیوانه است.+
۲۱ همان طور که زغال و هیزم، آتش را شعلهور میکند،
آدم ستیزهجو هم دعوا و مرافعه راه میاندازد.+
۲۲ حرفهای آدم تهمتزن، مثل لقمههای لذیذی است
که بلعیده میشود و به شکم فرو میرود.+
۲۳ حرفهای بامحبتی که از دلی شریر میآید،+
مثل روکش نقره برای یک تکه سفال است.
۲۴ کسی که از دیگران نفرت دارد، با حرفهایش نفرتش را پنهان میکند،
و فریب و دروغ را در دلش نگه میدارد.
۲۵ او حرفهای دلنشین میزند، ولی به او اعتماد نکن،
چون هفت چیز نفرتانگیز در دلش است.*
۲۶ او با دروغ و فریب نفرتش را پنهان میکند،
اما نیّتهای شریرانهاش جلوی دیگران* آشکار میشود.
۲۷ کسی که چاه میکند خودش در آن میافتد،
و کسی که سنگی را میغلتاند، آن سنگ به طرف خودش برمیگردد.+
۲۸ آدم دروغگو از کسانی که به آنها صدمه رسانده نفرت دارد،
و حرفهای آدم چاپلوس ویرانی به بار میآورد.+
۲۷ به کارهایی که فردا میخواهی بکنی فخر نکن،
چون نمیدانی فردا چه پیش خواهد آمد.+
۲ بگذار شخص دیگری* از تو تعریف و تمجید کند، نه دهان خودت؛
۳ سنگ، سنگین است و ماسه هم وزنش زیاد است،
اما رنجشی که آدم احمق ایجاد میکند، از هر دو سنگینتر است.+
۴ خشم، بیرحم است و مثل طوفان ویران میکند،
اما کیست که بتواند حسادت را تحمّل کند؟+
۵ توبیخِ آشکار از محبت پنهان بهتر است.+
۷ آدم سیر عسل تازه* را رد میکند،
اما برای آدم گرسنه حتی چیزهای تلخ هم شیرین است.
۸ کسی که خانهاش را ترک میکند،
مثل پرندهای است که از لانهاش آواره شده.
۱۰ دوست خود و دوست پدرت را ترک نکن،
و وقتی در سختی هستی به خانهٔ برادرت نرو؛
همسایهٔ نزدیک بهتر از برادری است که از تو دور است.+
۱۲ آدم عاقل* خطر را میبیند و از آن دوری میکند،+
اما آدم بیتجربه به طرف خطر میرود و گرفتار عواقب آن میشود.
۱۳ لباس کسی را که ضامن غریبهای میشود گرو بگیر،
۱۴ اگر کسی صبح زود با صدای بلند به همنوعش برکت بدهد،*
همنوعش آن را یک لعنت به حساب میآورد.
۱۵ زنی که دائم غرغر* میکند، مثل سقفی است که در روز بارانی مدام چکه میکند.+
۱۶ کسی که بتواند جلوی چنین زنی را بگیرد، میتواند جلوی باد را بگیرد،
و روغن را در دست راستش نگه دارد.
۱۸ کسی که از درخت انجیر نگهداری میکند، از میوهٔ آن میخورد،+
و کسی که از اربابش مراقبت میکند، به عزّت میرسد.+
۱۹ همان طور که انسان انعکاس صورتش را در آب میبیند،
شخص میتواند بازتابی از خودش را در دل دیگران ببیند.
۲۱ همان طور که کورهٔ آتش برای تصفیهٔ نقره و طلاست،+
تعریف و تمجید هم باعث میشود که انسان محک زده شود.
۲۲ آدم احمق را،
حتی اگر مثل غلّه در هاون بکوبی،
باز هم حماقتش از او جدا نمیشود.
۲۳ از وضع گلهات بهخوبی آگاه باش،
و از گوسفندانت بهخوبی مراقبت کن؛+
۲۴ چون دارایی و ثروت، ابدی نیست،+
و تاج و تخت هم برای همهٔ نسلها باقی نمیماند.
۲۵ علف سبز از بین میرود و به جایش علف تازه درمیآید،
و از کوهها علوفه جمعآوری میشود.
۲۶ با پشم قوچهای جوان میتوانی لباس تهیه کنی،
و با فروش بزهای نر میتوانی زمین بخری.
۲۷ به اندازهٔ کافی شیر بز خواهی داشت
تا خوراک خودت و اهالی خانه و کنیزانت تأمین شود.
۲ اگر مردم سرزمینی خطاکار* باشند، حاکم آنجا مرتب عوض میشود،+
اما حاکم میتواند با کمک مشاوری که قدرت تشخیص دارد و داناست، مدتها حکمرانی کند.+
۳ فقیری که از آدم نیازمند کلاهبرداری میکند،+
مثل باران شدیدی است که تمام محصول را با خود میبرد.
۴ کسانی که قوانین* را زیر پا میگذارند، از شریران تعریف و تمجید میکنند،
و کسانی که قوانین را رعایت میکنند، از دست آنها عصبانی میشوند.+
۵ شریران نمیتوانند مفهوم عدالت را درک کنند،
اما کسانی که به دنبال یَهُوَه هستند، میتوانند همه چیز را درک کنند.+
۷ فرزندی که درک و فهم دارد، قوانین* را رعایت میکند،
اما فرزندی که همنشین افراد شکمپرور است، مایهٔ ننگ پدرش میشود.+
۱۰ کسی که درستکاران را با فریب به راه بد بکشد، در دام خودش گرفتار میشود،+
۱۲ وقتی درستکاران موفق میشوند، مردم شادی زیادی میکنند،
اما وقتی شریران به قدرت میرسند، مردم از ترس مخفی میشوند.+
۱۳ کسی که خطاهایش را مخفی نگه دارد موفق نمیشود،+
ولی کسی که به خطاهایش اعتراف کند و آنها را تکرار نکند، مورد رحمت قرار میگیرد.+
۱۵ حاکم شریری که بر مردم مظلوم حکمرانی میکند،
مثل شیر غرّان و خرسِ مهاجم است.+
۱۶ رهبری که قدرت تشخیص ندارد، از اختیاراتش سوءاستفاده میکند،+
اما کسی که از سود نامشروع متنفر است، عمرش را طولانی خواهد کرد.+
۱۷ آدمی که خون کسی را به گردن دارد، تا وقتی به گور* برود در حال فرار است.+
هیچ کس نباید از او حمایت کند.
۱۸ کسی که در راه درست* قدم برمیدارد نجات پیدا میکند،+
اما کسی که راههایش منحرف است، ناگهان سقوط میکند.+
۱۹ کسی که در زمینش کشتوکار میکند، غذای فراوان خواهد داشت،
اما کسی که به دنبال کارهای بیهوده میرود، گرفتار فقر میشود.+
۲۰ شخص وفادار برکتهای زیادی نصیبش میشود،+
اما کسی که میخواهد یکشبه پولدار شود، بیگناه نمیماند.+
۲۱ تبعیض و طرفداری کار درستی نیست،+
اما هستند کسانی که به خاطر یک لقمه نان، بدی میکنند.
۲۲ آدم حسود* تشنهٔ ثروت است،
غافل از این که فقر در انتظار اوست.
۲۳ اگر اشتباه کسی را به او گوشزد کنی،+
در آخر از تو بیشتر از کسی که پیش او چاپلوسی کرده قدردانی خواهد کرد.+
۲۴ کسی که از پدر و مادرش دزدی کند و بگوید، «کار بدی نکردهام،»+
همکار کسی است که باعث نابودی میشود.+
۲۷ کسی که به فقیران کمک میکند، چیزی کم نخواهد داشت،+
اما کسی که نیازهای آنها را نادیده میگیرد، بلاهای* زیادی بر سرش میآید.
۲۸ وقتی شریران به قدرت میرسند، مردم خودشان را پنهان میکنند،
اما وقتی آنها نابود میشوند، تعداد درستکاران بیشتر میشود.+
۲۹ کسی که بارها توبیخ میشود و باز هم لجبازی* میکند،+
ناگهان طوری از پا درمیآید که دیگر شفا پیدا نمیکند.+
۲ وقتی تعداد درستکاران زیاد است، مردم شادی میکنند،
اما وقتی شریران حکمرانی میکنند، مردم مینالند.+
۳ کسی که حکمت را دوست داشته باشد، باعث خوشحالی پدرش میشود،+
اما کسی که همنشین فاحشهها باشد، داراییاش را به باد میدهد.+
۴ پادشاه عادل به مملکت ثبات میدهد،+
اما کسی که به دنبال رشوه است، مملکت را به نابودی میکشد.
۵ کسی که با چاپلوسی از همنوعش تعریف کند،
در واقع جلوی پای او دام میگذارد.+
۹ اگر شخص دانا با آدمی احمق جرّوبحث کند،
نتیجهای جز تمسخر و داد و بیداد ندارد و کار به جایی نمیرسد.+
۱۲ اگر حاکمی به حرفهای دروغ گوش دهد،
همهٔ خادمانش شریر میشوند.+
۱۳ فقیران و ظالمان در یک چیز مثل هم هستند:
این که یَهُوَه به هر دوی آنها زندگی داده است.*
۱۶ وقتی شریران زیاد شوند، خطا و گناه هم بیشتر میشود،
اما درستکاران شاهد نابودی آنها خواهند بود.+
۱۷ فرزندت را تأدیب کن
تا باعث شادی فراوان و آرامشخاطر تو شود.+
۱۸ در جایی که راهنماییهای خدا* نباشد مردم سرکش میشوند،+
اما کسانی که قوانین را رعایت میکنند، شاد و سعادتمندند.+
۱۹ خادم فقط با نصیحت اصلاح نمیشود،
چون با این که آن را میفهمد، به آن عمل نمیکند.+
۲۰ آیا کسی را دیدهای که بدون فکر و با عجله صحبت کند؟+
به آدم نادان امید بیشتری است تا به او!+
۲۱ خادمی که از جوانی در ناز و نعمت باشد،
در نهایت آدمی قدرنشناس میشود.
۲۲ کسی که زود از کوره درمیرود، جنگ و دعوا راه میاندازد؛+
کسی که نمیتواند جلوی خشمش را بگیرد، گناهان زیادی میکند.+
۲۴ کسی که با دزد همدست میشود، دشمن جان خودش است.
اگر او را برای شهادت دادن به دادگاه احضار کنند،* چیزی نمیگوید.+
۲۶ خیلیها میخواهند مورد لطف حاکم قرار بگیرند،*
اما یَهُوَه است که انصاف و عدالت را برای انسان برقرار میکند.+
۲۷ درستکاران از کسی که رفتارش عادلانه نیست متنفرند،+
اما شخص شریر از کسی که در راه راست قدم برمیدارد متنفر است.+
۳۰ این پیام مهمی است که آگور پسر یاکه به ایتیئیل و اوکال گفت:
۲ من از همهٔ انسانها نادانترم،+
و درک و فهمی را که انسان باید داشته باشد ندارم.
۳ حکمت را یاد نگرفتهام،
و دانشی را که خدای مقدّس دارد، ندارم.
۴ کیست که به آسمان بالا رفته و از آنجا پایین آمده باشد؟+
کیست که باد را در کف دستهایش جمع کرده باشد؟
کیست که آبها را در ردایش پیچیده باشد؟+
کیست که حد و مرزهای زمین را برقرار کرده باشد؟+
اسم او چیست؟ اسم پسرش چیست؟ اگر میدانی بگو!
۵ همهٔ گفتههای خدا پاک* است.+
او سپر کسانی است که به او پناه میبرند.+
۷ خدایا دو چیز از تو میخواهم؛
خواهش میکنم تا زندهام خواستهام را برآورده کن.
۸ دروغ و فریب را از زبانم دور کن.+
نه فقر به من بده، نه ثروت.
فقط روزیام را به من بده؛+
۹ چون اگر ثروتمند شوم، شاید تو را انکار کنم و بگویم: «یَهُوَه کیست؟»+
یا اگر فقیر شوم، شاید دزدی کنم و اسم خدایم را بیحرمت کنم.
۱۰ از یک خادم جلوی اربابش بدگویی نکن،
چون ممکن است تو را نفرین کند و به خاطر این کارت مقصر شمرده شوی.+
۱۳ هستند کسانی که خیلی مغرورند،
و دیدی تحقیرآمیز به دیگران دارند!+
۱۴ هستند کسانی که دندانهایشان مثل شمشیر است،
و فکشان مثل چاقویی تیز.*
آنها درماندگان زمین را میبلعند،
و به فقیرانی که در بین مردم هستند ظلم میکنند.+
۱۵ زالوها دو دختر دارند که فریاد میکشند: «بِده! بِده!»
سه چیز هست که سیر نمیشوند؛
حتی چهار چیز هست که هیچ وقت نمیگویند: «کافی است!»
۱۷ کسی* که پدرش را مسخره کند و اطاعت از مادرش برای او بیارزش باشد،+
کلاغهای درّه* چشمش را درمیآورند،
و عقابهای جوان آن را میخورند.+
۱۸ سه چیز هست که برایم قابل درک نیستند؛
حتی چهار چیز هست که آنها را نمیفهمم:
۱۹ این که چطور عقاب در آسمان پرواز میکند،
چطور مار روی صخرهها میخزد،
چطور کشتی در دریاها حرکت میکند،
و چطور مردی دل زن جوانی را به دست میآورد.
۲۰ زنی زناکار این طور رفتار میکند:
او میخورَد و دهانش را پاک میکند،
و میگوید: «من هیچ کار اشتباهی نکردهام!»+
۲۱ سه چیز هست که زمین را میلرزاند؛
حتی چهار چیز هست که مردم زمین تاب تحمّل آنها را ندارند:
۲۲ یعنی غلامی که پادشاه میشود،+
احمقی که پرخوری میکند،
۲۳ زنی نفرتانگیز که با مردی ازدواج میکند،
و کنیزی که جای بانوی خود را میگیرد.+
۲۹ سه چیز هست که نحوهٔ راه رفتنشان چشمگیر است؛
حتی چهار چیز هست که نحوهٔ حرکتشان چشمگیر است:
۳۰ شیر که قدرتمندترین حیوان است،
و از هیچ کس فرار نمیکند؛+
۳۱ سگ شکاری،* بز نر،
و پادشاهی که ارتشش با اوست.
۳۲ اگر از روی حماقت، خودت را بزرگ جلوه دادهای +
یا در فکر هستی که این کار را بکنی،
جلوی دهانت را بگیر و چیزی نگو.+
۳۳ همان طور که از زدن شیر کره به دست میآید،
و فشار آوردن به بینی باعث خونریزی میشود،
خشمگین کردن دیگران هم باعث دعوا و مرافعه میشود.+
۳۱ اینها گفتههای لِموئیل پادشاه است، یعنی تعالیم مهمی که مادرش به او داد:+
۴ ای لِموئیل، شایستهٔ پادشاهان نیست،
شایستهٔ پادشاهان نیست که شراب بخورند!
و شایستهٔ حاکمان نیست که بگویند: «شرابم کجاست؟»+
۵ مبادا شراب بخورند و قوانین را فراموش کنند،
و حق و حقوق مظلومان را زیر پا بگذارند.
۷ بگذار بنوشند تا فقر و درماندگیشان را فراموش کنند؛
بگذار مشکلاتشان را به کلّی از یاد ببرند.
۹ دهان خود را باز کن و عادلانه قضاوت کن؛
مدافع حق مظلومان و فقیران باش.+
א [الف]
۱۰ چه کسی میتواند یک زن خوب* پیدا کند؟+
ارزش چنین زنی خیلی بیشتر از مرجانهاست!*
ב [ب]
۱۱ شوهرش از صمیم دل به او اعتماد دارد،
و به خاطر او محتاج چیزی نیست.
ג [ج]
۱۲ چنین زنی در تمام روزهای زندگیاش،
به شوهرش خوبی میکند، نه بدی.
ד [د]
۱۳ پشم و کتان میگیرد،
و مشتاقانه با دستهایش کار میکند.+
ה [هـ]
۱۴ او مثل کشتیهای یک تاجر است،+
و برای تهیهٔ غذا به جاهای دور میرود.
ו [و]
۱۵ قبل از روشن شدن هوا بیدار میشود،
برای اهل خانهاش غذا آماده میکند،
ז [ز]
۱۶ زمینی را در نظر میگیرد و آن را میخرد،
و با دسترنج* خود درختان انگور میکارد.
ח [ح]
ט [ط]
۱۸ معاملههایی انجام میدهد که برایش سود داشته باشد،
و شبها چراغش خاموش نمیشود.
י [ی]
כ [ک]
۲۰ دستش را برای کمک به نیازمندان دراز میکند،
و نسبت به فقیران دست و دلباز است.+
ל [ل]
۲۱ وقتی برف میبارد، نگران اهل خانهاش نیست،
چون همهٔ آنها لباسهای گرم* به تن دارند.
מ [م]
۲۲ ملافههای تختش را خودش میدوزد،
و لباسهایش از کتان و پشم ارغوانی است.
נ [ن]
ס [س]
۲۴ لباسهای* کتان میدوزد و آنها را میفروشد؛
تاجران هم از او کمربند میخرند.
ע [ع]
۲۵ قوّت و عزّت را مثل لباسی به تن دارد،
و با اطمینان به آینده نگاه میکند.*
פ [پ]
צ [ص]
ק [ق]
۲۸ بچههایش بلند میشوند و از او قدردانی میکنند.
شوهرش هم بلند میشود و او را تحسین و تمجید میکند.
ר [ر]
۲۹ شوهرش به او میگوید: «زنان خوب* زیادند،
ولی تو، تو از همهٔ آنها بهتری.»
ש [ش]
۳۰ جذابیت، فریبنده است و زیبایی زودگذر،+
اما زنی که برای یَهُوَه احترامی عمیق قائل است،* تحسین و تمجید میشود.+
ת [ت]
یا: «تأدیب.»
یا: «عادلانه.»
یا: «حکایتها.»
یا: «ترس از یَهُوَه.»
یا: «اصلاح شدن.»
تحتاللفظی: «پسرم.»
یا: «تعلیم میدهد.»
یا: «قوانین.»
تحتاللفظی: «پسرم.»
یا: «شیول.» واژهنامه: «شیول.»
تحتاللفظی: «پسرم.»
تحتاللفظی: «تا کی بیتجربگی را دوست خواهید داشت.»
یا: «وقتی توبیختان میکنم توبه کنید.»
یا: «از یَهُوَه بترسند.»
تحتاللفظی: «از میوهٔ راهشان خواهند خورد.»
یا: «از ثمرهٔ نقشههایشان سیر خواهند شد.»
تحتاللفظی: «پسرم.»
یا: «ترس از یَهُوَه.»
یا: «حکمت کاربردی.»
تحتاللفظی: «راههای عدالت را دیدهبانی میکند.»
تحتاللفظی: «از راه وفادارانش محافظت میکند.»
تحتاللفظی: «غریبه.» ظاهراً زنی که با معیارهای اخلاقی خدا غریبه است.
یا: «حرفهای اغواکننده.»
تحتاللفظی: «بیگانه.» ظاهراً زنی که با معیارهای اخلاقی خدا بیگانه است.
تحتاللفظی: «دوست نزدیک.» یا: «شریک.»
یا: «انسانهایی که وفاداریشان را حفظ میکنند.»
تحتاللفظی: «پسرم.»
یا: «قوانین.»
واژهنامه: «محبت پایدار.»
یا: «حقیقت.»
یا: «با تمام وجود.»
یا: «از یَهُوَه بترس.»
یا: «استخوانهایت را قوی خواهد کرد.»
یا: «درآمدت.»
یا: «حوضچههای.»
تحتاللفظی: «پسرم.»
واژهنامه: «مرجان.»
یا: «با قدرت تشخیصش.»
یا: «شبنم.»
تحتاللفظی: «پسرم.»
ظاهراً به خصوصیات خدا که در آیههای قبلی آمده اشاره میکند.
یا: «حکمت کاربردی.»
یا: «زندگی.»
یا: «پسرانم.»
یا: «قوانین.»
تحتاللفظی: «پسرم.»
یا: «لغزششان.»
تحتاللفظی: «پسرم.»
یا احتمالاً: «با دقت تصمیم بگیر که از کدام مسیر میخواهی بروی.»
تحتاللفظی: «پسرم.»
تحتاللفظی: «غریبه.» ظاهراً زنی که با معیارهای اخلاقی خدا غریبه است.
یا: «مثل اَفسَنتین تلخ است.» واژهنامه: «اَفسَنتین.»
یا: «شیول.» واژهنامه: «شیول.»
یا: «راهی که به زندگی میرسد.»
یا: «قدرت و اختیاراتت.»
یا: «اصلاح.»
یا: «چقدر دلم از توبیخ شدن بدش میآمد.»
یا: «در میان جماعت.»
یا: «روان.»
یا: «منبع آبت.»
یا: «بز وحشی.»
یا: «مست شو.»
تحتاللفظی: «غریبه.» ظاهراً زنی که با معیارهای اخلاقی خدا غریبه است.
تحتاللفظی: «بیگانه.» ظاهراً زنی که با معیارهای اخلاقی خدا بیگانه است.
یا: «تأدیب.»
تحتاللفظی: «پسرم.»
یا: «برای کسی وثیقه گذاشتهای.»
یا: «دست دادهای.»
یا: «همسایهات.»
یا: «حکمت بیاموز.»
یا: «بیخاصیت.»
یا: «دل.»
یا: «همایمانان.»
تحتاللفظی: «پسرم.»
یا: «قانون.»
یا: «با تو سخن خواهد گفت.»
یا: «قانون.»
تحتاللفظی: «بیگانه.» ظاهراً زنی که با معیارهای اخلاقی خدا بیگانه است.
تحتاللفظی: «پسرم.»
یا: «قوانینم.»
تحتاللفظی: «غریبه.» ظاهراً زنی که با معیارهای اخلاقی خدا غریبه است.
یا: «حرفهای وسوسهانگیز.»
تحتاللفظی: «بیگانه.» ظاهراً زنی که با معیارهای اخلاقی خدا بیگانه است.
یا: «سادهلوح.»
یا: «ماه کامل.»
یا: «در کُنده بگذارند.» واژهنامه: «کُنده.»
یا: «شیول.» واژهنامه: «شیول.»
تحتاللفظی: «اتاقهای اندرونی مرگ.»
یا: «دلی دانا.»
واژهنامه: «مرجان.»
یا: «ترس از یَهُوَه.»
یا: «ارزشهای موروثی.»
تحتاللفظی: «راهش.»
یا: «دستاورد.»
یا: «دوران بسیار کهن.»
یا: «با دردهای زایمان زاده شدم.»
تحتاللفظی: «دایره.»
تحتاللفظی: «استوار و قوی کرد.»
یا: «استوار کرد.»
یا: «جلوی خانهام بیدار بماند.»
تحتاللفظی: «حیوان خود را سر بریده.»
یا: «شرابش را با ادویه قویتر کرده.»
یا: «بیتجربگی.»
یا: «ترس از یَهُوَه است.»
یا: «به خودت زیان میرسانی.»
یا: «شیول.» واژهنامه: «شیول.»
تحتاللفظی: «پسر.»
تحتاللفظی: «پسر.»
یا: «یاد و خاطرهٔ.»
تحتاللفظی: «فرمانها.»
یا: «پشت شخص.»
یا: «تهمت.»
تحتاللفظی: «دل.»
یا: «عدهٔ زیادی را هدایت میکند.»
یا: «غمی؛ سختیای.»
یا: «ترس از یَهُوَه.»
یا: «انتظار.»
یا: «حرفهای فریبنده.»
یا: «حرفهای فریبنده.»
یا: «شخص فروتن.»
یا: «وفاداری.»
یا: «عادلانه؛ صادقانه.»
یا: «افراد خدانشناس؛ افرادی که از خدا دور شدهاند.»
یا: «همسایه.»
یا: «از دیگران متنفر است.»
یا: «ماهرانه.»
یا: «نجات.»
یا: «چیزی گرو بگذارد.»
یا: «برای توافق دست ندهد.»
یا: «جذاب.»
یا: «کسی که محبت پایدار دارد.» واژهنامه: «محبت پایدار.»
یا: «خودش را رسوا میکند.»
تحتاللفظی: «کسانی که درستکاری میکارند.»
یا: «منطق را رد میکند.»
یا: «امید.»
تحتاللفظی: «دیگران را سیراب میکند.»
یا: «رسوا کند.»
یا: «کارهای درستکاران حیاتبخش است.»
یا: «از ریشه کنده نخواهند شد.»
یا: «شایسته.»
تحتاللفظی: «برای ریختن خون در کمین مینشیند.»
تحتاللفظی: «نانی.»
یا: «حیوانات اهلیاش.»
تحتاللفظی: «لبهای.»
یا: «کسانی که امین و وفادارند.»
یا: «دوراندیش.»
یا: «دل مضطرب.»
یا: «اصلاح.»
یا: «ثمرهٔ لبهایش.»
یا: «پرحرفی میکند.»
یا: «احساس رضایت خواهد داشت.»
یا: «حکمت با کسانی است که مشورت میکنند.»
یا: «ثروتی که بدون زحمت به دست آمده.»
یا: «امیدی که به تعویق افتاده.»
تحتاللفظی: «دل را بیمار میکند.»
یا: «قوانین.»
یا: «دوراندیش.»
یا: «دانش.»
یا: «شفا میآورد.»
یا: «اصلاح.»
یا: «شاید او قربانی بیعدالتی شود.»
یا: «چوب تنبیه را برای فرزندش استفاده نمیکند.»
یا احتمالاً: «درنگ.»
یا: «از یَهُوَه میترسد.»
یا: «دنبال حکمت میگردد ولی پیدایش نمیکند.»
یا: «دوراندیش.»
یا احتمالاً: «دیگران را فریب میدهد.»
یا: «به گناهشان میخندند.»
یا: «از تلخی جان او.»
یا: «خام و بیتجربه.»
یا: «دوراندیش.»
یا: «از کوره درمیرود.»
یا: «میراث.»
یا: «خام و بیتجربه.»
یا: «همه از آدم فقیر متنفرند.»
یا: «همسایهاش.»
یا: «از یَهُوَه میترسد.»
یا: «ترس از یَهُوَه.»
یا: «دل آرام.»
یا: «حرفهای دردآور.»
یا: «زبان شفابخش.»
تحتاللفظی: «کج.»
یا: «دوراندیش.»
یا: «اصلاح.»
یا: «محصولی که شریران به بار میآورند.»
یا: «شیول.» واژهنامه: «شیول.»
یا: «اَبَدّون.»
یا: «روحیهٔ شخص را خرد میکند.»
تحتاللفظی: «دلی.»
یا: «ترس از یَهُوَه.»
یا: «آشفتگی.»
یا: «خوراک سبزیجات.»
یا: «عصبانیت خود را کنترل میکند.»
یا: «بوتههای خار.»
یا: «بدون صحبتهای محرمانه.»
یا: «مشاوران زیاد.»
یا: «به سمت بالا.»
یا: «شیول.» واژهنامه: «شیول.»
یا: «محدودهٔ زمین.»
یا: «رسوا میکند.»
تحتاللفظی: «دل آدم درستکار.»
یا: «صحبت کردن.»
یا: «نگاهی شاد؛ چشمان برّاق.»
یا: «استخوانها.»
یا: «از جانش بیزار است.»
یا: «ترس از یَهُوَه.»
یا: «انسان فکرهای دلش را آماده میکند.»
یا: «اما یَهُوَه است که به او کمک میکند جواب درست را بدهد.»
تحتاللفظی: «پاک.»
تحتاللفظی: «روحهای.» واژهنامه: «روح.»
تحتاللفظی: «به طرف یَهُوَه بِغلتان.»
یا: «تدبیرهایت؛ نقشههایت.»
واژهنامه: «محبت پایدار.»
یا: «ترس از یَهُوَه.»
یا: «دل.»
یا: «تصمیمات.»
یا: «غنایم.»
یا: «با بینش.»
یا: «شخصی که دلی دانا دارد.»
یا: «شخصی که دلی دانا دارد.»
یا: «شفابخش برای استخوانها.»
یا: «کسی که نقشههای پلید میکشد.»
یا: «تاج جلال.»
یا: «اعصاب خود.»
یا: «غذاهایی با گوشت قربانی.»
یا: «خدمتکاری که بینش دارد.»
یا: «اشرافزاده.»
یا: «میپوشاند.»
یا: «مشغول کاری احمقانه است.»
یا: «مثل جاری شدن سیلاب.»
تحتاللفظی: «دل.»
یا: «برای شخصی دیگر وثیقه میگذارد.»
یا: «همسایهاش.»
تحتاللفظی: «آدمی که درِ خانهاش را بلند میسازد.»
یا: «استخوانها را خشک میکند.»
تحتاللفظی: «چشمهایش.»
یا: «باعث تلخکامی کسی که او را به دنیا آورده میشود.»
یا: «جریمه کردن.»
یا: «خونسردی.»
یا: «برادر آدم خرابکار است.»
یا: «با سؤالات درستی حرفهای او را میسنجد.»
یا: «پشتبندهای دروازههای.»
تحتاللفظی: «شکم انسان از ثمرهٔ دهانش پر میشود.»
یا: «انسان از محصول زبانش سیر خواهد شد.»
یا: «قدرت.»
یا: «با هر نَفَس.»
یا: «افراد دست و دلباز.»
یا: «میخواهند مورد لطف بزرگان باشند.»
یا: «هدیه میدهد.»
یا: «برادران.»
یا: «با هر نَفَس.»
یا: «شیر جوان یالدار.»
یا: «جرّوبحث.»
یا: «بیاحتیاط و بیفکر عمل میکند.»
یا: «قرضش را پس خواهد داد.»
یا: «امید.»
یا: «و خواهان مرگ او نباش.»
تحتاللفظی: «دلش.»
یا: «توصیه.»
واژهنامه: «محبت پایدار.»
یا: «ترس از یَهُوَه.»
یا: «گوش ندهی.»
یا: «تعالیم حکیمانه را رد میکنی.»
یا: «شیر جوان یالدار.»
یا احتمالاً: «در فصل برداشت به دنبال محصول میگردد، ولی چیزی پیدا نمیکند.»
یا: «فکرهای دل انسان.»
واژهنامه: «محبت پایدار.»
یا: «صداقت.»
تحتاللفظی: «پسرانش.»
یا: «دو وزنهٔ سنگی مختلف و دو پیمانهٔ مختلف.»
واژهنامه: «مرجان.»
یا: «ضامن غریبهای.»
یا: «ماهرانه.»
یا: «لعنت.»
یا: «برکتی.»
یا: «دو وزنهٔ سنگی مختلف.»
یا: «چیزی را مقدّس اعلام کند.»
واژهنامه: «محبت پایدار.»
یا: «کبودیها و زخمها.»
یا: «کتک.»
یا احتمالاً: «برای کسانی که دنبال مرگ هستند، مثل بخار زود ناپدید میشود.»
یا: «جرّوبحث.»
یا: «همسایهاش.»
یا: «میفهمد که باید چه کار کند.»
یا: «بینش.»
یا: «خیانتکاران.»
یا: «جرّوبحث.»
واژهنامه: «محبت پایدار.»
یا: «میتواند از دیوار شهر قدرتمندان بالا برود.»
یا: «همراه با کارهای شرمآور.»
یا: «چهرهاش را گستاخ میکند.»
یا: «نجات.»
یا: «داشتن اعتبار خوب.» تحتاللفظی: «یک اسم.»
تحتاللفظی: «لطف.»
یا: «دوراندیش.»
یا: «تاوان.»
یا: «ترس از یَهُوَه.»
یا: «فریبکار.»
یا: «جوان؛ فرزند.»
یا: «بچه را در راهی که باید برود تربیت کن.»
تحتاللفظی: «چوب خشمش.»
یا: «کسی که چشمانش مهربان است.»
یا: «دعوای حقوقی.»
یا: «چشمان یَهُوَه.»
یا: «رد؛ باطل.»
تحتاللفظی: «غریبه.» ظاهراً زنی که با معیارهای اخلاقی خدا غریبه است.
یا: «پسر؛ جوان.»
یا: «شناخت.»
یا: «با فریب دزدیدهاند.»
یا: «برای توافق دست میدهند.»
تحتاللفظی: «چاقویی روی گلویت بگذار.»
یا احتمالاً: «دیگر به عقل خودت تکیه نکن.»
یا: «تنگنظر؛ کسی که نگاهش شریر است.»
تحتاللفظی: «دلش با تو نیست.»
تحتاللفظی: «در گوش آدم احمق صحبت نکن.»
یا: «بچههایی که پدر ندارند.»
یا: «نجاتدهنده.»
یا: «فرزندت؛ جوانت.»
یا: «او را با چوب تنبیه بزن.»
یا: «شیول.» واژهنامه: «شیول.»
یا: «اعماق وجودم به وجد میآید.»
یا: «از یَهُوَه بترس.»
یا: «به دست بیاور.»
یا: «با دقت به سخنان من گوش بده.»
تحتاللفظی: «بیگانه.» ظاهراً زنی که با معیارهای اخلاقی خدا بیگانه است.
یا: «دچار وهم و خیال میشوی.»
یا: «دلشان در فکر خشونت است.»
یا: «اهالی خانه.»
یا: «ماهرانه.»
یا: «موفقیت؛ نجات.»
یا: «دسیسهگر ماهر.»
یا: «در روز مصیبت.»
یا: «انگیزهها.»
یا: «شیرین.»
یا: «به خاطر بدکاران عصبانی نشو.»
یا: «از یَهُوَه و پادشاه بترس.»
منظور یَهُوَه و پادشاه است.
تحتاللفظی: «لبهایش را میبوسند.» یا احتمالاً: «روراست جواب دادن مثل بوسیدن است.»
یا: «بعد خانهات را بساز.»
یا: «همسایهات.»
یا: «حسابش را کف دستش میگذارم.»
یا: «دلم تحت تأثیر قرار گرفت.»
یا: «نسخهبرداری و جمعآوری.»
یا: «همسایهات.»
یا: «راز دیگران را.»
یا: «شایعهٔ بدخواهانهای.»
یا: «ظرف مرصعکاریشده.»
تحتاللفظی: «مثل سردی برف در روز برداشت است.»
یا: «همسایهات.»
یا احتمالاً: «خیانتکار.»
یا: «آدمی که دلی دردمند دارد.»
یا: «مادهای قلیایی.»
تحتاللفظی: «کسی که از تو متنفر است.»
منظور نرم کردن دل شخص است، همان طور که زغالهای افروخته فلز را ذوب میکنند.
یا: «جرّوبحث.»
تحتاللفظی: «خسته.»
یا: «به دنبال تعریف و تمجید بودن از طرف مردم هم درست نیست.»
یا: «کسی که روی خودش تسلّط ندارد.»
یا احتمالاً: «لعنت ناحق به واقعیت نمیرسد.»
یا: «لق و آویزان.»
یا: «فلاخُن.»
یا احتمالاً: «در دعوای دیگران دخالت میکند.»
یا: «چون دلش کاملاً نفرتانگیز است.»
تحتاللفظی: «در جماعت.»
تحتاللفظی: «غریبهای.»
تحتاللفظی: «بیگانهای.»
یا احتمالاً: «ریاکارانه؛ تظاهری.»
تحتاللفظی: «عسل از شانهٔ عسل.»
یا: «بخور؛ عود.»
یا: «حکمت داشته باش.»
یا: «به چالش میکشد؛ به من توهین میکند.»
یا: «دوراندیش.»
یا: «ضامن غریبهای.»
یا: «برای همنوعش آرزوی سلامتی کند.»
یا: «جرّوبحث.»
تحتاللفظی: «صورت دوستش را.»
یا: «شیول.» واژهنامه: «شیول.»
یا: «اَبَدّون.»
یا: «شیر جوان.»
یا: «سرکش؛ شورشگر.»
یا: «قوانین خدا.»
یا: «وفادار.»
یا: «قوانین خدا؛ تعالیم والدین.»
یا: «قوانین خدا.»
یا: «اشخاص بیعیب.»
یا: «خداترس است.»
تحتاللفظی: «کسی که دلش را سخت میکند.»
تحتاللفظی: «گودال.»
یا: «با صداقت.»
یا: «طمعکار.»
یا احتمالاً: «خودپسند.»
تحتاللفظی: «دلش.»
یا: «لعنتهای.»
یا: «گردنکشی.»
یا: «مثل کسانی هستند که شهر را به آتش میکشند.»
یا احتمالاً: «اما درستکاران سعی میکنند از جان خود محافظت کنند.»
تحتاللفظی: «تمام روحش.»
تحتاللفظی: «نور چشم هر دو از یَهُوَه است.»
تحتاللفظی: «رؤیایی.»
یا: «اگر فراخوان عمومی برای شهادت دادن را بشنود.»
تحتاللفظی: «به حضور حاکم برسند.»
یا: «خالص.»
تحتاللفظی: «نسلی.»
یا: «برکت نمیدهند.»
تحتاللفظی: «نسلی.»
تحتاللفظی: «مدفوعشان.»
یا: «چاقوی سر بریدن حیوانات.»
یا: «شیول.» واژهنامه: «شیول.»
تحتاللفظی: «چشمی.»
یا: «وادی.»
یا: «حکمت فراوان.»
یا: «گروهگروه.»
منظور مارمولکهای گِکو است.
یا: «سگ گِرِیهوند.»
یا: «پسر رَحِم من.»
یا: «در حال مرگند.»
یا: «شایسته.»
واژهنامه: «مرجان.»
یا احتمالاً: «کار؛ وظیفه.»
یا: «درآمد.»
یا: «قدرت را دور کمرش میبندد.»
چوب نخریسی و دوک وسیلههایی بودند که برای تاباندن و درست کردن نخ و کاموا استفاده میشد.
تحتاللفظی: «دو لایه.»
یا: «لباسهای زیر.»
یا: «به آینده لبخند میزند.»
یا: «قانون محبت پایدار.»
تحتاللفظی: «نان تنبلی نمیخورد.»
یا: «شایسته.»
یا: «از یَهُوَه میترسد.»