تَثنیه
۱ اینها سخنانی است که موسی در ناحیهٔ اردن در بیابان، یعنی در بیابان عَرَبه جلوی سوف، بین فاران، توفِل، لابان، حَضیروت و دیذَهَب به تمام قوم اسرائیل گفت. ۲ (از حوریب تا قادِشبَرنِع + از راه کوه سِعیر، سفری ۱۱ روزه است.) ۳ در اولین روز یازدهمین ماه سال چهلم،+ موسی همهٔ چیزهایی را که باید طبق فرمان یَهُوَه به اسرائیلیان میگفت، به آنها* گفت. ۴ او قبل از آن، سیحون،+ پادشاه اَموریان را که در حِشبون زندگی میکرد و عوج،+ پادشاه باشان را که در عَشتاروت در اِدرِعی*+ زندگی میکرد شکست داده بود. ۵ موسی در ناحیهٔ اردن در سرزمین موآب شریعت را توضیح داد + و گفت:
۶ «یَهُوَه خدایمان در حوریب به ما گفت، ‹شما به اندازهٔ کافی در این منطقهٔ کوهستانی ماندهاید.+ ۷ حرکت کنید و به طرف منطقهٔ کوهستانی اَموریان + و همسایههایشان بروید؛ یعنی عَرَبه،*+ منطقههای مرکزی کوهستان، شِفیله، نِگِب* و سرزمینهای ساحلی.+ همچنین به سرزمین کنعانیان بروید و تا لبنان*+ و رودخانهٔ بزرگ یعنی رود فُرات + به سفرتان ادامه دهید. ۸ ببینید، من این سرزمین را جلوی شما قرار دادهام. به آن داخل شوید و آن را تصرّف کنید. من که یَهُوَه هستم برای پدرانتان ابراهیم، اسحاق + و یعقوب + قسم خوردم که این سرزمین را به آنها و بعد از آنها به نسلشان* بدهم.›+
۹ «آن موقع بود که به شما گفتم، ‹من نمیتوانم بهتنهایی شما را هدایت کنم.*+ ۱۰ یَهُوَه خدایتان شما را آنقدر زیاد کرده که الآن تعدادتان مثل ستارگان آسمان بیشمار است.+ ۱۱ یَهُوَه خدای اجدادتان تعداد شما را هزار برابر بیشتر کند + و طبق قولی که به شما داده، به شما برکت دهد.+ ۱۲ من چطور میتوانم بهتنهایی بار شما را به دوش بکشم و به همهٔ اختلافات و مشکلات شما رسیدگی کنم؟+ ۱۳ از بین افراد طایفههایتان، مردانی خردمند، دوراندیش* و باتجربه انتخاب کنید و من آنها را به عنوان سران شما تعیین خواهم کرد.›+ ۱۴ شما در جواب گفتید، ‹کاری که گفتی بکنیم، پیشنهاد خوبی است.› ۱۵ بنابراین من سران طایفههای شما را که مردانی خردمند و باتجربه بودند برای هدایت شما تعیین کردم تا رئیسان گروههای هزار نفری، صد نفری، پنجاه نفری، ده نفری و ناظرانی برای طایفههای شما باشند.+
۱۶ «در آن موقع من به قاضیهای شما دستور دادم که وقتی به موارد قضایی برادرانتان رسیدگی میکنید، باید عادلانه قضاوت کنید،+ حالا چه آن مورد قضایی بین دو اسرائیلی باشد، چه بین یک اسرائیلی و یک غریبه که در میان شما زندگی میکند.+ ۱۷ موقع قضاوت، از کسی طرفداری نکنید + و همان طور که به حرفهای اشخاص سرشناس* گوش میدهید، به حرفهای افراد عامی* هم گوش بدهید.+ نباید از هیچ کس بترسید،+ چون از طرف خدا* قضاوت میکنید.*+ اگر رسیدگی به مورد خاصّی آنقدر سخت است که از پس آن برنمیآیید، آن را پیش من بیاورید تا من به آن رسیدگی کنم.+ ۱۸ من در همان موقع دستوراتی هم دربارهٔ همهٔ کارهایی که باید بکنید به شما دادم.
۱۹ «بعد همان طور که یَهُوَه خدایمان به ما فرمان داده بود، از حوریب کوچ کردیم و از میان بیابان وسیع و ترسناکی + که در راه منطقهٔ کوهستانی اَموریان دیدید گذشتیم + و سرانجام به قادِشبَرنِع رسیدیم.+ ۲۰ بعد من به شما گفتم، ‹الآن به منطقهٔ کوهستانی اَموریان رسیدهاید که یَهُوَه خدایمان میخواهد به ما بدهد. ۲۱ یَهُوَه خدایتان این سرزمین را به شما داده است. بروید و آن را تصرّف کنید، دقیقاً همان طور که یَهُوَه خدای اجدادتان به شما گفته است.+ ترس و وحشت به دل راه ندهید.›
۲۲ «اما همهٔ شما پیش من آمدید و گفتید، ‹بگذار مردانی را جلوتر از خودمان بفرستیم تا وضعیت آن سرزمین را برایمان بررسی کنند و به ما گزارش دهند که از چه راهی باید به آنجا برویم و در مسیرمان چه نوع شهرهایی قرار دارد.›+ ۲۳ آن پیشنهاد به نظرم خوب بود، برای همین ۱۲ نفر از مردان شما را، یعنی یک مرد از هر طایفه انتخاب کردم.+ ۲۴ آنها به راه افتادند و از آن منطقهٔ کوهستانی + گذشتند و به درّهٔ* اِشکول رسیدند و در آنجا جاسوسی کردند.* ۲۵ همین طور مقداری از میوههای آن سرزمین را برایمان آوردند و به ما گزارش دادند و گفتند: ‹سرزمینی که یَهُوَه خدایمان میخواهد به ما بدهد سرزمین خوب و حاصلخیزی است.›+ ۲۶ اما شما نخواستید به آنجا بروید و از فرمان یَهُوَه خدایتان سرپیچی کردید.+ ۲۷ شما مرتب در چادرهایتان غرغر و شکایت میکردید و میگفتید، ‹حتماً یَهُوَه از ما متنفر بود که ما را از مصر بیرون آورد تا تسلیم اَموریان کند و به دست آنها نابود شویم. ۲۸ این چه جایی است که میرویم؟ برادرانمان ترس و دلهره به دلمان انداختند*+ و گفتند، «مردم آنجا از ما قویتر* و قدبلندتر هستند. آنها شهرهای بزرگی دارند که حصارهایشان سر به فلک میکشد!+ حتی عَناقیان را هم در آنجا دیدیم.»›+
۲۹ «بعد من به شما گفتم، ‹از آنها ترس و وحشت نداشته باشید.+ ۳۰ یَهُوَه خدایتان شما را هدایت میکند* و برایتان میجنگد،+ دقیقاً همان طور که در مصر به چشم خودتان دیدید که این کار را کرد.+ ۳۱ شما دیدید که یَهُوَه خدایتان چطور مثل پدری که پسرش را در آغوش خودش حمل میکند، در تمام طول سفرتان در بیابان از شما مواظبت کرد* تا این که به اینجا رسیدید.› ۳۲ اما با وجود همهٔ اینها به یَهُوَه خدایتان اعتماد نکردید؛*+ ۳۳ خدایی که در طول راه جلوتر از شما میرفت تا جایی برایتان پیدا کند که چادر بزنید. او شبها با آتش و روزها با ابری نشان میداد که با شماست و شما را در راهی که باید از آن میرفتید هدایت میکرد.+
۳۴ «در تمام آن مدت، یَهُوَه غرغرهای شما را شنید و آنقدر عصبانی شد که قسم خورد و گفت:+ ۳۵ ‹حتی یک نفر از این نسل شریر هم سرزمین خوبی را که قسم خوردم به پدرانتان بدهم، نخواهد دید،+ ۳۶ بهجز کالیب پسر یِفُنّه. او آن سرزمین را خواهد دید و من زمینی را که روی آن قدم گذاشت به او و نسلش خواهم داد، چون او با تمام دل* از من که یَهُوَه هستم پیروی کرد.+ ۳۷ (یَهُوَه به خاطر شما حتی از دست من هم خشمگین شد و گفت، «تو به آن سرزمین وارد نمیشوی.+ ۳۸ به جای تو، یوشَع پسر نون که خادم توست*+ به آن سرزمین وارد میشود.+ به او قدرت و اقتدار بده،*+ چون اوست که قوم اسرائیل را هدایت خواهد کرد تا آن سرزمین را تصرّف کنند.»)* ۳۹ اما کودکانتان که فکر میکردید دشمنانتان آنها را به اسارت* میبرند + و فرزندانتان که هنوز نمیتوانند خوب را از بد تشخیص دهند، وارد آن سرزمین خواهند شد. من آن سرزمین را به آنها خواهم داد تا ملک آنها شود.+ ۴۰ اما شما تغییر مسیر بدهید و از راه دریای سرخ به بیابان بروید.›+
۴۱ «آن وقت به من گفتید، ‹ما به یَهُوَه گناه کردهایم. پس حالا همان طور که یَهُوَه خدایمان به ما فرمان داده، به آنجا میرویم و میجنگیم!› بعد از آن، تکتک شما به خیال این که میتوانید آن منطقهٔ کوهستانی را بهآسانی تسخیر کنید، خودتان را مسلّح کردید.+ ۴۲ ولی یَهُوَه به من گفت، ‹به آنها بگو: «نروید و نجنگید، چون من با شما نخواهم بود.+ اگر برای جنگ بروید، دشمنانتان شما را شکست خواهند داد.»› ۴۳ من اینها را به شما گفتم، اما به من گوش ندادید. شما از فرمان یَهُوَه سرپیچی کردید و با گستاخی سعی کردید به آن منطقهٔ کوهستانی بروید. ۴۴ بعد اَموریان که در آن منطقهٔ کوهستانی زندگی میکردند، به جنگ شما آمدند و مثل زنبور شما را تعقیب کردند و شما را از سِعیر تا حُرما پراکنده کردند. ۴۵ اما شما برگشتید و در حضور یَهُوَه گریه کردید، ولی یَهُوَه صدای شما را نشنید و توجهی به شما نکرد. ۴۶ به همین دلیل، برای مدتی طولانی در قادِش ساکن شدید.
۲ «بعد تغییر مسیر دادیم و همان طور که یَهُوَه به من گفته بود،+ از راه دریای سرخ به بیابان کوچ کردیم و سالهای* زیادی در اطراف کوه سِعیر سرگردان بودیم. ۲ سرانجام یَهُوَه به من گفت، ۳ ‹به اندازهٔ کافی در اطراف این کوه سرگردان بودید. حالا به سمت شمال بروید. ۴ به قوم فرمان بده و بگو: «شما از مرز سرزمین برادرانتان که نسل عیسو هستند + و در سِعیر ساکنند + خواهید گذشت. آنها از شما خواهند ترسید،+ ولی خیلی مراقب باشید ۵ و با آنها نجنگید؛* من از سرزمینشان حتی یک وجب* هم به شما نمیدهم، چون منطقهٔ کوهستانی سِعیر را به عیسو دادهام تا مال او باشد.+ ۶ در آنجا باید برای غذایی که میخورید و آبی که مینوشید، به آنها پول بدهید.+ ۷ یَهُوَه خدایتان در تمام کارهایتان به شما برکت داده و در هر قدمی که در این بیابان وسیع برداشتهاید، مراقبتان بوده است. یَهُوَه خدایتان در تمام این ۴۰ سال با شما بوده و محتاج هیچ چیز نبودهاید.»›+ ۸ پس ما از حاشیهٔ سرزمین سِعیر که برادرانمان یعنی نسل عیسو در آن زندگی میکنند به راهمان ادامه دادیم + و به راه عَرَبه و به ایلَت و عِصیونجِبِر نزدیک نشدیم.+
«بعد از آن، تغییر مسیر دادیم و از راه بیابان موآب به سفرمان ادامه دادیم.+ ۹ بعد یَهُوَه به من گفت، ‹با موآبیان درگیر جنگ و دشمنی نشوید؛ چون من حتی ذرّهای از سرزمینشان را به مالکیت شما نمیدهم. من شهر عار* را به نوادگان لوط دادهام + تا صاحب آن باشند. ۱۰ (قبل از آن، ایمیان + در آنجا زندگی میکردند که قومی قوی و بزرگ و مثل عَناقیان قدبلند بودند. ۱۱ رِفائیان + هم ظاهرشان مثل عَناقیان + بود، ولی موآبیان به آنها ایمی میگفتند. ۱۲ قبلاً حُریان + در سِعیر زندگی میکردند، اما نوادگان عیسو سرزمین حُریان را تصرّف و آنها را نابود کردند و در جایشان مستقر شدند،+ دقیقاً همان طور که اسرائیلیان سرزمینی را که ملکشان است و یَهُوَه حتماً به آنها خواهد داد، تصرّف خواهند کرد.) ۱۳ پس الآن بروید و از درّهٔ* زارِد بگذرید.› ما هم به آن طرف درّهٔ* زارِد رفتیم.+ ۱۴ از زمانی که قادِشبَرنِع را ترک کردیم تا زمانی که به آن طرف درّهٔ زارِد رسیدیم ۳۸ سال طول کشید. در آن مدت تمام جنگجویان قوم* از بین رفتند، دقیقاً همان طور که یَهُوَه قسم خورده بود.+ ۱۵ یَهُوَه دستش را بر ضدّ آنها بلند کرده بود تا از بین قوم نابودشان کند. سرانجام همهٔ آنها از بین رفتند.+
۱۶ «به محض این که تمام آن جنگجویان مردند،+ ۱۷ یَهُوَه دوباره با من صحبت کرد و گفت، ۱۸ ‹امروز باید از کنار سرزمین موآب یعنی عار بگذرید. ۱۹ وقتی به عَمّونیان نزدیک میشوید، با آنها کاری نداشته باشید* و با آنها نجنگید، چون من حتی ذرّهای از سرزمین عَمّونیان را به مالکیت شما نمیدهم. من آن را به نوادگان لوط دادهام تا صاحبش باشند.+ ۲۰ آنجا هم قبلاً سرزمین رِفائیان به حساب میآمد.+ (رِفائیان قبلاً آنجا زندگی میکردند و عَمّونیان به آنها زَمزُمّی میگفتند. ۲۱ آنها قومی قوی و بزرگ و مثل عَناقیان قدبلند بودند،+ اما یَهُوَه آنها را در مقابل عَمّونیان شکست داد. عَمّونیان آنها را از سرزمینشان بیرون کردند و خودشان در آن مستقر شدند. ۲۲ او برای نوادگان عیسو هم که الآن در سِعیر زندگی میکنند + همین کار را کرد و حُریان را در مقابلشان شکست داد.+ به این ترتیب نوادگان عیسو سرزمین آنها را تصرّف کردند و تا امروز در آنجا زندگی میکنند. ۲۳ اما عَوّیان در روستاهای اطراف غزه زندگی میکردند،+ تا این که کَفتوریان + که از کَفتور* آمده بودند آنها را نابود کردند و در جایی که آنها بودند مستقر شدند.)
۲۴ «‹پس حرکت کنید و به آن طرف درّهٔ* اَرنون بروید.+ من سیحونِ اَموری،+ پادشاه حِشبون را به دست شما تسلیم کردهام. با او بجنگید و سرزمینش را تصرّف کنید. ۲۵ من کاری میکنم که از امروز به بعد وقتی تمام قومهای روی زمین* دربارهٔ شما بشنوند به ترس و وحشت بیفتند. آنها به خاطر شما مضطرب میشوند و از ترس میلرزند.›*+
۲۶ «بعد من از بیابان قِدیموت + پیامرسانانی پیش سیحون، پادشاه حِشبون فرستادم تا این پیام صلحآمیز را به او بدهند:+ ۲۷ ‹بگذار ما از سرزمینت بگذریم. ما از جادهٔ اصلی خارج نمیشویم و به چپ یا راست نمیرویم + ۲۸ و در راه فقط از غذا و آبی که تو به ما میفروشی میخوریم. لطفاً بگذار پیاده از سرزمینت بگذریم ۲۹ و در آن طرف رود اردن به سرزمینی که یَهُوَه خدایمان میخواهد به ما بدهد داخل شویم. نوادگان عیسو که در سِعیر زندگی میکنند و موآبیان ساکن شهر عار هم به ما اجازه دادند از سرزمینشان بگذریم.› ۳۰ اما سیحون، پادشاه حِشبون نگذاشت از سرزمینش بگذریم، چون یَهُوَه خدایمان* اجازه داد او خودسر*+ و سنگدل شود تا او را به دست شما تسلیم کند، همان طور که الآن این اتفاق افتاده است.+
۳۱ «بعد یَهُوَه به من گفت، ‹من از همین حالا سیحون و سرزمینش را بهتدریج به شما میدهم. پس برای تصرّف سرزمینش دست به کار شوید.›+ ۳۲ وقتی سیحون با تمام لشکرش* به یاهَص آمد تا با ما بجنگد،+ ۳۳ یَهُوَه خدایمان او را تسلیم ما کرد. به این ترتیب ما سیحون و پسرانش و همهٔ لشکرش* را شکست دادیم. ۳۴ در آن زمان همهٔ شهرهایش را تصرّف کردیم و آن شهرها را با همهٔ ساکنانشان، چه مرد، چه زن و چه کودک نابود کردیم. هیچ کس را زنده نگذاشتیم.+ ۳۵ فقط دامها و غنایمی را که از تصرّف شهرها به دست آورده بودیم با خود بردیم. ۳۶ از عَروعیر + که کنار درّهٔ* اَرنون است و شهری که در آن درّه است تا جِلعاد، شهری نبود که نتوانیم آن را شکست دهیم. یَهُوَه خدایمان همهٔ آنها را تسلیم ما کرد.+ ۳۷ اما ما به هیچ کدام از جاهایی که یَهُوَه خدایمان ما را از رفتن به آنجا منع کرده بود نزدیک نشدیم، از جمله سرزمین عَمّونیان + و امتداد درّهٔ* یَبّوق + و شهرهای منطقهٔ کوهستانی.
۳ «بعد تغییر مسیر دادیم و از راهی که به باشان میرفت به سفرمان ادامه دادیم. عوج، پادشاه باشان با تمام لشکرش* برای جنگ با ما به اِدرِعی آمد.+ ۲ پس یَهُوَه به من گفت: ‹از او نترس، چون من او و همهٔ لشکرش* را تسلیم تو خواهم کرد و سرزمینش را به دست تو خواهم داد. تو باید همان کاری را که با سیحون، پادشاه اَموریان که در حِشبون ساکن بود کردی، با او هم بکنی.› ۳ بنابراین یَهُوَه خدای ما، عوج را که پادشاه باشان بود با تمام لشکرش* به دست ما تسلیم کرد و ما شروع به کشتن آنها کردیم، طوری که حتی یک نفر از آنها هم زنده نماند. ۴ بعد، تمام شهرهای عوج را تصرّف کردیم؛ هیچ شهری نماند که از آنها نگرفته باشیم؛ کلاً ۶۰ شهر در ناحیهٔ اَرجوب، یعنی در قلمروی عوج در باشان بود که همهٔ آنها را تصرّف کردیم.+ ۵ همهٔ آن شهرها با دیوارهای بلند و دروازههای پشتبنددار محافظت میشد. علاوه بر آنها تعداد زیادی روستای بیحصار را هم تصرّف کردیم. ۶ همان طور که تمام شهرهای سیحون، پادشاه حِشبون را نابود کردیم، همهٔ آن شهرها را هم نابود کردیم؛+ هر شهر را با ساکنانش چه مرد، چه زن و چه کودک کاملاً از بین بردیم.+ ۷ ولی همهٔ دامها و غنایمی را که از تصرّف شهرها به دست آورده بودیم، برای خودمان نگه داشتیم.
۸ «در آن وقت، ما تمام سرزمینهای دو پادشاه اَموری را تصرّف کردیم،+ یعنی مناطق ناحیهٔ اردن از درّهٔ* اَرنون تا کوه حِرمون.+ ۹ (صیدونیان به کوه حِرمون، سیریون میگفتند و اَموریان به آن سِنیر میگفتند.) ۱۰ به علاوه، ما تمام شهرهای آن فلات،* تمام سرزمین جِلعاد و تمام سرزمین باشان را تا سَلِخه و اِدرِعی + که از شهرهای قلمروی عوج، پادشاه باشان بودند تصرّف کردیم. ۱۱ (عوج، پادشاه باشان آخرین بازماندهٔ رِفائیان بود. تابوت* او از آهن* ساخته شده بود و هنوز در شهر رَبّه، یکی از شهرهای عَمّونیان قرار دارد. طول آن طبق واحد اندازهگیری رایج،* چهار متر* و عرضش یک متر و ۸۰ سانتیمتر* است.) ۱۲ ما در آن موقع این زمینها را تصرّف کردیم: نواحی شمال عَروعیر + که کنار درّهٔ* اَرنون است و نصف منطقهٔ کوهستانی جِلعاد. من شهرهای آن نواحی را به نوادگان رِئوبین و نوادگان جاد دادم.+ ۱۳ تمام سرزمین باشان را که در قلمروی حکمرانی عوج بود و بقیهٔ منطقهٔ جِلعاد را به نصف طایفهٔ مَنَسّی دادم.+ تمام نواحی اَرجوب که جزو باشان است، به سرزمین رِفائیان معروف بود.
۱۴ «یائیر،+ پسر مَنَسّی تمام نواحی اَرجوب را + تا مرز جِشوریان و مَعَکیان + گرفت و اسم خودش را روی آن روستاها که در باشان است گذاشت. بنابراین اسم آن روستاها تا امروز حَووتیائیر*+ است. ۱۵ جِلعاد را به ماخیر دادم.+ ۱۶ به نوادگان رِئوبین و نوادگان جاد + هم سرزمینی از جِلعاد تا درّهٔ اَرنون دادم. (مرز سرزمین آنها وسط آن درّه است.) این زمینها را هم به آنها دادم: از درّهٔ اَرنون تا یَبّوق که مرز عَمّونیان است، ۱۷ عَرَبه و نواحی شرقی رود اردن از دریاچهٔ کِنِرِت* تا دریای عَرَبه یا همان دریای نمک* که در دامنههای کوه پیسگه در شرق قرار دارد.*+
۱۸ «بعد این فرمان را به شما* دادم: ‹یَهُوَه خدایتان این سرزمین را به شما داده است تا ملک شما باشد. همهٔ مردان دلاور شما باید مسلّح شوند و جلوتر از برادرانتان یعنی اسرائیلیان به آن طرف رود اردن بروند.+ ۱۹ فقط زنان، فرزندان و همین طور دامهایتان که میدانم تعدادشان زیاد است میتوانند در آن شهرها که به شما دادهام بمانند، ۲۰ تا این که یَهُوَه برادرانتان را مثل شما در جایی امن مستقر کند.* وقتی آنها سرزمینی را که یَهُوَه خدایتان میخواهد در آن طرف رود اردن به آنها بدهد تصرّف کردند، هر کدام از شما میتواند به ملکی که به او دادهام برگردد.›+
۲۱ «در آن وقت به یوشَع + این فرمان را دادم: ‹تو به چشم خودت دیدی که یَهُوَه خدایت با آن دو پادشاه چه کار کرد. یَهُوَه با همهٔ پادشاهانی که شما در آن طرف رود اردن به جنگ آنها میروید، همین کار را خواهد کرد.+ ۲۲ نباید از آنها بترسید، چون یَهُوَه خدایتان برای شما میجنگد.›+
۲۳ «بعد من به یَهُوَه التماس کردم و گفتم، ۲۴ ‹ای یَهُوَه حاکم متعال، تو تا الآن فقط گوشهای از عظمت و قدرت بینظیرت را به خادمت نشان دادهای.*+ واقعاً کدام خدایی در آسمان یا روی زمین هست که بتواند مثل تو چنین اعمال عظیمی انجام دهد؟+ ۲۵ لطفاً اجازه بده به آن طرف رود اردن بروم و آن سرزمین حاصلخیز و خوب، رشتهکوههای زیبایش و لبنان را ببینم.›+ ۲۶ ولی یَهُوَه به من این اجازه را نداد، چون به خاطر شما هنوز از دست من بهشدّت عصبانی بود.+ یَهُوَه به من گفت، ‹به اندازهٔ کافی شنیدم! دیگر دربارهٔ این موضوع با من صحبت نکن. ۲۷ به بالای کوه پیسگه برو + و از آنجا به سمت غرب، شمال، جنوب و شرق نگاه کن و آن سرزمین را به چشم خودت ببین، اما به تو اجازه نمیدهم که از رود اردن بگذری.+ ۲۸ یوشَع را جانشین خودت کن؛+ او را تشویق و تقویت کن، چون اوست که این قوم را به آن طرف رود اردن هدایت خواهد کرد + تا سرزمینی را که تو میبینی، به تصرّف خودشان درآورند.›* ۲۹ همهٔ اینها زمانی اتفاق افتاد که ما در درّهٔ مقابل بِیتفِعور ساکن بودیم.+
۴ «حالا ای قوم اسرائیل، به قوانین و احکامی* که به شما تعلیم میدهم بهدقت گوش دهید و از آنها اطاعت کنید تا زنده بمانید + و به سرزمینی که یَهُوَه خدای اجدادتان به شما خواهد داد داخل شوید و آن را به تصرّف خودتان درآورید. ۲ به قوانینی که به شما میدهم چیزی اضافه نکنید و از آنها چیزی کم نکنید،+ بلکه فرمانهای یَهُوَه خدایتان را که من به شما میدهم، رعایت کنید.
۳ «خودتان دیدید که یَهُوَه در ماجرای بَعَلِ فِعور چطور عمل کرد؛ یَهُوَه خدایتان از بین شما هر کسی را که از بَعَلِ فِعور پیروی کرد،+ کشت. ۴ ولی شما که به یَهُوَه خدایتان چسبیدید، همگی تا امروز زنده ماندهاید. ۵ من طبق فرمان یَهُوَه خدایم، قوانین و احکامی را به شما تعلیم دادهام.+ پس وقتی به سرزمینی که آن را تصرّف میکنید وارد شدید، از آن قوانین و احکام اطاعت کنید. ۶ شما باید از آنها بهدقت پیروی کنید،+ چون این کار نشان میدهد که شما خردمند + و فهیم هستید + و همهٔ اقوامی که این قوانین را بشنوند خواهند گفت، ‹این قوم بزرگ واقعاً قومی خردمند و فهیم هستند!›+ ۷ هر وقت که به یَهُوَه خدایمان دعا میکنیم او به ما جواب میدهد. آیا قوم بزرگ دیگری هست که خدایانشان اینقدر به آنها نزدیک باشند؟+ ۸ کدام قوم بزرگی هست که احکام و قوانین عادلانهای مثل این شریعت داشته باشد که امروز به شما میدهم؟+
۹ «فقط احتیاط کنید و بهدقت مواظب خودتان باشید تا چیزهایی را که به چشمتان دیدهاید فراموش نکنید و تا وقتی که زندهاید، آنها را در دلتان حفظ کنید. همین طور باید همهٔ این چیزها را برای فرزندان و نوههایتان تعریف کنید.+ ۱۰ روزی را که در حضور یَهُوَه خدایتان در حوریب ایستاده بودید فراموش نکنید؛ روزی که یَهُوَه به من گفت، ‹قوم را در حضور من جمع کن تا سخنان مرا بشنوند + و از من یاد بگیرند که چطور تا وقتی زندهاند خداترس باشند + و این را به فرزندانشان هم آموزش بدهند.›+
۱۱ «شما به دامنهٔ کوه نزدیک شدید و در آنجا ایستادید. شعلههای آتش که از کوه بلند شده بود، به دل آسمان رسیده بود؛ انبوه ابرها و تاریکی غلیظ همه جا را فرا گرفته بود.+ ۱۲ بعد، یَهُوَه از میان آتش با شما صحبت کرد.+ شما حرفهای او را شنیدید، ولی خودش را ندیدید؛+ فقط صدایی به گوشتان رسید.+ ۱۳ او عهد خود،+ یعنی ده فرمان*+ را به شما اعلام کرد و فرمان داد که از آنها اطاعت کنید. بعد، ده فرمان را روی دو لوح سنگی نوشت.+ ۱۴ در آن وقت یَهُوَه به من فرمان داد که قوانین و احکامی را به شما تعلیم بدهم تا بعد از ورود به سرزمینی که تصرّف کردهاید، طبق آنها عمل کنید.
۱۵ «در آن روز وقتی یَهُوَه در حوریب از میان آتش با شما صحبت میکرد، شکل و صورتی از او ندیدید. پس بسیار مواظب باشید، ۱۶ مبادا به فساد کشیده شوید و بتی به هر شکلی که باشد، برای خودتان بسازید، چه به شکل مرد باشد، چه به شکل زن،+ ۱۷ چه به شکل حیواناتی که روی زمینند، چه به شکل پرندگانی که در آسمان پرواز میکنند،+ ۱۸ چه به شکل خزندگان روی زمین و چه به شکل ماهیانی که در آبهای سراسر* زمینند.+ ۱۹ وقتی به آسمان نگاه میکنید و خورشید و ماه و ستارگان، یعنی تمام لشکر آسمانها را میبینید، گمراه نشوید و آنها را پرستش نکنید.*+ یَهُوَه خدایتان آنها را برای تمام قومهایی که زیر آسمانند آفریده است. ۲۰ یَهُوَه شما را از مصر، از آن کورهٔ ذوب آهن* بیرون آورد تا قوم خاص او* باشید،+ همان طور که امروز هستید.
۲۱ «یَهُوَه به خاطر شما از دست من خشمگین شد + و قسم خورد که من از رود اردن عبور نخواهم کرد و به آن سرزمین حاصلخیز و خوبی که یَهُوَه خدایتان میخواهد به شما به میراث بدهد، داخل نخواهم شد.+ ۲۲ من اینجا در این سرزمین میمیرم و از رود اردن نمیگذرم،+ ولی شما به آن طرف رود خواهید رفت و آن سرزمین حاصلخیز و خوب را تصرّف خواهید کرد. ۲۳ اما مراقب باشید مبادا عهدی را که یَهُوَه خدا با شما بسته، فراموش کنید.+ همان طور که یَهُوَه خدایتان شما را منع کرده، هیچ نوع بتی، به هر شکلی که باشد، برای خودتان درست نکنید،+ ۲۴ چون یَهُوَه خدایتان آتشی سوزان است + و پرستش خدایی غیر از خودش را تحمّل نمیکند.*+
۲۵ «بعد از سالها زندگی در آن سرزمین، وقتی در آنجا صاحب فرزندان و نوادگان شدید، اگر با ساختن هر نوع بتی + به فساد کشیده شوید و با انجام کاری که از دید یَهُوَه خدایتان بد است او را برنجانید،*+ ۲۶ امروز آسمان و زمین را شاهد میگیرم که در آن سرزمینی که با گذشتن از رود اردن آن را تصرّف میکنید، به طور حتم و به سرعت نابود خواهید شد. در آنجا برای مدتی طولانی زندگی* نخواهید کرد، بلکه به کلّی نابود خواهید شد.+ ۲۷ یَهُوَه شما را در میان قومها پراکنده خواهد کرد + و تعداد کمی از شما در جاهایی که یَهُوَه شما را به آنجا تبعید میکند،* باقی خواهد ماند.+ ۲۸ شما در آنجا خدایانی را که به دست انسان از چوب و سنگ ساخته شدهاند، پرستش خواهید کرد؛+ خدایانی که نمیتوانند ببینند، بشنوند، بخورند یا بویی حس کنند.
۲۹ «اما اگر در آنجا با تمام دل و جانتان به دنبال یَهُوَه خدایتان باشید،+ او را حتماً پیدا میکنید.+ ۳۰ بعدها وقتی به مشکلات بزرگی گرفتار شوید و همهٔ این اتفاقات برای شما بیفتد، به سوی یَهُوَه خدایتان برمیگردید و به صدای او گوش میدهید.+ ۳۱ یَهُوَه خدایتان خدای رحیمی است.+ پس او شما را ترک نخواهد کرد و نخواهد گذاشت که نابود شوید و عهدی را که با اجدادتان بسته است، فراموش نخواهد کرد.+
۳۲ «به روزهای گذشته، به دوران قبل از خودتان فکر کنید، یعنی به زمانی که خدا انسان را روی زمین آفرید. از یک گوشهٔ آسمان تا گوشهٔ دیگر آسمان جستجو کنید. آیا تا الآن چنین اعمال فوقالعادهای دیده شده است؟ آیا تا الآن کسی چیزی شبیه آن را شنیده است؟+ ۳۳ آیا هرگز قومی دیگر توانسته است مثل شما صدای خدا را که از میان آتش صحبت میکرد، بشنود و زنده بماند؟+ ۳۴ آیا خدا تا حالا دنبال این بوده که قومی را از بین قومهای* دیگر برای خودش جدا کند؟ ولی یَهُوَه خدایتان در مصر این کار را برای شما کرد. او در آنجا جلوی چشمتان داوریهایش را به اجرا گذاشت* و با نشانهها، معجزهها،+ جنگها + و با دست قدرتمند + و بازوی نیرومندش کارهای بزرگ و ترسناکی + برایتان انجام داد. ۳۵ یَهُوَه اینها را به شما نشان داد تا مطمئن باشید که او خدای حقیقی است + و غیر از او هیچ خدای دیگری وجود ندارد.+ ۳۶ او برای اصلاح شما اجازه داد که صدایش را از آسمان بشنوید و آتش بزرگش را روی زمین ببینید. شما حتی سخنانش را از میان آتش شنیدید.+
۳۷ «او اجداد شما را دوست داشت و نسلشان را به عنوان قوم خودش انتخاب کرد،+ به همین دلیل وقتی شما را با قدرت عظیمش از مصر بیرون میآورْد، همراهتان بود. ۳۸ او قومهای دیگر را که از شما قویتر و بزرگتر بودند، از سر راهتان برداشت و شما را به سرزمینشان برد تا آن را به شما به میراث بدهد،+ همان طور که امروز شاهدش هستید. ۳۹ پس امروز بدانید و به یاد داشته باشید* که یَهُوَه، هم بالا در آسمانها و هم پایین روی زمین،+ خدای حقیقی است و هیچ خدایی غیر از او وجود ندارد.+ ۴۰ شما باید طبق قوانین و فرمانهای او که من امروز به شما میدهم عمل کنید تا همه چیز برای شما و فرزندانتان بهخوبی پیش برود و بتوانید برای مدتی طولانی در سرزمینی که یَهُوَه خدایتان به شما میدهد،+ زندگی کنید.»
۴۱ در آن زمان، موسی سه شهر را در شرق رود اردن تعیین کرد + ۴۲ تا اگر کسی به طور غیرعمد شخصی را که قبلاً با او دشمنی نداشته بکشد،+ بتواند به یکی از آن شهرها فرار کند و زنده بماند.+ ۴۳ شهرهایی که تعیین شدند عبارت بودند از: باصِر + در بیابانی که در منطقهٔ کوهستانی* واقع بود برای طایفهٔ رِئوبین، راموت + در جِلعاد برای طایفهٔ جاد و جولان + در باشان برای طایفهٔ مَنَسّی.+
۴۴ این است شریعتی + که موسی به قوم اسرائیل داد. ۴۵ این است یادآوریها، قوانین و احکامی که موسی بعد از خروج اسرائیلیان از مصر به آنها داد.+ ۴۶ در آن زمان اسرائیلیان در ناحیهٔ اردن در درّهٔ مقابل بِیتفِعور + بودند، یعنی در سرزمین سیحون، پادشاه اَموریان که در حِشبون + ساکن بود؛ همان کسی که موسی و اسرائیلیان بعد از خروج از مصر او را شکست داده بودند.+ ۴۷ آنها سرزمین او و همین طور سرزمین عوج،+ پادشاه باشان را تصرّف کردند. آن دو پادشاه اَموری در سمت شرقی رود اردن ساکن بودند ۴۸ و قلمروی آنها از عَروعیر،+ کنار درّهٔ* اَرنون، تا کوه سیئون که همان حِرمون است میرسید.+ ۴۹ به علاوه تمام منطقهٔ عَرَبه در شرق رود اردن را تا دریای عَرَبه* واقع در دامنههای کوه پیسگه در بر میگرفت.+
۵ موسی تمام قوم اسرائیل را جمع کرد و به آنها گفت: «ای قوم اسرائیل به قوانین و احکامی* که من امروز به شما اعلام میکنم گوش دهید، آنها را یاد بگیرید و بهدقت به آنها عمل کنید. ۲ یَهُوَه خدایمان در کوه حوریب با ما عهد بست.+ ۳ یَهُوَه این عهد را با اجدادمان نبست، بلکه با همهٔ ما بست که امروز اینجا هستیم.* ۴ یَهُوَه در آن کوه رو در رو از میان آتش با شما صحبت کرد.+ ۵ من آن موقع بین یَهُوَه و شما ایستاده بودم + تا سخنان یَهُوَه را به شما بگویم، چون شما از آن آتش ترسیده بودید و از کوه بالا نرفتید.+ او گفت:
۶ «‹من یَهُوَه، خدای تو هستم که تو را از مصر، یعنی سرزمین* بردگی بیرون آوردم.+ ۷ تو هیچ وقت نباید خدایان دیگری به جز من* داشته باشی.+
۸ «‹هیچ نوع بت* یا مجسمهای* به شکل چیزهایی که در آسمان یا روی زمین یا در آبهای سراسر* زمینند، برای خودت نساز.+ ۹ جلوی آنها سجده نکن یا آنها را پرستش نکن،*+ چون من که یَهُوَه خدایت هستم، پرستش خدایی غیر از خودم را تحمّل نمیکنم*+ و کسانی* را که از من نفرت دارند به خاطر گناهانشان مجازات میکنم؛ پیامد مجازات آنها شامل حال فرزندانشان* تا نسل سوم و چهارم هم خواهد شد.+ ۱۰ اما به کسانی که مرا دوست دارند و به فرمانهایم عمل میکنند تا هزار نسل محبت پایدار* نشان میدهم.
۱۱ «‹اسم یَهُوَه خدایت را با بیاحترامی به زبان نیاور،*+ چون یَهُوَه کسی را که اسمش را با بیاحترامی به زبان بیاورد، مجازات خواهد کرد.+
۱۲ «‹قانون روز شَبّات را رعایت کن و آن روز را همیشه مقدّس بدان، دقیقاً همان طور که یَهُوَه خدایت به تو فرمان داد.+ ۱۳ شش روز کار کن و همهٔ کارهایت را در آن مدت انجام بده،+ ۱۴ اما روز هفتم شَبّاتی برای خدایت یَهُوَه است.+ در آن روز نباید کار کنی؛+ نه تو، نه پسران و دخترانت، نه غلامان و کنیزانت، نه گاوها و الاغهایت، نه دامهایت و نه غریبانی که در شهر* تو ساکنند؛+ به این ترتیب غلامان و کنیزانتان میتوانند مثل شما در آن روز استراحت کنند.*+ ۱۵ به خاطر بیاور که در سرزمین مصر برده بودی و من که یَهُوَه خدایت هستم تو را با دست نیرومند و بازوی پرقدرتم از آنجا بیرون آوردم.+ به همین دلیل، من که یَهُوَه خدایت هستم به تو فرمان دادم که قانون روز شَبّات را رعایت کنی.
۱۶ «‹به پدر و مادرت احترام بگذار،+ دقیقاً همان طور که یَهُوَه خدایت به تو فرمان داده است. اگر این کار را بکنی، میتوانی در سرزمینی که یَهُوَه خدایت به تو میدهد عمری طولانی و پربرکت داشته باشی.*+
۱۷ «‹قتل نکن.+
۱۹ «‹دزدی نکن.+
۲۰ «‹بر ضدّ همنوعت شهادت دروغ نده.+
۲۱ «‹به زن همنوعت طمع نکن.+ همین طور به خانه و زمینش، غلام و کنیزش، گاو و الاغش یا به هیچ چیز دیگری از داراییهایش طمع نکن.›+
۲۲ «اینها فرمانهایی* بودند که یَهُوَه در آن کوه به همهٔ شما* داد. او این فرمانها را از میان آتش و ابر و تاریکی غلیظ + با صدایی بلند اعلام کرد و غیر از اینها فرمان دیگری نداد. بعد آنها را روی دو لوح سنگی نوشت و لوحها را به من داد.+
۲۳ «اما به محض این که آن صدای بلند از میان تاریکی به گوشتان رسید و آتش بزرگِ روی کوه را دیدید،+ همهٔ سران طایفهها و ریشسفیدانتان پیش من آمدند ۲۴ و از طرف شما گفتند: ‹امروز یَهُوَه خدایمان جلال و عظمتش را به ما نشان داد و ما حتی صدایش را هم از میان آتش شنیدیم.+ حالا متوجه شدیم که خدا میتواند با انسان صحبت کند و آن شخص زنده بماند.+ ۲۵ اما چرا باید جانمان را به خطر بیندازیم؟ ممکن است این آتش بزرگ، ما را کاملاً بسوزاند. اگر باز هم صدای یَهُوَه خدایمان را بشنویم، حتماً میمیریم. ۲۶ از بین همهٔ انسانها* کیست که مثل ما صدای خدای زنده را از میان آتش شنیده باشد و زنده مانده باشد؟ ۲۷ تو خودت به آنجا نزدیک شو تا تمام حرفهای یَهُوَه خدایمان را بشنوی. بعد همهٔ چیزهایی را که یَهُوَه خدایمان به تو میگوید برای ما بگو؛ ما هم گوش میدهیم و طبق آنها عمل میکنیم.›+
۲۸ «یَهُوَه حرفهایی را که به من زدید شنید. بعد یَهُوَه به من گفت، ‹من چیزهایی را که این قوم به تو گفتند شنیدم و همهٔ حرفهایشان درست است.+ ۲۹ ای کاش همیشه خداترسی را در دلشان پرورش میدادند + و به تمام فرمانهایم عمل میکردند؛+ در آن صورت همه چیز برای خودشان و فرزندانشان تا ابد بهخوبی پیش میرفت!+ ۳۰ برو و به آنها بگو: «به چادرهایتان برگردید.» ۳۱ ولی تو اینجا پیش من بمان تا همهٔ فرمانها، قوانین و احکام را به تو بگویم. تو باید آنها را به قوم تعلیم دهی و قوم باید در سرزمینی که میخواهم به مالکیتشان بدهم به آنها عمل کنند.› ۳۲ پس مراقب باشید که دقیقاً طبق فرمانهایی که یَهُوَه خدایتان به شما داده عمل کنید + و به راست یا چپ منحرف نشوید.+ ۳۳ شما باید در تمام جنبههای زندگیتان در راهی قدم بردارید که یَهُوَه خدایتان به شما فرمان داده است.+ اگر این کار را بکنید، میتوانید در سرزمینی که تصرّف میکنید، عمری طولانی و پربرکت داشته باشید.+
۶ «اینها فرمانها، قوانین و احکامی* هستند که یَهُوَه خدایتان برای تعلیم شما داده تا در سرزمینی که در آن طرف رود اردن قرار دارد و بهزودی وارد آن میشوید و تصرّفش میکنید، به آنها عمل کنید. ۲ شما، فرزندان و نوههایتان + باید در تمام طول عمرتان برای یَهُوَه خدایتان احترام عمیق قائل باشید* و به تمام قوانین و فرمانهایش که من به شما میدهم عمل کنید تا عمر طولانی داشته باشید.+ ۳ ای قوم اسرائیل، گوش کنید و بهدقت به آنها عمل کنید تا در سرزمینی که شیر و عسل در آن جاری است زندگی پربرکتی داشته باشید و بسیار زیاد شوید؛ دقیقاً همان طور که یَهُوَه خدای اجدادتان به شما وعده داده است.
۴ «ای قوم اسرائیل، گوش کنید: یَهُوَه خدای ما، یَهُوَه خدای یکتاست.+ ۵ یَهُوَه خدایتان را با تمام دل، تمام جان + و تمام توان* خود + دوست داشته باشید.* ۶ این قوانینی که امروز به شما میدهم باید در دل شما باشد ۷ و آنها را به فرزندانتان* تعلیم دهید*+ و همیشه دربارهٔ آنها صحبت کنید؛ چه در خانه نشسته باشید، چه بیرون از خانه در راه باشید، چه قبل از خواب و چه وقتی از خواب بیدار میشوید.+ ۸ آنها را به عنوان نشانهای برای یادآوری به دستتان و مثل یک پیشانیبند به پیشانیتان* ببندید.+ ۹ همین طور آنها را روی چهارچوب در خانهتان و روی دروازههای شهرتان بنویسید.
۱۰ «یَهُوَه خدایتان شما را بهزودی وارد سرزمینی میکند که به اجدادتان ابراهیم، اسحاق و یعقوب وعده داده بود؛+ سرزمینی با شهرهای بزرگ و زیبا که خودتان نساختهاید،+ ۱۱ با خانههایی پر از انواع چیزهای خوب که برایش زحمت نکشیدهاید، با آبانبارهای سنگی که خودتان حفر نکردهاید، سرزمینی با درختان انگور و زیتون که خودتان نکاشتهاید. وقتی شما از محصول آن سرزمین میخورید و سیر میشوید،+ ۱۲ مراقب باشید یَهُوَه را که شما را از سرزمین مصر، یعنی سرزمین* بردگی بیرون آورد فراموش نکنید.+ ۱۳ برای یَهُوَه خدایتان احترام عمیق قائل باشید*+ و او را بپرستید*+ و به اسم او قسم بخورید.+ ۱۴ خدایان دیگر، یعنی خدایان قومهای اطرافتان را پرستش نکنید،+ ۱۵ چون یَهُوَه خدایتان که در بین شماست، پرستش خدایی غیر از خودش را تحمّل نمیکند.*+ اگر خدایان دیگر را بپرستید، یَهُوَه خدایتان از شما بسیار خشمگین میشود + و شما را از روی زمین محو و نابود میکند.+
۱۶ «یَهُوَه خدایتان را امتحان نکنید،+ مثل موقعی که او را در مَسّه* امتحان کردید.+ ۱۷ به فرمانهای یَهُوَه خدایتان و به یادآوریها و قوانینی که به شما داده، بهدقت عمل کنید. ۱۸ شما باید کارهایی را که از دید یَهُوَه درست و خوب است انجام دهید تا زندگیتان پربرکت شود و بتوانید به سرزمین حاصلخیزی که یَهُوَه به اجدادتان وعده داده است،+ داخل شوید و آن را تصرّف کنید. ۱۹ شما طبق وعدهٔ یَهُوَه همهٔ دشمنانتان را از آن سرزمین بیرون خواهید کرد.+
۲۰ «در آینده وقتی فرزندانتان از شما بپرسند، ‹چرا یَهُوَه خدایمان این یادآوریها، قوانین و احکام قضایی را به شما داده است؟› ۲۱ به فرزندانتان بگویید، ‹ما در مصر بردهٔ فرعون بودیم، اما یَهُوَه با دست نیرومندش ما را از مصر بیرون آورد. ۲۲ یَهُوَه جلوی چشم ما با معجزات و نشانههای بزرگ و مخرّب، سرزمین مصر،+ فرعون و همهٔ اهل خانهاش را بارها دچار مصیبت کرد.+ ۲۳ او ما را از سرزمین مصر بیرون آورد تا این سرزمین را که به اجدادمان وعده داده است، به ما بدهد.+ ۲۴ یَهُوَه به ما فرمان داد که به همهٔ این قوانین عمل کنیم و برای یَهُوَه خدایمان احترام عمیق قائل باشیم* تا همیشه فایده ببریم + و همان طور که تا امروز زنده ماندهایم، از این به بعد هم زنده بمانیم.+ ۲۵ اگر مطیع یَهُوَه* خدایمان باشیم و بهدقت به همهٔ این فرمانها و قوانینی که او به ما داده عمل کنیم، درستکار شمرده میشویم.›+
۷ «وقتی یَهُوَه خدایتان شما را به سرزمینی ببرد که چیزی نمانده آن را تصرّف کنید،+ این قومهای بزرگ را از آنجا بیرون میکند:+ حیتّیان، جِرجاشیان، اَموریان،+ کنعانیان، فِرِزّیان، حِویان و یِبوسیان،+ یعنی هفت قومی که بزرگتر و قویتر از شما هستند.+ ۲ یَهُوَه خدایتان آنها را به دست شما تسلیم خواهد کرد و شما آنها را شکست خواهید داد.+ شما باید آنها را به کلّی نابود کنید.+ هیچ عهد و پیمانی با آنها نبندید و به آنها رحم نکنید.+ ۳ با آنها وصلت نکنید؛* دخترانتان را به پسرانشان ندهید و دخترانشان را برای پسرانتان نگیرید،+ ۴ چون آنها باعث میشوند که پسران و دخترانتان خدا را ترک کنند و خدایان دیگر را پرستش کنند.+ آن وقت یَهُوَه از شما بسیار خشمگین میشود و شما را فوراً نابود میکند.+
۵ «پس با آنها این طور رفتار کنید: مذبحهایشان را خراب کنید، ستونها و تیرکهایی را که برای بتپرستی است + قطع و خرد کنید،+ و بتهایشان* را بسوزانید،+ ۶ چون شما برای یَهُوَه خدایتان قومی مقدّس هستید و یَهُوَه خدایتان شما را از بین تمام قومهای روی زمین به عنوان قوم خودش، یعنی قوم خاصش* انتخاب کرده است.+
۷ «شما در میان قومها کوچکترین قوم بودید،+ اما یَهُوَه به شما محبت نشان داد و انتخابتان کرد.+ پس دلیل کارش این نبود که شما بزرگترین قوم بودید، ۸ بلکه دلیلش این بود که یَهُوَه شما را دوست داشت و میخواست به قَسَمی که برای اجدادتان خورده بود وفا کند.+ به همین دلیل، یَهُوَه شما را با قدرت عظیمش* از بردگی* و از دست* فرعون، پادشاه مصر نجات داد.+ ۹ شما خوب میدانید که یَهُوَه خدایتان خدای حقیقی و خدایی وفادار است و به کسانی که او را دوست دارند و از فرمانهایش اطاعت میکنند تا هزار نسل محبت پایدار* نشان میدهد و عهدش را با آنها حفظ میکند.+ ۱۰ اما کسانی را که از او نفرت دارند مجازات و نابود میکند.+ او مجازات آنها را به تأخیر نمیاندازد. ۱۱ پس دقت کنید که به فرمانها، قوانین و احکامی که من امروز به شما میدهم، عمل کنید.
۱۲ «اگر شما همچنان به این احکام گوش دهید، آنها را رعایت کنید و طبق آنها عمل کنید، یَهُوَه خدایتان همان طور که برای اجدادتان قسم خورده است، به عهدش وفا میکند و محبت پایدارش* را به شما نشان میدهد. ۱۳ او شما را دوست خواهد داشت، به شما برکت خواهد داد و تعدادتان را زیاد خواهد کرد. او شما را صاحب فرزندان بسیار میکند + و باعث میشود محصول زمینتان از جمله غلّه، شراب و روغنتان فراوان باشد + و گوسفندان و گاوهایتان زیاد شوند. به این شکل او در سرزمینی که به اجدادتان وعده داده بود به شما برکت میدهد.+ ۱۴ شما پربرکتترین قوم روی زمین میشوید؛+ در بین شما هیچ مرد عقیم و هیچ زن نازایی نخواهد بود، حتی دامهایتان هم نازا نخواهند بود.+ ۱۵ یَهُوَه همهٔ بیماریها را از شما دور خواهد کرد و شما را دچار هیچ کدام از بیماریهای وحشتناکی که در مصر دیدید نخواهد کرد،+ بلکه کسانی را دچار آن بیماریها میکند که از شما نفرت دارند. ۱۶ همهٔ قومهایی را که یَهُوَه خدایتان تسلیم شما میکند، از بین ببرید.*+ به آنها رحم نکنید*+ و خدایانشان را نپرستید،+ وگرنه در دام گرفتار میشوید.+
۱۷ «شاید در دلتان بگویید، ‹چطور میتوانیم این قومها را که تعدادشان از ما بیشتر است، شکست دهیم؟›+ ۱۸ اما از آنها نترسید.+ یادتان باشد که یَهُوَه خدایتان با فرعون و تمام سرزمین مصر چه کار کرد.+ ۱۹ شما آن بلاهای* سخت، نشانهها و معجزات را + به چشم خودتان دیدید و این که چطور یَهُوَه خدایتان شما را با دست قدرتمند و بازوی نیرومندش از آنجا بیرون آورد.+ یَهُوَه خدایتان با همۀ قومهایی که از آنها میترسید، به همین شکل عمل خواهد کرد.+ ۲۰ یَهُوَه خدایتان تا موقع نابودی باقیماندگان آن قومها + که خودشان را از شما پنهان کردهاند، آنها را دچار دلسردی و ناامیدی* خواهد کرد. ۲۱ از آنها وحشت نکنید، چون یَهُوَه خدایتان که خدایی بزرگ و پرابهت است + با شماست.+
۲۲ «یَهُوَه خدایتان به طور حتم، این قومها را بهتدریج در مقابل شما شکست میدهد.+ او نمیگذارد آنها را سریع نابود کنید، چون اگر این کار را بکنید حیوانات وحشی صحرا زیاد میشوند و به شما حمله میکنند. ۲۳ یَهُوَه خدایتان آنها را به دست شما تسلیم خواهد کرد و او آنها را کاملاً شکست خواهد داد تا سرانجام نابود شوند.+ ۲۴ او پادشاهانشان را به دست شما تسلیم خواهد کرد + و شما نام آنها را از صفحهٔ روزگار* محو خواهید کرد.+ هیچ کس قادر نخواهد بود با شما مقابله کند + و شما همهٔ آنها را نابود خواهید کرد.+ ۲۵ بتهایشان را در آتش بسوزانید + و به نقره و طلایی که بتها از آن ساخته شدهاند طمع نکنید و آن را برای خودتان برندارید + وگرنه به دام میافتید، چون یَهُوَه خدایتان از بتها نفرت دارد.+ ۲۶ چیزهای نفرتانگیز را که باید نابود شوند به خانهتان نیاورید، چون در آن صورت، خدا شما را هم همراه آنها نابود میکند. شما باید کاملاً از آنها بیزار باشید و با تمام وجود از آنها نفرت داشته باشید، چون چیزهایی هستند که باید نابود شوند.
۸ «اگر به تمام فرمانهایی که امروز به شما میدهم بهدقت عمل کنید، زنده میمانید + و تعدادتان هم بیشتر میشود و به سرزمینی که یَهُوَه به اجدادتان وعده داده بود* وارد میشوید و آن را تصرّف میکنید.+ ۲ به خاطر بیاورید که یَهُوَه خدایتان چطور شما را چهل سال در این سفر طولانی در بیابان هدایت کرد + تا فروتنی را به شما یاد دهد. به علاوه، او گذاشت که شما در طول آن مدت آزمایش شوید + تا ببیند در دلتان چه میگذرد + و آیا واقعاً از او اطاعت میکنید یا نه. ۳ او برای این که فروتنی را به شما یاد بدهد، اجازه داد گرسنگی بکشید + و بعد با مَنّا شکم شما را سیر کرد؛+ غذایی که نه شما آن را میشناختید و نه پدرانتان. او این کار را کرد تا بدانید زندگی انسان نه فقط به نان،* بلکه به هر کلمهای که از دهان یَهُوَه بیرون میآید هم وابسته است.+ ۴ در تمام این ۴۰ سال لباسهایتان کهنه نشد و پاهایتان ورم نکرد.+ ۵ شما خوب میدانید* همان طور که یک پدر پسرش را اصلاح و تأدیب میکند، یَهُوَه خدایتان هم شما را در طول این مدت اصلاح و تأدیب میکرد.+
۶ «بنابراین از فرمانهای یَهُوَه خدایتان اطاعت کنید، طبق معیارهای او زندگی کنید* و خداترس باشید. ۷ یَهُوَه خدایتان شما را به سرزمین خوب و حاصلخیزی خواهد برد + که نهرها، رودها و چشمهها در درّهها و کوههای آن جاریست. ۸ آنجا سرزمین گندم و جو، انگور و انجیر، انار + و روغن زیتون و عسل است.+ ۹ آنجا سرزمینی است که غذا در آن فراوان است و شما در آنجا به هیچ چیز محتاج نمیشوید؛ سرزمینی که در سنگهایش آهن پیدا میشود و از کوههایش مس استخراج خواهید کرد.
۱۰ «وقتی در آنجا میخورید و سیر میشوید، یَهُوَه خدایتان را به خاطر سرزمین خوب و حاصلخیزی که به شما داده تمجید کنید.+ ۱۱ اما مواظب باشید که یَهُوَه خدایتان را فراموش نکنید و فرمانها، احکام* و قوانین او را که امروز به شما میدهم زیر پا نگذارید. ۱۲ وقتی میخورید و سیر میشوید و خانههای زیبا میسازید و در آنها ساکن میشوید،+ ۱۳ و وقتی دامها و گلههایتان زیاد میشود و نقره و طلاهایتان فراوان میشود و وفور نعمت دارید، ۱۴ نگذارید دلتان مغرور شود،+ چون غرور باعث میشود یَهُوَه خدایتان را که شما را از مصر یعنی سرزمین* بردگی بیرون آورد فراموش کنید؛+ ۱۵ خدایی که شما را در بیابان وسیع و ترسناکی + که خشک و بیآب و پر از مارهای سمی و عقربهاست، هدایت کرد. او کاری کرد که آب از دل صخره برای شما جاری شود + ۱۶ و در بیابان به شما مَنّا داد تا بخورید؛+ غذایی که پدرانتان نمیشناختند. او برای این که فروتنی را به شما یاد دهد،+ این کارها را انجام داد و گذاشت که آزمایش شوید تا بتوانید در آینده فایده ببرید.+ ۱۷ شاید به خودتان* بگویید، ‹ما با قدرت و توانایی خودمان ثروتمند شدهایم،›+ ۱۸ اما به خاطر داشته باشید که یَهُوَه خدایتان است که توانایی ثروتمند شدن را به شما میدهد.+ او این کار را میکند تا به عهدی که با اجدادتان بست وفا کند، همان طور که تا امروز وفا کرده است.+
۱۹ «ولی اگر یَهُوَه خدایتان را فراموش کنید و دنبال خدایان دیگر بروید و آنها را بپرستید،* من امروز به شما هشدار میدهم که حتماً از بین میروید.+ ۲۰ اگر به یَهُوَه خدایتان گوش ندهید، شما هم مثل قومهای دیگر که یَهُوَه در برابرتان نابود میکند، نابود میشوید.+
۹ «ای قوم اسرائیل گوش کنید! امروز باید به آن طرف رود اردن بروید + و سرزمین قومهایی را که از شما بزرگتر و قویترند تصرّف کنید.+ آنها شهرهای بزرگی دارند که حصارهایشان سر به فلک میکشد.+ ۲ مردم آنجا که از نسل عَناقیانند،+ قوی و قدبلند هستند. شما آنها را میشناسید و شنیدهاید که دربارهشان میگویند: ‹چه کسی توان مقابله با عَناقیان را دارد؟› ۳ اما بدانید که امروز یَهُوَه خدایتان قبل از شما به آن طرف رود اردن میرود.+ او آتشی سوزان است + و قومهای آنجا را نابود خواهد کرد. او آنها را جلوی چشمانتان شکست خواهد داد تا بتوانید سرزمینشان را در مدت کوتاهی تصرّف کنید و آنها را از بین ببرید، دقیقاً همان طور که یَهُوَه به شما قول داده است.+
۴ «وقتی یَهُوَه خدایتان آن قومها را از سر راهتان برمیدارد، به خودتان نگویید:* ‹چون درستکار بودیم، یَهُوَه ما را به این سرزمین آورد تا آن را تصرّف کنیم.›+ در واقع به خاطر شرارت آن قومهاست + که یَهُوَه آنها را از سر راهتان برمیدارد. ۵ به خاطر درستکاری یا پاکدلی* شما نیست که این سرزمین را تصرّف خواهید کرد، بلکه به دلیل شرارت آن قومهاست که یَهُوَه خدایتان آنها را از سر راهتان برمیدارد.+ یَهُوَه به این شکل به وعدهای که به اجدادتان یعنی ابراهیم،+ اسحاق + و یعقوب + داد وفا میکند. ۶ پس به یاد داشته باشید که یَهُوَه این سرزمین خوب و حاصلخیز را به خاطر درستکاریتان به شما نمیدهد، چون قومی لجباز و خودرأی* هستید.+
۷ «یادتان باشد و هیچ وقت فراموش نکنید که چطور یَهُوَه خدایتان را در بیابان خشمگین کردید.+ از روزی که سرزمین مصر را ترک کردید تا وقتی که به اینجا رسیدید، بارها از یَهُوَه سرکشی کردید.+ ۸ حتی در منطقهٔ کوهستانی حوریب هم یَهُوَه را عصبانی کردید و یَهُوَه آنقدر از شما خشمگین شد که میخواست نابودتان کند.+ ۹ وقتی من به بالای کوه رفتم تا لوحهای سنگی را + که عهد یَهُوَه + با شما روی آنها نوشته شده بود بگیرم، ۴۰ شبانهروز آنجا ماندم + و هیچ آب و غذایی نخوردم. ۱۰ بعد یَهُوَه آن دو لوح سنگی را که با انگشت خود روی آنها نوشته بود به من داد. روی آن دو لوح، سخنانی نوشته شده بود که یَهُوَه در روزی که پای کوه جمع شده بودید از میان آتش به شما گفته بود.+ ۱۱ در پایان آن ۴۰ شبانهروز، یَهُوَه آن دو لوح سنگی، یعنی لوحهای عهد را به من داد. ۱۲ بعد یَهُوَه به من گفت: ‹بلند شو و فوراً از کوه پایین برو، چون قومی که تو از مصر بیرون آوردی به فساد کشیده شدهاند.+ آنها خیلی زود از راهی که فرمان داده بودم در آن بمانند منحرف شدهاند و برای خودشان یک بت* فلزی ساختهاند.›+ ۱۳ به علاوه، یَهُوَه به من گفت، ‹من این قوم را میشناسم، آنها قومی لجباز و خودرأی* هستند.+ ۱۴ پس بگذار آنها را از بین ببرم و اسمشان را از صفحهٔ روزگار* محو کنم؛ بگذار از تو قومی بزرگتر و قویتر از آنها به وجود آورم.›+
۱۵ «بعد من در حالی که آن دو لوح عهد در دستانم بود،+ از کوه که شعلههای آتش از آن بلند میشد،+ پایین آمدم. ۱۶ آن وقت شما را دیدم که به یَهُوَه خدایتان گناه میکنید! شما گوسالهای فلزی برای خودتان ساخته بودید و از راهی که یَهُوَه فرمان داده بود در آن بمانید، خیلی سریع منحرف شده بودید.+ ۱۷ در نتیجه من آن دو لوح را که در دستانم بود به زمین انداختم و جلوی چشمانتان خرد کردم.+ ۱۸ بعد دوباره به مدت ۴۰ شبانهروز در حضور یَهُوَه به خاک افتادم و هیچ غذا یا آبی نخوردم،+ چون مرتکب گناهان بزرگی شده بودید و با انجام کارهایی که در نظر یَهُوَه بد است او را ناراحت کرده بودید. ۱۹ من از شدّت خشمی که یَهُوَه به شما داشت ترسیدم،+ چون او میخواست شما را نابود کند. اما یَهُوَه آن دفعه هم حرف مرا قبول کرد.*+
۲۰ «یَهُوَه آنقدر از هارون خشمگین بود که میخواست او را هم نابود کند،+ اما من برای هارون هم به خدا التماس کردم که نابودش نکند. ۲۱ سپس آن گوساله را که نشانهٔ گناهتان بود + برداشتم و در آتش انداختم. بعد آن را خرد کردم و به صورت غباری نرم درآوردم و در نهری که از آن کوه جاری میشد ریختم.+
۲۲ «به علاوه شما در تَبعیره،+ مَسّه + و قِبروتهَتّاوه + هم یَهُوَه را خشمگین کردید. ۲۳ وقتی یَهُوَه در قادِشبَرنِع + به شما گفت، ‹بروید و سرزمینی را که به شما میدهم تصرّف کنید،› شما باز هم از یَهُوَه خدایتان سرکشی کردید؛+ به او اعتماد نکردید*+ و مطیع او نبودید. ۲۴ از روزی که شما را شناختم، همیشه از یَهُوَه سرکشی کردهاید.
۲۵ «من ۴۰ شبانهروز در حضور یَهُوَه به خاک افتادم،+ چون یَهُوَه میخواست شما را نابود کند. ۲۶ در دعا به یَهُوَه التماس کردم و گفتم، ‹ای یَهُوَه حاکم متعال، قومت را نابود نکن. آنها قوم خاص تو* هستند + که با قدرت عظیمت نجاتشان دادی* و آنها را با دست نیرومندت از مصر بیرون آوردی.+ ۲۷ خادمانت ابراهیم، اسحاق و یعقوب را به یاد آور + و از لجاجت، شرارت و گناه این قوم چشمپوشی کن.+ ۲۸ وگرنه شاید مردم سرزمینی که ما را از آنجا بیرون آوردی بگویند: «یَهُوَه نتوانست قومش را به سرزمینی که به آنها وعده داده بود ببرد و چون از قومش نفرت داشت آنها را به بیابان برد تا بکشد.»+ ۲۹ آنها قوم تو هستند، یعنی قوم خاص تو*+ که با قدرت عظیم و بازوی نیرومندت* از آن سرزمین بیرون آوردی.›+
۱۰ «آن وقت یَهُوَه به من گفت، ‹دو لوح سنگی مثل لوحهای اول بتراش + و یک صندوق* چوبی برای خودت بساز. بعد به بالای کوه پیش من بیا. ۲ من روی آن لوحها همان قوانینی را مینویسم که روی لوحهای اول بود، همان لوحهایی که آنها را شکستی. تو باید آن دو لوح را در صندوق بگذاری.› ۳ پس من یک صندوق از چوب آکاسیا ساختم. بعد دو لوح سنگی مثل لوحهای اول تراشیدم و آن دو لوح را برداشتم و به بالای کوه رفتم.+ ۴ یَهُوَه روی آن لوحها همان قوانینی را نوشت که قبلاً نوشته بود + و آنها را به من داد؛ یعنی همان ده فرمان*+ را که وقتی پای کوه جمع شده بودید + یَهُوَه از میان آتش به شما اعلام کرده بود.+ ۵ بعد، از کوه پایین آمدم + و طبق فرمان یَهُوَه لوحها را در صندوقی که ساخته بودم گذاشتم. آن لوحها تا امروز در آن هستند.
۶ «بعد از آن، اسرائیلیان از بِئیروتِ بنییَعَقان* به سمت موسیره کوچ کردند. هارون در آنجا مرد و دفن شد + و پسرش اِلعازار به جای او کاهن شد و خدمتش را شروع کرد.+ ۷ اسرائیلیان از آنجا به سمت جُدجوده و از جُدجوده به سمت یُطباتا + که نهرهای زیادی داشت کوچ کردند.
۸ «در آن موقع یَهُوَه طایفهٔ لاوی را از میان طایفههای دیگر انتخاب کرد + تا صندوق عهد یَهُوَه را حمل کنند + و در حضور یَهُوَه خدمت کنند و به نام او برای مردم برکت بخواهند؛*+ همان طور که تا امروز این کارها را میکنند. ۹ به همین دلیل است که برخلاف طایفههای دیگر* هیچ میراث یا سهمی از زمین به لاویان داده نشده است. یَهُوَه میراث آنهاست، همان طور که یَهُوَه خدایتان به آنها گفته بود.+ ۱۰ من مثل دفعهٔ اول ۴۰ شبانهروز روی کوه ماندم + و یَهُوَه این بار هم حرفم را قبول کرد.+ پس یَهُوَه از نابود کردن شما صرفنظر کرد. ۱۱ یَهُوَه به من گفت: ‹برای کوچ کردن آماده شو و این قوم را هدایت کن تا به سرزمینی که به اجدادشان وعده دادهام* داخل شوند و آن را تصرّف کنند.›+
۱۲ «پس ای قوم اسرائیل، یَهُوَه خدایتان از شما چه میخواهد + جز این که برای یَهُوَه خدایتان احترامی عمیق قائل باشید،*+ همیشه به خواست او عمل کنید،*+ او را دوست داشته باشید، یَهُوَه خدایتان را با تمام دل و جان بپرستید*+ ۱۳ و از فرمانها و قوانین یَهُوَه که من امروز به شما میدهم و به خیر و صلاح شماست،+ اطاعت کنید. ۱۴ آسمان، حتی بالاترین آسمانها* و زمین و هر چه در آن است متعلّق به یَهُوَه خدایتان است.+ ۱۵ با این حال، یَهُوَه فقط با اجدادتان رابطهٔ نزدیک داشت و به آنها محبت میکرد. برای همین، همین طور که امروز هم مشخص است، شما را که نسل آنها هستید از بین همهٔ قومها انتخاب کرد.+ ۱۶ پس دلتان را پاک کنید*+ و دیگر اینقدر لجباز و خودرأی نباشید،*+ ۱۷ چون یَهُوَه خدایتان خدای خدایان + و سَرور سَروران است. او خدایی بزرگ، قدرتمند و پرابهت است که بین مردم تبعیض قائل نمیشود + و رشوه قبول نمیکند. ۱۸ او عدالت را در حق یتیمان* و بیوهزنان + به جا میآورد. همین طور غریبانی را که بین شما زندگی میکنند + دوست دارد و برایشان خوراک و پوشاک فراهم میکند. ۱۹ شما هم باید غریبان را دوست داشته باشید، چون خودتان هم در سرزمین مصر غریب بودید.+
۲۰ «برای یَهُوَه خدایتان احترام عمیق قائل باشید،* او را بپرستید،*+ به او نزدیک بمانید* و به نام او قسم بخورید. ۲۱ فقط او را ستایش کنید.+ او خدای شما و کسی است که همهٔ این کارهای بزرگ و حیرتانگیز را برایتان انجام داده؛ کارهایی که به چشم خودتان دیدهاید.+ ۲۲ وقتی اجدادتان به مصر رفتند ۷۰ نفر بودند،+ ولی حالا یَهُوَه خدایتان تعداد شما را مثل تعداد ستارگان آسمان زیاد کرده است.+
۱۱ «یَهُوَه خدایتان را دوست داشته باشید + و همیشه به وظیفهای که نسبت به او دارید عمل کنید، یعنی اطاعت از قوانین، احکام* و فرمانهای او. ۲ شما خوب میدانید که امروز روی صحبت من با شماست، نه با فرزندانتان که تأدیب یَهُوَه خدایتان را + تجربه نکردهاند و عظمت او،+ دست نیرومند و بازوی پرقدرتش را + ندیدهاند. ۳ آنها معجزات و کارهایی را که او در مصر علیه پادشاه مصر یعنی فرعون و تمام سرزمینش انجام داد، ندیدند.+ ۴ همین طور ندیدند که وقتی لشکر مصریان با اسبها و ارابههای جنگی فرعون شما را تعقیب میکردند، خدا با آنها چه کرد و چطور در دریای سرخ غرقشان کرد؛ یَهُوَه آنها را یک بار و برای همیشه نابود کرد.+ ۵ آنها ندیدند که خدا در طول مدتی که در بیابان بودید تا وقتی که به اینجا رسیدید، چطور از شما مراقبت کرده است.* ۶ همچنین ندیدند که او با داتان و اَبیرام که پسران اِلیاب و از نسل رِئوبین بودند چه کار کرد؛ زمین، جلوی چشمان اسرائیلیان باز شد و آنها را همراه خانواده، چادرهایشان و هر موجود زندهای که با آنها بود، فرو برد.+ ۷ ولی شما همهٔ کارهای بزرگ یَهُوَه را به چشم دیدهاید.
۸ «از همهٔ فرمانهایی که امروز به شما میدهم اطاعت کنید تا قومی قوی شوید و بتوانید به سرزمینی که آن طرف رود اردن است بروید و آن را تصرّف کنید. ۹ اگر از آنها اطاعت کنید، در سرزمینی که یَهُوَه قسم خورد به اجدادتان و نسل آنها بدهد،+ سرزمینی که شیر و عسل در آن جاری است،+ عمر طولانی خواهید داشت.+
۱۰ «سرزمینی که آن را بهزودی تصرّف میکنید مثل سرزمین مصر نیست که از آن بیرون آمدید، یعنی جایی که بذر میکاشتید و آبیاری آن مثل آبیاری باغ سبزیجات، سخت بود.* ۱۱ سرزمینی که بهزودی آن را با گذشتن از رود اردن تصرّف میکنید، سرزمین کوهها و دشتهاست*+ و با بارانهای آسمان سیراب میشود.+ ۱۲ آنجا سرزمینی است که یَهُوَه خدایتان از آن نگهداری میکند. چشمان یَهُوَه خدایتان از شروع تا آخر سال دائماً بر آن است.
۱۳ «اگر به فرمانهایی که امروز به شما میدهم بهدقت عمل کنید و یَهُوَه خدایتان را با تمام دل و جانتان دوست داشته باشید و او را بپرستید،*+ ۱۴ او* بارانهای پاییزی و بهاری را بهموقع در سرزمین شما میباراند تا غلّه، شراب تازه و روغن فراوان داشته باشید.+ ۱۵ او* برای دامهایتان چراگاههای سرسبز و برای خودتان غذای فراوان فراهم میکند.+ ۱۶ مراقب باشید که فریب نخورید* و به پرستش خدایان دیگر کشیده نشوید و جلوی آنها سجده نکنید.+ ۱۷ وگرنه یَهُوَه از شما خشمگین میشود و دروازههای آسمان را میبندد تا دیگر باران نبارد.+ در نتیجه زمین محصولی نمیدهد و شما خیلی زود در سرزمین خوب و حاصلخیزی که یَهُوَه به شما میدهد نابود میشوید.+
۱۸ «سخنان مرا در دل و ذهنتان جای دهید و آنها را مثل نشانهای به دست و پیشانیتان* ببندید تا همیشه آنها را به یاد داشته باشید.+ ۱۹ آنها را به فرزندانتان تعلیم دهید و همیشه دربارهٔ آنها صحبت کنید؛ چه در خانه نشسته باشید، چه بیرون از خانه در راه باشید، چه قبل از خوابیدن و چه وقتی از خواب بیدار میشوید.+ ۲۰ همین طور آنها را روی چهارچوب در خانهتان و روی دروازههای شهرتان بنویسید ۲۱ تا شما و فرزندانتان بتوانید تا وقتی آسمان و زمین باقی است،* در سرزمینی که یَهُوَه قسم خورد به اجدادتان بدهد،+ عمری طولانی داشته باشید.+
۲۲ «اگر از فرمانهایی که من امروز به شما میدهم کاملاً اطاعت کنید و طبق آنها زندگی کنید و یَهُوَه خدایتان را دوست داشته باشید + و همیشه به خواست او عمل کنید* و به او نزدیک بمانید،*+ ۲۳ یَهُوَه همهٔ قومهایی را که از شما قویتر و بزرگتر هستند، از سر راهتان برمیدارد + و شما سرزمین آن قومها را تصرّف میکنید.+ ۲۴ هر جایی که پا بگذارید مال شما میشود.+ مرز سرزمین شما از این بیابان تا لبنان، و از رود فُرات تا دریای غربی* خواهد بود.+ ۲۵ هیچ کس توان مقابله با شما را نخواهد داشت.+ در تمام سرزمین، هر جایی که بروید، یَهُوَه خدایتان طبق قولی که به شما داده، باعث میشود مردم از شما ترس و وحشت داشته باشند.+
۲۶ «من امروز به شما حق انتخاب میدهم که بین برکت و لعنت یکی را انتخاب کنید؛+ ۲۷ اگر از فرمانهای یَهُوَه خدایتان که امروز به شما میدهم اطاعت کنید، برکت نصیبتان خواهد شد.+ ۲۸ اما اگر از فرمانهای یَهُوَه خدایتان اطاعت نکنید و از راهی که امروز به شما نشان میدهم* منحرف شوید + و خدایان دیگر را که نمیشناسید بپرستید، دچار لعنت میشوید.
۲۹ «وقتی یَهُوَه خدایتان شما را به سرزمینی ببرد که باید آن را تصرّف کنید، برکت را از کوه جِرِزیم و لعنت را از کوه عیبال اعلام کنید.+ ۳۰ کوههای جِرِزیم و عیبال در آن طرف رود اردن در سمت غرب* قرار دارند، یعنی در سرزمین کنعانیانی که در عَرَبه زندگی میکنند. آن کوهها روبروی جِلجال و نزدیک درختان بزرگ موره هستند.+ ۳۱ شما بهزودی از رود اردن میگذرید تا سرزمینی را که یَهُوَه خدایتان میخواهد به شما بدهد تصرّف کنید.+ وقتی آن سرزمین را تصرّف کردید و در آن ساکن شدید، ۳۲ باید به همهٔ قوانین و احکامی که امروز به شما میدهم بهدقت عمل کنید.+
۱۲ «وقتی به سرزمینی که یَهُوَه خدای اجدادتان به شما میدهد وارد شدید، باید تا زمانی که در آنجا زندگی میکنید به تمام این قوانین و احکام* بهدقت عمل کنید. ۲ وقتی قومهای دیگر را شکست دادید، همهٔ عبادتگاههایشان* را کاملاً نابود کنید؛+ چه بالای کوهها و تپهها باشند، چه زیر درختان پر شاخ و برگ. ۳ مذبحهایشان را خراب کنید، ستونها و تیرکهایی را که برای بتپرستی استفاده میکنند + خرد کنید و در آتش بسوزانید، بتهایشان* را بشکنید + و کاری کنید که اسم خدایانشان فراموش شود.+
۴ «شما نباید یَهُوَه خدایتان را آن طور که قومهای دیگر خدایانشان را میپرستند، پرستش کنید،+ ۵ بلکه برای پرستش یَهُوَه خدایتان باید به مکانی بروید که او در میان طایفههای شما برای جلال نامش به عنوان خانهٔ* خود انتخاب میکند.+ ۶ شما باید قربانیهای سوختنی،+ قربانیهای دیگر، یکدهمها،*+ اعانات،*+ هدیههای نذری، هدیههای داوطلبانه + و نخستزادگان گاوها و گوسفندها و بزهایتان + را به آنجا ببرید. ۷ شما و اهل خانهتان باید آنجا در حضور یَهُوَه خدایتان از هدیهها و گوشت قربانیهایتان بخورید + و از دسترنج خودتان لذّت ببرید،*+ چون یَهُوَه خدایتان به شما برکت داده است.
۸ «وقتی به آن سرزمین وارد شدید، دیگر نباید مثل امروز هر کاری را که به نظر خودتان درست است* انجام دهید؛ ۹ چون شما هنوز به مکان سکونت*+ خودتان، یعنی به سرزمینی که یَهُوَه خدایتان به شما به میراث میدهد داخل نشدهاید. ۱۰ وقتی از رود اردن گذشتید + و در سرزمینی که یَهُوَه خدایتان به شما میدهد ساکن شدید، او شما را از همهٔ دشمنان اطرافتان محافظت میکند و به شما آسایش میدهد تا بتوانید در امنیت زندگی کنید.+ ۱۱ شما باید همهٔ این چیزهایی را که به شما فرمان میدهم به مکانی که یَهُوَه خدایتان برای جلال نامش انتخاب میکند ببرید؛+ یعنی قربانیهای سوختنی، قربانیهای دیگر، یکدهمها،*+ اعانات* و همهٔ هدیههای نذری که قولش را به یَهُوَه دادهاید. ۱۲ شما در آنجا با پسران و دخترانتان و غلامان و کنیزانتان در حضور یَهُوَه خدایتان شادی خواهید کرد.+ لاویانی را که در شهرهای* شما زندگی میکنند هم در شادی خودتان شریک کنید، چون در بین شما هیچ میراث یا سهمی از زمین به آنها داده نشده است.+ ۱۳ قربانیهای سوختنیتان را نباید در هر جایی که دلتان میخواهد تقدیم کنید.+ ۱۴ قربانیهای سوختنیتان را فقط در جایی که یَهُوَه در محدودهٔ یکی از طایفههایتان انتخاب میکند تقدیم کنید. همهٔ کارهایی را که به شما فرمان دادهام، در آنجا انجام دهید.+
۱۵ «اما هر وقت که بخواهید میتوانید حیواناتتان را سر ببرید و گوشتشان را بخورید،+ چون آنها در همهٔ شهرهایتان* برکتی از یَهُوَه خدایتان هستند. هم شخص پاک و هم شخص ناپاک میتواند از آن گوشت بخورد، همان طور که گوشت غزال و آهو را میخورید. ۱۶ اما خون آن را نباید بخورید،+ آن را مثل آب روی زمین بریزید.+ ۱۷ شما اجازه ندارید هیچ کدام از این هدیهها را در شهر* خودتان بخورید: یکدهم غلّههایتان، شراب تازه و روغنتان، گوشت نخستزادگان گاوها و گوسفندها و بزهایتان،+ هدیههای نذری که قولش را به خدا دادهاید، هدیههای داوطلبانه و هر هدیهٔ دیگری* که تقدیم میکنید. ۱۸ آنها را باید در حضور یَهُوَه خدایتان همراه با پسران و دخترانتان، غلامان و کنیزانتان و لاویانی که در شهرهای* شما زندگی میکنند، در مکانی که یَهُوَه خدایتان انتخاب میکند بخورید.+ به این شکل در حضور یَهُوَه خدایتان از دسترنج خودتان لذّت میبرید.* ۱۹ مراقب باشید تا وقتی که در سرزمینتان زندگی میکنید، در رفع نیازهای لاویان کوتاهی نکنید.+
۲۰ «وقتی یَهُوَه خدایتان طبق قولی که به شما داده + محدودهتان را وسیعتر کند،+ اگر دلتان بخواهد گوشت بخورید و بگویید، ‹میخواهیم گوشت بخوریم،› میتوانید هر وقت که بخواهید گوشت بخورید.+ ۲۱ اگر مکانی که یَهُوَه خدایتان برای جلال نامش انتخاب میکند + از شما دور باشد، میتوانید همان طور که قبلاً به شما فرمان دادهام، بعضی از گاوها، گوسفندها یا بزهایتان را که یَهُوَه به شما داده، سر ببرید و هر وقت که خواستید در شهری* که در آن زندگی میکنید گوشتش را بخورید. ۲۲ آن را همان طور بخورید که گوشت غزال و آهو را میخورید.+ هم شخص ناپاک و هم شخص پاک میتواند از آن بخورد. ۲۳ ولی مصمم باشید که خونش را به هیچ وجه نخورید،+ چون جان یک موجود زنده در خونش است*+ و نباید جانش را همراه با گوشتش بخورید. ۲۴ پس نباید خون آن را بخورید. آن را مثل آب روی زمین بریزید.+ ۲۵ خون آن را نخورید. اگر از این فرمان اطاعت کنید، همه چیز برای شما و فرزندانتان بهخوبی پیش میرود، چون کاری را که از دید یَهُوَه درست است انجام دادهاید. ۲۶ وقتی به مکانی که یَهُوَه انتخاب میکند بروید، فقط هدیههای مقدّس و هدیههای نذریتان را به آنجا ببرید. ۲۷ گوشت و خون + قربانیهای سوختنیتان را در آنجا روی مذبح یَهُوَه خدایتان تقدیم کنید. گوشت قربانیهایتان را میتوانید بخورید، ولی خون آنها را پای مذبح یَهُوَه خدایتان بریزید.+
۲۸ «به همهٔ این فرمانها که به شما میدهم بهدقت عمل کنید. اگر این کار را بکنید همیشه همه چیز برای شما و فرزندانتان بهخوبی پیش میرود، چون کارهایی را که از دید یَهُوَه خدایتان خوب و درست است انجام دادهاید.
۲۹ «وقتی یَهُوَه خدایتان قومهایی را که قرار است شکست دهید نابود کند + و شما در سرزمین آنها ساکن شوید، ۳۰ مراقب باشید بعد از نابودی آن قومها در این دام گرفتار نشوید که مثل آنها رفتار کنید. دربارهٔ خدایان آنها نپرسید و نگویید، ‹آن قومها چطور خدایانشان را میپرستیدند؟ ما هم میخواهیم مثل آنها رفتار کنیم.›+ ۳۱ شما نباید به این شکل یَهُوَه خدایتان را پرستش کنید، چون آنها موقع پرستش خدایانشان کارهای زشت و زنندهای را که یَهُوَه از آنها متنفر است انجام میدهند و حتی پسران و دخترانشان را در آتش برای خدایانشان میسوزانند.+ ۳۲ به همهٔ فرمانهایی که به شما میدهم بهدقت عمل کنید.+ نباید چیزی به آن اضافه یا چیزی از آن کم کنید.+
۱۳ «اگر در میان شما یک نبی یا تعبیرکنندهٔ خواب پیدا شود و آینده را پیشگویی کند،* ۲ و اگر پیشگویی او که به شما گفته است، به تحقق برسد* و بگوید، ‹بیایید از خدایان دیگر که نمیشناسید پیروی کنیم و آنها را بپرستیم،›* ۳ نباید به حرف آن نبی یا تعبیرکنندهٔ خواب گوش دهید،+ چون یَهُوَه خدایتان به این شکل میگذارد شما امتحان شوید + تا ببیند که آیا واقعاً یَهُوَه خدایتان را با تمام دل و جان دوست دارید یا نه.+ ۴ پس خداترس باشید و از یَهُوَه خدایتان پیروی کنید، به فرمانهایش عمل کنید و به گفتههایش گوش دهید؛ او را بپرستید* و از او جدا نشوید.+ ۵ آن نبی یا تعبیرکنندهٔ خواب باید کشته شود،+ چون شما را به سرکشی علیه یَهُوَه خدایتان تشویق کرده است؛ خدایی که شما را از بردگی در مصر نجات داد.* آن شخص میخواهد شما را از راهی که یَهُوَه خدایتان فرمان داده در آن گام بردارید، منحرف کند. شما باید با کشتن او شرارت را از میانتان پاک کنید.+
۶ «اگر نزدیکترین خویشاوند یا صمیمیترین دوستتان حتی برادر، پسر، دختر یا همسر عزیزتان سعی کند شما را مخفیانه فریب دهد و بگوید، ‹بیایید برویم و خدایان دیگر را بپرستیم،›+ (خدایانی که نه اجدادتان آنها را میشناختند و نه شما، ۷ یعنی خدایان قومهای دور و نزدیک اطرافتان، از یک گوشهٔ زمین گرفته تا گوشهٔ دیگر آن) ۸ نباید فریب او را بخورید و به او گوش دهید.+ به او رحمت و دلسوزی نشان ندهید و از او محافظت نکنید، ۹ بلکه او را بکشید.+ شما* باید اولین کسی باشید که برای کشتن او به طرفش سنگ پرتاب میکند و بعد بقیهٔ قوم اسرائیل* باید همین کار را بکنند.+ ۱۰ او را سنگسار کنید تا بمیرد،+ چون سعی کرده شما را از یَهُوَه خدایتان که شما را از مصر یعنی سرزمین بردگی بیرون آورد دور کند. ۱۱ وقتی تمام قوم اسرائیل از آن ماجرا باخبر شوند، میترسند و دیگر هیچ وقت چنین شرارتی را در میان شما انجام نمیدهند.+
۱۲ «اگر در یکی از شهرهایی که یَهُوَه خدایتان برای سکونت به شما میدهد، بشنوید که میگویند، ۱۳ ‹افراد فاسدی که بین شما هستند، سعی میکنند ساکنان شهر را گمراه کنند و شما را به پرستش خدایان دیگر که نمیشناسید تشویق کنند،› ۱۴ باید آن موضوع را بررسی کنید و در رابطه با آن با دقت تحقیق و پرسوجو کنید؛+ اگر معلوم شود که این کار نفرتانگیز واقعاً در میان شما انجام شده است، ۱۵ باید حتماً ساکنان شهر را با شمشیر بکشید؛+ آن شهر را با هر چه در آن است از جمله دامهایش نابود کنید.+ ۱۶ تمام دارایی مردم آنجا را در وسط میدان شهر جمع کنید و شهر را به آتش بکشید؛ تمام آن دارایی را به عنوان هدیهٔ سوختنی به یَهُوَه خدایتان تقدیم کنید. آن شهر باید برای همیشه ویران بماند و هیچ وقت بازسازی نشود. ۱۷ از اموالی که باید نابود شود،* هیچ چیز برای خودتان برندارید + تا آتش خشم یَهُوَه خدایتان فرو نشیند و به شما رحمت و دلسوزی نشان دهد و تعدادتان را زیاد کند، همان طور که به اجدادتان وعده داده بود.+ ۱۸ بنابراین از یَهُوَه خدایتان اطاعت کنید* و به همهٔ فرمانهایی که امروز به شما میدهم عمل کنید. به این شکل کاری را که از دید یَهُوَه خدایتان درست است، انجام میدهید.+
۱۴ «شما فرزندان* یَهُوَه خدایتان هستید. پس هنگام عزاداری برای مردگان، خودتان را زخمی نکنید + یا ابروهایتان را* نتراشید،+ ۲ چون شما برای یَهُوَه خدایتان قومی مقدّس هستید + و یَهُوَه شما را از بین تمام قومهای روی زمین به عنوان قوم خودش، یعنی قوم خاصش* انتخاب کرده است.+
۳ «شما نباید گوشت حیواناتی را که از دید خدا ناپاکند* بخورید.+ ۴ گوشت این حیوانات را میتوانید بخورید:+ گاو، گوسفند، بز، ۵ آهو، غزال، گوزن، بز وحشی، غزال شاخدراز، گوسفند وحشی و قوچ کوهی. ۶ هر حیوانی را که سم پایش شکاف کامل دارد* و نشخوار میکند میتوانید بخورید. ۷ اما از بین حیواناتی که فقط نشخوار میکنند یا فقط سم شکافته دارند، اینها را نباید بخورید: شتر، خرگوش صحرایی و خرگوش کوهی؛ این حیوانات نشخوار میکنند اما سم شکافته ندارند. پس برای شما ناپاک هستند.+ ۸ خوک را هم نباید بخورید، چون سم پایش کاملاً شکاف دارد اما نشخوار نمیکند؛ پس برای شما ناپاک است. از گوشت این حیوانات نخورید و لاشهٔ آنها را لمس نکنید.
۹ «از جانوران آبزی میتوانید هر جانوری را که باله و پولک دارد بخورید.+ ۱۰ اما جانورانی را که باله و پولک ندارند نباید بخورید. آنها برای شما ناپاک هستند.
۱۱ «هر نوع پرندهٔ پاک را میتوانید بخورید. ۱۲ اما این پرندگان را نباید بخورید: عقاب، عقاب ماهیگیر، لاشخور سیاه،+ ۱۳ کورکور حنایی،* شاهین سیاه* و انواع دیگر شاهینها، ۱۴ انواع کلاغها، ۱۵ شترمرغ، جغد، مرغ دریایی، انواع بازها، ۱۶ جغد کوچک، جغد شاخدار، قو، ۱۷ پلیکان، لاشخور، باکلان، ۱۸ لکلک، انواع مرغهای ماهیخوار، هُدهُد و خفّاش. ۱۹ حشرات بالدار هم برای شما ناپاک هستند و نباید آنها را بخورید. ۲۰ اما هر نوع جانور بالدار پاک را میتوانید بخورید.
۲۱ «گوشت حیوانی را که به مرگ طبیعی مرده است نباید بخورید،+ چون شما برای یَهُوَه خدایتان قومی مقدّسید. اما میتوانید آن را به غریبانی که در شهرهایتان* زندگی میکنند بدهید تا بخورند یا آن را به بیگانگان بفروشید.
«گوشت بزغاله را در شیر مادرش نپزید.+
۲۲ «شما باید هر سال یکدهم محصول زمینهایتان را جدا کنید.+ ۲۳ بعد یکدهم غلّه، شراب تازه، روغن و گوشت نخستزادگان گاوها و گوسفندها و بزهایتان را در حضور یَهُوَه خدایتان در مکانی که او برای جلال نامش انتخاب میکند، بخورید.+ به این شکل یاد میگیرید که چطور همیشه برای یَهُوَه خدایتان احترام عمیق قائل شوید.*+
۲۴ «اما اگر مکانی که یَهُوَه خدایتان برای جلال نامش انتخاب میکند،+ از شما خیلی دور باشد و رفتن به آنجا برایتان سخت باشد و نتوانید هدیههای خود را به آنجا ببرید (چون یَهُوَه خدایتان به شما برکت خواهد داد)، ۲۵ میتوانید آن هدیهها را بفروشید و پول آن را با خودتان به مکانی که یَهُوَه خدایتان انتخاب میکند ببرید.* ۲۶ در آنجا میتوانید با آن پول هر چه دلتان بخواهد بخرید؛ مثلاً گاو، گوسفند، بز، شراب و مشروبات الکلی دیگر یا هر چیز دیگری که بخواهید. در آنجا شما و اهل خانهتان در حضور یَهُوَه خدایتان بخورید و شادی کنید.+ ۲۷ همین طور در رفع نیازهای لاویان که در شهرهایتان زندگی میکنند کوتاهی نکنید،+ چون برخلاف شما هیچ میراث یا سهمی از زمین به آنها داده نشده است.+
۲۸ «در پایان هر سه سال، باید یکدهم محصولتان از سال سوم را به شهرهایتان بیاورید و در آنجا جمع کنید.+ ۲۹ بعد لاویان که برخلاف شما هیچ میراث یا سهمی از زمین به آنها داده نشده است، و همین طور غریبان، یتیمان* و بیوههایی که در شهرهایتان زندگی میکنند، میتوانند بیایند و سهم خودشان را بخورند و سیر شوند.+ به این شکل یَهُوَه خدایتان در هر کاری که میکنید به شما برکت میدهد.+
۱۵ «در پایان هر هفت سال، باید قرضهای بدهکاران را ببخشید.*+ ۲ بخشش بدهیها باید به این صورت باشد: هر طلبکار باید طلبی را که از همسایهاش دارد ببخشد. او نباید همسایه یا برادرش را تحت فشار قرار دهد تا قرضش را بپردازد، چون بخشش بدهیها به فرمان یَهُوَه اعلام شده است.+ ۳ اگر بدهکار بیگانه باشد،+ میتوانید از او بخواهید که بدهی خود را بپردازد، اما اگر بدهکار از برادرانتان باشد، باید بدهی او را ببخشید. ۴ البته در میان شما کسی نباید فقیر باشد، چون یَهُوَه مطمئناً به شما برکت خواهد داد؛+ بله، شما در سرزمینی که یَهُوَه خدایتان به عنوان میراث به شما میدهد برکت زیادی خواهید گرفت، ۵ به شرطی که از یَهُوَه خدایتان کاملاً اطاعت کنید و به همهٔ فرمانهایی که من امروز به شما میدهم با دقت تمام عمل کنید.+ ۶ یَهُوَه خدایتان طبق وعدهاش، به شما برکت خواهد داد، طوری که شما به قومهای زیادی قرض خواهید داد، ولی احتیاجی به قرض گرفتن نخواهید داشت؛+ بر قومهای زیادی تسلّط خواهید داشت، ولی آنها بر شما تسلّط نخواهند داشت.+
۷ «اگر در یکی از شهرهای سرزمینی که یَهُوَه خدایتان به شما میدهد، یکی از برادرانتان فقیر شود، سنگدل نشوید* و از کمک کردن به او کوتاهی نکنید،*+ ۸ بلکه نسبت به او دست و دلباز باشید + و هر چقدر که احتیاج دارد به او قرض دهید. ۹ نگذارید این فکر بد به ذهنتان خطور کند* که ‹چون سال هفتم یعنی سال بخشیدن قرضها بهزودی میرسد،+ بهتر است که به برادر فقیر خود کمک نکنم و چیزی به او قرض ندهم.› اگر این طور عمل کنید و او از دست شما به یَهُوَه شکایت کند، این عمل شما گناه به حساب میآید.+ ۱۰ شما باید هر چیزی را که نیاز دارد با سخاوتمندی به او بدهید،+ نه با بیمیلی.* در این صورت یَهُوَه خدایتان در همهٔ کارهایتان به شما برکت خواهد داد.+ ۱۱ فقیران همیشه در سرزمین شما وجود خواهند داشت.+ به همین دلیل به شما فرمان میدهم که نسبت به برادران فقیر و محتاجتان دست و دلباز باشید.+
۱۲ «اگر غلامی عبرانی بخرید،* چه مرد باشد چه زن، باید او را بعد از شش سال خدمت، یعنی در سال هفتم آزاد کنید.+ ۱۳ وقتی آزادش میکنید، او را دست خالی نفرستید، ۱۴ بلکه سخاوتمند باشید و از گله، محصول،* روغن زیتون و شرابتان، به نسبت برکتی که یَهُوَه خدایتان به شما داده است، چیزی به عنوان هدیه به او بدهید. ۱۵ به خاطر بیاورید که در سرزمین مصر برده بودید و یَهُوَه خدایتان شما را نجات داد.* به همین دلیل است که امروز این فرمان را به شما میدهم.
۱۶ «اما اگر غلامتان به شما بگوید که نمیخواهد از پیش شما برود، چون شما و خانوادهتان را دوست دارد و از خدمت کردن به شما راضی است،+ ۱۷ آن وقت باید او را کنارِ در ببرید و گوشش را با دِرفشی سوراخ کنید تا برای بقیهٔ عمرش غلام شما باشد. با کنیزانتان هم همین کار را انجام دهید. ۱۸ وقتی آزادش میکنید و او از پیشتان میرود، ناراحت نشوید، چون او طی شش سال به اندازهٔ دو برابر دستمزد یک کارگر به شما خدمت کرده و یَهُوَه خدایتان در هر کاری به شما برکت داده است.
۱۹ «نخستزادگان نر از گاوها، گوسفندان و بزهایتان را برای یَهُوَه خدایتان کنار بگذارید.*+ از نخستزادگان گاوهایتان* کار نکشید و پشم نخستزادگان گوسفندان و بزهایتان را نچینید. ۲۰ شما و اهل خانهتان باید هر سال گوشت آن حیوانات را در حضور یَهُوَه خدایتان در مکانی که یَهُوَه انتخاب میکند بخورید.+ ۲۱ اما اگر یکی از آن حیوانات نقص عضو داشته باشد، مثلاً لنگ یا کور باشد یا نقص دیگری داشته باشد، نباید آن را برای یَهُوَه خدایتان قربانی کنید،+ ۲۲ بلکه باید گوشت آن را در شهرهایتان* بخورید؛ هم شخص ناپاک و هم شخص پاک میتواند آن را مثل گوشت غزال یا آهو بخورد.+ ۲۳ اما خونش را نباید بخورید؛+ آن را مثل آب روی زمین بریزید.+
۱۶ «اهمیت ماه اَبیب* را فراموش نکنید و در آن ماه عید پِسَح را برای یَهُوَه خدایتان جشن بگیرید،+ چون در ماه اَبیب بود که یَهُوَه خدایتان هنگام شب شما را از مصر بیرون آورد.+ ۲ همین طور قربانی عید پِسَح را از بین گوسفندان، بزها و گاوهایتان + در مکانی که یَهُوَه برای جلال نامش انتخاب میکند،+ به یَهُوَه خدایتان تقدیم کنید.+ ۳ با گوشت آن قربانی هیچ چیز خمیرمایهدار نخورید.+ برای هفت روز نان فطیر بخورید، چون با عجله از سرزمین مصر بیرون آمدید.+ آن نان یادآور رنج و سختیهایی است که شما در مصر کشیدید.* به این شکل، تا زمانی که زندهاید روزی را که از سرزمین مصر بیرون آمدید فراموش نمیکنید.+ ۴ به مدت هفت روز در هیچ جای سرزمینتان* نباید هیچ خمیرترشی دیده شود،+ همین طور از گوشت قربانیای که در روز اول عید هنگام عصر تقدیم میکنید نباید چیزی تا صبح روز بعد باقی بماند.+ ۵ اجازه ندارید قربانی عید پِسَح را در هر شهری که یَهُوَه خدایتان به شما میدهد تقدیم کنید. ۶ آن را فقط در مکانی که یَهُوَه خدایتان برای جلال نامش انتخاب میکند تقدیم کنید. قربانی عید پِسَح را در همان تاریخی* که از مصر بیرون آمدید، هنگام عصر، به محض غروب آفتاب تقدیم کنید.+ ۷ گوشت آن قربانی را در مکانی که یَهُوَه خدایتان انتخاب میکند،+ بپزید و بخورید + و صبح روز بعد میتوانید به چادرهایتان برگردید. ۸ شش روز نان فطیر بخورید و در روز هفتم یک گردهمایی برای پرستش یَهُوَه خدایتان برگزار کنید. در آن روز کار نکنید.+
۹ «هفت هفته بشمارید؛ شمردن آن هفت هفته را از اولین روز فصل برداشت محصول* شروع کنید.+ ۱۰ بعد از آن، عید هفتهها را با تقدیم هدیهٔ داوطلبانه* برای یَهُوَه خدایتان برگزار کنید.+ هدیهتان باید به نسبت برکتی باشد که یَهُوَه خدایتان به شما میدهد.+ ۱۱ همهٔ شما باید در حضور یَهُوَه خدایتان، در مکانی که یَهُوَه خدایتان برای جلال نامش انتخاب میکند،+ شادی کنید؛ یعنی شما و پسران و دخترانتان، غلامان و کنیزانتان، لاویانی که در شهرهای* شما زندگی میکنند و غریبان، یتیمان* و بیوههایی که در میان شما هستند. ۱۲ یادتان باشد که شما در مصر برده بودید.+ پس مراقب باشید که به این قوانین بهدقت عمل کنید.
۱۳ «وقتی محصول خرمنگاهتان را جمع میکنید و با کوبیدن زیتون و انگورتان، روغن و شراب به دست میآورید، عید سایهبانها* را به مدت هفت روز برگزار کنید.+ ۱۴ همهٔ شما باید در طول آن عید شادی کنید؛+ یعنی شما و پسران و دخترانتان، غلامان و کنیزانتان، لاویان، غریبان، یتیمان و بیوههایی که در شهرهای شما زندگی میکنند. ۱۵ آن عید را به مدت هفت روز در مکانی که یَهُوَه انتخاب میکند برای یَهُوَه خدایتان برگزار کنید،+ چون یَهُوَه خدایتان به همهٔ محصولات و همهٔ کارهایتان برکت میدهد + و شادی تمام وجودتان را پر میکند.+
۱۶ «همهٔ مردان اسرائیلی باید سه بار در سال در حضور یَهُوَه خدایتان در مکانی که او انتخاب میکند جمع شوند؛ یعنی هنگام عید نان فطیر،+ عید هفتهها + و عید سایهبانها.*+ هیچ کدام از آنها نباید دست خالی به حضور یَهُوَه برود. ۱۷ هدیهای که هر کدام تقدیم میکند باید به نسبت برکتی باشد که یَهُوَه خدایتان به شما داده است.+
۱۸ «در همهٔ شهرهایی* که یَهُوَه خدایتان به شما میدهد، برای هر طایفه قاضیها + و مأمورانی تعیین کنید تا مردم را عادلانه داوری کنند. ۱۹ عدالت را زیر پا نگذارید،+ تبعیض قائل نشوید + و رشوه قبول نکنید، چون رشوه چشمان خردمندان را کور و سخنان درستکاران* را منحرف میکند.+ ۲۰ همیشه به دنبال عدل و انصاف باشید + تا بتوانید زنده بمانید و سرزمینی را که یَهُوَه خدایتان به شما میدهد تصرّف کنید.
۲۱ «کنار مذبحی که برای یَهُوَه خدایتان میسازید، هیچ نوع درختی نکارید که از آن به عنوان تیرک بتپرستی* استفاده کنید.+
۲۲ «به علاوه برای خودتان ستونهایی برای بتپرستی برپا نکنید،+ چون یَهُوَه خدایتان از آنها متنفر است.
۱۷ «گاو یا گوسفندی را که نقص عضو یا عیب دیگری دارد، برای یَهُوَه خدایتان قربانی نکنید، چون یَهُوَه خدایتان از این کار متنفر است.+
۲ «شاید بشنوید در یکی از شهرهایی که یَهُوَه خدایتان به شما میدهد، مرد یا زنی کارهایی انجام میدهد که در نظر یَهُوَه خدایتان بد است و عهد خدا را زیر پا میگذارد + ۳ و برخلاف فرمانی که من به شما دادهام + به پرستش خدایان دیگر کشیده شده است و به آنها یا خورشید و ماه و ستارگان* سجده میکند.+ ۴ وقتی از آن موضوع باخبر میشوید یا در مورد آن میشنوید، باید دربارهاش بهدقت تحقیق کنید. اگر معلوم شود که آن کار نفرتانگیز واقعاً در اسرائیل انجام شده است،+ ۵ باید مرد یا زنی را که مرتکب آن کار شریرانه شده است به بیرون دروازههای شهر ببرید و آنجا او را سنگسار کنید تا بمیرد.+ ۶ آن شخص را بر اساس شهادت* دو یا سه شاهد + میتوانید بکشید. اما اگر فقط یک نفر علیه او شهادت دهد نباید او را بکشید.+ ۷ آن شاهدان* باید اولین کسانی باشند که برای کشتن او به طرفش سنگ پرتاب میکنند و بعد بقیهٔ قوم* باید همین کار را بکنند. شما باید شرارت را از میان خودتان پاک کنید.+
۸ «اگر در یکی از شهرهایتان موردی پیش آید که از پس قضاوت آن برنمیآیید، چه قتل* باشد + چه شکایت، چه خشونت و درگیری باشد و چه موارد قضایی دیگر، باید به مکانی که یَهُوَه خدایتان انتخاب میکند بروید.+ ۹ بعد پیش لاویانِ کاهن و قاضی وقت بروید + و آن مورد را برایشان توضیح دهید تا آنها حکم* را به شما اعلام کنند.+ ۱۰ شما باید مطابق حکمی که آنها از مکان برگزیدهٔ یَهُوَه به شما اعلام میکنند عمل کنید. مراقب باشید که دستوراتشان را دقیقاً اجرا کنید. ۱۱ مطابق قوانینی که آنها برایتان توضیح میدهند + و حکمی که به شما اعلام میکنند عمل کنید. از حکم آنها سرپیچی نکنید و به راست یا چپ منحرف نشوید.+ ۱۲ اگر کسی با گستاخی عمل کند و حکم قاضی یا کاهنی را که خادم یَهُوَه خدایتان است رد کند، باید کشته شود.+ شما باید شرارت را از میان اسرائیل پاک کنید.+ ۱۳ آن وقت همهٔ مردم از آن ماجرا باخبر میشوند و میترسند و دیگر با گستاخی عمل نمیکنند.+
۱۴ «وقتی به سرزمینی که یَهُوَه خدایتان به شما میدهد وارد شدید و آن را تصرّف کردید و در آن ساکن شدید، شاید بگویید، ‹بیایید مثل قومهای اطرافمان پادشاهی برای خودمان تعیین کنیم.›+ ۱۵ در آن صورت، باید مردی را به عنوان پادشاه تعیین کنید که یَهُوَه خدایتان انتخاب میکند.+ او باید یکی از برادرانتان باشد. شما اجازه ندارید شخصی بیگانه را که از برادرانتان نیست برای پادشاهی انتخاب کنید. ۱۶ آن پادشاه نباید اسبهای زیادی برای خودش جمع کند + یا قوم را مجبور کند که به مصر برگردند تا از آنجا برایش اسبهای بیشتری بیاورند،+ چون یَهُوَه به شما گفته است که ‹دیگر هیچ وقت نباید به مصر برگردید.›* ۱۷ او نباید زنان زیادی برای خودش بگیرد، چون این کار باعث میشود که دلش از خدا دور شود.+ همین طور نباید نقره و طلای فراوان برای خودش جمع کند.+ ۱۸ وقتی او بر تخت پادشاهی مینشیند، باید قوانین خدا* را از روی نسخهای که لاویانِ کاهن نگهداری میکنند،+ روی طوماری برای خودش بنویسد.
۱۹ «او باید همیشه آن رونوشت را پیش خودش نگه دارد و در تمام عمرش آن را بخواند + تا یاد بگیرد که چطور به یَهُوَه خدایش احترام عمیق بگذارد* و از همهٔ این قوانین و احکام اطاعت کند.+ ۲۰ به این شکل، خودش را بهتر از اسرائیلیان دیگر نمیداند* و از فرمانهای خدا سرپیچی نمیکند و به چپ یا راست منحرف نمیشود. در نتیجه هم خودش و هم پسرانش برای سالیان سال در اسرائیل حکمرانی خواهند کرد.
۱۸ «کاهنان و بقیهٔ طایفهٔ لاوی نباید هیچ میراث یا ملکی در سرزمین اسرائیل داشته باشند. آنها باید از قربانیها و هدیههایی که سهم یَهُوَه است و روی آتش به او تقدیم میشود، بخورند.+ ۲ پس برخلاف طایفههای دیگر،* آنها نباید میراثی داشته باشند، چون یَهُوَه نیازهایشان را برآورده میکند،* همان طور که به آنها وعده داده است.
۳ «از هدیههایی که قوم تقدیم میکند، اینها حق کاهنان است: هر گاو یا گوسفندی را که قربانی میکنید، سرشانه، دو بناگوش و شکمبهٔ آن را به کاهنان بدهید. ۴ به علاوه، نوبر غلّه، شراب تازه، روغن زیتون و اولین پشمی را که از گوسفندانتان میچینید به آنها بدهید.+ ۵ یَهُوَه خدایتان از میان همهٔ طایفههای اسرائیل، لاویان را انتخاب کرده تا آنها و پسرانشان همیشه خدمتشان را به نام یَهُوَه انجام دهند.+
۶ «اما اگر یکی از لاویان شهری را که محل سکونتش در اسرائیل است + به میل خودش ترک کند و به مکانی که یَهُوَه انتخاب میکند* برود،+ ۷ او میتواند در آنجا خدمتش را به نام یَهُوَه خدایش انجام دهد، درست مثل برادران لاویاش که در حضور یَهُوَه دائماً در آنجا خدمت میکنند.+ ۸ سهم غذای او باید برابر با سهم لاویان دیگر باشد.+ همین طور او میتواند پولی را که از فروش اموال خانوادگیاش به دست آورده نگه دارد.
۹ «وقتی به سرزمینی که یَهُوَه خدایتان به شما میدهد وارد میشوید، نباید طبق آداب و رسوم نفرتانگیز قومهای آنجا رفتار کنید.+ ۱۰ هیچ کس در بین شما نباید پسر یا دخترش را در آتش قربانی کند.+ هیچ کدام از شما نباید غیبگویی،+ جادوگری + و فالگیری کند،+ یا افسونگر باشد.+ ۱۱ در میان شما کسی نباید دیگران را طلسم کند، از احضارکنندگان ارواح* یا غیبگویان + کمک بگیرد یا با مردگان ارتباط برقرار کند.+ ۱۲ یَهُوَه از کسانی که این کارها را انجام میدهند متنفر است؛ یَهُوَه خدایتان آن قومها را به خاطر این کارهای زشت و زنندهشان از سر راهتان برمیدارد. ۱۳ شما باید در حضور یَهُوَه خدایتان پاک و بیعیب باشید.+
۱۴ «قومهایی که سرزمینشان را تصرّف میکنید، به گفتههای جادوگران + و غیبگویان + گوش میدهند، اما یَهُوَه خدایتان اجازه نداده شما این کارها را بکنید. ۱۵ یَهُوَه خدایتان از میان قوم اسرائیل پیامبری مثل من برای شما انتخاب خواهد کرد و شما باید به او گوش دهید.+ ۱۶ یَهُوَه خدایتان این کار را به خاطر خواستهٔ شما خواهد کرد، چون وقتی در منطقهٔ کوهستانی حوریب جمع شده بودید،+ گفتید: ‹دیگر نمیخواهیم صدای یَهُوَه خدایمان را بشنویم و این آتش بزرگ را ببینیم، چون میترسیم بمیریم.›+ ۱۷ بعد یَهُوَه به من گفت، ‹آنها درست میگویند. ۱۸ من از میان قوم اسرائیل پیامبری مثل تو برایشان انتخاب خواهم کرد.+ من به او خواهم گفت که چه باید بگوید*+ و او همهٔ فرمانهایم را به قوم خواهد گفت.+ ۱۹ او از طرف من* صحبت خواهد کرد و اگر کسی به پیامش گوش ندهد از او حساب خواهم خواست.+
۲۰ «‹اگر پیامبری گستاخی کند و از طرف من* چیزی بگوید که به او فرمان ندادهام یا از طرف خدایان دیگر* صحبت کند، باید کشته شود.+ ۲۱ اما شاید در دل خود بگویید: «از کجا بدانیم پیام او از طرف یَهُوَه است یا نه؟» ۲۲ اگر آن پیامبر از طرف یَهُوَه چیزی بگوید و گفتهاش انجام نشود یا به تحقق نرسد، معلوم میشود که از طرف یَهُوَه صحبت نکرده است. در واقع آن پیامبر گستاخی کرده است؛ پس از او نترسید.›
۱۹ «وقتی یَهُوَه خدایتان قومهایی را که بهزودی سرزمینشان را به شما میدهد نابود کرد و شما طبق فرمان یَهُوَه خدایتان سرزمین آنها را تصرّف کردید و در شهرها و خانههایشان ساکن شدید،+ ۲ باید در آن سرزمین که یَهُوَه خدایتان به شما میدهد، سه شهر را برای خودتان تعیین کنید.+ ۳ سرزمینی را که یَهُوَه خدایتان به شما میدهد به سه منطقه تقسیم کنید، طوری که هر کدام از آن شهرها در یکی از آن منطقهها باشد. به علاوه به جادههایی که به آن شهرها میرود بهخوبی رسیدگی کنید تا هر قاتلی بتواند به آنجا فرار کند.
۴ «قاتلی که به آن شهرها فرار میکند، باید برای نجات جانش این کارها را بکند: اگر او به طور غیرعمد همنوعش را که از او نفرت نداشته است بکشد،+ ۵ مثلاً اگر با همنوعش برای جمع کردن هیزم به جنگل برود و برای قطع کردن درخت تبر را بلند کند، ولی سر تبر از دستهاش جدا شود و به همنوعش بخورد و باعث مرگ او شود، آن شخص باید برای نجات جانش به یکی از آن شهرها فرار کند.+ ۶ اگر آن شهر خیلی دور باشد، مدعی خونِ مقتول + ممکن است از شدّت خشم،* قاتل را تعقیب کند و قبل از رسیدنش به آن شهر او را بکشد. اما او مستحق مرگ نبوده، چون هیچ وقت از همنوعش نفرت نداشته است.+ ۷ به همین دلیل است که به شما فرمان دادهام سه شهر را برای خودتان تعیین کنید.
۸ «یَهُوَه خدایتان طبق وعدهای که به اجدادتان داده بود، سرزمینتان را وسیعتر میکند + و تمام سرزمینی را که به اجدادتان وعده داده بود، به شما میدهد.+ ۹ البته به شرطی که به همهٔ فرمانهایی که من امروز به شما میدهم بهدقت عمل کنید، یعنی یَهُوَه خدایتان را دوست داشته باشید و همیشه طبق خواست او رفتار کنید.*+ وقتی سرزمینتان وسیعتر میشود، باید سه شهر دیگر به آن سه شهر پناهگاه اضافه کنید.+ ۱۰ به این شکل، خون هیچ بیگناهی در سرزمینی که یَهُوَه خدایتان به عنوان میراث به شما میدهد ریخته نخواهد شد + و شما خون هیچ کس را بر گردن نخواهید داشت.+
۱۱ «اما اگر کسی از همنوعش نفرت داشته باشد + و برای حمله به او در کمین بنشیند و طوری او را زخمی کند که او بمیرد و بعد به یکی از شهرهای پناهگاه فرار کند، ۱۲ ریشسفیدان شهرش باید قاتل را از آنجا احضار کنند و به مدعی خونِ مقتول تحویل دهند تا او را بکشد.+ ۱۳ دلتان برای او نسوزد؛* چون هیچ کس نباید خون بیگناهی را بریزد،+ پس این گناه را از اسرائیل پاک کنید تا همه چیز برایتان بهخوبی پیش رود.
۱۴ «وقتی در سرزمینی که یَهُوَه خدایتان به شما میدهد، سهمی از زمین* به شما داده شود، نباید مرزی را که بین زمین شما و همسایهتان وجود دارد و اجدادتان قبلاً آن را تعیین کردهاند، تغییر دهید.+
۱۵ «هیچ کس را نباید بر اساس شهادت تنها یک شاهد به جرم یا گناهی محکوم کنید.*+ اما بر اساس شهادت* دو یا سه شاهد، درستی هر موضوعی ثابت میشود.+ ۱۶ اگر کسی با بدخواهی علیه شخص دیگری شهادت دهد و او را به جرمی متهم کند،+ ۱۷ هر دوی آنها که اختلاف دارند باید به حضور یَهُوَه، یعنی پیش کاهنان و قاضیهای وقت بروند.+ ۱۸ قاضیها باید دربارهٔ آن موضوع بهدقت تحقیق کنند.+ اگر معلوم شود که آن شاهد، شهادت دروغ داده و همنوعش* را به ناحق متهم کرده است، ۱۹ باید همان نقشهٔ شریرانهای را که او برای همنوعش کشیده بود، در مورد خودش اجرا کنید.+ به این شکل شرارت را از میان خودتان پاک کنید.+ ۲۰ وقتی مردم این ماجرا را بشنوند، میترسند و دیگر هیچ وقت چنین شرارتی در میان شما انجام نمیدهند.+ ۲۱ دلتان برای او نسوزد:*+ جان در عوض جان، چشم در عوض چشم، دندان در عوض دندان، دست در عوض دست و پا در عوض پا باید داده شود.+
۲۰ «وقتی به جنگ دشمنانتان میروید و میبینید که آنها سربازان، اسبها و ارابههای جنگی بیشتری از شما دارند نترسید، چون یَهُوَه خدایتان که شما را از مصر بیرون آورد، با شماست.+ ۲ قبل از رفتن به میدان جنگ، کاهن باید در مقابل سربازان بایستد و با آنها صحبت کند.+ ۳ او باید به آنها بگوید: ‹ای سربازان اسرائیل گوش دهید! شما بهزودی به جنگ دشمنانتان میروید. قویدل باشید* و از آنها وحشت نکنید یا ترس و لرز نداشته باشید، ۴ چون یَهُوَه خدایتان همراه شماست و برای نجات شما با دشمنانتان میجنگد.›+
۵ «افسران لشکر باید به سربازان بگویند، ‹اگر کسی خانهای ساخته و هنوز در آن ساکن نشده است،* باید به خانهاش برگردد، وگرنه ممکن است در جنگ بمیرد و شخص دیگری خانهٔ او را تصاحب کند.* ۶ اگر کسی درختان انگور کاشته و هنوز محصول آنها را برداشت نکرده است، باید معاف شود و به خانهاش برگردد، وگرنه ممکن است در جنگ بمیرد و شخص دیگری محصول درختانش را برداشت کند. ۷ اگر کسی نامزد کرده و هنوز ازدواج نکرده است، باید معاف شود و به خانهاش برگردد،+ وگرنه ممکن است در جنگ بمیرد و شخص دیگری با نامزدش ازدواج کند.› ۸ همین طور افسران باید به سربازان بگویند، ‹هر کسی که ترسیده یا شجاعتش را از دست داده است،*+ به خانهاش برگردد تا روحیهٔ دیگران را تضعیف نکند.›*+ ۹ افسران بعد از پایان صحبتشان با سربازان، باید فرماندهانی برای رهبری سربازان انتخاب کنند.
۱۰ «وقتی به شهری نزدیک میشوید تا با آن بجنگید، ابتدا به مردم آنجا فرصت دهید که با شما پیمان صلح ببندند.+ ۱۱ اگر آنها پیشنهاد صلح را قبول کردند و دروازههای شهر را به روی شما باز کردند، باید از همهٔ ساکنان شهر بیگاری بکشید؛ آنها باید به شما خدمت کنند.+ ۱۲ اما اگر پیشنهاد صلح را رد کردند و خواستند با شما بجنگند، شهر را محاصره کنید. ۱۳ بعد وقتی یَهُوَه خدایتان آن شهر را به دست شما تسلیم کرد، همهٔ مردانِ آنجا را با شمشیر بکشید. ۱۴ ولی زنان، بچهها، دامها و هر چه را که در آن شهر باشد میتوانید به عنوان غنایم جنگی برای خودتان نگه دارید. تمام غنایم جنگی که از دشمنانتان به دست میآورید مال شماست،+ چون یَهُوَه خدایتان آن را به شما داده است.+
۱۵ «با مردم همهٔ شهرهای دوردست که از شهرهای قومهای اطرافتان* نیستند، این طور عمل کنید. ۱۶ اما در شهرهای قومهای اطرافتان که یَهُوَه خدایتان به عنوان میراث به شما میدهد، هیچ کس* را زنده نگذارید.+ ۱۷ همهٔ آن قومها، یعنی حیتّیان، اَموریان، کنعانیان، فِرِزّیان، حِویان و یِبوسیان را کاملاً نابود کنید،+ همان طور که یَهُوَه خدایتان به شما فرمان داده است. ۱۸ به این شکل، آنها نمیتوانند شما را با تعالیمشان فریب دهند تا از آداب و رسوم نفرتانگیزی که برای پرستش خدایانشان انجام میدهند پیروی کنید و بر ضدّ یَهُوَه خدایتان گناه کنید.+
۱۹ «وقتی شهری را برای مدت طولانی محاصره میکنید و برای گرفتن آن میجنگید، نباید درختان میوهٔ آنجا را با تبر قطع کنید. از میوهٔ آن درختان میتوانید بخورید، اما خودِ درخت را نباید قطع کنید،+ چون درختان مثل انسانها دشمن شما نیستند! ۲۰ ولی درختانی را که میوه نمیدهند میتوانید قطع کنید و از چوب آنها برای محاصرهٔ شهر دیوار بسازید؛ به این کار ادامه دهید تا ساکنان شهر که با شما میجنگند تسلیم شوند.
۲۱ «اگر در سرزمینی که یَهُوَه خدایتان برای تصرّف به شما میدهد جسد کسی را که کشته شده است بیرون شهر پیدا کنید و معلوم نباشد قاتل او کیست، ۲ ریشسفیدان و قاضیها باید بروند + و فاصلهٔ جسد را تا شهرهای اطراف آن اندازه بگیرند. ۳ ریشسفیدان شهری که به جسد نزدیکتر است باید از میان گاوها، گوسالهای* را که هیچ وقت از آن کار کشیده نشده و یوغی رویش گذاشته نشده است بگیرند ۴ و بعد گوساله را به درّهای* که آب در آن جاری است و زمینش شخم زده نشده و بذری در آن کاشته نشده است ببرند و گردن گوساله را در آنجا بشکنند.+
۵ «لاویانِ کاهن باید به آنجا بروند، چون یَهُوَه خدایتان آنها را انتخاب کرده است تا به او خدمت کنند،+ به نام یَهُوَه برکت دهند + و برای حلوفصل خشونتها و درگیریها حکم صادر کنند.+ ۶ بعد همهٔ ریشسفیدان شهری که به آن جسد نزدیکتر است باید دستهایشان را روی گوسالهای که گردنش را در درّه شکستهاند بشویند + ۷ و بگویند ‹ما این شخص را نکشتهایم و شاهد قتل او هم نبودهایم.* ۸ ای یَهُوَه، قومت اسرائیل را که از مصر نجات دادی*+ مقصر ندان و نگذار خون شخصی بیگناه به گردن قومت باشد.›+ در نتیجه آنها به خاطر خون ریختهشده مقصر نخواهند بود. ۹ به این شکل شما با انجام کاری که از دید یَهُوَه درست است، این گناه را که همان ریختن خون بیگناه است از میان قوم پاک میکنید.
۱۰ «وقتی به جنگ میروید و یَهُوَه خدایتان دشمنانتان را تسلیم شما میکند و شما آنها را به اسارت میگیرید،+ ۱۱ اگر در میان اسیران زن زیبایی را دیدید و عاشق او شدید و خواستید با او ازدواج کنید، ۱۲ میتوانید او را به خانهتان ببرید. آن زن باید سرش را بتراشد و ناخنهایش را کوتاه کند ۱۳ و لباسهایی را که موقع اسیر شدنش پوشیده بود از تنش درآورد و در خانهٔ شما ساکن شود. بگذارید او یک ماه برای پدر و مادرش عزاداری کند + و بعد میتوانید با او همبستر شوید. به این شکل شما شوهر او میشوید و او همسر شما. ۱۴ اگر از او راضی نیستید، بگذارید هر جا که میخواهد برود.+ اما چون او را مجبور کردهاید همسرتان شود،* نباید او را بفروشید یا با او بدرفتاری کنید.
۱۵ «اگر مردی دو همسر دارد و یکی را بیشتر از دیگری دوست دارد* و هر دوی آنها برایش پسر به دنیا آوردهاند و پسر ارشدش* از همسری باشد که کمتر دوست دارد،+ ۱۶ وقتی ارثیهاش را بین پسرانش تقسیم میکند، نباید به پسر همسر محبوبش سهم بیشتری بدهد و حق پسر ارشدش، یعنی پسر همسری را که کمتر دوست دارد به او ندهد. ۱۷ او باید بداند که حق نخستزادگی به پسر ارشدش تعلّق دارد، یعنی پسر همسری که کمتر دوست دارد. پس سهمی که از داراییاش به او میدهد باید دو برابر سهم فرزندان دیگر باشد، چون آن پسر، اولین نشانهٔ قدرت باروریاش بوده است.+
۱۸ «اگر پدر و مادری پسری لجباز و سرکش دارند که مطیع آنها نیست + و با این که سعی کردهاند او را اصلاح کنند، باز هم به حرفشان گوش نمیدهد،+ ۱۹ پدر و مادرش باید او را بگیرند و به دروازهٔ شهری که او در آن زندگی میکند پیش ریشسفیدان ببرند ۲۰ و به ریشسفیدان آن شهر بگویند، ‹این پسر ما لجباز و سرکش است و به حرفهای ما گوش نمیدهد. او شکمپرست + و میگسار است.›+ ۲۱ بعد همهٔ مردم شهرش باید او را سنگسار کنند تا بمیرد. به این شکل شرارت را از میان خودتان پاک کنید. وقتی بقیهٔ قوم اسرائیل این ماجرا را بشنوند، خواهند ترسید.+
۲۲ «اگر کسی گناهی مرتکب شود که مجازات آن مرگ است + و بعد از کشتن او جسدش به دار آویخته شود،+ ۲۳ جسدش نباید تمام شب روی دار بماند.+ او را در همان روز دفن کنید، چون کسی که به دار آویخته شده، مورد لعنت خدا قرار گرفته است.+ شما نباید سرزمینی را که یَهُوَه خدایتان به عنوان میراث به شما میدهد ناپاک کنید.+
۲۲ «اگر گاو* یا گوسفند برادر خود را میبینید که گم شده است، عمداً بیاعتنایی نکنید، بلکه حتماً آن را به برادرتان برگردانید.+ ۲ اما اگر برادرتان در نزدیکی شما زندگی نمیکند یا او را نمیشناسید، باید آن حیوان را به خانهتان ببرید و تا زمانی که برادرتان به دنبالش بیاید پیش خودتان نگه دارید. آن وقت باید آن را به او تحویل دهید.+ ۳ همین طور اگر برادرتان هر چیز دیگری مثل الاغ یا لباسش را گم کند و شما آن را پیدا کنید، باید همین کار را بکنید و نسبت به آن بیتفاوت نباشید.
۴ «اگر ببینید که الاغ یا گاو برادرتان در راه روی زمین افتاده است، نباید عمداً بیاعتنایی کنید، بلکه باید به او کمک کنید که حیوانش را بلند کند.+
۵ «زن نباید لباس مردانه بپوشد، مرد هم نباید لباس زنانه بپوشد، چون کسی که این کار را بکند از دید یَهُوَه خدایتان نفرتانگیز است.
۶ «اگر در راه لانهٔ پرندهای را با جوجهها و تخمهایش ببینید، چه روی زمین باشد چه روی درخت، و پرندهٔ مادر با جوجهها یا تخمهایش در آن نشسته است، نباید مادر را همراه جوجههایش بردارید.+ ۷ بگذارید پرندهٔ مادر برود، اما میتوانید جوجههایش را برای خودتان نگه دارید. اگر این کار را بکنید، زندگیتان پربرکت میشود و میتوانید عمری طولانی داشته باشید.
۸ «وقتی خانهای میسازید، باید دورتادور پشتبام خانهتان یک دیوار کوتاه بسازید + تا اگر کسی از آنجا افتاد و مرد، خونی به گردن شما و خانوادهتان نباشد.
۹ «در باغ انگورتان غیر از انگور بذر دیگری نکارید.*+ وگرنه همهٔ محصول آن بذر کاشتهشده و همین طور انگورهای باغتان باید وقف خیمهٔ مقدّس* شود.
۱۰ «برای شخم زدن زمین گاو و الاغ را به یک یوغ نبندید.+
۱۱ «لباسی را که هم از پشم و هم از کتان بافته شده است نپوشید.+
۱۲ «روی چهار گوشهٔ شالهایی که میپوشید منگولههایی بدوزید.+
۱۳ «اگر مردی با دختری ازدواج کند و بعد از همبستر شدن با او، دیگر او را نخواهد* ۱۴ و او را متهم کند و دربارهاش بگوید: ‹من این دختر را گرفتم و بعد از این که با او همبستر شدم، فهمیدم که باکره نیست›* و به این شکل او را بدنام کند، ۱۵ پدر و مادر آن دختر باید نشانهای را که باکرگی دخترشان را ثابت میکند به دروازهٔ شهر پیش ریشسفیدان ببرند. ۱۶ پدر آن دختر باید به ریشسفیدان بگوید، ‹من دخترم را به این مرد دادم تا همسر او شود، اما او دخترم را نمیخواهد* ۱۷ و او را متهم میکند و دربارهاش میگوید: «من تازه فهمیدم که دخترت موقع ازدواج باکره نبوده است.» اما این نشانه ثابت میکند که دخترم باکره بوده است.› بعد والدین آن دختر باید ملافهای* را که همان نشانه است، جلوی ریشسفیدان پهن کنند. ۱۸ پس از آن، ریشسفیدان شهر + باید آن مرد را مجازات کنند.+ ۱۹ آنها باید او را ۱۰۰ تکه* نقره جریمه کنند و پول را به پدر دختر بدهند، چون آن مرد یک دختر باکرهٔ اسرائیلی را بدنام کرده است. آن دختر باید همسر او باقی بماند و آن مرد اجازه ندارد تا زمانی که زنده است او را طلاق دهد.+
۲۰ «اما اگر اتهام آن مرد درست باشد و هیچ نشانهای برای اثبات باکرگی دختر وجود نداشته باشد، ۲۱ ریشسفیدان باید دختر را جلوی ورودی خانهٔ پدرش ببرند و مردم شهرش او را سنگسار کنند تا بمیرد، چون او عملی شرمآور در اسرائیل انجام داده است + و وقتی در خانهٔ پدرش زندگی میکرد مرتکب عمل نامشروع جنسی* شد.+ پس شرارت را از میان خودتان پاک کنید.+
۲۲ «اگر مردی در حال زنا با زنی شوهردار دیده شود، هر دوی آنها، یعنی آن مرد و آن زن که همخواب شدهاند باید کشته شوند.+ به این شکل شرارت را از اسرائیل پاک کنید.
۲۳ «اگر مردی دختر باکرهای را که نامزد دارد در شهر ببیند و با او همخواب شود، ۲۴ باید هر دوی آنها را به بیرون دروازهٔ آن شهر ببرید و سنگسار کنید تا بمیرند؛ آن دختر را به خاطر این که برای کمک فریاد نزده و آن مرد را به خاطر این که همسر همنوعش را بیحرمت کرده است.+ به این شکل شرارت را از میان خودتان پاک کنید.
۲۵ «اما اگر آن مرد دختری را که نامزد دارد بیرون شهر ببیند و به او تجاوز کند، فقط مردی که به او تجاوز کرده است باید کشته شود. ۲۶ با آن دختر کاری نداشته باشید، چون او گناهی نکرده است که مستحق مرگ باشد. کاری که آن مرد در حق آن دختر کرده است، مثل این است که کسی به همنوعش حمله کند و او را بکشد،+ ۲۷ چون آن مرد در بیرون شهر این کار را با دختری که نامزد دارد انجام داد و آن دختر هم برای کمک فریاد کشید، اما کسی آنجا نبود که او را نجات دهد.
۲۸ «اگر مردی بهزور با دختر باکرهای که نامزد ندارد همخواب شود و کارشان برملا شود،+ ۲۹ مردی که با او همخواب شده است باید ۵۰ تکه* نقره به پدر دختر بدهد و با آن دختر ازدواج کند.+ او اجازه ندارد تا زمانی که زنده است دختر را طلاق دهد، چون او را بیحرمت* کرده است.
۳۰ «هیچ مردی نباید با زن پدرش ازدواج کند،* چون با این کار پدرش را بیحرمت میکند.*+
۲۳ «هر مردی که بیضههایش له شده یا آلت تناسلیاش بریده شده و به این شکل عقیم شده است، اجازه ندارد به میان قوم* یَهُوَه بیاید.+
۲ «هیچ فرزند نامشروعی نباید به میان قوم* یَهُوَه بیاید؛+ نوادگانش حتی بعد از نسل دهم هم اجازه ندارند به میان قوم* یَهُوَه بیایند.
۳ «هیچ کدام از عَمّونیان یا موآبیان نباید به میان قوم* یَهُوَه بیایند.+ نوادگانشان حتی بعد از نسل دهم هم اجازه ندارند به میان قوم* یَهُوَه بیایند؛ ۴ چون وقتی از مصر بیرون آمدید + و در راه بودید، آنها برای کمک به شما، آب و غذا برایتان تهیه نکردند و حتی به بَلعام پسر بِعور که اهل فِتور در بینالنهرین است پول دادند تا شما را لعنت* کند.+ ۵ اما یَهُوَه خدایتان به بَلعام گوش نداد.+ در عوض یَهُوَه خدایتان آن لعنت را به برکت تبدیل کرد،+ چون یَهُوَه خدایتان شما را دوست داشت.+ ۶ بنابراین تا زمانی که زنده هستید هیچ وقت در پی آسایش و رفاه آنها نباشید.+
۷ «از اَدومیان نفرت نداشته باشید، چون برادران* شما هستند.+
«از مصریان هم نفرت نداشته باشید، چون خودتان هم در سرزمین آنها غریب بودید و در میانشان زندگی میکردید.+ ۸ نوادگان اَدومیان و مصریان از نسل سوم به بعد میتوانند به میان قوم* یَهُوَه بیایند.
۹ «وقتی برای جنگ با دشمنانتان در اردوگاه جنگی هستید، از هر چیز ناپاک* دوری کنید.+ ۱۰ اگر مردی به خاطر ترشح شبانه ناپاک شود،+ باید از اردوگاه بیرون برود و آنجا بماند. ۱۱ موقع عصر، او باید خود را با آب بشوید و بعد از غروب آفتاب میتواند به اردوگاه برگردد.+ ۱۲ در بیرون اردوگاه جای خلوتی به عنوان دستشویی تعیین کنید تا وقت نیاز به آنجا بروید. ۱۳ در بین ابزارهایتان بیلچهای داشته باشید تا هر بار که به دستشویی میروید، زمین را با آن بکنید و بعد مدفوع خود را بپوشانید. ۱۴ اردوگاه شما باید پاک و مقدّس باشد + تا مبادا یَهُوَه خدایتان چیز ناپسندی در شما ببیند و دیگر شما را همراهی نکند.* او در اردوگاه شما حضور دارد تا شما را نجات دهد و دشمنانتان را تسلیم شما کند.+
۱۵ «اگر بردهای از دست اربابش فرار کند و به شما پناه آورد،* نباید او را تسلیم اربابش کنید. ۱۶ بگذارید او در هر جایی از شهرهایتان که دلش میخواهد زندگی کند و با او بدرفتاری نکنید.+
۱۷ «از دختران اسرائیلی کسی نباید فاحشهٔ بتکده شود + و از پسران اسرائیلی کسی نباید فاحشگی کند.*+ ۱۸ مزد زن فاحشه یا مزد مرد فاحشه* را برای ادای نذر به خانهٔ یَهُوَه خدایتان نیاورید، چون هم آن زن و هم آن مرد از دید یَهُوَه خدایتان نفرتانگیزند.
۱۹ «وقتی به برادر خود پول، غذا یا هر چیز دیگری قرض میدهید، از او بهره نگیرید.+ ۲۰ از یک بیگانه میتوانید بهره بگیرید،+ ولی نه از برادرتان.+ اگر این قانون را رعایت کنید یَهُوَه خدایتان در سرزمینی که بهزودی آن را تصرّف میکنید، در همهٔ کارهایتان به شما برکت خواهد داد.+
۲۱ «وقتی به یَهُوَه خدایتان قولی میدهید،+ نباید در انجام آن تأخیر کنید،+ چون یَهُوَه خدایتان از شما انتظار دارد که به قولتان وفا کنید. اگر به آن وفا نکنید، گناه کردهاید.+ ۲۲ ولی اگر نمیخواهید قولی بدهید، مرتکب گناه نشدهاید.+ ۲۳ قولهای شما مثل هدیههای داوطلبانه برای یَهُوَه خدایتان است، پس به هر چه که گفتهاید عمل کنید و پای قولی که میدهید بایستید.+
۲۴ «وقتی به باغ انگور همسایهتان داخل میشوید، میتوانید هر چقدر که بخواهید انگور بخورید، ولی نباید هیچ انگوری در ظرفتان بگذارید و با خودتان ببرید.+
۲۵ «وقتی به کشتزار همسایهتان داخل میشوید، میتوانید با دستتان خوشههای رسیده را بچینید و بخورید، ولی نباید با داس آنها را جمعآوری کنید.+
۲۴ «اگر مردی با زنی ازدواج کند و بعداً رفتاری ناشایست* از او ببیند و تصمیم بگیرد که دیگر نمیخواهد با او باشد، باید طلاقنامهای بنویسد و به دستش بدهد + و او را از خانهٔ خود بیرون کند.+ ۲ آن زن بعد از ترک خانهٔ او اجازه دارد با مرد دیگری ازدواج کند.+ ۳ اگر شوهر دوم هم او را نخواهد* و طلاقنامهای بنویسد و به دستش بدهد و او را از خانهٔ خود بیرون کند یا اگر شوهر دومش بمیرد، ۴ شوهر اولش که او را طلاق داده است اجازه ندارد دوباره با او ازدواج کند، چون آن زن برای او ناپاک است. یَهُوَه از این کار متنفر است. شما نباید سرزمینی را که یَهُوَه خدایتان به عنوان میراث به شما میدهد با گناه آلوده کنید.
۵ «مردی که تازه ازدواج کرده است، نباید به خدمت سربازی برود و یا مسئولیت دیگری به او محوّل شود. او باید به مدت یک سال از هر نوع خدمتی معاف باشد و در خانهٔ خود بماند و همسرش را شاد کند.+
۶ «اگر کسی به شخصی چیزی قرض داده است، نباید آسیاب دستی یا سنگ آسیاب او را گرو بگیرد،+ چون با این کار وسیلهٔ امرار معاش او را* گرو گرفته است.
۷ «اگر کسی یکی از برادران اسرائیلی خود را بدزدد و با او بدرفتاری کند و او را به بردگی بفروشد،+ آن آدمرُبا باید کشته شود.+ به این شکل شرارت را از میان خودتان پاک کنید.+
۸ «اگر کسی در بین شما به بیماری جذام* مبتلا شود،* باید با دقت تمام به دستوراتی که لاویانِ کاهن به شما میدهند عمل کنید.+ مراقب باشید فرمانهایی را که من به آنها دادهام بهدقت انجام دهید. ۹ یادتان باشد که وقتی از مصر بیرون آمدید و در راه بودید، یَهُوَه خدایتان با مریم* چه کار کرد.+
۱۰ «اگر به همسایهتان چیزی قرض میدهید،+ نباید برای گرفتن گرو به خانهاش داخل شوید. ۱۱ بیرون خانهاش بایستید تا کسی که به او قرض دادهاید، خودش گرو را برایتان بیاورد. ۱۲ اگر آن شخص فقیر باشد و لباسش را به عنوان گرو به شما بدهد، نباید آن را تا روز بعد پیش خودتان نگه دارید،+ ۱۳ بلکه به محض غروب آفتاب، لباسی را که به عنوان گرو به شما داده است به او برگردانید تا بتواند شب با آن بخوابد.+ اگر این کار را بکنید، او دعا میکند که خدا به شما برکت دهد و این عملتان در نظر یَهُوَه خدایتان درستکاری به حساب خواهد آمد.
۱۴ «حق یک کارگر روزمزد را که محتاج و فقیر است نخورید، چه اسرائیلی* باشد، چه غریبی که در یکی از شهرهایتان* زندگی میکند.+ ۱۵ مزدش را هر روز قبل از غروب آفتاب به او بدهید،+ چون او فقیر است و زندگیاش به آن مزد وابسته است. وگرنه ممکن است او از دست شما به یَهُوَه شکایت کند و شما گناهکار به حساب آیید.+
۱۶ «پدران نباید به دلیل گناهان فرزندانشان کشته شوند و فرزندان هم نباید به دلیل گناهان پدرانشان کشته شوند.+ هر کس باید به دلیل گناهی که خودش مرتکب شده است کشته شود.+
۱۷ «حق و حقوق غریبان* و یتیمان*+ را زیر پا نگذارید. همین طور اگر چیزی به بیوهزنی قرض میدهید، لباس او را گرو نگیرید.+ ۱۸ یادتان باشد که در مصر برده بودید و یَهُوَه خدایتان شما را از آنجا نجات داد.*+ به همین دلیل است که من این فرمان را به شما میدهم.
۱۹ «اگر هنگام برداشت محصولتان یکی از بافهها را در زمینتان جا گذاشتید، برای برداشتنش به آنجا برنگردید. آن را برای غریبان،* یتیمان و بیوهزنان بگذارید + تا یَهُوَه خدایتان در همهٔ کارهایتان به شما برکت دهد.+
۲۰ «وقتی برای جمعآوری زیتون، درخت زیتونتان را تکان میدهید، شاخهها را برای بار دوم تکان ندهید. زیتونهای باقیمانده را برای غریبان،* یتیمان و بیوهزنان بگذارید.+
۲۱ «وقتی انگورهای باغ انگورتان را میچینید، نباید برای جمعآوری انگورهای باقیمانده به آنجا برگردید. آنها را برای غریبان،* یتیمان و بیوهزنان بگذارید. ۲۲ یادتان باشد که در سرزمین مصر برده بودید. به همین دلیل است که من این فرمان را به شما میدهم.
۲۵ «اگر دو نفر از هم شکایتی دارند، میتوانند پیش قاضیها بروند + و قاضیها با حکمی که صادر میکنند، باید بیگناه را تبرئه و مجرم را محکوم کنند.+ ۲ اگر مجرم مستحق شلاق خوردن باشد،+ باید او را به دستور قاضی روی زمین بخوابانند و در حضور قاضی شلاقش بزنند. تعداد شلاقها باید متناسب با جرمی باشد که مرتکب شده است. ۳ قاضی نباید اجازه دهد که او را بیشتر از ۴۰ ضربه شلاق بزنند.+ اگر برادرتان بیشتر از ۴۰ ضربه شلاق بخورد، ممکن است جلوی چشم شما تحقیر شود.
۴ «دهان گاوی* را که در حال خرمنکوبی است نبندید.+
۵ «اگر دو برادر* نزدیک هم زندگی میکنند و یکی از آنها بدون این که صاحب پسری شود بمیرد، بیوهٔ او نباید با کسی که عضو خانواده نیست ازدواج کند. برادرشوهرش باید با او ازدواج کند تا وظیفهٔ برادرشوهری را به جا آورد.+ ۶ اولین پسری که بعد از این ازدواج به دنیا میآید، باید اسم آن برادری را که مرده است + بر خود بگیرد تا اسم او در اسرائیل فراموش نشود.+
۷ «ولی اگر آن مرد نخواهد با بیوهٔ برادرش ازدواج کند، آن زن باید به دروازهٔ شهر پیش ریشسفیدان برود و بگوید، ‹برادرشوهرم وظیفهای را که نسبت به من دارد انجام نمیدهد و نمیخواهد که اسم برادرش در اسرائیل باقی بماند.› ۸ بعد ریشسفیدان شهر باید آن مرد را احضار کنند و با او صحبت کنند. اگر او اصرار کند و بگوید، ‹من نمیخواهم با آن زن ازدواج کنم،› ۹ بیوهٔ برادرش باید در حضور ریشسفیدان به طرف آن مرد برود، کفش او را از پایش درآورد + و آب دهان به صورت او بیندازد و بگوید، ‹با هر مردی که نمیخواهد نسلی از برادرش به جا بماند، باید این طور رفتار شود!› ۱۰ از آن به بعد، خاندان آن مرد* در اسرائیل به این نام شناخته خواهند شد: ‹خاندان کسی که کفش از پایش درآورده شد.›
۱۱ «اگر دو مرد با هم دعوا کنند و زن یکی از آنها برای دفاع از شوهرش مداخله کند و با دست خود آلت تناسلی مرد دیگر را بگیرد، ۱۲ باید دست آن زن را قطع کنید؛ دلتان برایش نسوزد.*
۱۳ «نباید در کیسهٔ خود دو نوع وزنهٔ سنگی داشته باشید،+ یکی سنگین و یکی سبک. ۱۴ همین طور نباید در خانهٔ خود دو نوع پیمانهٔ اندازهگیری*+ داشته باشید، یکی بزرگ و یکی کوچک. ۱۵ از وزنهها و پیمانههای دقیق و درست استفاده کنید تا بتوانید در سرزمینی که یَهُوَه خدایتان به شما میدهد، عمر طولانی داشته باشید.+ ۱۶ تمام کسانی که صداقت را زیر پا میگذارند و این کارها را میکنند از دید یَهُوَه خدایتان نفرتانگیزند.+
۱۷ «یادتان باشد که وقتی مصر را ترک کردید و در راه بودید، عَمالیقیان با شما چه کار کردند.+ ۱۸ آنها از خدا هیچ ترسی نداشتند و در راه وقتی خسته و ضعیف شده بودید به جنگ شما آمدند و به همهٔ کسانی که عقب مانده بودند، حمله کردند. ۱۹ بنابراین وقتی یَهُوَه خدایتان شما را از شرّ دشمنانتان خلاص کرد و در سرزمینی که یَهُوَه خدایتان به عنوان میراث به شما میدهد + آرامش پیدا کردید، باید نام عَمالیقیان را از صفحهٔ روزگار*+ محو کنید. این را فراموش نکنید.
۲۶ «وقتی به سرزمینی که یَهُوَه خدایتان به عنوان میراث به شما میدهد وارد شدید و آن را تصرّف کردید و در آن ساکن شدید، ۲ باید مقداری از نوبر محصول* سرزمینی را که یَهُوَه خدایتان به شما میدهد در سبدی بگذارید و به مکانی که یَهُوَه خدایتان برای جلال نامش انتخاب میکند بروید.+ ۳ بعد آن سبد را پیش کاهنِ وقت ببرید و به او بگویید، ‹من در همان سرزمینی که یَهُوَه به اجدادمان وعده داد،* ساکن شدهام و امروز به اینجا آمدهام تا قدردانیام را به یَهُوَه خدایمان ابراز کنم.›+
۴ «پس از آن، کاهن باید سبد را از دست شما بگیرد و آن را جلوی مذبح یَهُوَه خدایتان بگذارد. ۵ بعد شما باید در حضور یَهُوَه خدایتان بگویید، ‹جدّ من یک اَرامی + آواره بود* که خانوادهاش را به مصر برد تا در آنجا زندگی کنند.+ وقتی به آنجا رفتند تعدادشان کم بود،+ اما در آنجا قومی بزرگ، نیرومند و پرجمعیت شدند.+ ۶ مصریان با ما بدرفتاری کردند، به ما ظلم کردند و با بیرحمی از ما بیگاری کشیدند.*+ ۷ پس ما از یَهُوَه خدای اجدادمان کمک خواستیم و یَهُوَه فریادهای ما را شنید و رنج و سختی و مشکلاتمان را دید.+ ۸ سرانجام یَهُوَه ما را با دست نیرومند و بازوی قویاش،+ و همین طور با کارهای ترسناک، نشانهها و معجزاتی که انجام داد،+ از مصر بیرون آورد. ۹ بعد او ما را به اینجا آورد و این سرزمین را به ما داد؛ سرزمینی که شیر و عسل در آن جاری است.+ ۱۰ حالا من نوبر محصول زمینی را که یَهُوَه به من داده است برای او آوردهام.›+
«سپس آن سبد را در حضور یَهُوَه خدایتان بگذارید و جلوی یَهُوَه خدایتان تعظیم کنید. ۱۱ بعد شما و خانوادهتان همراه لاویان و غریبانی که بین شما زندگی میکنند به خاطر تمام چیزهای خوبی که یَهُوَه خدایتان به شما داده است، شادی کنید.+
۱۲ «هر سه سال یک بار* که سال مخصوص یکدهم است،+ باید از تمام محصولهایتان یکدهم کنار بگذارید و آن را به لاویان، غریبان، یتیمان* و بیوهزنانی که در شهرهایتان* زندگی میکنند بدهید تا بخورند و سیر شوند.+ ۱۳ بعد در حضور یَهُوَه خدایتان بگویید، ‹من طبق فرمان تو این سهم مقدّس را از خانهام بیرون آوردهام و آن را به لاویان، غریبان، یتیمان و بیوهزنان + دادهام؛ از فرمانهای تو سرپیچی نکردهام و در عمل کردن به آنها کوتاهی نکردهام. ۱۴ وقتی داغدیده بودم از آن نخوردم و وقتی ناپاک بودم به آن دست نزدم و یا چیزی از آن را برای مردگان کنار نگذاشتم. از تو، ای یَهُوَه خدایمان، اطاعت کردهام و به تمام فرمانهای تو عمل کردهام. ۱۵ حالا از آسمان که جایگاه مقدّس توست به پایین نگاه کن و طبق وعدهای که به اجدادمان دادی،+ به قومت اسرائیل و به سرزمینی که به ما دادهای برکت بده؛+ سرزمینی که شیر و عسل در آن جاری است.›+
۱۶ «امروز یَهُوَه خدایتان به شما فرمان داده است که تمام این قوانین و احکام* را حفظ کنید. پس با تمام دل + و جان به آنها عمل کنید. ۱۷ امروز یَهُوَه به شما اطمینان داده است که خدای شما باشد، به شرطی که به خواست او عمل کنید* و قوانین،+ فرمانها + و احکام + او را رعایت کنید و به او گوش دهید. ۱۸ شما هم امروز به یَهُوَه اطمینان دادهاید که طبق وعدهٔ او قوم خاص*+ او باشید و همهٔ فرمانهایش را انجام دهید. ۱۹ اگر این کارها را بکنید و قومی مقدّس برای یَهُوَه خدایتان باشید،+ او مطابق وعدهاش شما را قومی باعزّت، مشهور و باشکوه میکند و به این شکل جایگاه بالاتری از جایگاه همهٔ قومهایی که به وجود آورده است به شما میدهد.»+
۲۷ بعد موسی و ریشسفیدان اسرائیل جلوی قوم ایستادند و موسی به قوم فرمان داد و گفت: «به همهٔ فرمانهایی که امروز به شما میدهم عمل کنید. ۲ در روزی که از رود اردن میگذرید و به سرزمینی که یَهُوَه خدایتان به شما میدهد وارد میشوید، سنگهای بزرگی جمع کنید و آنها را با گچ بپوشانید.*+ ۳ پس همان طور که یَهُوَه خدای اجدادتان به شما وعده داده است، وقتی به سرزمینی که یَهُوَه خدایتان به شما میدهد و شیر و عسل در آن جاری است داخل شدید، همهٔ این قانونها* را روی آن سنگها بنویسید.+ ۴ وقتی از رود اردن گذشتید، باید همان طور که من امروز به شما فرمان دادهام، آن سنگها را بر کوه عیبال + ایستاده بگذارید* و آنها را با گچ بپوشانید.* ۵ همین طور باید در آنجا مذبحی سنگی برای یَهُوَه خدایتان بسازید؛ آن سنگها را نباید با ابزارهای فلزی بتراشید.+ ۶ مذبح یَهُوَه خدایتان را با سنگهای نتراشیده بسازید و روی آن مذبح، قربانیهای سوختنی به یَهُوَه خدایتان تقدیم کنید. ۷ قربانیهای شراکت + را هم روی آن مذبح تقدیم کنید و همان جا بخورید + و در حضور یَهُوَه خدایتان شادی کنید.+ ۸ همهٔ این قانونها* را به شکلی خوانا روی آن سنگها بنویسید.»+
۹ بعد موسی و لاویانِ کاهن به تمام اسرائیلیان گفتند: «ای قوم اسرائیل، توجه کنید و گوش دهید! شما امروز قوم یَهُوَه خدایتان شدهاید.+ ۱۰ پس باید به یَهُوَه خدایتان گوش دهید و به فرمانها + و قانونهایش که من امروز به شما میدهم عمل کنید.»
۱۱ موسی در همان روز به قوم فرمان داد و گفت: ۱۲ «وقتی از رود اردن گذشتید، این طایفهها باید بر کوه جِرِزیم + بایستند و برکتهایی را که نصیب قوم میشود اعلام کنند: شَمعون، لاوی، یهودا، یِساکار، یوسِف و بنیامین. ۱۳ این طایفهها هم باید بر کوه عیبال + بایستند و لعنتها را اعلام کنند: رِئوبین، جاد، اَشیر، زِبولون، دان و نَفتالی. ۱۴ لاویان* هم باید با صدای بلند به قوم اسرائیل بگویند:+
۱۵ «‹لعنت بر کسی که بتی چوبی یا فلزی بسازد + و مخفیانه آن را پرستش کند، چون آن بتها که کار دست صنعتگر* هستند از دید یَهُوَه نفرتانگیزند.›+ (همهٔ قوم باید در جواب بگویند، ‹آمین!›*)
۱۶ «‹لعنت بر کسی که به پدر یا مادرش بیاحترامی کند.›+ (همهٔ قوم باید بگویند، ‹آمین!›)
۱۷ «‹لعنت بر کسی که مرز بین زمین خود و همسایهاش را تغییر دهد.›+ (همهٔ قوم باید بگویند، ‹آمین!›)
۱۸ «‹لعنت بر کسی که باعث شود شخص نابینا راهش را گم کند.›+ (همهٔ قوم باید بگویند، ‹آمین!›)
۱۹ «‹لعنت بر کسی که حق غریبان،* یتیمان* و بیوهها + را زیر پا بگذارد.›+ (همهٔ قوم باید بگویند، ‹آمین!›)
۲۰ «‹لعنت بر کسی که با زن پدرش همخواب شود؛ چون با این کار، پدرش را بیحرمت میکند.›*+ (همهٔ قوم باید بگویند، ‹آمین!›)
۲۱ «‹لعنت بر کسی که با حیوانی رابطهٔ جنسی برقرار کند.›+ (همهٔ قوم باید بگویند، ‹آمین!›)
۲۲ «‹لعنت بر کسی که با خواهرش، چه تنی چه ناتنی،* همخواب شود.›+ (همهٔ قوم باید بگویند، ‹آمین!›)
۲۳ «‹لعنت بر کسی که با مادرزنش همخواب شود.›+ (همهٔ قوم باید بگویند، ‹آمین!›)
۲۴ «‹لعنت بر کسی که در کمین همنوعش بنشیند و او را بکشد.›+ (همهٔ قوم باید بگویند، ‹آمین!›)
۲۵ «‹لعنت بر کسی که برای کشتن* شخصی بیگناه رشوه قبول کند.›+ (همهٔ قوم باید بگویند، ‹آمین!›)
۲۶ «‹لعنت بر کسی که این قانونها* را رعایت نکند و به آنها پایبند نباشد.›+ (همهٔ قوم باید بگویند، ‹آمین!›)
۲۸ «اگر به یَهُوَه خدایتان گوش دهید و به تمام فرمانهایش که من امروز به شما میدهم بهدقت عمل کنید، یَهُوَه خدایتان یقیناً جایگاه بالاتری از جایگاه همهٔ قومهای زمین به شما میدهد.+ ۲ اگر همیشه به یَهُوَه خدایتان گوش دهید، این برکتها بر سرتان خواهد بارید و شما را سیراب خواهد کرد:*+
۳ «او هم در شهرها و هم در مزرعهها به شما برکت میدهد.+
۴ «او به فرزندان،*+ محصول زمین و گاوها و گوسفندانتان برکت میدهد.+
۵ «او با پر کردن سبدهای غلّه + و کاسههای خمیرتان + به شما برکت میدهد.
۶ «هر جایی که بروید و هر کاری که بکنید، او به شما برکت میدهد.
۷ «یَهُوَه کاری میکند که دشمنانتان در جنگ با شما شکست بخورند.+ آنها از یک طرف به شما حمله میکنند ولی از هفت طرف فرار میکنند.+ ۸ یَهُوَه انبارهایتان را پر میکند + و در همهٔ کارهایتان به شما برکت میدهد. یَهُوَه خدایتان در سرزمینی که میخواهد به شما بدهد حتماً برکتتان میدهد. ۹ اگر شما همیشه فرمانهای یَهُوَه خدایتان را انجام دهید و به خواست او عمل کنید،* یَهُوَه طبق قسمی که برای شما خورده است،+ شما را به عنوان قوم مقدّس خود تعیین میکند.+ ۱۰ همهٔ قومهای زمین میبینند که نام یَهُوَه روی شماست + و از شما خواهند ترسید.+
۱۱ «یَهُوَه در سرزمینی که برای اجدادتان قسم خورد به شما بدهد، برکتهای فراوانی به شما میدهد.+ یَهُوَه در آن سرزمین فرزندان، دامها و محصولاتتان را زیاد میکند.+ ۱۲ یَهُوَه انبار پربارش، یعنی آسمان را به روی شما باز میکند تا در فصلش بر زمینهایتان باران بباراند + و در همهٔ کارهایتان به شما برکت دهد. شما به قومهای زیادی قرض خواهید داد ولی احتیاجی به قرض گرفتن نخواهید داشت.+ ۱۳ اگر شما همیشه از فرمانهای یَهُوَه خدایتان که من امروز به شما میدهم اطاعت کنید، یَهُوَه کاری میکند که شما از دیگران برتر باشید + نه پایینتر* و همیشه پیشرفت کنید نه پسرفت. ۱۴ از فرمانهایی که امروز به شما میدهم به راست یا چپ منحرف نشوید + و به دنبال خدایان دیگر نروید و آنها را پرستش* نکنید.+
۱۵ «اما اگر به یَهُوَه خدایتان گوش ندهید و به همهٔ فرمانها و قانونهای او که من امروز به شما میدهم بهدقت عمل نکنید، این لعنتها بر سرتان خواهد آمد و شما را غرق خود خواهد کرد:*+
۱۶ «شما هم در شهرها و هم در مزرعهها لعنت میشوید.+
۱۷ «سبدهای غلّه + و کاسههای خمیرتان + خالی میشود و شما به این شکل لعنت میشوید.
۱۸ «فرزندان،*+ محصول زمین و گاوها و گوسفندانتان + لعنت میشوند.
۱۹ «هر جایی که بروید و هر کاری که بکنید، لعنت میشوید.
۲۰ «اگر کارهای بد انجام دهید و یَهُوَه را ترک کنید، او در همهٔ کارهایتان شما را لعنت، سردرگم و مجازات میکند تا این که نابود شوید و زود از بین بروید.+ ۲۱ یَهُوَه کاری میکند که بیماریها از شما دور نشود تا این که از روی سرزمینی که بهزودی تصرّف میکنید محو و نابود شوید.+ ۲۲ یَهُوَه شما را دچار بیماری سِل و تب شدید و التهاب میکند؛+ او شما را گرفتار گرمای سوزان* و جنگ*+ میکند و گیاهانتان را با بادهای سوزان و آفت از بین میبرد.+ شما از شرّ این بلاها خلاص نمیشوید تا این که نابود شوید. ۲۳ آسمان بالای سرتان مثل مس و زمین زیر پایتان مثل آهن میشود.+ ۲۴ یَهُوَه باران سرزمینتان را به باران شن و خاک تبدیل میکند و آن باران آنقدر از آسمان بر شما میبارد تا این که نابود شوید. ۲۵ یَهُوَه کاری میکند که در جنگ با دشمنانتان شکست بخورید.+ شما از یک طرف به آنها حمله میکنید ولی از هفت طرف فرار میکنید. وقتی تمام حکومتهای زمین ببینند که شما به چه روزی افتادهاید وحشت میکنند.+ ۲۶ جسدهای شما غذای پرندگان آسمان و حیوانات زمین میشود و کسی نخواهد بود که آنها را از جسدهایتان دور کند.+
۲۷ «یَهُوَه شما را به دملهای مصر، بواسیر، اِگزِما* و کهیر مبتلا میکند و درمانی برای آنها وجود نخواهد داشت. ۲۸ یَهُوَه شما را دچار دیوانگی، کوری + و سردرگمی* میکند. ۲۹ شما مثل نابینایان که همیشه در تاریکی هستند و بهسختی راهشان را پیدا میکنند،+ در روز روشن سرگردان میشوید و در هیچ کدام از کارهایتان موفق نمیشوید. همیشه از شما کلاهبرداری و دزدی میشود و هیچ کس نخواهد بود که شما را نجات دهد.+ ۳۰ نامزد میکنید، ولی مرد دیگری به نامزدتان تجاوز میکند. خانه میسازید، ولی در آن ساکن نمیشوید.+ درختان انگور میکارید، ولی از محصولش فایدهای نمیبرید.+ ۳۱ گاوهایتان را جلوی چشمانتان سر میبرند، ولی از گوشت آنها نمیخورید. الاغهایتان را جلوی شما میدزدند و دیگر آنها را پیدا نمیکنید. گوسفندانتان به دشمنانتان داده میشوند و کسی نخواهد بود که به شما کمک کند. ۳۲ قومهای دیگر پسران و دخترانتان را جلوی چشمانتان به اسارت میبرند؛+ شما همیشه در آرزوی دیدنشان خواهید بود، ولی کاری از دستتان بر نخواهد آمد. ۳۳ قومی که نمیشناسید محصولات زمینتان را که با هزار زحمت به دست آوردهاید خواهند خورد.+ همیشه از شما کلاهبرداری میشود و مورد ظلم و ستم قرار میگیرید. ۳۴ چیزهایی که به چشم میبینید، شما را دیوانه خواهد کرد.
۳۵ «یَهُوَه زانوها و پاهای شما را به دملهای دردناکی دچار میکند که درمانی برای آنها وجود ندارد؛ آن دملها سر تا پای شما را میپوشانند. ۳۶ یَهُوَه شما را همراه پادشاهی که برای خودتان تعیین میکنید، به سرزمین قومی تبعید میکند که نه خودتان میشناسید و نه اجدادتان.+ در آنجا خدایانی را که از چوب و سنگ ساخته شدهاند پرستش* خواهید کرد.+ ۳۷ شما در آنجا مایهٔ وحشت دیگران میشوید و مورد تحقیر* قرار میگیرید و تمام قومهایی که یَهُوَه شما را به سرزمینشان تبعید میکند،+ شما را مسخره خواهند کرد.
۳۸ «بذر زیاد میکارید، ولی محصول کمی برداشت میکنید،+ چون ملخها محصولتان را خواهند خورد. ۳۹ درختان انگور میکارید و پرورش میدهید، ولی محصولی برداشت نمیکنید و شرابی از آن نمینوشید،+ چون آن درختان را کرم میزند. ۴۰ در سراسر سرزمینتان درختان زیتون خواهید داشت، ولی نمیتوانید روغن آنها را به پوستتان بمالید، چون زیتونهایتان قبل از این که برسند به زمین میافتند. ۴۱ صاحب پسران و دختران خواهید شد، اما آنها به اسارت برده میشوند و کنار شما نمیمانند.+ ۴۲ ملخها* درختان و محصول زمینتان را از بین میبرند. ۴۳ افراد بیگانه که بین شما زندگی میکنند روزبهروز از شما قوی و قویتر* میشوند و شما ضعیف و ضعیفتر.* ۴۴ آنها به شما قرض میدهند، ولی شما چیزی نخواهید داشت که به آنها قرض بدهید.+ آنها از شما برتر خواهند بود و شما از آنها پستتر.*+
۴۵ «اگر به یَهُوَه خدایتان گوش ندهید و به فرمانها و قانونهایی که او به شما داد عمل نکنید،+ تمام این لعنتها بر سرتان میآید + و شما از شرّ آنها خلاص نمیشوید* تا این که نابود شوید.+ ۴۶ این لعنتها که هم بر سر شما و هم بر سر نسل شما میآید، تا ابد نشانه و درس عبرتی برای دیگران خواهد بود،+ ۴۷ چون وقتی وفور نعمت داشتید،+ یَهُوَه خدایتان را با شادی و دلخوشی پرستش نکردید. ۴۸ یَهُوَه دشمنانتان را بر ضدّ شما برمیانگیزد و شما مجبور میشوید که در گرسنگی،+ تشنگی، برهنگی* و نداری به آنها خدمت کنید.+ او یوغی آهنی بر گردن شما میگذارد تا این که نابود شوید.
۴۹ «یَهُوَه از منطقهای دورافتاده، یعنی دورترین نقطهٔ زمین قومی را بر ضدّ شما برمیانگیزد + که با سرعت عقاب + به شما حمله میکنند. آنها قومی هستند که زبانشان را نمیفهمید؛+ ۵۰ قومی درندهخو که نه به پیران شما رحم خواهند کرد و نه به جوانانتان.+ ۵۱ آنها دامها* و محصول زمینتان را خواهند خورد تا وقتی که نابود شوید؛ هیچ غلّه، شراب تازه، روغن، گوساله و برّهای برایتان باقی نمیگذارند تا این که کاملاً از بین بروید.+ ۵۲ آنها تمام شهرهای سرزمینتان را محاصره میکنند و نمیگذارند از آنها بیرون بروید تا وقتی که دیوارهای بلند و مستحکم شهرهایتان فرو ریزد؛ دیوارهایی که به خاطر آنها احساس امنیت میکردید.* آنها حتماً تمام شهرهای سرزمینی را که یَهُوَه خدایتان به شما داده است محاصره میکنند.+ ۵۳ در دوران محاصره به خاطر فشار زیاد و ظلم و ستم دشمنانتان، مجبور میشوید بچههای خودتان* را بخورید، یعنی گوشت پسران و دخترانتان را + که یَهُوَه خدایتان به شما داده است.
۵۴ «حتی نجیبترین و دلسوزترین مرد هم به برادر، همسر عزیز و فرزندانش که هنوز زنده هستند رحم نخواهد کرد. ۵۵ او از گوشت فرزندانش که میخورد، حتی تکهای را هم به دیگران نمیدهد، چون به خاطر فشار زیادِ محاصره و ظلم و ستم دشمنانتان چیز دیگری برای خوردن نخواهد داشت.+ ۵۶ حتی نجیبترین و دلسوزترین زن هم که در ناز و نعمت بزرگ شده + و حاضر نیست پابرهنه راه برود، به شوهر، پسر و دختر عزیزش رحم نخواهد کرد. ۵۷ او به خاطر فشار زیاد و ظلم و ستم دشمنانی که شهرهایتان را محاصره میکنند، حتی به جفت نوزاد* که هنگام زاییدن از شکمش* بیرون میآید و به کودکانش هم رحم نمیکند و مخفیانه آنها را میخورد.
۵۸ «اگر به همهٔ قانونهایی* که در این کتاب + نوشته شده است بهدقت عمل نکنید و برای اسم باشکوه + و حیرتانگیز یَهُوَه + خدایتان احترامی عمیق قائل نشوید،* ۵۹ یَهُوَه بلاهای سختی بر سر شما و نسل شما میآورد، یعنی بلاهای بزرگ و ماندگار + و بیماریهای مزمن و علاجناپذیر. ۶۰ او شما را به تمام بیماریهایی که در مصر از آنها میترسیدید مبتلا میکند و از شرّ آنها خلاص نخواهید شد. ۶۱ به علاوه یَهُوَه همهٔ بیماریها یا بلاهایی را که در کتاب شریعت به آنها اشاره نشده است بر سر شما میآورد تا وقتی که نابود شوید. ۶۲ با این که تعداد شما مثل تعداد ستارگان آسمان بسیار زیاد شده است،+ فقط تعداد کمی از شما باقی خواهند ماند،+ چون به یَهُوَه خدایتان گوش ندادید.
۶۳ «همان طور که یَهُوَه در گذشته از برکت دادن به شما و زیاد کردن تعدادتان شاد میشد، یَهُوَه در آینده هم از نابود کردن و هلاک کردن شما شاد خواهد شد؛ به این شکل شما از سرزمینی که تصرّف میکنید ریشهکن خواهید شد.
۶۴ «یَهُوَه شما را بین تمام قومهای زمین، از یک گوشه تا گوشهٔ دیگر آن پراکنده خواهد کرد.+ در آنجا به پرستش خدایانی کشیده میشوید که از چوب و سنگ ساخته شدهاند؛ خدایانی که نه شما میشناسید و نه اجدادتان.+ ۶۵ در میان آن قومها هیچ آرامشی یا مکانی برای استراحت نخواهید داشت،+ بلکه یَهُوَه در آنجا دلتان را نگران،+ چشمانتان را کمسو و روحیهتان را تضعیف* میکند.+ ۶۶ جان شما همیشه در خطر خواهد بود و شب و روز ترس و وحشت خواهید داشت و نمیدانید که زنده میمانید یا نه. ۶۷ به خاطر ترسی که در دلتان میافتد و چیزهایی که به چشم میبینید، هنگام صبح میگویید، ‹ای کاش شب میشد!› و هنگام شب میگویید، ‹ای کاش صبح میشد!› ۶۸ یَهُوَه حتماً شما را از همان راهی که قبلاً دربارهاش گفته بودم، ‹دیگر هیچ وقت آن را نمیبینید،› با کشتی به مصر برمیگرداند. در آنجا مجبور میشوید که خودتان را به عنوان غلام و کنیز به دشمنانتان بفروشید؛ اما هیچ کس شما را نمیخرد.»
۲۹ این است عهدی* که یَهُوَه در سرزمین موآب از طریق موسی با قوم اسرائیل بست؛ این عهد علاوه بر آن عهدی است که خدا قبلاً در منطقهٔ کوهستانی حوریب با آنها بسته بود.+
۲ موسی از تمام قوم اسرائیل خواست جلوی او حاضر شوند و به آنها گفت: «شما به چشم خودتان دیدید که یَهُوَه در سرزمین مصر با فرعون و خدمتکاران او و تمام سرزمینش چه کرد.+ ۳ شما دیدید که در مصر چطور داوریهایش* را به اجرا گذاشت و شاهد نشانهها و معجزات بزرگش بودید.+ ۴ ولی یَهُوَه تا امروز دلی خردمند،* چشمی بینا و گوشی شنوا به شما نداده است.+ ۵ در طول آن ۴۰ سال که خدا شما را در بیابان هدایت میکرد،+ لباسهایی که پوشیده بودید و کفشهایی که به پا داشتید کهنه* نشدند.+ ۶ نان برای خوردن و شراب و مشروبات الکلی نداشتید، با این حال یَهُوَه از شما مراقبت کرد تا بدانید که او خدای شماست. ۷ سرانجام وقتی به اینجا رسیدیم،* سیحون پادشاه حِشبون + و عوج پادشاه باشان + به جنگ ما آمدند، ولی ما آنها را شکست دادیم.+ ۸ بعد سرزمینشان را گرفتیم و آن را به عنوان میراث به طایفههای رِئوبین، جاد و نصف طایفه مَنَسّی دادیم.+ ۹ پس شرایط این عهد را حفظ کنید و با دقت به آنها عمل کنید تا در همهٔ کارهایتان موفق شوید.+
۱۰ «امروز همهٔ شما در حضور یَهُوَه خدایتان حاضر هستید؛ یعنی سران طایفهها، ریشسفیدان، مأموران، مردان اسرائیل، ۱۱ زنان،+ بچهها و غریبانی + که در اردوگاه شما هستند، از جمله غریبانی که برایتان هیزم جمع میکنند و از چاه آب میکشند. ۱۲ شما اینجا حاضر شدهاید تا شرایط عهد یَهُوَه خدایتان را با سوگند خوردن قبول کنید؛* عهدی که یَهُوَه خدایتان امروز با شما میبندد.+ ۱۳ او این عهد را با شما میبندد تا شما را به عنوان قوم خود تأیید کند + و خدای شما باشد؛+ دقیقاً همان طور که به شما وعده داد و برای اجدادتان ابراهیم،+ اسحاق + و یعقوب + قسم خورد.
۱۴ «من* این عهد را که با سوگند بسته میشود، فقط با شما نمیبندم، ۱۵ بلکه با همهٔ کسانی که امروز در اینجا در حضور یَهُوَه خدایمان ایستادهاند و همین طور با کسانی میبندم که امروز اینجا در میان ما نیستند. ۱۶ (مطمئناً به یاد دارید که چطور در سرزمین مصر زندگی میکردیم و چطور در طول راهمان از میان قومهای مختلف گذشتیم.+ ۱۷ شما مجسمههای چندشآور و بتهای نفرتانگیز*+ آن قومها را دیدید که از چوب و سنگ و نقره و طلا ساخته شده بودند.) ۱۸ مراقب باشید که در میان شما هیچ مرد یا زنی و هیچ خانواده یا طایفهای نباشد که از یَهُوَه خدایمان دور شود* و خدایان آن قومها را بپرستد.+ مواظب باشید کسی در میان شما مثل ریشهای نباشد که میوهٔ سمی یا گیاه تلخ*+ به بار میآورد.
۱۹ «شاید کسی بعد از شنیدن این سوگند به خودش ببالد و بگوید، ‹اگر آن طور که دلم میخواهد زندگی کنم، باز هم هیچ صدمهای نمیبینم.› اما این طرز فکر باعث نابودی او و همهٔ اطرافیانش خواهد شد.* ۲۰ یَهُوَه چنین شخصی را نمیبخشد،+ بلکه آتش خشم یَهُوَه بر ضدّ او شعلهور میشود. همهٔ لعنتهای این کتاب یقیناً به سرش میآید + و یَهُوَه حتماً اسم او را از صفحهٔ روزگار* محو میکند. ۲۱ یَهُوَه او را از همهٔ طایفههای اسرائیل جدا میکند و تمام بلاها و لعنتهایی را که در کتاب شریعت نوشته شده است به سرش میآورد.
۲۲ «نسلهای آیندهتان و بیگانگانی که از سرزمینهای دوردست میآیند، آثار بلاها و مصیبتهایی را که یَهُوَه به این سرزمین فرستاده است خواهند دید. ۲۳ آنها میبینند که تمام سرزمینتان با گوگرد، نمک و آتش به نابودی کشیده شده است؛ هیچ بذری نمیتوان در آن کاشت و هیچ گیاهی در آن جوانه نمیزند و رشد نمیکند. سرزمینتان مثل سُدوم و غَموره + و اَدمه و صِبوئیم + خواهد شد که یَهُوَه آنها را با آتش خشمش ویران کرد. ۲۴ آن وقت نسلهای آیندهتان و بیگانگان و تمام قومها میپرسند، ‹چرا یَهُوَه این کار را با این سرزمین کرد؟+ چرا آتش خشمش شعلهور شد؟› ۲۵ مردم در جواب خواهند گفت، ‹چون آنها عهدی را که یَهُوَه خدای اجدادشان بعد از بیرون آوردنشان از مصر با آنها بسته بود شکستند.+ ۲۶ آنها خدایان دیگر را پرستش کردند و جلویشان سجده کردند؛ خدایانی که نمیشناختند و اجازه نداشتند آنها را بپرستند.*+ ۲۷ به همین دلیل خشم یَهُوَه بر ضدّ این سرزمین شعلهور شد و تمام لعنتهایی که در این کتاب نوشته شده به سرشان آمد.+ ۲۸ پس یَهُوَه با خشم و غضب شدید خود آنها را از سرزمینشان* ریشهکن کرد + و به سرزمین دیگری تبعید کرد؛ آنها تا امروز در آنجا زندگی میکنند.›+
۲۹ «یَهُوَه خدایمان از تمام اسرار* باخبر است؛+ او برای ما و نسلهای آیندهمان اسراری را آشکار کرده است تا بتوانیم از تمام قانونهای او* اطاعت کنیم.+
۳۰ «وقتی تمام این برکتها و لعنتها که من بین آنها به شما حق انتخاب دادهام*+ برایتان اتفاق بیفتد و وقتی در سرزمین قومهایی که یَهُوَه خدایتان شما را بینشان پراکنده کرده است + سخنان مرا به یاد آورید*+ ۲ و به سوی یَهُوَه خدایتان برگردید + و شما و فرزندانتان با تمام دل و جانتان به فرمانهایی که امروز به شما میدهم عمل کنید،+ ۳ آن وقت یَهُوَه خدایتان شما را از اسارت آزاد خواهد کرد.+ یَهُوَه خدایتان رحمتش را نصیبتان میکند + و شما را از سرزمین قومهایی که شما را در میانشان پراکنده کرده بود، جمع میکند.+ ۴ حتی اگر در دورترین نقاط دنیا* پراکنده شده باشید، یَهُوَه خدایتان شما را از آنجا جمع میکند و برمیگرداند.+ ۵ یَهُوَه خدایتان شما را به سرزمین پدرانتان برمیگرداند تا دوباره آن را تصرّف کنید؛ او به شما برکت میدهد و تعدادتان را حتی بیشتر از تعداد پدرانتان خواهد کرد.+ ۶ یَهُوَه خدایتان به شما و نوادگانتان دلی پاک خواهد داد*+ تا یَهُوَه خدایتان را با تمام دل و جانتان دوست داشته باشید و زنده بمانید.+ ۷ آن وقت یَهُوَه خدایتان همهٔ این لعنتها را بر سر دشمنانتان خواهد آورد؛ یعنی کسانی که از شما نفرت داشتند و شما را آزار دادند.+
۸ «بعد شما دوباره به یَهُوَه خدایتان گوش میدهید و به فرمانهای او که من امروز به شما میدهم عمل میکنید. ۹ یَهُوَه خدایتان در همهٔ کارهایتان به شما برکت فراوانی میدهد + و فرزندان، دامها و محصول زمینتان را زیاد میکند. یَهُوَه دوباره از برکت دادن به شما شاد میشود، همان طور که از برکت دادن به اجدادتان شاد میشد.+ ۱۰ در آن زمان شما به یَهُوَه خدایتان گوش میدهید و طبق فرمانها و قانونهایی که در کتاب شریعت نوشته شده است عمل میکنید و با تمام دل و جانتان به سوی یَهُوَه خدایتان برمیگردید.+
۱۱ «درک کردن فرمانهایی که من امروز به شما میدهم برایتان مشکل نیست و اطاعت از آنها خارج از تواناییتان نیست.*+ ۱۲ این فرمانها در آسمانها نیست که بگویید، ‹چه کسی میتواند به آسمانها برود و آنها را برایمان بیاورد تا بشنویم و از آنها اطاعت کنیم؟›+ ۱۳ همین طور این فرمانها در آن طرف دریاها نیست که بگویید، ‹چه کسی میتواند به آن طرف دریاها برود و آنها را برای ما بیاورد تا بشنویم و از آنها اطاعت کنیم؟› ۱۴ این کلام به شما خیلی نزدیک است و در دهان و دل شما قرار دارد + تا بتوانید به آن عمل کنید.+
۱۵ «من امروز به شما حق انتخاب میدهم که بین مرگ و زندگی و بین بدی و خوبی یکی را انتخاب کنید.+ ۱۶ اگر به فرمانهای یَهُوَه خدایتان که امروز به شما میدهم گوش دهید، یعنی یَهُوَه خدایتان را دوست داشته باشید،+ طبق خواستش زندگی کنید* و به دستورات، قوانین و احکامش* عمل کنید، آن وقت زنده میمانید + و تعدادتان زیاد میشود و یَهُوَه خدایتان در سرزمینی که بهزودی تصرّف میکنید به شما برکت میدهد.+
۱۷ «ولی اگر دلتان از خدا دور شود + و به او گوش ندهید و اگر گمراه شوید و جلوی خدایان دیگر سجده کنید و آنها را بپرستید،+ ۱۸ همین امروز به شما میگویم که حتماً نابود خواهید شد + و در سرزمینی که برای تصرّفش از رود اردن میگذرید، عمر کوتاهی خواهید داشت. ۱۹ امروز آسمان و زمین شاهدند که من به شما حق انتخاب دادهام تا بین مرگ و زندگی و بین لعنت و برکت یکی را انتخاب کنید؛+ پس زندگی را انتخاب کنید + تا هم شما و هم نوادگانتان زنده بمانید.+ ۲۰ بنابراین یَهُوَه خدایتان را دوست داشته باشید،+ به او گوش دهید و به او وفادار بمانید،*+ چون زندگی شما از یَهُوَه است و با کمک او میتوانید در سرزمینی که قسم خورد به اجدادتان ابراهیم، اسحاق و یعقوب بدهد،+ عمر طولانی داشته باشید.
۳۱ «بعد موسی جلوی تمام قوم اسرائیل ایستاد تا با آنها صحبت کند. ۲ او به آنها گفت: «من ۱۲۰ سالم شده است + و دیگر نمیتوانم شما را رهبری کنم، چون یَهُوَه به من گفته است که نباید از رود اردن عبور کنم.+ ۳ یَهُوَه خدایتان جلوتر از شما به آن طرف رود اردن میرود و آن قومها را از سر راهتان برمیدارد و شما آنها را از آنجا بیرون میکنید.+ همان طور که یَهُوَه گفته است، یوشَع شما را به آن طرف رود اردن رهبری خواهد کرد.+ ۴ یَهُوَه آن قومها را از بین خواهد برد، درست همان طور که پادشاهان اَموریان یعنی سیحون + و عوج + را شکست داد و تمام سرزمینشان را نابود کرد.+ ۵ یَهُوَه آن قومها را تسلیم شما میکند و شما باید طبق همهٔ دستوراتی که به شما دادهام با آنها رفتار کنید.+ ۶ شجاع و قوی باشید.+ از آنها نترسید و وحشت نکنید،+ چون یَهُوَه خدایتان همراه شماست. او شما را تنها نخواهد گذاشت و ترک نخواهد کرد.»+
۷ بعد موسی یوشَع را صدا کرد و جلوی تمام قوم اسرائیل به او گفت: «شجاع و قوی باش،+ چون تو این قوم را به سرزمینی که یَهُوَه برای اجدادشان قسم خورد به آنها بدهد، رهبری خواهی کرد تا آن سرزمین را تصرّف کنند.*+ ۸ یَهُوَه جلوتر از تو حرکت خواهد کرد و همیشه با تو خواهد بود.+ او تو را تنها نخواهد گذاشت و ترک نخواهد کرد. پس نترس و وحشت نکن.»+
۹ بعد موسی این قانونها*+ را نوشت و آن را به لاویانِ کاهن که صندوق عهد یَهُوَه را حمل میکردند و همین طور به ریشسفیدان اسرائیل داد. ۱۰ موسی به آنها فرمان داد و گفت: «در پایان هر هفت سال، یعنی در سالی که قرضها بخشیده میشود،+ هنگام عید سایهبانها،*+ ۱۱ وقتی که تمام قوم اسرائیل در حضور یَهُوَه + خدایتان در مکان برگزیدهٔ او جمع میشوند، این قانونها* را برای همهٔ قوم بخوانید تا آنها را بشنوند.+ ۱۲ تمام مردان، زنان، بچهها* و غریبانی را که در شهرهایتان* زندگی میکنند جمع کنید + تا به قانونهایی که خوانده میشود گوش دهند، یَهُوَه خدایتان را بیشتر بشناسند و به او احترام عمیق بگذارند* و به تمام این قانونها* بهدقت عمل کنند. ۱۳ به این شکل فرزندانتان هم که از این قانونها بیاطلاع هستند آنها را میشنوند + و یاد میگیرند که در سرزمینی که برای تصرّفش از رود اردن میگذرید، به یَهُوَه خدایتان احترام عمیق بگذارند.»*+
۱۴ بعد از آن یَهُوَه به موسی گفت: «پایان عمرت نزدیک شده است.+ یوشَع را صدا کن و او را همراه خودت به جلوی خیمهٔ ملاقات بیاور تا وظیفهٔ رهبری قوم را به او بدهم.»+ بنابراین موسی و یوشَع جلوی خیمهٔ ملاقات حاضر شدند. ۱۵ یَهُوَه جلوی خیمهٔ ملاقات در ستون ابر ظاهر شد و ستون ابر جلوی ورودی خیمه قرار گرفت.+
۱۶ بعد یَهُوَه به موسی گفت: «تو بهزودی میمیری* و بعد از مرگ تو این قوم به من خیانت میکنند* و خدایان بیگانهٔ سرزمینی را که به آن داخل میشوند، میپرستند.+ آنها مرا ترک میکنند + و عهدی را که با آنها بستم میشکنند.+ ۱۷ در آن زمان، خشم من بر ضدّ آنها شعلهور میشود + و آنها را ترک میکنم + و رویم را از آنها برمیگردانم + تا وقتی که نابود* شوند. آنقدر بلا و سختی به سرشان میآید + که خواهند گفت، ‹خدا دیگر در میان ما نیست، برای همین این بلاها به سر ما آمده است.›+ ۱۸ در آن روز به خاطر تمام شرارتهایی که با پرستش خدایان دیگر مرتکب شدهاند، رویم را از آنها برمیگردانم.+
۱۹ «حالا این سرود را برای خودتان بنویسید + و آن را به اسرائیلیان یاد بدهید؛+ آنها باید این سرود را یاد بگیرند،* چون با خواندن آن، هشدارهای مرا به یاد میآورند.+ ۲۰ بعد از این که من آنها را به سرزمینی بردم که به اجدادشان وعده دادم،*+ یعنی به سرزمینی که شیر و عسل در آن جاری است + و در آنجا خوردند و سیر شدند و به رفاه رسیدند،*+ به پرستش خدایان دیگر کشیده میشوند و به من بیاحترامی میکنند و عهد مرا میشکنند.+ ۲۱ وقتی بلاها و سختیهای زیادی به سرشان بیاید،+ با خواندن این سرود هشدارهای مرا به یاد میآورند (نوادگانشان هم نباید این سرود را فراموش کنند)، چون من از همین حالا، یعنی قبل از این که آنها را به سرزمین موعود ببرم، از افکار و تمایلاتشان آگاهم.»+
۲۲ پس موسی در همان روز این سرود را نوشت و آن را به اسرائیلیان یاد داد.
۲۳ بعد، خدا وظیفهٔ رهبری قوم را به عهدهٔ یوشَع پسر نون گذاشت + و گفت: «شجاع و قوی باش،+ چون تو باید اسرائیلیان را به سرزمین موعود ببری + و من همیشه با تو خواهم بود.»
۲۴ موسی بلافاصله بعد از این که همهٔ این قانونها* را در کتابی نوشت،+ ۲۵ به لاویانی که وظیفه داشتند صندوق عهد یَهُوَه را حمل کنند این طور فرمان داد: ۲۶ «این کتاب قانون* را ببرید + و آن را کنار صندوق عهد یَهُوَه خدایتان بگذارید + تا قوم بر اساس آن داوری شوند.* ۲۷ من بهخوبی میدانم که این قوم چقدر سرکش + و لجبازند.*+ اگر حالا که هنوز زنده و در میان شما هستم، اینقدر بر ضدّ یَهُوَه سرکشی میکنند، بعد از مرگ من چه خواهند کرد! ۲۸ تمام ریشسفیدان و مأموران طایفههایتان را جمع کنید تا این سخنان را به آنها بگویم. آسمان و زمین شاهدند که من به آنها چه هشدارهایی میدهم،+ ۲۹ چون خوب میدانم که شما بعد از مرگم شرارت میکنید + و از راهی که به شما فرمان دادهام منحرف میشوید و کارهایی که از دید یَهُوَه بد است انجام میدهید و او را با کارهایتان میرنجانید؛ به همین دلیل، در آینده حتماً دچار مصیبت میشوید.»+
۳۰ بعد موسی در حضور تمام قوم اسرائیل، این سرود را از اول تا آخر خواند:+
۳۲ «ای آسمان به سخنانم گوش بده!
ای زمین حرفهایم* را بشنو!
۲ تعالیم من مثل باران میبارد،
و کلام من مثل شبنم روی زمین مینشیند،
مثل نمنم باران بر چمنهای زمین،
و مثل باران فراوان بر گیاهان زمین.
۳ من نام یَهُوَه را اعلام میکنم.+
ای مردم، عظمت خدایمان را اعلام کنید!+
۵ اما قوم او فاسد شدهاند،*+
دیگر فرزندان او نیستند و خودشان مقصرند.+
مگر او پدرتان نیست که شما را به وجود آورد؟+
مگر او خالقتان نیست که قومی از شما به وجود آورد؟
۷ روزگار قدیم را به یاد آورید،
به سرگذشت نسلهای گذشته فکر کنید.
از پدرانتان بپرسید تا به شما بگویند،+
از ریشسفیدانتان بپرسید تا شما را آگاه کنند.
۸ وقتی خدای متعال نسل آدم* را از هم جدا کرد،+
وقتی به قومها سهمی از زمین* داد،+
وقتی او مرز آن قومها را تعیین کرد،+
تعداد اسرائیلیان را در نظر داشت.+
۱۱ درست مثل عقابی که به جوجههایش پرواز یاد میدهد،*
و بر فراز آنها بال میزند،
مثل عقابی که بالهایش را باز میکند و جوجههایش را برمیدارد،
و آنها را بر بالهای خود* حمل میکند،+
۱۲ یَهُوَه بهتنهایی راهنمای یعقوب* بود،+
و هیچ خدای دیگری با او نبود.+
از دل صخره به او عسل داد
و از دل سنگ سخت،* روغن.
۱۴ به او از گاوها کره داد و از گوسفندها و بزها، شیر،
همراه بهترین گوسفندها.
به او قوچهای باشان و بزهای نر داد،
همراه مرغوبترین گندم؛+
به او از آب انگور* شراب داد تا بنوشد.
۱۵ وقتی یِشورون* به رفاه رسید،* بر ضدّ صاحبش سرکشی کرد.*
او چاق و سنگین و سیر شد.+
۱۷ به جای خدا، به دیوها قربانی تقدیم کردند،+
به خدایانی که نمیشناختند،
خدایانی که تازه پدیدار شدند،
خدایانی که اجدادشان* هم نمیشناختند.
۱۸ آنها پدرشان را که همچون صخره + بود فراموش کردند
و خدایی را که آنها را به وجود آورده بود از یاد بردند.+
۱۹ یَهُوَه با دیدن کارهای آنها، ترکشان کرد،+
چون آنها پسران و دخترانش بودند و او را رنجاندند.
۲۰ بنابراین گفت، ‹رویم را از آنها برمیگردانم +
تا ببینم عاقبتشان چه میشود،
۲۲ خشم من آتشی شعلهور به پا کرده است؛+
آتشی که تا عمق گور* را میسوزاند،+
آتشی که زمین و محصولاتش را نابود میکند،
آتشی که بنیاد کوهها را فرا میگیرد.
۲۳ من بلاهای بیشتری بر سرشان میآورم،
و همهٔ تیرهایم را به سویشان پرتاب میکنم.
۲۴ آنها از گرسنگی خسته و ناتوان میشوند،+
۲۵ بیرون خانههایشان شمشیر، عزیزانشان را میکشد؛+
داخل خانههایشان وحشت حاکم خواهد بود؛+
هم برای مردان جوان و هم برای زنان جوان،*
هم برای کودکان و هم برای سالمندان.+
۲۶ من میتوانستم بگویم: «آنها را پراکنده میکنم
تا یادشان از ذهنها محو شود.»
و بگویند: «ما با قدرت خودمان بر آنها پیروز شدیم؛+
یَهُوَه نبود که این کارها را کرد.»
۲۹ کاش خردمند بودند + و روی این چیزها تعمّق میکردند!+
کاش به عاقبت خودشان فکر میکردند!+
۳۰ اگر صخرهشان یَهُوَه آنها را ترک نمیکرد،+
اگر خدایشان آنها را تسلیم نمیکرد،
یک نفر نمیتوانست ۱۰۰۰ نفر را تعقیب کند،
و دو نفر نمیتوانستند ۱۰٬۰۰۰ نفر را شکست دهند.+
۳۲ درختان انگورشان از درختان سُدوم است
و از باغهای انگور غَموره.+
انگورهایشان سمی است،
و خوشههای انگورشان تلخ.+
۳۳ شرابشان مثل زهر مار است،
و مثل سم کشندهٔ کبرا.
۳۴ آیا اعمالشان را انبار نکردم؟
آیا آنها را در انبارم مهر و موم نکردم؟+
۳۵ من هستم که انتقام میگیرم و جزا میدهم،*+
در زمان معین پایشان میلغزد،+
روز نابودیشان نزدیک میشود،
و آنچه در انتظارشان است شتابان میرسد.›
۳۶ وقتی یَهُوَه میبیند خادمانش ناتوان شدهاند،
و فقط درماندگان و ضعیفان باقی ماندهاند،
قومش را داوری میکند،+
و به خادمانش رحم میکند.+
۳۷ آن وقت میگوید، ‹خدایانشان کجایند؟+
کجاست آن صخره که به آن پناه بردند؟
۳۸ کجایند خدایانی که چربی* قربانیهایشان را میخوردند؟
کجایند خدایانی که شراب هدیهٔ ریختنیشان را مینوشیدند؟+
مگر میتوانند به شما کمک کنند؟
مگر میتوانند پناهگاهتان شوند؟
من میکشم و زنده میکنم؛+
۴۰ من، خدای جاودان، دستم را به طرف آسمان بلند میکنم،
و به حیات خودم چنین قسم میخورم:+
۴۱ وقتی شمشیر برّاقم را تیز میکنم،
و برای اجرای داوری بلند* میشوم،+
از دشمنانم انتقام میگیرم،+
و کسانی را که از من متنفرند مجازات میکنم.
۴۲ تیرهایم را به خون آغشته میکنم،
و با شمشیرم جانها را میگیرم.*
شمشیرم از خون کشتهشدگان و اسیران سیراب میشود،
و با آن سر فرماندهان دشمن را میزنم.›
۴۳ ای ملتها، با قوم خدا شادی کنید،+
چون او انتقام خون خادمانش را میگیرد،+
او از دشمنانش انتقام میگیرد +
و سرزمین قومش را پاک میکند.»*
۴۴ موسی و هوشِع،*+ پسر نون این سرود را در حضور قوم خواندند.+ ۴۵ بعد از این که موسی این سرود را برای قوم اسرائیل خواند، ۴۶ به آنها گفت: «به همهٔ هشدارهایی که من امروز به شما دادم توجه کنید*+ تا بتوانید به فرزندانتان تعلیم دهید که با دقت به تمام قانونهای خدا* عمل کنند؛+ ۴۷ چون این قانونها کلماتی پوچ و بیارزش نیستند، بلکه زندگی شما به اطاعت از آنها بستگی دارد.+ اگر به آنها عمل کنید، در سرزمینی که برای تصرّفش به آن طرف رود اردن میروید، عمری طولانی خواهید داشت.»
۴۸ یَهُوَه در همان روز به موسی گفت: ۴۹ «به منطقهٔ کوهستانی عَباریم + و به بالای کوه نِبو + برو که در سرزمین موآب و روبروی اَریحا قرار دارد. از آنجا سرزمین کنعان را ببین که میخواهم آن را به اسرائیلیان بدهم.+ ۵۰ تو روی آن کوه که بهزودی از آن بالا میروی، میمیری و به اجدادت میپیوندی،* درست همان طور که برادرت هارون در کوه هور مرد + و به اجدادش پیوست؛ ۵۱ چون هر دوی شما جلوی اسرائیلیان کنار آبهای مِریبه + در قادِش واقع در بیابان صین از من نافرمانی کردید* و جلوی قوم اسرائیل به قدّوسیت من احترام نگذاشتید.+ ۵۲ تو آن سرزمین را که به قوم اسرائیل میدهم از دور میبینی، ولی به آن وارد نمیشوی.»+
۳۳ موسی، مرد خدای حقیقی قبل از مرگش اعلام کرد که این برکتها نصیب قوم اسرائیل میشود.+ ۲ او گفت:
«یَهُوَه از کوه سینا آمد؛+
او از سِعیر نورش را بر آنها تاباند،
۷ این است برکتی که موسی برای طایفهٔ یهودا اعلام کرد:+
«ای یَهُوَه، صدای یهودا را بشنو!+
او را به قومش بازگردان!
او با بازوهایش از دارایی خود دفاع کرد؛
خدایا او را در جنگ با دشمنانش یاری رسان!»+
۸ این است گفتهٔ موسی برای طایفهٔ لاوی:+
برادرانشان را برادر نشمردند،+
و فرزندانشان را نادیده گرفتند؛
چون از کلام تو اطاعت کردند،
و به عهد تو پایبند ماندند.+
۱۱ ای یَهُوَه به تلاشهایشان* برکت بده
و از کارهای دستشان خشنود باش.
۱۲ این است گفتهٔ موسی برای طایفهٔ بنیامین:+
«محبوب یَهُوَه کنار او در امنیت ساکن شود.
خدا* کل روز برایش پناهگاه شود؛
او بین شانههایش ساکن شود.»
۱۳ این است گفتهٔ موسی برای نسل یوسِف:+
«یَهُوَه به سرزمینشان برکت دهد،+
با بهترین نعمتهای آسمان،
با شبنم و آبهای زیر زمین،+
۱۴ با بهترین محصولاتی که آفتاب به بار میآورد
و بهترین محصولاتی که هر ماه به بار میآید،+
۱۵ با بهترین نعمتها از کوههای باستانی*+
و بهترین نعمتها از تپههای جاودانی،
۱۶ با بهترین نعمتها از زمین و آنچه در آن است،+
و با لطف او که در بوته ظاهر شد.+
با شاخهایش قومها را خواهد زد؛*
آنها را تا دورافتادهترین نقاط زمین خواهد راند.
شاخهای او دهها هزار نفر از طایفهٔ اِفرایِم،+
و هزاران نفر از طایفهٔ مَنَسّی هستند.»
۱۸ این است گفتهٔ موسی برای طایفهٔ زِبولون:+
«ای زِبولون، در سفرهایت شادی کن،
و ای یِساکار، در چادرهایت شاد باش!+
۱۹ آنها قومها را به کوه خود دعوت خواهند کرد،
و قربانیهای عدالت را در آنجا تقدیم خواهند کرد.
آنها از ثروت فراوان دریاها،
و از گنجهای پنهان در شنها بهره خواهند برد.»
۲۰ این است گفتهٔ موسی برای طایفهٔ جاد:+
«برکت بر کسی که مرزهای جاد را گسترش میدهد؛+
او مثل شیر در آنجا کمین میکند
تا دست و سر شکارش را بدرد.
۲۱ او بهترین* قسمت سرزمین را برای خودش انتخاب میکند؛+
همان قسمتی را که قانونگذار برایش کنار گذاشت.+
وقتی سران قوم دور هم جمع شوند،
او احکام و داوریهای* عادلانهٔ یَهُوَه را
برای اسرائیل اجرا خواهد کرد.»
۲۲ این است گفتهٔ موسی برای طایفهٔ دان:+
«دان بچه شیری است؛+
بچه شیری که از کوههای باشان حمله میکند.»*+
۲۳ این است گفتهٔ موسی برای طایفهٔ نَفتالی:+
«ای نَفتالی که از لطف یَهُوَه،
و از برکات فراوان او سیراب هستی،
غرب و جنوب را تصرّف کن!»
۲۴ این است گفتهٔ موسی برای طایفهٔ اَشیر:+
«اَشیر با فرزندان بسیار برکت یابد؛
لطف برادرانش با او باشد،
و پاهایش را در روغن فرو بَرد.
۲۶ هیچ کس مثل خدای حقیقی + یِشورون نیست،+
خدایی که برای یاری تو از میان آسمان میگذرد،
و در شکوهش سوار بر ابرها میآید.+
۲۸ اسرائیل در امنیت ساکن خواهد شد،
و چشمهٔ یعقوب در آرامش خواهد بود،
در سرزمین غلّه و شراب تازه؛+
در سرزمینی که از آسمانش شبنم میچکد.+
۲۹ ای اسرائیل، چه شادمان هستی!+
۳۴ بعد موسی از دشتهای موآب به کوه نِبو،+ به قلّهٔ پیسگه رفت + که روبروی اَریحا قرار دارد.+ یَهُوَه از آنجا تمام سرزمین موعود را به او نشان داد؛ یعنی از جِلعاد تا دان،+ ۲ تمام زمینهای نَفتالی، اِفرایِم و مَنَسّی و تمام زمینهای یهودا تا دریای غربی،*+ ۳ بیابان نِگِب*+ و ناحیهٔ اردن،+ از جمله دشتی* که از اَریحا، شهر درختان نخل تا صوعَر میرسد.+
۴ بعد یَهُوَه به او گفت: «این سرزمینی است که دربارهاش برای ابراهیم، اسحاق و یعقوب قسم خوردم و گفتم که آن را به نسلشان* میدهم.+ من به تو اجازه دادهام آن را به چشم ببینی، ولی اجازه نمیدهم از رود اردن بگذری و به آنجا بروی.»+
۵ بعد از آن، همان طور که یَهُوَه گفته بود، موسی خادم یَهُوَه در آنجا یعنی در سرزمین موآب مرد.+ ۶ او* موسی را در درّهای در سرزمین موآب روبروی بِیتفِعور دفن کرد. تا امروز هیچ کس نمیداند که قبر او دقیقاً کجاست.+ ۷ موسی ۱۲۰ ساله بود که مرد.+ چشمانش هنوز کمسو نشده بود و قوّتش را از دست نداده بود. ۸ قوم اسرائیل به مدت ۳۰ روز در دشتهای موآب برای موسی عزاداری کردند.+ بعد از آن، روزهای عزاداری و گریه و زاری برای موسی به پایان رسید.
۹ یوشَع پسر نون پر از حکمت* بود، چون موسی او را به عنوان جانشینش انتخاب کرده بود.*+ به همین دلیل، اسرائیلیان به او گوش دادند و دقیقاً طبق فرمانهایی که یَهُوَه به موسی داده بود عمل کردند.+ ۱۰ اما دیگر هیچ وقت پیامبری مثل موسی در اسرائیل ظهور نکرد + که یَهُوَه با او چنین ارتباط نزدیکی داشته باشد.*+ ۱۱ موسی به فرمان یَهُوَه، همهٔ نشانهها و معجزات او را در سرزمین مصر جلوی فرعون و همهٔ خدمتکاران و ساکنان سرزمینش نمایان کرد.+ ۱۲ موسی این کارها را جلوی چشمان تمام اسرائیلیان با دستی نیرومند و قدرتی شگفتانگیز انجام داد.+
تحتاللفظی: «پسران اسرائیل.»
یا احتمالاً: «در عَشتاروت و در اِدرِعی.»
یعنی: «بیابان.»
یا: «جنوب.»
ظاهراً منظور دامنههای رشتهکوه لبنان است.
یا: «نوادگانشان.»
یا: «نمیتوانم بهتنهایی مسئولیت هدایت شما را به دوش بکشم.»
یا: «باتدبیر؛ دانا.»
تحتاللفظی: «بزرگ.»
تحتاللفظی: «کوچک.»
یا: «به نمایندگی از خدا.»
تحتاللفظی: «چون داوری متعلّق به خداست.»
یا: «وادی.»
یا: «آنجا را بازرسی کردند.»
تحتاللفظی: «باعث شدند دلمان ذوب شود.»
یا: «بزرگتر.»
یا: «جلوتر از شما میرود.»
تحتاللفظی: «شما را حمل کرد.»
یا: «ایمان نداشتید.»
تحتاللفظی: «کاملاً.»
تحتاللفظی: «که در حضور تو میایستد.»
یا احتمالاً: «خدا او را مقتدر کرده است.»
یا: «به میراث ببرند.»
یا: «غنیمت.»
تحتاللفظی: «روزهای.»
یا: «آنها را تحریک نکنید.»
تحتاللفظی: «به اندازهٔ کف پا.»
احتمالاً پایتخت سرزمین موآب.
یا: «وادی.»
یا: «وادی.»
یا: «تمام نسل جنگجوی قوم.»
یا: «آنها را تحریک نکنید.»
یا همان کِرِت.
یا: «وادی.»
یا: «زیر آسمان.»
یا: «دردی مثل درد زایمان خواهند داشت.»
تحتاللفظی: «خدایتان.»
یا: «لجباز.»
تحتاللفظی: «قومش.»
تحتاللفظی: «قومش.»
یا: «وادی.»
یا: «وادی.»
یا: «قومش.»
یا: «قومش.»
یا: «قومش.»
یا: «وادی.»
یا: «دشت منطقهٔ کوهستانی.»
یا: «تخت؛ بستر.»
یا احتمالاً: «سنگ بازالْت سیاه.»
تحتاللفظی: «طبق ذراع رایج.»
تحتاللفظی: «نه ذراع.» ضمیمهٔ ب۱۴.
تحتاللفظی: «چهار ذراع.» ضمیمهٔ ب۱۴.
یا: «وادی.»
یعنی: «روستاهای چادرنشین یائیر.»
همان دریاچهٔ جِنیسارِت یا دریای جلیل.
همان دریای مرده.
نقشهٔ ضمیمههای ب۴ و ب۶.
در اینجا موسی با نوادگان رئوبین و نوادگان جاد و نصف طایفهٔ مَنَسّی صحبت میکند.
یا: «به برادرانتان مثل شما آرامش دهد.»
یا: «تو نشان دادن عظمت و دست قدرتمندت را به خادمت شروع کردهای.»
یا: «به میراث ببرند.»
یا: «احکام قضاییای.»
تحتاللفظی: «ده کلمه.»
تحتاللفظی: «زیر.»
یا: «جلوی آنها سجده نکنید و به آنها خدمت نکنید.»
کورهٔ ذوب آهن مظهر ظلم و ستم شدید است.
یا: «قومی که میراث اوست.»
یا: «و خدایی غیور است.»
یا: «خشمگین کنید.»
یا: «عمر.»
یا: «میراند.»
تحتاللفظی: «قومی.»
یا: «جلوی چشمانتان با آزمایشات.»
یا: «به دل خود بسپارید.»
یا: «در فلات.»
یا: «وادی.»
منظور دریای نمک، یا دریای مرده است.
یا: «احکام قضاییای.»
یا: «زندهایم.»
تحتاللفظی: «خانه.»
یا: «بر خلاف من.» تحتاللفظی: «بر ضدّ صورتم.»
یا: «بت تراشیده.»
یا: «سمبول؛ نماد.»
تحتاللفظی: «زیر.»
یا: «به خدمت آنها کشیده نشو.»
یا: «میخواهم فقط مرا پرستش کنی؛ خدایی غیور هستم.»
یا: «پدرانی.»
یا: «پسرانشان.»
واژهنامه: «محبت پایدار.»
در زبان عبری، این عبارت معنی استفادهٔ نادرست از نام خدا را هم در بر میگیرد.
تحتاللفظی: «دروازههای.»
یا: «از کارشان فارغ شوند.»
یا: «عمری طولانی داشته باشی و همه چیز برایت بهخوبی پیش برود.»
منظور خیانت به همسر است.
تحتاللفظی: «کلماتی.»
تحتاللفظی: «جماعت شما.»
تحتاللفظی: «جسمها.»
یا: «احکام قضاییای.»
یا: «از یَهُوَه خدایتان بترسید.»
یا: «نیرو؛ انرژی.»
یا: «محبت داشته باشید.»
تحتاللفظی: «پسرانتان.»
یا: «برای فرزندانتان تکرار کنید؛ در دل فرزندانتان حک کنید.»
تحتاللفظی: «بین چشمانتان.»
تحتاللفظی: «خانه.»
یا: «از یَهُوَه خدایتان بترسید.»
یا: «خدمت کنید.»
یا: «میخواهد فقط او را پرستش کنید؛ خدایی غیور است.»
یعنی: «آزمایش؛ امتحان.»
یا: «از یَهُوَه خدایمان بترسیم.»
تحتاللفظی: «در حضور یَهُوَه.»
یا: «از طریق ازدواج با آنها متحد نشوید.»
یا: «بتهای تراشیدهشان.»
یا: «دارایی باارزشش.»
یا: «دست نیرومندش.»
یا: «خانهٔ بردگی.»
یا: «قدرت؛ چنگ.»
واژهنامه: «محبت پایدار.»
واژهنامه: «محبت پایدار.»
تحتاللفظی: «ببلعید.»
یا: «چشمتان به آنها رحم نکند.»
یا: «آزمایشها؛ داوریها؛ مجازاتها.»
یا احتمالاً: «ترس؛ وحشت.»
یا: «از زیر آسمان.»
یا: «برای پدرانتان قسم خورده بود.»
یا: «غذا.»
یا: «در دلتان بهخوبی میدانید.»
یا: «در راههای او قدم بردارید.»
یا: «احکام قضایی.»
تحتاللفظی: «خانه.»
یا: «در دل خودتان.»
یا: «به آنها خدمت کنید و جلویشان سجده کنید.»
یا: «در دل خود نگویید.»
یا: «راستدلی.»
یا: «قومی گردنکش.»
یا: «مجسمه.»
یا: «قومی گردنکش.»
یا: «از زیر آسمان.»
یا: «به من گوش داد.»
یا: «ایمان نورزیدید.»
یا: «میراث تو.»
یا: «بازخریدشان کردی.»
یا: «میراث تو.»
تحتاللفظی: «بازوی درازشده.»
یا: «جعبه.»
تحتاللفظی: «ده کلمه.»
یعنی: «چاههای پسران یَعَقان.»
تحتاللفظی: «به نام او برکت بدهند.»
یا: «لاوی برخلاف برادرانش.»
یا: «برای اجدادشان قسم خوردهام که به آنها بدهم.»
یا: «از یَهُوَه خدایتان بترسید.»
تحتاللفظی: «در تمام راههای او گام بردارید.»
یا: «خدمت کنید.»
تحتاللفظی: «آسمانهای آسمانها.»
یا: «دلتان را ختنه کنید.»
یا: «دیگر گردنکشی نکنید.»
یا: «بچههایی که پدر ندارند.»
یا: «از یَهُوَه خدایتان بترسید.»
یا: «خدمت کنید.»
یا: «بچسبید.»
یا: «احکام قضایی.»
یا: «چه کارهایی برای شما کرده است.»
یا: «برای آبیاریاش مثل آبیاری باغ سبزیجات، از پای خود استفاده میکردید.» منظور آبیاری کردن با قدرت پاست، چه از طریق نوعی آسیاب آبی که با پا زدن کار میکرد، چه از طریق کندن آبراههای کوچک با پا.
یا: «درّههاست.»
یا: «خدمت کنید.»
تحتاللفظی: «من.» منظور خداست.
تحتاللفظی: «من.» منظور خداست.
تحتاللفظی: «دلتان فریب نخورد.»
تحتاللفظی: «بین چشمانتان.»
یا: «تا وقتی آسمان بر فراز زمین است.»
تحتاللفظی: «در تمام راههای او گام بردارید.»
یا: «بچسبید.»
همان دریای مدیترانه یا دریای بزرگ.
یا: «فرمان میدهم.»
یا: «غروب آفتاب.»
یا: «احکام قضایی.»
یا: «مکانهایی که آنها خدایانشان را در آن پرستش میکنند.»
یا: «بتهای تراشیدهشان.»
یا: «عبادتگاه.»
یا: «عُشرها.»
یا: «هدایایی از دستانتان.»
یا: «شاد باشید.»
یا: «فکر میکنید درست است.»
یا: «استراحت؛ آسایش.»
یا: «عُشرها.»
یا: «هدایایی از دستانتان.»
تحتاللفظی: «دروازههای.»
تحتاللفظی: «دروازههایتان.»
تحتاللفظی: «دروازه.»
یا: «هدایایی از دستتان.»
تحتاللفظی: «دروازههای.»
یا: «شاد میشوید.»
تحتاللفظی: «دروازهای.»
یا: «چون خون یک موجود زنده جانش است.»
یا: «نشانه یا علامتی به شما بدهد.»
یا: «نشانه یا علامتی که به شما گفته است واقع شود.»
یا: «خدمت کنیم.»
یا: «خدمت کنید.»
یا: «شما را از مصر بیرون آورد و شما را از خانهٔ بردگی بازخرید کرد.»
یا: «دست شما.»
یا: «دست بقیهٔ قوم اسرائیل.»
یا: «برای نابودی کنار گذاشته میشود.»
یا: «به صدای یَهُوَه خدایتان گوش دهید.»
یا: «پسران.»
تحتاللفظی: «موی بین دو چشمتان را.» یا: «موی پیشانیتان را.»
یا: «دارایی باارزشش.»
یا: «نفرتانگیزند.»
یا: «به دو بخش شکافته باشد.»
نوعی پرندهٔ شکاری.
یا: «کورکور سیاه.»
تحتاللفظی: «دروازههایتان.»
یا: «از یَهُوَه خدایتان بترسید.»
یا: «در دست خود ببرید.»
یا: «بچههایی که پدر ندارند.»
یا: «پرداخت بدهیها را به عقب بیندازید.»
یا: «دل خود را سخت نکنید.»
تحتاللفظی: «دست خود را به روی او نبندید.»
یا: «این فکر بد را به دلتان راه ندهید.»
یا: «دلی بیمیل.»
یا: «اگر یکی از برادران عبرانیتان به شما فروخته شود.»
تحتاللفظی: «خرمنگاه.»
یا: «بازخرید کرد.»
یا: «تقدیس کنید.»
یا: «گاوهای نرتان.»
تحتاللفظی: «دروازههایتان.»
ضمیمهٔ ب۱۵.
یا: «آن نان، نان رنج و سختی است.»
یا: «قلمرویتان.»
یا: «زمان معین.»
یا: «از زمانی که اولین بار غلّههایتان را با داس درو میکنید.»
یا: «هدیهٔ داوطلبانه از دستتان.»
تحتاللفظی: «دروازههای.»
یا: «بچههایی که پدر ندارند.»
همان عید خیمهها.
همان عید خیمهها.
تحتاللفظی: «دروازههایی.»
یا: «عادلان.»
واژهنامه: «تیرکهای بتپرستی.»
تحتاللفظی: «تمام لشکر آسمانها.»
تحتاللفظی: «دهان.»
یا: «دست آن شاهدان.»
یا: «دست بقیهٔ قوم.»
یا: «خون و خونریزی.»
یا: «تصمیم قضایی.»
یا: «از این راه به آنجا برگردید.»
یا: «شریعت.»
یا: «چطور از یَهُوَه خدایش بترسد.»
یا: «دلش او را برتر از برادرانش نمیداند.»
یا: «برخلاف برادرانشان.»
تحتاللفظی: «یَهُوَه میراث آنهاست.»
منظور مکانی است که یَهُوَه به عنوان مرکز پرستش انتخاب میکند.
یا: «واسطههای احضار ارواح.»
یا: «من کلامم را در دهان او خواهم گذاشت.»
یا: «به اسم من.»
یا: «به اسم من.»
یا: «به نام خدایان دیگر.»
تحتاللفظی: «چون دلش داغ است.»
تحتاللفظی: «در راههایش گام بردارید.»
یا: «چشمتان به او رحم نکند.»
یا: «میراثی.»
یا: «نباید علیه کسی قد علم کنید.»
تحتاللفظی: «دهان.»
یا: «برادرش.»
یا: «چشمتان به او رحم نکند.»
یا: «دلتان سست نشود.»
یا: «از آن استفاده نکرده است؛ آن را افتتاح نکرده است.»
یا: «از خانهٔ او استفاده کند؛ خانهٔ او را افتتاح کند.»
یا: «دلش سست شده است.»
یا: «تا دل برادرانش را مثل دل خودش ذوب نکند.»
منظور شهرهایی است که در سرزمین موعود بودند.
یا: «هیچ موجود زندهای.»
یا: «گاو مادهٔ جوان.»
یا: «وادی.»
یا: «دستهای ما این خون را نریخته است و چشمانمان هم ریخته شدن آن را ندیده است.»
یا: «بازخرید کردی.»
یا: «او را تحقیر کردهاید.»
تحتاللفظی: «دو همسر دارد، یکی محبوب یکی منفور.»
یا: «پسر نخستزادهاش.»
یا: «گاو نر.»
تحتاللفظی: «در باغ انگورتان دو نوع بذر نکارید.»
یا: «مکان مقدّس.»
یا: «از او نفرت پیدا کند.»
یا: «نشانهای از باکرگی در او ندیدم.»
یا: «از دخترم نفرت دارد.»
یا: «پارچهای.»
تحتاللفظی: «شِکِل.» ضمیمهٔ ب۱۴.
یا: «فاحشگی.»
تحتاللفظی: «شِکِل.» ضمیمهٔ ب۱۴.
یا: «تحقیر.»
یا: «رابطهٔ جنسی برقرار کند.»
تحتاللفظی: «دامن پدرش را بالا میزند.»
تحتاللفظی: «جماعت.»
تحتاللفظی: «جماعت.»
تحتاللفظی: «جماعت.»
تحتاللفظی: «جماعت.»
تحتاللفظی: «جماعت.»
یا: «نفرین.»
یا: «خویشاوندان.»
تحتاللفظی: «جماعت.»
یا: «بد.»
یا: «دیگر از شما حمایت نکند.»
یا: «و پیش شما بیاید.»
یا: «لواط بتکده باشد.» احتمالاً منظور پسری است که برای سوءاستفادهٔ جنسی در بتکده نگهداری میشد.
تحتاللفظی: «یک سگ.» احتمالاً به مردی اشاره میکند که با همجنس خودش مخصوصاً پسربچهها رابطهٔ جنسی برقرار میکرد.
یا: «قبیح.»
یا: «شوهر دوم از او نفرت داشته باشد.»
یا: «جان او را.»
واژهنامه: «جذام.»
یا: «اگر بیماری جذام در بین شما شیوع پیدا کند.»
منظور خواهر موسی است.
یا: «برادرتان.»
تحتاللفظی: «دروازههایتان.»
یا: «غریبانی که بین شما زندگی میکنند.»
یا: «بچههایی که پدر ندارند.»
یا: «بازخرید کرد.»
یا: «غریبانی که بین شما زندگی میکنند.»
یا: «غریبانی که بین شما زندگی میکنند.»
یا: «غریبانی که بین شما زندگی میکنند.»
یا: «گاو نری.»
یا: «چند برادر.»
یا: «اسم اهل خانهٔ آن مرد.» تحتاللفظی: «اسم او.»
یا: «چشمتان به او رحم نکند.»
تحتاللفظی: «نباید در خانهٔ خود یک ایفه و یک ایفه داشته باشید.» ضمیمهٔ ب۱۴.
یا: «از زیر آسمان.»
تحتاللفظی: «میوههای.»
یا: «برای اجدادمان سوگند خورد که به ما بدهد.»
یا احتمالاً: «یکی از اَرامیهایی بود که نسلشان رو به انقراض بود.»
یا: «ما را به بردگی گرفتند.»
تحتاللفظی: «در سال سوم.»
یا: «بچههایی که پدر ندارند.»
تحتاللفظی: «دروازههایتان.»
یا: «احکام قضایی.»
یا: «در راههای او گام بردارید.»
یا: «دارایی باارزش.»
یا: «با آهک سفید کنید.»
یا: «شریعت.»
یا: «برپا کنید.»
یا: «با آهک سفید کنید.»
یا: «شریعت.»
احتمالاً منظور کاهنان طایفهٔ لاوی است.
یا: «نجّار و آهنگر.»
یا: «اینطور شود!»
یا: «غریبانی که بین شما زندگی میکنند.»
یا: «بچههایی که پدر ندارند.»
تحتاللفظی: «دامن پدرش را بالا میزند.»
یا: «چه دختر پدرش و چه دختر مادرش.»
یا: «زدن؛ ریختن خون.»
یا: «شریعت.»
تحتاللفظی: «و از شما سبقت خواهد گرفت.»
تحتاللفظی: «ثمرهٔ رَحِمتان.»
یا: «در راههای او گام بردارید.»
تحتاللفظی: «شما سَر باشید نه دُم.»
یا: «خدمت.»
تحتاللفظی: «و از شما سبقت خواهد گرفت.»
تحتاللفظی: «ثمرهٔ رَحِمتان.»
کلمهٔ عبری میتواند به تب شدید هم اشاره کند.
یا: «شمشیر.»
یا: «حساسیت پوستی.»
یا: «دودلی.»
یا: «خدمت.»
تحتاللفظی: «ضربالمثل؛ تکیهکلام.»
یا: «انبوه حشرات.»
یا: «ثروتمندتر.»
یا: «فقیرتر.»
تحتاللفظی: «او سَر خواهد بود و شما دُم.»
تحتاللفظی: «و تعقیبتان میکند و از شما سبقت میگیرد.»
یا: «کمبود لباس.»
یا: «بچههای دامها.»
یا: «به آنها توکّل میکردید.»
تحتاللفظی: «ثمرهٔ رَحِمتان.»
یا: «جفت جنین.»
تحتاللفظی: «از بین پاهایش.»
یا: «شریعت.»
یا: «از اسم باشکوه و حیرتانگیز یَهُوَه خدایتان نترسید.»
یا: «دلسرد؛ ناامید.»
تحتاللفظی: «کلمات عهدی.»
یا: «حکم مجازات.»
یا: «دلی که میفهمد.»
یا: «فرسوده.»
تحتاللفظی: «رسیدید.»
یا: «تا با سوگند خوردن، به عهد یَهُوَه خدایتان وارد شوید.»
منظور این است که موسی به نمایندگی از یَهُوَه عهد را با اسرائیلیان بست.
ظاهراً در عبری این کلمه با کلمهٔ «مدفوع» ارتباط دارد؛ در اینجا به نشانهٔ انزجار و تنفر به کار رفته است.
یا: «دلش از یَهُوَه خدایمان دور شود.»
یا: «اَفسَنتین.» واژهنامه: «اَفسَنتین.»
یا: «باعث میشود تر و خشک با هم بسوزند.»
یا: «از زیر آسمانها.»
یا: «خدا پرستش آنها را برایشان تعیین نکرده بود.»
یا: «خاک زمینشان.»
یا: «چیزهای پنهان.»
یا: «شریعت.»
تحتاللفظی: «پیش رویتان گذاشتهام.»
تحتاللفظی: «به دلتان برمیگردانید.»
تحتاللفظی: «آسمانها.»
یا: «دل شما و نوادگانتان را ختنه خواهد کرد.»
تحتاللفظی: «و از شما دور نیست.»
یا: «در راههای او گام بردارید.»
یا: «احکام قضاییاش.»
یا: «بچسبید.»
یا: «به عنوان میراث به آنها بدهی.»
یا: «شریعت؛ تورات.»
همان عید خیمهها.
یا: «شریعت؛ تورات.»
تحتاللفظی: «کودکان.»
تحتاللفظی: «دروازههایتان.»
یا: «از او بترسند.»
یا: «شریعت؛ تورات.»
یا: «از یَهُوَه خدایتان بترسند.»
تحتاللفظی: «تو به اجدادت خواهی پیوست.»
یا: «از نظر روحانی به فاحشگی کشیده میشوند.»
یا: «بلعیده.»
تحتاللفظی: «این سرود را در دهانشان بگذارید.»
یا: «که دربارهاش برای اجدادشان قسم خوردم.»
تحتاللفظی: «چاق شدند.»
یا: «شریعت؛ تورات.»
یا: «شریعت؛ تورات.»
یا: «تا شاهدی بر ضدّ شما باشد.»
یا: «گردنکشند.»
یا: «سخنان دهانم.»
یا: «راههای.»
یا: «کارهای شریرانه کردهاند.»
یا: «کجرو.»
یا احتمالاً: «نسل بشر.»
یا: «میراثی.»
منظور قومش است.
تحتاللفظی: «آشیانهاش را به حرکت درمیآورد.»
یا: «پرهای نوک بالهایش.»
منظور قومش است.
منظور تپهها و کوههاست.
یا: «سنگ چخماق.»
تحتاللفظی: «خون انگور.»
یعنی: «شخص راستکردار،» عنوانی افتخاری برای اسرائیل.
یا: «چاق شد.»
یا: «با سرکشی به صاحبش لگد زد.»
یا: «از صخرهٔ نجاتش بیزار شد.»
تحتاللفظی: «اجدادتان.»
یا: «غیرت.»
یا: «مردمی که یک قوم نیستند.»
یا: «شیول.» واژهنامه: «شیول.»
یا: «تلخ.»
یا: «خزندگان.»
یا: «باکرهها.»
یا: «نگران واکنش دشمنان بودم.»
یا احتمالاً: «قومی هستند که برای شنیدن پند،گوش شنوا ندارند.»
تحتاللفظی: «انتقام گرفتن و جزا دادن متعلّق به من است.»
یا: «بهترین.»
یا: «آماده.»
تحتاللفظی: «شمشیرم گوشت میخورد.»
یا: «برای سرزمین قومش کفّاره میکند.»
هوشِع اسم اصلی یوشَع و مخفف هوشَعیا است. هوشَعیا یعنی: «نجاتیافته توسط یاه؛ یاه نجات داده است.»
یا: «در دل خود جای دهید.»
یا: «شریعت.»
اصطلاحی شاعرانه برای توصیف مرگ.
یا: «به من خیانت کردید.»
یا: «مقدّسان بیشمار.»
تحتاللفظی: «جماعت.»
یعنی: «شخص راستکردار،» عنوانی افتخاری برای اسرائیل.
تحتاللفظی: «مردان.»
یا: «با او مبارزه کردی.»
تحتاللفظی: «در بینی تو.»
یا: «قربانیهای کامل.»
یا: «قدرتشان.»
یا: «کمر.»
یا: «کسانی که از آنها متنفرند.»
تحتاللفظی: «او.»
یا احتمالاً: «کوههای شرق.»
یا: «فرق سر.»
یا: «شکوهش.»
یا: «گاو نری که نخستزاده است.»
یا: «هل خواهد داد.»
یا: «اولین.»
یا: «احکام قضایی.»
یا: «میجهد.»
تحتاللفظی: «قدرت تو مثل روزهایت خواهد بود.»
یا: «تو را حمل میکند.»
یا احتمالاً: «مکانهای بلندشان.»
همان دریای مدیترانه یا دریای بزرگ.
یا: «جنوب.»
یا: «درّهای.»
یا: «نوادگانشان.»
ظاهراً منظور خداست.
یا: «حکمتی که از روح خداست.»
یا: «چون موسی بر او دست گذاشته بود.»
تحتاللفظی: «او را رو در رو بشناسد.»