Η Ολλανδική Εκκλησία Διαφωνεί με τη Ρώμη
«ΣΑΣ βεβαιώνω, Κύριε! Επί είκοσι πέντε χρόνια είχα καθημερινή επαφή με τους ανθρώπους. Όλοι μας έχομε το αίσθημα ότι έχομε απατηθή από την εκκλησία. Όλες αυτές οι αλλαγές έχουν αφαιρέσει τον ενθουσιασμό μας. Όχι ότι έχομε εγκαταλείψει όλοι την εκκλησία, αλλά έχομε χάσει τον ζήλο μας. Και τα παιδιά μας κάνουν το επόμενο βήμα. Δεν πηγαίνουν καθόλου.»
Αυτά είπε ένας μεσήλιξ επιχειρηματίας σε μία επαρχιακή Καθολική πόλι της Ολλανδίας σ’ ένα περιοδεύοντα διάκονο. Αλλά μήπως αυτή είναι μία μεμονωμένη περίπτωσις; Όχι, τα ίδια αισθήματα τρέφουν αμέτρητοι άλλοι ανάμεσα σε κληρικούς και λαϊκούς επίσης.
Αυτό αποδεικνύεται από τη μεγάλη πτώσι του αριθμού των εκκλησιαζομένων—στο τέλος του 1969, οι εκκλησιαζόμενοι ήσαν κατά 420.000 ολιγώτεροι από το 1966—και γίνεται καταφανές από την αραίωσι των τάξεων των κληρικών. Ένα αίσθημα μεγάλης ανησυχίας είναι κοινό μεταξύ των Ολλανδών Καθολικών σ’ όλη τη χώρα. Οφείλεται στις αλλαγές μέσα στην εκκλησία των και στη χειροτέρευσι των σχέσεων με τη Ρώμη.
Πρόσφατα γεγονότα σχετικά με την αγαμία του κλήρου έχουν φέρει σε κρίσιμο σημείο τις σχέσεις μεταξύ της Ολλανδικής εκκλησίας και της Ρώμης. Η κατάστασις έφθασε σε έντασι στη διάρκεια της πέμπτης συνεδριάσεως του ποιμαντορικού συνεδρίου, που έλαβε χώρα από τις 4 έως τις 7 Ιανουαρίου 1970, στο Νόορντβικερχουτ της Ολλανδίας.
Εκεί είχε γίνει σύστασις να επιτρέπεται η χειροτονία εγγάμων ιερέων. Στη διάρκεια των συνεδριάσεων αυτού του συνεδρίου οι επίσκοποι δεν εψήφισαν. Αλλά αργότερα, όταν το Βατικανό εξέφρασε τη μεγάλη του δυσαρέσκεια για τις αποφάσεις του Ολλανδικού συνεδρίου, οι Ολλανδοί επίσκοποι επίσης εδήλωσαν ότι επιθυμούσαν να καθαρίσουν την οδό για εγγάμους ιερείς. Αυτό ήταν εναντίον των εκπεφρασμένων επιθυμιών του Πάπα Παύλου ΣΤ΄.
Το ότι η Ρώμη είχε δυσαρεστηθή πολύ μ’ αυτή τη δήλωσι φαίνεται από την πύρινη καταγγελία που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Λ’ Οσσερδατορε Ρωμάνο της 30ης Ιανουαρίου 1970, η οποία έλεγε ότι η ενέργεια περί αγαμίας αποτελούσε «ελιγμόν εναντίον του πάπα.» Η εφημερίς Λε Μοντ των Παρισίων έλεγε: «Είναι η πρώτη φορά στην ιστορία της Καθολικής εκκλησίας που μια εθνική διάσκεψις επισκόπων στο σύνολον της στρέφεται ανοικτά εναντίον σαφούς παπικής τακτικής.» Μια κορυφαία Καθολική εφημερίς στην Ολλανδία περιέγραψε την κατάστασι με την εξής δήλωσι: «Η Ολλανδική Εκκλησία Συγκρούεται Κατά Πρόσωπον με τη Ρώμη.»
Αλλά διαφωνούσε πάντοτε η Ολλανδική εκκλησία με τη Ρώμη; Αν όχι, πώς εξελίχθηκε η κατάστασις στην παρούσα εκρηκτική της μορφή; Μια σύντομη ματιά στην ιστορία της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας στην Ολλανδία θα βοηθήση πολύ.
ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΟΛΛΑΝΔΙΚΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ
Στη διάρκεια της περιόδου μεταξύ του έκτου και του ογδόου αιώνος μ.Χ., οι άνθρωποι όλης της περιοχής, που είναι γνωστή ως Κάτω Χώραι ή Ολλανδία, είχαν πεισθή να γίνουν μέλη της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας. Στην εποχή του Αυτοκράτορος Καρλομάγνου είχαν χρησιμοποιηθή πολύ σκληρά μέσα για να ενσωματωθή ένας ολόκληρος λαός, οι Σάξωνες, στην εκκλησία. Ιστορικοί λέγουν ότι αυτός ο «Εκχριστιανισμός» είχε διεξαχθή με ισχυρό βραχίονα, και κατά καιρούς το βάπτισμα επεβάλλετο με την απειλή του θανάτου.
Βαθμιαίως ολόκληρος ο πληθυσμός δέχθηκε τη «Χριστιανοσύνη.» Αλλ’ αυτό δεν τους εμπόδισε να χύνουν αίμα με το να μάχωνται για τις μεταξύ των διαφορές. Σ’ αυτές τις έριδες ο επίσκοπος της Ουτρέχτης ελάμβανε συχνά την πρωτοβουλία στη διεξαγωγή επιδρομών για λεηλασίες στα γειτονικά μέρη. Σ’ αυτό δεν διέφερε από τους κοσμικούς άρχοντας της εποχής εκείνης.
Μία σοβαρή κρίσις έπληξε την Ολλανδική εκκλησία τον δέκατο έκτο αιώνα. Αυτή ωφείλετο στη Μεταρρύθμισι, η οποία είχε εύρει πρόθυμη ανταπόκρισι στη χώρα. Οι «μεταρρυθμισταί» είχαν επιτυχία διότι ενεθάρρυναν τους ανθρώπους να γνωρίσουν τη Βίβλο καλύτερα. Για πρώτη φορά, πλήρεις μεταφράσεις της Βίβλου στην Ολλανδική γλώσσα ήσαν διαθέσιμες. Αλλά οι Καθολικοί κληρικοί επολέμησαν τη νέα κίνησι με όλες τις δυνάμεις των, και πολλοί αναγνώσται της Βίβλου πέθαναν επί του ξύλου. Και από τα δύο μέρη είχαν διαπραχθή βαρβαρότητες. Οι θρησκευτικές έριδες είχαν εξελιχθή σ’ εμφύλιο πόλεμο.
Το τέλος αυτού το παρατεταμένου πολέμου ήλθε με τη Συνθήκη Ειρήνης του Μύνστερ το 1648. Μ’ αυτή τη συνθήκη παρεχωρείτο αναγνώρισις σ’ ένα Προτεσταντικό βόρειο τμήμα, που αποτελεί περίπου τη σύγχρονη χώρα της Ολλανδίας, κι ένα νότιο τμήμα όπου επικρατούσαν οι Καθολικοί, αυτό που αποτελεί περίπου το σύγχρονο Βέλγιο.
Στην αρχή, η Καθολική μειονότης στην Ολλανδία ήταν υποχρεωμένη να ασκή την πίστι της κρυφά. Αλλά σιγά-σιγά ήλθε περισσοτέρα ελευθερία. Στη διάρκεια της επισήμου απαγορεύσεως της Καθολικής λατρείας, η Καθολική εκκλησία επί ένα μακρό χρονικό διάστημα δεν υφίστατο ως ανεξάρτητη εκκλησιαστική επαρχία με τη δική της ιεραρχία, αλλά επί αιώνες εκυβερνάτο απ’ ευθείας από τη Ρώμη. Είναι αντιληπτό ότι η επιρροή της Ρώμης ήταν περισσότερο αισθητή από όσο έπρεπε να είναι κανονικώς.
Ίσως αυτός να είναι ο λόγος για τον οποίο, εκτός από την εξαίρεσι του Σχίσματος της Ουτρέχτης το 1723, οι σχέσεις μεταξύ της Ολλανδικής, εκκλησίας και της Ρώμης ήσαν τελείως αδιατάρακτες. Στα μέσα του δεκάτου ενάτου αιώνος μια αλλαγή στο σύνταγμα κατέστησε δυνατή την αποκατάστασι της επισκοπικής ιεραρχίας στην Ολλανδία. Τώρα περίπου 40 τοις εκατό των δωδεκάμισυ εκατομμυρίων και πλέον κατοίκων της Ολλανδίας αποτελείται από Ρωμαιοκαθολικούς.
ΟΙ ΠΡΟΣΤΡΙΒΕΣ ΑΥΞΑΝΟΥΝ
Ως τον δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, η Ολλανδική εκκλησία ήταν σε μια κατάστασι που περιεγράφετο ως ‘η ευημερούσα Ρωμαιοκαθολική ζωή.’ Υπήρχε ισχυρός δεσμός με τη Ρώμη και άφθονη Καθολική κοινωνική ζωή. Ο αριθμός των ιερέων που απεστέλλοντο από την Ολλανδία ως ιεραπόστολοι ήταν πολύ υψηλός. Από θρησκευτική άποψι υπήρχε γαλήνη και ηρεμία. Αυτό μπορεί να εξηγήση τον λόγο, για τον οποίο η Ολλανδική εκκλησία δεν αντέδρασε απροκαλύπτως στο κονκορδάτο μεταξύ του Βατικανού και του Χίτλερ. Ο καιρός δεν ήταν ακόμη ώριμος.
Εν τούτοις, στη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου και μετά απ’ αυτόν η κατάστασις άλλαξε. Οι κάτοικοι εστέναζαν κάτω από τη Ναζιστική καταπίεσι. Οι επίσκοποι της Ολλανδίας είχαν αναλάβει μια στάσι πολύ διαφορετική από τη στάσι του πάπα της Ρώμης σχετικά με την καταπίεσι και την εκτόπισι των Ιουδαίων. Όταν, ύστερ’ από μερικά χρόνια, επαίχθη από τη σκηνή το θεατρικό έργο του Ρολφ Χόχχατ «Ο Αντιπρόσωπος,» η συζήτησις για τη στάσι που είχε λάβει ο πάπας εκείνα τα χρόνια εξήφθη πάλι. Ένας πολύ γνωστός Καθολικός δημοσιογράφος έγραψε ότι η σιωπή του πάπα σ’ ένα καιρό που οι Ολλανδοί επίσκοποι ωμιλούσαν θαρραλέα εναντίον του διωγμού των Ιουδαίων από τους Ναζιστάς υπήρξε κάτι οδυνηρό.
Ωστόσο, η δευτέρα Σύνοδος του Βατικανού του 1962-1965 ήταν εκείνη η οποία έδωσε αιτία στην παρούσα κατάστασι. Η σύνοδος εκείνη, σύμφωνα με τον Πάπα Ιωάννη ΚΓ΄, είχε σκοπό ‘να φέρη λίγο καθαρό αέρα μέσα στην εκκλησία.’ Αντιθέτως, επροκάλεσε θυελλώδεις συζητήσεις οι οποίες ηπείλησαν ν’ ανατινάξουν το οικοδόμημα.
Το 1966 η Ολλανδική επισκοπή εξέδωσε ένα νέο κατηχητήριο. Οι σχέσεις με τη Ρώμη επεδεινώθησαν γοργά. Η δογματική αγνότης του κατηχητηρίου περιήλθε κάτω από την κριτική του Βατικανού. Έγινε ζήτημα ισχυρής αντιλογίας. Στο τέλος μια εκτεταμένη έρευνα είχε διεξαχθή με την κατηγορία της αιρέσεως όσον αφορά το περιεχόμενό του. Τελικά ένα συμβούλιο καρδιναλίων έκαμε την εισήγησι να γίνη αναθεώρησις, η οποία να εκδοθή ως παράρτημα από την Ολλανδική εκκλησία.
ΚΑΤΑ ΜΕΤΩΠΟΝ ΣΥΓΚΡΟΥΣΙΣ
Η κατάστασις έφθασε σε σημείο διακοπής των σχέσεων με την απόφασι των Ολλανδών επισκόπων «Δώστε στον ιερέα ένα Γαμήλιον Δακτυλίδι,» όπως το εξέφρασε η επικεφαλίς μιας εφημερίδος. Αυτό έφερε την Ολλανδική εκκλησία σε κατά μέτωπο σύγκρουσι με τη Ρώμη. Οι επίσκοποι ευνοούσαν τη γνώμη, να δίδεται θέσις στους εγγάμους ιερείς μέσα στην εκκλησία. Αυτό ήταν σε άμεση αντίθεση με την εκπεφρασμένη επιθυμία του πάπα ν’ αποφεύγη να κάνη οποιαδήποτε αρνητικά σχόλια σχετικά με την αγαμία.
Το ζήτημα δεν μπορεί να παραμερισθή με το να λεχθή ότι πρόκειται μόνο για ένα μικρό όμιλο στασιαστικών ιερέων οι οποίοι θέλουν να νυμφευθούν. Μερικοί προσπαθούν να δώσουν αυτή την εξήγησι. Τα γεγονότα, όμως, δείχνουν ότι πλείστοι ιερείς και οι 70 από τους εκατό Καθολικούς Ολλανδούς είναι υπέρ του γάμου των ιερέων με τη διατήρησι της πλήρους εξουσίας των. Περίπου οι μισοί από τους Καθολικούς νομίζουν ότι οι τοπικοί επίσκοποι θα έπρεπε να έχουν εξουσία ν’ ακυρώνουν την υποχρεωτική αγαμία των ιερέων.
Εν το μεταξύ, ο πάπας εξακολουθεί να λέγη «Όχι» στο να επιτρέπεται να νυμφεύωνται οι ιερείς. Θέλει ν’ αναθεωρήσουν οι Ολλανδοι επίσκοποι τη στάσι των στο ζήτημα της αγαμίας. Από τότε που ανήγγειλε αυτό, ο αριθμός των ιερέων που εγκαταλείπουν την εκκλησία έχει αυξήσει. Τον Ιανουάριο του 1970 ο αριθμός των ιερέων οι οποίοι παρητήθησαν ήταν διπλάσιος από τους προηγουμένους μήνας.
ΑΝΤΙΔΡΑΣΙΣ ΤΟΥ ΛΑΟΥ
Πώς αντιδρά ο Καθολικός λαός σ’ όλα αυτά; Φυσικά, υπάρχει μεγάλη σύγχυσις. Αλλά μπορεί να λεχθή μ’ ένα γενικό τρόπο, ότι τέσσερες ομάδες διακρίνονται. Μια ομάς αποτελείται από ανθρώπους, οι οποίοι βλέπουν σ’ αυτή την κατάστασι μια πρόκλησι ν’ ανανεώσουν την εκκλησία. Νομίζουν ότι αυτή προσφέρει την ευκαιρία για να γίνουν οι απαιτούμενες αλλαγές.
Μια δευτέρα ομάδα αποτελείται απ’ αυτούς, οι οποίοι δυσαρεστούνται με τον «κυκεώνα στην εκκλησία» όπως το εκφράζουν. Έτσι στρέφουν τα νώτα των στην εκκλησία και στην πίστι προς τον Θεό. Μέσα σ’ αυτή την ομάδα βρίσκομε πολλά νεαρά άτομα. Δεν θέλουν να τους εξαπατούν όπως εξαπατούσαν τους γονείς των. Αλλά μήπως η ανεντιμότης μεταξύ των ανθρώπων αναιρεί την ύπαρξι του Θεού; Ο απόστολος Παύλος είπε ότι είναι αδύνατον να ψευσθή ο Θεός. (Εβρ. 6:18) Ο Λόγος του της αληθείας, η Αγία Γραφή, διανοίγει ένα νέο μέλλον για τους νέους καθώς και για τους ηλικιωμένους. Και οι Μάρτυρες του Ιεχωβά βοηθούν τώρα πολλούς απ’ αυτούς τους ανθρώπους στην Ολλανδία να κατανοήσουν τη Βίβλο και τους σκοπούς του Θεού. Για να βοηθήσουν τους ανθρώπους με τη μελέτη των της Βίβλου, χρησιμοποιούν το βιβλίο Η Αλήθεια Που Οδηγεί στην Αιώνια Ζωή. Ένας αναγνώστης ωνόμασε το περιεχόμενο αυτού του βιβλίου ‘χρυσωρυχείο Βιβλικής γνώσεως.’
Μία τρίτη ομάς περιλαμβάνει τους Καθολικούς εκείνους, οι οποίοι λαμβάνουν την άποψι ότι, αν και δεν συμφωνούν με τη συγκεχυμένη κατάστασι, δεν είναι πρόθυμοι να εγκαταλείψουν την εκκλησία. Αλλά πολλοί απ’ αυτούς έχουν χάσει το ζήλο των κι έχουν γίνει παθητικοί παρατηρηταί. Η γνώμη των για την ανανέωσι είναι: «Ας ακολουθούν οι άλλοι το δρόμο των. Θ’ ακολουθώ κι εγώ τον δικό μου.» Αν όμως δεν μπορή να βρεθή τίποτε που φέρνει ενθουσιασμό, μήπως δεν θα ήταν καιρός να γίνη στροφή αλλού; Ένας εξέχων Ολλανδός κληρικός έγραψε ότι η εκκλησία είναι ο τάφος του θεού. Αλλά το γεγονός ότι η εκκλησία είναι ένας τάφος δεν σημαίνει ότι και ο θεός είναι μέσα σ’ αυτόν τον τάφο, ή ότι οι άνθρωποι πρέπει να παραμείνουν εκεί. Ο Θεός είναι ζων και εγγυάται ‘νέους ουρανούς και νέαν γην, εν οις δικαιοσύνη κατοικεί.’ (2 Πέτρ. 3:13· 1 Τιμ. 3:15) Μια τέτοια υπόσχεσις που θερμαίνει την καρδιά πρέπει να τυγχάνη καλής υποδοχής από άτομα που αγαπούν πραγματικά τον Θεό.
Κατόπιν, υπάρχει μία ολοένα αυξανομένη ομάδα Καθολικών, οι οποίοι έχουν καταλήξει σε διαφορετική εκτίμησι των πραγμάτων που συμβαίνουν στην εκκλησία των. Αυτοί βλέπουν ότι και οι δύο πλευρές σ’ αυτή τη διαμάχη δεν στηρίζονται πραγματικά στη Βίβλο. Εν τούτοις, η Βίβλος είναι σαφής όσον αφορά την ορθή άποψι σ’ όλα τα σημεία της διαμάχης. Γι’ αυτό τα άτομα αυτά στρέφονται στη Βίβλο και την μελετούν μαζί με τους μάρτυρας του Ιεχωβά, οι οποίοι προσφέρουν σ’ όλους τους ανθρώπους μια αδάπανη εξάμηνη περίοδο Γραφικής μελέτης.
Παραδείγματος χάριν, ένας νεαρός Καθολικός εισέπραττε από σπίτι σε σπίτι χρήματα για την ενορία. Σε μια πόρτα συνήντησε ένα Μάρτυρα ο οποίος τον εκάλεσε να περάση μέσα. Ο Μάρτυς του είπε ότι έκανε ένα έργο κηρύγματος, αλλά η διαφορά ήταν στο ότι αυτός εδίδασκε τη Βίβλο και δεν εισέπραττε γι’ αυτό χρήματα όπως έκανε ο ιερεύς. Ο Μάρτυς προσέφερε σ’ αυτόν μια αδάπανη Γραφική μελέτη μια ώρα κάθε εβδομάδα.
Ο νέος και η σύζυγος του εδέχθηκαν αυτή την προσφορά και έκαμαν, γοργή πρόοδο στην εκμάθησι Βιβλικών αληθειών. Αισθάνονται τώρα την ώθησι να εργασθούν από σπίτι σε σπίτι, όχι για να συνάξουν χρήματα, αλλά για να πουν σε άλλους τις θαυμαστές υποσχέσεις του Θεού για το μέλλον. Δεν αισθάνονται πλέον ότι έχουν χαθή επειδή έχουν εγκαταλειφθή από τους πνευματικούς των ηγέτας. Έχουν αποκτήσει πάλι πίστι στον Θεό και στον αξιόπιστο Λόγο του. Δεν βλέπουν καμμιά ανάγκη συγχρονισμού της εκκλησίας, αλλά όπως είπαν, «εμείς ως άτομα πρέπει ν’ αλλάξωμε για να είμεθα σε αρμονία με τον Λόγο του Θεού.»
Πολλοί άλλοι φθάνουν στο σημείο να εκτιμήσουν αυτή την ανάγκη. Όταν ήλθαν αντιμέτωποι είτε με άμεσο είτε με έμμεσο τρόπο με τις διαμάχες στην εκκλησία, έκαμαν το ορθό βήμα για να ευαρεστήσουν τον Θεό. Δεν ενεργούν απλώς με πνεύμα στασιασμού, ούτε γίνονται αδιάφοροι απέναντι στον Θεό. Ενδιαφέρονται πραγματικά να βρίσκωνται σε ειρήνη με τον Θεόν και να πράττουν το θέλημα του.
Έτσι, ενώ η αναταραχή αυξάνει στην Καθολική εκκλησία, τα μάτια πολλών ανοίγουν. Επωφελούνται της ευκαιρίας να εκτιμήσουν ορθά τη σχέσι των με τον Θεό από την άποψι της Βίβλου. Και ευφραίνονται να μαθαίνουν τον σκοπό του Θεού να τερματίση όλη την αναταραχή του κόσμου και να χορηγήση αιώνια ζωή κάτω από δίκαιες συνθήκες σ’ εκείνους οι οποίοι πράγματι κάνουν το θέλημα του.—Ματθ. 7:21-23· Ψαλμ. 37:10, 11, 29.
[Πλαίσιο σελίδας 709]
ΟΙ ΟΛΛΑΝΔΟΙ ΛΕΓΟΥΝ—
«Έχουμε Απατηθή από την Εκκλησία.»
«Υπάρχει ένας «Κυκεών στην Εκκλησία.»
«Δώστε στον Ιερέα ένα Γαμήλιον Δακτυλίδι.»
«Η Ολλανδική Εκκλησία Διαφωνεί κατά Πρόσωπο με τη Ρώμη.»
«Εμείς ως Άτομα Πρέπει ν’ Αλλάξωμε.»