Οι Νεαροί Ρωτούν . . .
Τι να Κάνω για να Μη με Καταπιέζουν οι Φίλοι Μου;
«Η φίλη μου συμπεριφερόταν λες και ήμουν ιδιοκτησία της. Δεν με άφηνε να αναπνεύσω».—Χόλι.
«ΥΠΑΡΧΕΙ φίλος που προσκολλάται στενότερα από αδελφό», λέει μια σοφή παροιμία. (Παροιμίες 18:24) Και αν έχεις κάποιο φίλο ή φίλη που έχει τις ίδιες πεποιθήσεις με εσένα, την ίδια αίσθηση του χιούμορ ή τα ίδια ενδιαφέροντα, είναι φυσιολογικό να θέλετε να είστε μαζί. Μια νεαρή ονόματι Κάρολαϊν λέει: «Η στενή φιλία που έχω με μερικά άτομα μέσα στη Χριστιανική εκκλησία είναι αποτέλεσμα του ότι συμμετέχουμε σε διάφορες δραστηριότητες μαζί». Ως Μάρτυρας του Ιεχωβά, η Κάρολαϊν ξεχώρισε ένα μήνα στον οποίο σχεδίασε να δαπανήσει 60 ώρες στο ευαγγελιστικό έργο. Οι φίλοι της οργάνωσαν το πρόγραμμά τους έτσι ώστε να την υποστηρίξουν σε αυτό το έργο!
Αλλά ενώ η συντροφικότητα έχει τα πλεονεκτήματά της, μερικές φορές μπορεί να νιώσεις ότι τα όρια ξεπερνιούνται. Η Χόλι, τα λόγια της οποίας αναφέρονται στην αρχή, νιώθει ότι κάποια φίλη της είναι πιεστική. Και δεν είναι η μόνη που νιώθει έτσι. Η Χόλι παρατηρεί: «Αυτό φαίνεται ότι συμβαίνει και σε άλλα παιδιά επίσης. Ζουν σχεδόν μαζί μέχρι που ξεσπάει ένας μεγάλος καβγάς. Κατόπιν, δεν μιλούν επί εβδομάδες».
Το πρόβλημα είναι ότι δεν είναι εύκολο να πεις σε κάποιο φίλο πως νιώθεις ότι είναι πιεστικός και πως χρειάζεσαι περισσότερη ελευθερία. Ίσως φοβάσαι ότι θα πληγώσεις τα αισθήματα του φίλου ή της φίλης σου. Μπορεί επίσης να φοβάσαι ότι θα θέσεις σε κίνδυνο τη σχέση σας. Ωστόσο, το να καθορίσεις ένα λογικό όριο ελευθερίας σε μια φιλία είναι πιθανότερο να βοηθήσει παρά να πληγώσει.
Για παράδειγμα: Σε κάποιο δημόσιο κήπο στο Σίντνεϊ της Αυστραλίας, χρειάστηκε να περιφράξουν με προστατευτικό πλέγμα ένα μεγάλο δέντρο. Γιατί; Επειδή πλήθη επισκεπτών συμπίεζαν σιγά-σιγά το χώμα και έπνιγαν τις ρίζες. Αν δεν το είχαν προστατεύσει, το δέντρο θα είχε πεθάνει. Το ίδιο μπορεί να αληθεύει για τις φιλίες. Η πολλή συντροφικότητα μπορεί να κάνει τη σχέση πιεστική. Ο Βασιλιάς Σολομών έγραψε: «Βάζε σπάνια το πόδι σου στο σπίτι του συνανθρώπου σου, για να μη σε βαρεθεί και σε μισήσει».—Παροιμίες 25:17.
Η Ανάγκη για Προσωπικό Χρόνο και Ιδιωτικές Στιγμές
Γιατί το είπε ο Σολομών αυτό; Ένας λόγος είναι ότι όλοι μας νιώθουμε την ανάγκη να έχουμε κάποιον προσωπικό χρόνο και ιδιωτικές στιγμές. Ακόμη και ο Ιησούς Χριστός είχε αυτή την ανάγκη. Μολονότι ήταν κοντά στους μαθητές του, από καιρό σε καιρό πήγαινε κάπου «ιδιαιτέρως . . . για να προσευχηθεί». (Ματθαίος 14:23· Μάρκος 1:35) Ο θεοφοβούμενος Ισαάκ παρόμοια έβρισκε χρόνο για να είναι μόνος. (Γένεση 24:63) Και εσύ επίσης χρειάζεσαι κάποιον προσωπικό χρόνο για να ασχολείσαι με πράγματα όπως είναι τα μαθήματά σου, οι μικροδουλειές και η προσωπική σου μελέτη της Αγίας Γραφής. Και αν οι φίλοι σου δείχνουν έλλειψη στοχαστικού ενδιαφέροντος με το να παραβλέπουν τις ανάγκες σου από αυτή την άποψη, η δυσαρέσκεια μπορεί εύκολα να φουντώσει.
Μη φοβάσαι, λοιπόν, να το πεις στο φίλο σου όταν χρειάζεσαι λίγο χρόνο για τον εαυτό σου. Αφού η Χριστιανική αγάπη «δεν ζητάει τα δικά της συμφέροντα», ένας αληθινός φίλος θα προσπαθεί συνήθως να δείχνει κατανόηση. (1 Κορινθίους 13:4, 5· Παροιμίες 17:17) «Στη διάρκεια της περιόδου πριν από τις τελικές μου εξετάσεις», γράφει μια νεαρή, «οι φίλοι μου με υποστήριζαν πολύ και έδειχναν κατανόηση. Δεν δίσταζα να τους ζητήσω να φύγουν όταν χρειαζόμουν χρόνο για να μελετήσω. Το να είμαι ειλικρινής με τους φίλους μου είναι εύκολο· αυτοί ξέρουν ότι όλοι μας έχουμε ευθύνες».
Φυσικά, ο Χρυσός Κανόνας απαιτεί να εκδηλώνεις το ίδιο στοχαστικό ενδιαφέρον για τους φίλους σου. (Ματθαίος 7:12) Κάποια νεαρή, η Ταμάρα, γράφει: «Το γεγονός ότι έχω πολλές ευθύνες με έχει σίγουρα βοηθήσει να αντιλαμβάνομαι περισσότερο την ανάγκη της φίλης μου για προσωπικό χρόνο». Και όταν η Ταμάρα έχει δουλειές στο σπίτι, οι φίλοι της δεν την ενθαρρύνουν να τις κάνει γρήγορα ή να τις αφήσει για αργότερα. Αντίθετα, λέει η Ταμάρα, «συνήθως με βοηθούν να κάνω την εργασία μου ώστε να μπορούμε κατόπιν να κάνουμε διάφορα πράγματα μαζί». Τι θησαυρός είναι τέτοιοι ανιδιοτελείς φίλοι—και με πόσο αξιόλογο τρόπο χρησιμοποιούν μαζί το χρόνο τους!
«Πλατυνθείτε»
Και για έναν άλλο λόγο ακόμη είναι σοφό να υπάρχει κάποια ελευθερία στη φιλία. Όταν επενδύουμε όλο το χρόνο μας και τα συναισθήματά μας σε μία μόνο φιλία, ίσως έχουμε την τάση να παραμελούμε άλλες σημαντικές σχέσεις—όπως τη σχέση μας με τους γονείς μας και τα αδέλφια μας καθώς και με άλλους Χριστιανούς. Περιορίζουμε επίσης σε μεγάλο βαθμό τη συναισθηματική και την πνευματική μας ανάπτυξη. Η Αγία Γραφή λέει: «Με σίδερο ακονίζεται το σίδερο. Έτσι και ο ένας άνθρωπος ακονίζει το πρόσωπο του άλλου». (Παροιμίες 27:17) Προφανώς, είναι περιορισμένο το “ακόνισμα” που μπορείς να δεχτείς όταν συναναστρέφεσαι με ένα μόνο άτομο—ιδιαίτερα όταν αυτό είναι συνομήλικό σου.
Γι’ αυτό, όταν επιλέγουμε φίλους, η Αγία Γραφή αποθαρρύνει το να κάνουμε κλίκες, να περιορίζουμε τον κύκλο των φίλων μας ή να θέλουμε να είναι αποκλειστικά δικοί μας. Μας παροτρύνει να “πλατυνθούμε”. (2 Κορινθίους 6:13) «Ακόμη και αν έχετε μια ιδιαίτερη σχέση», συστήνει το βιβλίο Διαθέσεις και Αισθήματα (Moods and Feelings), «είναι σημαντικό να αφιερώνετε χρόνο για να βλέπετε και άλλους φίλους».
Δεν είναι πάντοτε εύκολο να εφαρμόζουμε αυτή τη συμβουλή. Ένας Χριστιανός νέος ονόματι Μάικλ λέει: «Ο Τρόι και εγώ συνηθίζαμε να κάνουμε τα πάντα μαζί, τόσο στην εκκλησία όσο και σε κοινωνικό επίπεδο. Ήμασταν αχώριστοι. Κατόπιν ένας άλλος νεαρός Μάρτυρας ήρθε στην εκκλησία. Εκείνος και εγώ θέλαμε να υπηρετήσουμε μαζί ως ολοχρόνιοι κήρυκες των καλών νέων και έτσι αρχίσαμε να περνάμε κάποιο χρόνο μαζί». Ποιο ήταν το αποτέλεσμα; «Ο Τρόι σταμάτησε να μιλάει σε εμένα», λέει ο Μάικλ, «και εγώ, αφού έκανα μάταιες προσπάθειες για να συμβιβάσω τα πράγματα, σταμάτησα να μιλάω σε εκείνον. Αυτό συνεχίστηκε για ένα χρόνο». Ο ίδιος περιγράφει τη φιλία τους ως «ζηλότυπα κτητική».
Σε μια υγιή σχέση, ωστόσο, οι φίλοι δεν φέρονται ο ένας στον άλλον σαν να ήταν ιδιοκτησία τους. Έτσι αν αποδειχτεί ότι ένας φίλος δεν επιδοκιμάζει τις προσπάθειες που καταβάλλεις για να “πλατυνθείς”, χρειάζεται να κάνεις μια ειλικρινή συζήτηση μαζί του. Ίσως ο φίλος ή η φίλη σου χρειάζεται απλώς τη διαβεβαίωση ότι εξακολουθείς να θεωρείς πολύτιμη τη φιλία του ή τη φιλία της. Ξεκαθάρισε ότι θα συνεχίσετε να κάνετε διάφορα πράγματα μαζί.
Είναι αλήθεια ότι μπορεί να περάσει λίγος καιρός ώσπου να προσαρμοστεί ο φίλος σου στην ιδέα. Η δεκαεξάχρονη Ζανέτα, για παράδειγμα, ένιωσε το κέντρισμα της ζήλιας όταν η στενή της φίλη άρχισε να αφιερώνει χρόνο και σε άλλα άτομα. Αλλά η Ζανέτα λέει ότι υπερνίκησε αυτά τα αισθήματα, «χάρη στην προσευχή και στην προσωπική μελέτη της Αγίας Γραφής». Έτσι, μπόρεσε να διατηρήσει μια στενή σχέση με τη φίλη της. Ο φίλος του Μάικλ, ο Τρόι, επίσης ξεπέρασε την αρχική του ζήλια και έγιναν καλοί φίλοι και πάλι. Ίσως ο φίλος σου να ενεργήσει παρόμοια. Πραγματικά, μακροπρόθεσμα, το να “πλατύνεται” κάποιος ωφελεί όλους όσους περιλαμβάνονται. Η δεκαεφτάχρονη Ντέμπι διαπιστώνει ότι όταν οι φίλες της κάνουν νέες φίλες, «πολλές φορές γίνονται και αυτές φίλες μου».
Τι θα γίνει, όμως, αν ο φίλος σου απλώς αρνείται να δεχτεί αυτές τις αλλαγές στη σχέση σας; Ίσως δεν έχετε άλλη επιλογή από το να τραβήξει ο καθένας το δρόμο του. Ωστόσο, προτού συμπεράνεις ότι χάθηκε κάθε ελπίδα, γιατί να μη ζητήσεις την άποψη των γονέων σου για αυτό το ζήτημα; Άλλωστε, οι θεοφοβούμενοι γονείς είναι στην πραγματικότητα οι πιο στενοί σου φίλοι. Και ίσως να έχουν μερικές πρακτικές εισηγήσεις οι οποίες μπορεί να σε βοηθήσουν να σώσεις τη φιλία χωρίς να συμβιβάσεις την ανάγκη που έχεις για κάποια ελευθερία.
Να Δαπανάς Χρόνο με τους Σωστούς Φίλους
Μια προειδοποίηση: Το να “πλατύνεσαι” δεν σημαίνει ότι δεν θα ασκείς διάκριση σε ό,τι αφορά την επιλογή των φίλων σου. Ένα βιβλίο για τη φιλία λέει: «Είναι φυσιολογικό να γίνεις σαν τους ανθρώπους με τους οποίους δαπανάς πολύ χρόνο μαζί. Μερικές φορές αυτό μπορεί να συμβεί χωρίς να το καταλάβεις. Ίσως αρχίσεις να σκέφτεσαι και να ενεργείς όπως οι συνομήλικοί σου άσχετα με το πώς μπορεί να αισθάνεσαι. Με αυτόν τον τρόπο, οι συνομήλικοί σου μπορεί να σε έχουν υπό τον έλεγχό τους». Η Αγία Γραφή ανέφερε αυτό το ίδιο σημείο πριν από χιλιάδες χρόνια όταν είπε: «Αυτός που περπατάει με σοφούς θα γίνει σοφός, αλλά αυτός που έχει δοσοληψίες με τους άφρονες θα έχει κακή κατάληξη».—Παροιμίες 13:20.
Όταν βρίσκεσαι στο σχολείο ή σε κάποια εργασία, ίσως χρειάζεται να δαπανάς χρόνο με ανθρώπους οι οποίοι δεν ενδιαφέρονται να υπηρετούν τον Ιεχωβά. Αλλά όταν επιλέγεις στενούς συντρόφους, να θυμάσαι τη συμβουλή της Αγίας Γραφής: «Οι κακοί σύντροφοι καταστρέφουν τον καλό χαρακτήρα».—1 Κορινθίους 15:33, Σημερινή Αγγλική Μετάφραση (Today’s English Version).
Να θυμάσαι, επίσης, ότι πιο σημαντική από οποιαδήποτε φιλία με ανθρώπους είναι η φιλία που έχει κάποιος με τον Δημιουργό μας, τον Ιεχωβά Θεό. Η Ντέμπι, που αναφέρθηκε παραπάνω, έχει αρκετούς καλούς φίλους. Ωστόσο, η συμβουλή της είναι να «βεβαιώνεσαι ότι ο Ιεχωβά έρχεται πάντα στην πρώτη θέση». Ο πιστός Αβραάμ της αρχαιότητας το έκανε αυτό, και ο Ιεχωβά τον αποκάλεσε ειδικά “φίλο μου”. (Ησαΐας 41:8) Επίσης αναλογιστείτε το εξής: Ο Ιεχωβά δεν δυσφορεί όταν δίνεις χρόνο σε φίλους σου οι οποίοι επίσης τον αγαπούν· μάλιστα, το ενθαρρύνει αυτό. Είναι πράγματι ένας αληθινός Φίλος!
[Εικόνα στη σελίδα 18]
Οι αληθινοί φίλοι αναγνωρίζουν ο ένας την ανάγκη του άλλου για προσωπικό χρόνο