Δέκα Εκατομμύρια Πρόσφυγες—Ποιος τους Θέλει;
Ο ΤΡΑΝ δίδασκε μαθηματικά. Τώρα αυτός—και 1.900 άλλοι—αγωνίζονται να επιβιώσουν σ’ ένα συνωστισμένο στρατόπεδο προσφύγων στην Ταϋλάνδη. «Η ανεπαρκής τροφή και οι εγκαταστάσεις υγιεινής είναι τα μεγαλύτερα προβλήματα μας,» λέει ο 27χρονος τέως καθηγητής.
Ο Άλαν ήταν πρόσφυγας άλλου είδους. Η οικονομία που κατέρρεε και η σκληρή κυβέρνηση τον έκαναν να φύγει από την πατρίδα του, ένα νησί της Καραϊβικής. Το ταξίδι των 1.126 χιλιομέτρων μέχρι τις Ηνωμένες Πολιτείες ήταν μια δόλια δοκιμασία που κατέληξε σ’ ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης.
Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο παραπάνω από 40 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν υποστεί τη μοίρα του πρόσφυγα. Έχουν πεζοπορήσει μέσα από καυτές έρημους, έχουν ανοίξει με πελέκια το δρόμο τους μέσα από τη ζούγκλα κι έχουν ταξιδέψει μέσα στις φουρτουνιασμένες θάλασσες στις μικροσκοπικές, ασταθείς βάρκες τους. Χιλιάδες έχουν πεθάνει προτού φτάσουν στον προορισμό τους. Χιλιάδες ακόμη υποφέρουν την ταπείνωση να στοιβαχτούν μέσα σε καταυλισμούς που θυμίζουν φρικιαστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Οι αρχές υπολογίζουν ότι μέχρι το 1982 υπήρχαν πολύ παραπάνω από δέκα εκατομμύρια πρόσφυγες σ’ όλο τον κόσμο!
Η ανταπόκριση του κόσμου στη δυσάρεστη αυτή πραγματικότητα ήταν μέχρι τώρα μηδαμινή. Τα ελάχιστα χρηματικά ποσά και η πολιτική πραγματικότητα εξουδετερώνουν τις προσπάθειες για βοήθεια. Κι ενώ η Παγκόσμια Διακήρυξη των Ανθρώπινων Δικαιωμάτων δίνει στα άτομα το δικαίωμα να ‘επιδιώκουν και να απολαμβάνουν πολιτικό άσυλο,’ ελάχιστη εγγύηση υπάρχει ότι η χώρα στην οποία καταφεύγουν θα τους το χορηγήσει πραγματικά.
Επιπρόσθετα, δεν θεωρούνται όλοι νόμιμοι πρόσφυγες. Ο όρος γενικά περιορίζεται σε άτομα τα οποία έχουν φύγει από τη χώρα τους εξαιτίας πολιτικών, φυλετικών ή θρησκευτικών διωγμών. Με τον ορισμό αυτό, ωστόσο, εκείνοι που φεύγουν για να γλυτώσουν από την οικονομική αποστέρηση ή από τη φυσική καταστροφή μπορούν να λάβουν, όχι τον χαρακτηρισμό του πρόσφυγα, αλλά τον περιφρονητικό ορισμό του «παράνομου ξένου.»
Ποιος θέλει, λοιπόν, αυτούς που δεν έχουν πατρίδα; Όχι πολλοί. Η ένταξή τους σε μια ξένη χώρα με διαφορετική γλώσσα και πολιτιστική παράδοση μπορεί να είναι προβληματική για όλους. Επίσης οι πρόσφυγες συχνά δεν έχουν τις απαραίτητες δεξιότητες για να βρουν δουλειά. Εκείνοι που έχουν, συχνά γίνονται αντικείμενο μνησικακίας, γιατί αρπάζουν την εργασία από τους ντόπιους κατοίκους. Γιαυτό, πολλοί προτιμούν απλώς να αγνοήσουν τη μάστιγα των προσφύγων σαν ένα πρόβλημα που πρέπει να το λύσουν οι γραφειοκράτες της κυβέρνησης. Αλλά, όπως θα δείτε, δεν είναι ένα ζήτημα που πρέπει να το αγνοούμε.