Μια Ματιά στα «Επτά Θαύματα» του Αρχαίου Κόσμου

ΑΝ ΣΑΣ ζητούσαν να ονομάσετε επτά ανθρωποποίητα «θαύματα» του συγχρόνου κόσμου, ποια θα αναφέρατε; Τον Πύργο του Άιφελ των Παρισίων στη Γαλλία; Μήπως το Αυτοκρατορικό Μέγαρο της πόλεως της Νέας Υόρκης; Ή μήπως την Διώρυγα του Σουέζ; Εξερευνηταί και ταξιδιώται έχουν απαριθμήσει και τα τρία, καθώς και άλλα αξιόλογα πράγματα.

Αλλά ας υποθέσωμε ότι ζούσατε πριν δύο χιλιάδες περίπου χρόνια. Τότε ποια θα κατωνομάζατε ως τα Επτά Θαύματα του Κόσμου; Οι Έλληνες και οι Ρωμαίοι είχαν διαφόρους καταλόγους που περιελάμβαναν αξιοσημείωτα έργα τέχνης και αρχιτεκτονικής. Παραδείγματος χάριν, ο Φίλων από το Βυζάντιο είχε δώσει έναν κατάλογο και ο Αντίπατρος από τη Σιδώνα έναν άλλον, ο οποίος διαφέρει κάπως. Παρ’ όλα αυτά, όμως, ένας παραδοσιακός κατάλογος έχει φθάσει μέχρι εμάς και περιλαμβάνει ανθρωποποίητα κατασκευάσματα τα οποία είτε έχουν κολοσσιαίο μέγεθος ή εξαιρετικό μεγαλείο ή διακρίνονται για άλλα ασυνήθιστα χαρακτηριστικά.

Οι Πυραμίδες της Αιγύπτου

Από τα «Επτά Θαύματα» του αρχαίου κόσμου μόνο οι Αιγυπτιακές Πυραμίδες παραμένουν σήμερα. Οι πιο σπουδαίες είναι οι τρείς που βρίσκονται στην Γκίζα, επάνω στη δυτική όχθη του ποταμού Νείλου κοντά στο Κάιρο. Αυτές είναι τεράστιοι τάφοι κτισμένοι για ωρισμένους Φαραώ. Η πρώτη και μεγαλύτερη είναι η Μεγάλη Πυραμίδα. Αυτός ο γιγαντιαίος τάφος του Φαραώ Χέοπος (Χούφου), εθεωρείτο ότι ήταν ένα ασφαλές μέρος για το λείψανο του βασιλέως και τους θησαυρούς που ήσαν θαμμένοι μαζί τους.

Καλύπτοντας μια περιοχή δέκα τριών έηκερς, η Μεγάλη Πυραμίδα έχει μια τετράγωνη βάσι και τριγωνικές πλευρές, η κάθε μια βλέποντας στα τέσσερα σημεία της πυξίδος. Αυτή η πυραμίδα έχει 482 πόδια ύψος και έχει κατασκευασθή από 2.300.000 χωριστές πέτρες. Αυτές οι πέτρες ζυγίζουν πάνω από 5.000 πάουντς η κάθε μία! Πώς είχαν εκσκαφή, μεταφερθή και τοποθετηθή τόσο μεγάλες πέτρες; Αυτό δεν μπορεί να λεχθή με βεβαιότητα. Αλλά έχουν συμπεράνει ότι ένα εργατικό δυναμικό από 100.000 περίπου άνδρες μόχθησε επί είκοσι χρόνια για να τελειώση την Μεγάλη Πυραμίδα.

Γιατί εκτίσθηκαν οι πυραμίδες; Διότι οι αρχαίοι Αιγύπτιοι επίστευαν στη ζωή μετά θάνατον. Αλλά αν η ψυχή επρόκειτο να συνεχίση να ζη, εσκέπτοντο ότι το σαρκικό σώμα έπρεπε να διατηρηθή. Έτσι αυτοί βαλσάμωναν τους νεκρούς των. Επί πλέον, πολύτιμα αντικείμενα εθάπτοντο μαζί με τον αποθανόντα για να τα χρησιμοποιή στον κόσμο των πνευμάτων. Δεν είναι παράξενο που μερικοί Φαραώ έκτιζαν γιγαντιαίους προφανώς αδιαπέραστους τάφους.

Οι Κρεμαστοί Κήποι και τα Τείχη της Βαβυλώνος

Αν οι τουρίστες των αρχαίων χρόνων ελκύοντο από τις πυραμίδες είναι πιθανόν ότι οι «οδηγοί ταξιδίων» των θα τους παρακινούσαν να συνεχίσουν το ταξίδι των στη Βαβυλώνα. Σύμφωνα με ωρισμένες παραδόσεις, και τα δύο, και τα ογκώδη τείχη της πόλεως και οι Κρεμαστοί της Κήποι ήσαν μεταξύ των «Επτά Θαυμάτων» του αρχαίου κόσμου.

Τα τείχη της Βαβυλώνας είχαν κατασκευασθή από τον Βασιλέα Ναβοπολάσαρο κατά τον έβδομο αιώνα π.Χ. και τον διάδοχο του Βασιλέα Ναβουχοδονόσορα τον II (624-581 π.Χ.). Η πόλις ήταν κτισμένη επάνω στις δύο όχθες του Ευφράτου Ποταμού και υπήρχαν τείχη με πολυάριθμες θύρες κατά μήκος των πλευρών του ποταμού. Επί πλέον η Βαβυλών περιεβάλλετο από διπλά τείχη έχοντας ενισχυμένο το εσωτερικό τείχος με πύργους. Μέσα σ’ αυτό υπήρχε ένα πλήθος από ογκώδεις θύρες. (Ησ. 45:1, 2) Δύο Έλληνες ιστορικοί του πέμπτου αιώνος π.Χ. έγραψαν για τα τείχη της Βαβυλώνας. Ο Κτησίας μάς δείχνει ότι είχαν κάπου 300 πόδια ύψος, ενώ σύμφωνα με τον Ηρόδοτο τα τείχη είχαν περίπου ύψος 335 πόδια και 85 πόδια πλάτος. Όπως και να έχουν τα πράγματα, το πλάτος των τειχών της Βαβυλώνας πρέπει να ήταν μεγάλο, διότι ο Ηρόδοτος υπογραμμίζει: «Στην κορυφή, κατά μήκος των άκρων των τειχών, κατασκεύαζαν κτίρια με ένα μόνο δωμάτιο, που έβλεπαν το ένα το άλλο, αφήνοντας μεταξύ τους χώρο ώστε να μπορούσε να κάνη στροφή μια άμαξα με τέσσερα άλογα.»

Αν κάποιος ταξιδιώτης εντυπωσιαζόταν μ’ αυτά τα πυργώδη τείχη, βεβαίως αυτός θα έπρεπε λίγο ή πολύ να θεωρή τους Κρεμαστούς Κήπους της Βαβυλώνος ότι ήταν ένα «θαύμα.» Ο Ναβουχοδονόσορ ο ΙΙ τους έκτισε προφανώς για τη βασίλισσα του Άμιτις, εκ Μήδειας, η οποία βρήκε την επίπεδη Βαβυλωνιακή χώρα απογοητευτική ενώ περίμενε να δη τα δένδρα και τους λόφους της γενέτειράς της.

Οι Κρεμαστοί Κήποι εσχηματίζοντο από μια σειρά τεχνητών εξωστών, ενωμένων με μαρμάρινες σκάλες, και πιθανώς υψώνοντο 75 μέχρι 300 πόδια πάνω από την πεδιάδα. Στους καλυπτόμενους με χώμα εξώστες φύτρωναν πολλά άνθη, θάμνοι και δένδρα. Λέγεται ότι δούλοι εργάζονταν με βάρδιες περιστρέφοντας στροφάλους που ανύψωναν νερό από τον Ευφράτη μέχρι τους κήπους. Από δεξαμενές στον ψηλότερο εξώστη, το νερό διοχετευόταν σε βρύσες, που προμηθεύουν την απαιτούμενη άρδευσι. Αν και ήσαν εξαίσιοι, εν τούτοις αυτοί οι φημισμένοι Κρεμαστοί Κήποι δεν υπάρχουν πλέον.

Ο Ναός της Αρτέμιδος στην Έφεσο

Όταν ο Χριστιανός απόστολος Παύλος επισκέφθηκε τη φημισμένη πόλι της Εφέσου στη Μικρά Ασία κατά τη διάρκεια του πρώτου αιώνος μ.Χ., μεταξύ των πιο φημισμένων της κτιρίων ήταν ο ναός της θεάς Αρτέμιδος (της Ρωμαϊκής Ντιάνας). Ο αρχικός ναός που είχε σχεδιασθή το 550 π.Χ. περίπου, κατεστράφη το 356 π.Χ., αλλά αντικατεστάθηκε από μια οικοδομή μεγαλοπρεπέστερη από την αρχική.

Κατά τις ημέρες του αποστόλου Παύλου αυτός ο περίλαμπρος ναός εστέκετο επάνω σ’ ένα βάθρο, το οποίο είχε διαστάσεις περίπου 418 επί 239 πόδια. Το ίδιο το κτίριο είχε κατά προσέγγισιν 343 πόδια μήκος και 164 πόδια πλάτος. Το εσωτερικό ιερό, περίπου 105 πόδια μήκος και 70 πόδια πλάτος, πιστεύεται ότι ήταν ανοικτό προς τον ουρανό. Ένα ομοίωμα της θεάς Αρτέμιδος ίσως ήταν στημένο πίσω από το θυσιαστήριο μέσα σ’ αυτό το ιερό. Απ’ αυτόν τον εντυπωσιακό μαρμάρινο ναό με σκεπή από πλάκες από λευκό μάρμαρο και πάνω από εκατό ογκώδεις κολώνες, τίποτα δεν παρέμεινε εκτός από τα θεμέλια και μερικά σχετικώς μικτά κομμάτια. Οι Γότθοι κατέστρεψαν τον ναό περίπου το 260 μ.Χ. Αλήθεια, οι ιερείς της θεάς κάποτε φώναζαν «Μεγάλη η Άρτεμις των Εφεσίων!» Όμως, αυτή η «μεγαλωσύνη» και ο κάποτε δοξασμένος ναός της έσβησαν στο παρελθόν.—Πράξ. 19:34.

Το Άγαλμα του Διός στην Ολυμπία

Παρομοίως, ο φημισμένος Έλληνας γλύπτης Φειδίας σκέφθηκε ότι είχε διαπλάσει ένα Θεό όταν τελείωσε ένα από τα «Επτά Θαύματα» του αρχαίου κόσμου, περίπου το έτος 435 π.Χ. Ήταν ένα μεγάλο άγαλμα του Διός, ύψους σαράντα ποδιών, (του Ρωμαίου Τζούπιτερ) καθισμένου επάνω σ’ ένα κέδρινο θρόνο διακοσμημένο με έβενο, ελεφαντόδοντο, χρυσά και πολύτιμους λίθους. Το άγαλμα παρίστανε αυτόν τον ψευδή θεό μ’ ένα στεφάνι από ελιά στο κεφάλι του. Χρησιμοποιώντας το ξύλο ως πυρήνα, ο Φειδίας κατεσκεύασε την σάρκα από ελεφαντόδοντο, το ένδυμα από χρυσό. Στο δεξί χέρι του Θεού «τοποθέτησε ένα χρυσελεφάντινο ομοίωμα της Νίκης και στο αριστερό ένα σκήπτρο μ’ ένα αετό στην κορυφή.

Αυτό το γιγαντιαίο άγαλμα ήταν τοποθετημένο στο ναό του Διός στην Ολυμπία της Ελλάδος και οι θαυμαστές του περιελάμβαναν πολλούς αθλητάς και άλλους λάτρεις των σπορ, οι οποίοι συνεκεντρώνοντο στην περιοχή για τους περίφημους Ολυμπιακούς Αγώνες. Πολύ μεταγενέστερα, ο Ρωμαίος Αυτοκράτωρ Θεοδόσιος ο Ι πήρε το άγαλμα στην Κωνσταντινούπολη, όπου κατεστράφη από φωτιά το 475 μ.Χ.

Το Μαυσωλείο της Αλικαρνασσού

Όταν ο Βασιλεύς Μαύσωλος της Καρίας στη Μικρά Ασία πέθανε το 353 π.Χ. προφανώς η σύζυγος του Αρτεμισία πίστευε ότι το όνομα και η φήμη του ανδρός της θα έπρεπε να συνεχίσουν να ζουν. Γι’ αυτό κατεσκεύασε ένα θαυμάσιο τάφο προς μνήμη του. Ωνομαζόταν Μαυσωλείο, και βρισκόταν στην Αλικαρνασσό, στη νοτιοδυτική Μικρά Ασία. Ενδιαφέρον προκαλεί, ότι ακόμη και σήμερα περίτεχνα κτίρια τα οποία προμηθεύουν χώρο για ταφή ονομάζονται μαυσωλεία.

Ο τάφος του Μαυσώλου είχε σχεδιασθή από τους Έλληνας αρχιτέκτονας Πύθωνα και Σάτυρο. Είχε κάπου 135 πόδια ύψος και είχε μια τριγωνική βάσι την οποία περιέβαλλε μια κιονοστοιχία από 36 κολώνες. Μια πυραμίς βάθρο ακουμπούσε στην κιονοστοιχία και στην κορυφή της ένα άγαλμα του Μαυσώλου μέσα σε μια άμαξα. Και όλα αυτά για έναν άνθρωπο!

Αν και ήταν εντυπωσιακό, το Μαυσωλείο κατεστράφη από ένα σεισμό. Κατά τον δέκατο πέμπτο αιώνα μ.Χ. το κτίριο έπαυσε να υπάρχη. Μόνο μερικά κομμάτια από τον κάποτε θαυμάσιο τάφο υπάρχουν σήμερα.

Ο Κολοσσός της Ρόδου

Δημοφιλώς ονομαζόμενος ο Κολοσσός λόγω του τεραστίου μεγέθους του, ήταν ένα άγαλμα του θεού του ηλίου Ήλιου, που υψωνόταν κάποτε στον λιμένα της νήσου Ρόδου στο Αιγαίο Πέλαγος. Αυτό το χάλκινο άγαλμα είχε περίπου 120 πόδια ύψος, περίπου το ίδιο ύψος με το Άγαλμα της Ελευθερίας στον λιμένα της Νέας Υόρκης. Και πράγματι ήταν ένας κολοσσός. Αφού, ένα δάκτυλο ήταν μεγαλύτερο από πολλά συνηθισμένα αγάλματα! Για να στηρίξη αυτή την χαώδη παράστασι του Ηλίου, ο Έλληνας γλύπτης του Κάρης από την Λίνδο της Ρόδου, χρησιμοποίησε κάπου επτάμισυ τόννους σιδερένιες ράβδους εκτός από τους μεγάλους ογκόλιθους. Ο Κάρης εργάσθηκε για δώδεκα χρόνια τελικά ολοκληρώνοντας το άγαλμα το 280 π.Χ. Το άγαλμα δεν είχε τα σκέλη του ανοικτά πάνω στους βραχίονες του λιμένος ώστε τα πλοία που έπλεαν να περνούσαν ανάμεσα τους, όπως λέγουν μερικοί. Μάλλον είναι προφανές ότι ορθωνόταν σ’ ένα επίχωμα που έβλεπε προς την θάλασσα.

Όμως σκεφθήτε! Ο Κολοσσός της Ρόδου παρέμεινε όρθιος μόνον πενήντα έξη χρόνια. Ένας σεισμός τον ανέτρεψε το 224 π.Χ. Όπως αναφέρεται, τα σπασμένα κομμάτια παρέμειναν στα βράχια πάνω από 800 χρόνια, μέχρι που επωλήθηκαν σαν άχρηστα μέταλλα κατά τον έβδομο αιώνα μ.Χ. Ένα άδοξο τέλος για ένα από τα «Επτά Θαύματα» του αρχαίου κόσμου!

Ο Φάρος της Αλεξανδρείας

Ένας κατ’ ουσίαν «ουρανοξύστης» και ένα άλλο «θαύμα» του αρχαίου κόσμου ήταν ένας πυργώδης φάρος επάνω σ’ ένα νησί μέσα στον λιμένα της Αλεξανδρείας στην Αίγυπτο. Ονομάσθηκε Φάρος λόγω του νησιού (σήμερα μιας χερσονήσου) επάνω στο οποίο ευρίσκετο.

Μολονότι οι πληροφορίες διαφέρουν, ο Φάρος της Αλεξανδρείας φαίνεται ότι είχε κάπου 440 πόδια ύψος. Σχεδιαστής του ήταν ο Έλληνας αρχιτέκτων Σώστρατος, και εκτίσθη περίπου το 270 π.Χ. στη διάρκεια της βασιλείας του Πτολεμαίου του II του Φιλαδέλφου. Αυτός ο φάρος απετελείτο από τρία τμήματα και ήταν κτισμένος σε μια πέτρινη βάσι. Το χαμηλότερο μέρος ήταν τετράγωνο, το μεσαίο οκτάπλευρο και το άνω μέρος κυκλικό. Το ανώτατο μέρος είχε σκεπή, αλλά ανοικτή με χάλκινες κολώνες γύρω του.

Μέσω ενός κεντρικού άξονος και μιας τροχαλίας, ξύλα εφέροντο προς το άνω ανοικτό επίπεδο, για να διατηρούν τη φωτιά που προμήθευε φως. Λέγεται ότι ένας καθρέπτης αντανακλούσε τη φωτιά τη νύκτα, καθώς και τον ήλιο την ημέρα, ούτως ώστε το φως μπορούσε να φαίνεται τουλάχιστον από εκατό μίλια μακρυά.

Τι συνέβη στο Φάρο της Αλεξανδρείας; Ένας σεισμός τον κατεδάφισε μερικώς στις 7 Αυγούστου του 1303 και η καταστροφή του φαίνεται ότι ολοκληρώθηκε στον ίδιο αιώνα. Έτσι, ο φημισμένος φάρος παρέμεινε όρθιος πάνω από χίλια χρόνια.

Άξιζε η Όλη Προσπάθεια;

Κάνοντας μια ανασκόπησι, ίσως καλώς συμπεράνετε ότι μερικά «θαύματα» του αρχαίου κόσμου εξυπηρέτησαν ένα χρήσιμο σκοπό. Βεβαίως, οι Κρεμαστοί Κήποι της Βαβυλώνας αποτελούσαν μια απόλαυσι για το μάτι, και τα θαυμάσια τείχη της πόλεως προμήθευαν ένα μέτρο προστασίας. Και ο Φάρος της Αλεξανδρείας βοηθούσε τους ναυτικούς.

Αλλά τι λέτε για τον μεγαλοπρεπή ναό της Αρτέμιδος, το άγαλμα του Διός στην Ολυμπία και τον Κολοσσό της Ρόδου; Σαν έργα τέχνης και αρχιτεκτονικής ήσαν πράγματι εξαίσια. Όμως πόση προσπάθεια εσπαταλήθη για να τα διαμορφώσουν και να τα κτίσουν! Βεβαίως αυτό είχε γίνει κατανοητό από τους δούλους του αληθινού Θεού, Ιεχωβά, διότι ο καθένας απ’ αυτούς αν και ζούσε όταν ακόμη ορθώνονταν αυτά τα θαύματα, αυτοί είχαν ως οδηγό τον Λόγο Του. Περίπου το 460 π.Χ. πριν ο Φειδίας επιστρατεύση τη μεγάλη του τέχνη επάνω στο τεράστιο άγαλμα του Διός, το Βιβλικό βιβλίο των ψαλμών είχε ολοκληρωθή. Υποκινούμενος από το πνεύμα του αληθούς Θεού, Ιεχωβά, ο ψαλμωδός είχε δηλώσει: «Τα είδωλα των εθνών είναι αργύριον και χρυσίον, έργον χειρών ανθρώπων. Στόμα έχουσι και δεν λαλούσιν· οφθαλμούς έχουσι, και δεν βλέπουσιν· ώτα έχουσι, και δεν ακούουσιν ουδέ είναι πνοή εν τω στόματι αυτών.»—Ψαλμ. 135:15-17.

Σκεφθήτε, επίσης, τις πυραμίδες της Αιγύπτου και το φημισμένο Μαυσωλείο. Η επιθυμία να μνημονεύωνται και να τιμούνται είχε οδηγήσει μερικούς να κατασκευάζουν εντυπωσιακά μνημεία. Μάλιστα αυτοί είχαν επίσης και άλλους λόγους. Αλλά πόσο νηφάλιοι και θεόπνευστοι είναι οι λόγοι του Βασιλέως Σολομώντος, ο οποίος είπε: «Δεν είναι μνήμη των προγεγονότων, ουδέ θέλει είσθαι μνήμη των επιγενησομένων μετά ταύτα, εις τους μέλλοντας να υπάρξωσιν έπειτα.» (Εκκλησ. 1:11) Οι σελίδες της ιστορίας είναι γεμάτες από πολλά ονόματα, αλλ’ αυτά έχουν μικρή σημασία για τη ζωή των ανθρώπων σήμερα. Μόνο στον Ιεχωβά τίθεται κάθε προοπτική μνήμης και μια ελπίδα για επάνοδο μέσω αναστάσεως.—Ιώβ 14:13-15· Πράξ. 24:15.

[Χάρτης στη σελίδα 13]

(Για το πλήρως μορφοποιημένο κείμενο, βλέπε έντυπο)

Μαύρη Θάλασσα

Μεσόγειος Θάλασσα

Ερυθρά Θάλασσα

ΕΛΛΑΣ

ΑΙΓΥΠΤΟΣ

ΒΑΒΥΛΩΝ