Ερωτήσεις από Αναγνώστας

● Πώς πρέπει να εννοήσωμε το εδάφιο Ησαΐας 7:14, που ο απόστολος Ματθαίος το εφαρμόζει στον Ιησού; Ο Ιησούς δεν ονομάσθηκε «Εμμανουήλ,» δεν είναι έτσι;—Ι.Γ., Η.Π.Α.

Ο απόστολος Ματθαίος, εφαρμόζοντας το εδάφιο Ησαΐας 7:14 στον Ιησού, έγραψε: «Τούτο δε όλον έγεινε δια να πληρωθή το ρηθέν υπό του Ιεχωβά δια του προφήτου, λέγοντος, ‘Ιδού, η παρθένος θέλει συλλάβει, και θέλει γεννήσει υιόν, και θέλουσι καλέσει το όνομα αυτού Εμμανουήλ, το οποίον μεθερμηνευόμενον είναι, ‘Μεθ’ ημών ο Θεός’.»—Ματθ. 1:22, 23, ΜΝΚ.

Πράγματι, ο Ιησούς δεν έλαβε το όνομα «Εμμανουήλ.» Αλλ’ αυτό το γεγονός δεν σημαίνει ότι δεν εξεπλήρωσε εκείνο το εδάφιο. Αυτό επρόκειτο μάλλον να δηλώση ένα γεγονός σχετικά με την αποστολή του αντί να δώση σ’ αυτόν ένα κατά γράμμα όνομα. Αυτό μπορεί να εξεικονισθή με μια άλλη προφητεία του Ησαΐα, που βρίσκεται στο ένατο κεφάλαιο, εδάφια έξη και επτά: «Διότι παιδίον εγεννήθη εις ημάς, υιός εδόθη εις ημάς· και η εξουσία θέλει είσθαι επί τον ώμον αυτού και το όνομα αυτού θέλει καλεσθή Θαυμαστός, Σύμβουλος, Θεός ισχυρός, Πατήρ του μέλλοντος αιώνος [Αιώνιος, ΜΝΚ], Άρχων ειρήνης. Εις την αύξησιν της εξουσίας αυτού και της ειρήνης δεν θέλει είσθαι τέλος, επί τον θρόνον του Δαβίδ, και επί την βασιλείαν αυτού, δια να διατάξη αυτήν, και να στερεώση αυτήν, εν κρίσει και δικαιοσύνη.»

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι αυτή η προφητεία εφαρμόζεται στον Ιησού Χριστό, τον Υιόν του Θεού καθώς επίσης και του Δαβίδ. Εν τούτοις, πουθενά δεν βλέπομε να τον ονομάζη οποιοσδήποτε από τους αποστόλους ή μαθητάς του Ιησού μ’ αυτά τα ονόματα. Ωστόσο, όταν ήταν στη γη, ήταν πράγματι «Θαυμαστός Σύμβουλος,» και θα είναι ακόμη περισσότερο τέτοιος στο επερχόμενο σύστημα πραγμάτων καθώς θα συμβουλεύη όλο το ανθρώπινο γένος πώς ν’ αποκτήση αιώνια ζωή. Από τον καιρό της δημιουργίας του κι έπειτα εφηρμόζετο σ’ αυτόν ο χαρακτηρισμός «Θεός Ισχυρός»· και από τον καιρό της αναστάσεώς του, όταν έλαβε κάθε εξουσία στον ουρανό και στη γη, και ειδικά από τον καιρό της αναλήψεώς του στον ουρανό, όταν έγινε απαύγασμα της δόξης αυτού [του Θεού] και «χαρακτήρ της υποστάσεως αυτού,» έχει γίνει πολύ κατάλληλος γι’ αυτόν αυτός ο χαρακτηρισμός. (Εβρ. 1:3· Ματθ. 28:18) Επί πλέον, εφόσον αυτός θα χορηγήση αιώνια ζωή στο ευπειθές ανθρώπινο γένος μέσω της απολυτρωτικής του θυσίας πολύ κατάλληλα ονομάζεται Πατήρ Αιώνιος. Και, εφόσον, μέσω της βασιλείας του, θα φέρη αιώνια ειρήνη στο ανθρώπινο γένος, καθώς και σ’ όλο το σύμπαν, πόσο είναι κατάλληλο να ονομάζεται «Άρχων Ειρήνης.»

Το αυτό, επίσης, συμβαίνει και με το εδάφιο Ησαΐας 7:14, το οποίο λέγει ότι μία «παρθένος θέλει συλλάβει και γεννήσει υιόν, και θέλει καλεσθή το όνομα αυτού Εμμανουήλ.» Το ότι η έμφασις τίθεται στον ρόλο που θα παίξη ο Ιησούς γίνεται καταφανές από το γεγονός ότι ο Ματθαίος μάς δίνει επίσης τη σημασία του Εμμανουήλ, δηλαδή, «Μεθ’ ημών ο Θεός.»

Είναι πολύ κατάλληλο ότι ο Ιησούς Χριστός ως ο πρώτιστος εκπρόσωπος του Ιεχωβά Θεού που επάτησε ποτέ στη γη φέρει τον τίτλο «Μεθ’ Ημών ο Θεός.» Και ιδιαιτέρως αληθεύει αυτό, όταν ενθυμούμεθα την απάντησι του Ιησού στο αίτημα του Φιλίππου: «Κύριε, δείξον εις ημάς τον Πατέρα, και αρκεί εις ημάς.» Ο Ιησούς είπε στον Φίλιππο: «Τόσον καιρόν είμαι μεθ’ υμών, και δεν με εγνώρισας, Φίλιππε; όστις είδεν εμέ, είδε τον Πατέρα· και πώς συ λέγεις, Δείξον εις ημάς τον Πατέρα; Δεν πιστεύεις ότι εγώ είμαι εν τω Πατρί, και ο Πατήρ είναι εν εμοί;»—Ιωάν. 14:8-10.

Ασφαλώς, κατόπιν αυτών των γεγονότων, μπορούμε ν’ αντιληφθούμε πόσο κατάλληλο ήταν και είναι ότι στην προφητεία ο Ιησούς είχε χαρακτηρισθή όχι μόνο ως «Θαυμαστός Σύμβουλος, Θεός Ισχυρός, Πατήρ Αιώνιος, Άρχων Ειρήνης,» αλλά και ως «Εμμανουήλ,» που σημαίνει, «Μεθ’ Ημών ο Θεός.» Και όλ’ αυτά, ας σημειωθή, χωρίς στην πραγματικότητα να έχη ονομασθή με κανένα απ’ αυτά τα ονόματα, όταν ήταν στη γη.

● Έχομε λάβει πολλές αιτήσεις σχετικά με λεπτομέρειες όσον αφορά τον εορτασμό του δείπνου του Κυρίου. Εις απάντησιν παρουσιάζομε τ’ ακόλουθα:

Για τους αληθινούς Χριστιανούς ο ετήσιος εορτασμός του δείπνου του Κυρίου είναι ένα σημαντικό γεγονός. Είναι εξίσου σοβαρό και χαρμόσυνο. Εν τούτοις, δεν έχει καμμιά σχέσι με τελετουργική τυπολατρία ή μυστικισμό. Όταν ένας διαβάζη την αφήγησι της Γραφής για την ίδρυσι από τον Ιησού του εορτασμού, συναντά μια απλότητα και αξιοπρέπεια που είναι κατάλληλες.—Ματθ. 26:26-30· Λουκ. 22:19, 20· 1 Κορ. 11:23-26.

Βασικώς, ο εορτασμός σήμερα ακολουθεί την εξής μορφή. Όπως συμβαίνει συνήθως με τις συναθροίσεις των μαρτύρων του Ιεχωβά, το πρόγραμμα αρχίζει με ύμνο και προσευχή. Ο ομιλητής κατόπιν εξηγεί από τις Γραφές τη σημασία της περιπτώσεως και των εμβλημάτων, έχοντας υπ’ όψιν το ακροατήριό του. Μια σύντομη και απλή προσευχή γίνεται επί του άρτου, και αυτός περιφέρεται μεταξύ του ακροατηρίου. Κατόπιν μια ευλογία εκφέρεται σύντομα επί του οίνου, και περιφέρεται κι αυτός. Γίνονται κατάλληλα τελικά σχόλια και η συνάθροισις κλείνει με ύμνο και προσευχή.

Εφόσον αυτή ειδικώς είναι μια συνάθροισις, στην οποία συμμετέχουν αποκυημένοι από το πνεύμα Χριστιανοί, την ομιλία εκφωνούν συχνά άρρενες Χριστιανοί, οι οποίοι έχουν την ουράνια ελπίδα, μολονότι μπορούν να την εκφωνήσουν και μέλη της τάξεως των άλλων προβάτων. Μερικές φορές ηλικιωμένοι κεχρισμένοι, οι οποίοι δεν είναι σε θέσι να εκφωνήσουν την ομιλία, μπορούν ν’ αναπέμψουν μια από τις προσευχές. Αλλ’ αυτά τα ζητήματα μπορούν να διευθετηθούν επιτοπίως αναλόγως με τις συνθήκες και τις ικανότητες εκείνων οι οποίοι περιλαμβάνονται.

Δεν υπάρχει ανάγκη να καλύπτωνται ο άρτος και ο οίνος και ν’ αποκαλύπτωνται ακριβώς όταν πρόκειται να γίνη η περιφορά. Αυτά καθ’ εαυτά δεν είναι «άγια,» αλλά μόνο σύμβολα. Πρέπει να είναι τοποθετημένα επάνω σ’ ένα καθαρό και παρουσιάσιμο τραπέζι κοντά στον ομιλητή ή προσιτά σ’ εκείνους που θα τα περιφέρουν. Και επιστρέφονται στο τραπέζι όταν η περιφορά έχη συμπληρωθή.

Όσον αφορά τα εμβλήματα καθ’ εαυτά, ας εξετάσωμε πρώτα τον άρτον. Όταν ο Ιεχωβά εγκαθίδρυσε τον εορτασμό του Πάσχα κατηύθυνε να χρησιμοποιούν οι Ιουδαίοι «άζυμα.» (Έξοδ. 12:8) Και εφόσον αυτά τα άζυμα ήσαν «άρτος θλίψεως» δύσκολα μπορεί να λεχθή ότι προσετίθετο άλας ή καρύκευμα για να τα κάμη πιο γευστικά. (Δευτ. 16:3) Ο Ιησούς εχρησιμοποίησε αυτόν τον τύπο αζύμου άρτου, όταν ίδρυσε το δείπνον σε ανάμνησι του θανάτου του. Σήμερα μερικά Ιουδαϊκά «μάτζος» κατασκευάζονται μόνο με σιτάλευρο και νερό, και αυτά μπορούν να χρησιμοποιούνται από Χριστιανούς στον εορτασμό της Αναμνήσεως. Αλλά δεν θα χρησιμοποιούσαμε «μάτζος» κατασκευασμένα με προσθήκη συστατικών, όπως άλας, ζάχαρι, βύνη, αυγά, κρεμμύδια, και άλλα.

Μερικοί Μάρτυρες προτίμησαν να κατασκευάζουν μια μικρή ποσότητα αζύμου άρτου από αλεύρι και νερό. Αυτό μπορεί να παρασκευασθή ως εξής: Αναμίξτε ενάμισυ κύπελλο αλεύρι (από πλήρη σίτο) μ’ ένα κύπελλο νερό, κάνοντας ένα υγρό ζυμάρι. Πλατύνετε τη ζύμη επάνω σε μια πλατιά αλευρωμένη επιφάνεια ώσπου να φθάση σε πάχος ενός δεκάτου έκτου της ίντσας (περίπου 1,6 χιλιοστά) ή όσο το δυνατόν πιο λεπτή. Τοποθετήστε το επάνω σ’ ένα τηγάνι ή σε μετάλλινο φύλλο του φούρνου, λαδωμένο για ν’ αποφύγετε να κολλήση το ζυμάρι. Κάμετε επάνω στο ζυμάρι άφθονες μικρές τρύπες μ’ ένα πηρούνι και δώστε του το σχήμα ενός πλατιού καρβελιού, τύπου Μέσης Ανατολής, ψήστε το σε 350° Φάρεναϊτ (περίπου 177° Κελσίου) ωσότου γίνη ξηρό και εύθραυστο.

Όσον αφορά τον οίνο, ο Ιησούς εχρησιμοποίησε πραγματικό οίνο, όχι χυμό σταφυλιού που δεν είχε υποστή ζύμωσι (μούστο). (Βλέπε περιοδικό «Ξύπνα!» 8ης Οκτωβρίου 1960, σελίς 11) Κόκκινος από σταφύλι οίνος είναι κατάλληλο σύμβολο του χυθέντος αίματος του Ιησού. Μερικοί κόκκινοι οίνοι είναι ενισχυμένοι με κονιάκ ή οινοπνευματώδη ποτά ή τους έχουν προστεθή μυρωδικά ή βότανα. Έτσι οίνοι όπως τσέρρυ, πόρτο, Μαρσάλα, Μαλάγκα, Μαδέρα, Μοσχάτο, Βερμούτ και Ντυμπονέ δεν είναι κατάλληλοι γι’ αυτόν τον σκοπό. Το αίμα του Χριστού ήταν αρκετό χωρίς προσθήκες· ο οίνος που χρησιμοποιείται πρέπει να είναι απλώς άγλυκος κόκκινος οίνος. Οίνοι όπως Κιάντι, Βουργουνδίας, μπορντώ, καμπερνέ και ζινφάντελ μπορούν να χρησιμοποιηθούν, όπως μπορεί να χρησιμοποιηθή και άγλυκος κόκκινος οίνος παρασκευασμένος στο σπίτι.

Κατά την ίδρυσι αυτού του εορτασμού ο Χριστός προσεκάλεσε τους πιστούς μαθητάς του να πιουν από το ίδιο ποτήρι. (Ματθ. 26:27) Σήμερα, οπότε χιλιάδες εκκλησίες μαρτύρων του Ιεχωβά εορτάζουν ταυτοχρόνως την ίδια νύκτα, ένα μόνο ποτήρι δεν μπορεί να χρησιμοποιηθή για όλους. Αλλά η αρχή εξακολουθεί να τηρήται με το να διέρχεται το ποτήρι ή τα ποτήρια απ’ όλο το ακροατήριο (σε μεγάλες εκκλησίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν περισσότερα ποτήρια ώστε σ’ όλους να μπορή να προσφερθή μέσα σ’ ένα λογικό όριο χρόνου). Το ποτήρι ή κύπελλο καθ’ εαυτό δεν είναι ανάγκη να έχη ειδικό σχήμα. Σύμφωνα με ό,τι είναι διαθέσιμο στον τόπο, μπορεί ν’ αντανακλά την τιμή και την αξιοπρέπεια του γεγονότος. Θα ήταν καλύτερα ν’ αποφεύγεται το γέμισμα του ποτηριού ως το σημείο που να προκύψη ένας άσκοπος κίνδυνος ανατροπής του όταν γίνεται η περιφορά του.

Ύστερ’ από μια σύντομη προσευχή που προφέρεται επί του άρτου, εκείνοι που έχουν επιλεγή γι’ αυτόν τον σκοπό μπορούν να τον περιφέρουν στο ακροατήριο. Φαίνεται ότι ο Ιησούς έκοψε τον άρτο προφανώς σε δύο, για να προσφέρη λίγο σ’ εκείνους οι οποίοι ήσαν κεκλιμένοι από τα δύο πλευρά του, διότι μόνο ένας άρτος εχρησιμοποιείτο. (Ματθ. 26:26) Αλλά δεν υπάρχει ανάγκη να θραύση τον άρτον ο ομιλητής προτού γίνη η περιφορά του. Πιθανόν θα περιφερθή επάνω σε πιάτο ή πιάτα, και αν κάποιος από τους παρόντας είναι κεχρισμένος, αυτός ή αυτή μπορεί να πάρη ή να κόψη ένα μικρό κομμάτι. Στους άνδρες, οι οποίοι προσφέρουν τα εμβλήματα, πρέπει, επίσης να δοθή η ευκαιρία να λάβουν μέρος αν είναι της τάξεως των κεχρισμένων, και φυσικά, στον ομιλητή, επίσης, πρέπει να δοθή η ευκαιρία να συμμετάσχη. Η προσφορά του οίνου ακολουθεί κατά τον ίδιο εύτακτο τρόπο όπως για τον άρτο.

Στην περίπτωσι ενός κεχρισμένου Χριστιανού, ο οποίος ήταν ανάπηρος κι επομένως βρισκόταν σε αδυναμία να παρευρεθή, ένας ώριμος άρρην Χριστιανός μπορεί να φέρη μια ατομική μερίδα από τον άρτο και τον οίνο σ’ αυτό το άτομο την ίδια εκείνη νύκτα πριν από την ανατολή του ηλίου. Ανάλογα με τις περιστάσεις, μπορούν να γίνουν μερικά κατάλληλα σχόλια και κατόπιν να προσφερθούν τα εμβλήματα ύστερ’ από τις προσευχές. Όπως επετρέπετο κάτω από το Νόμο σχετικά με το Πάσχα, σε περίπτωσι εκτάκτου ανάγκης, όταν ένας κεχρισμένος δεν θα μπορούσε να τηρήση την Ανάμνησι την 14η του μηνός Νισάν, μπορεί να την εορτάση τριάντα ημέρες αργότερα.—Αριθμ. 9:9-14.

Εφόσον τα εμβλήματα δεν είναι αυτά καθ’ εαυτά ιερά, όταν τελειώση ο εορτασμός στην Αίθουσα Βασιλείας και διαλυθή η συνάθροισις, ο άρτος και ο οίνος μπορούν να παραληφθούν σπίτι και να χρησιμοποιηθούν κάποια άλλη ώρα ως κανονική τροφή.

Η σπουδαιότης αυτού του εορτασμού καταλήγει συνήθως στο να προσέρχωνται πολλά νέα πρόσωπα στην Αίθουσα Βασιλείας. Επομένως είναι μια ευκαιρία για ευχάριστη και εποικοδομητική συναναστροφή πριν και μετά τη συνάθροισι. Σε μέρη όπου πολλές εκκλησίες χρησιμοποιούν την ίδια αίθουσα, εκείνοι που είναι υπεύθυνοι για τις διευθετήσεις θα φροντίσουν να κάμουν από πριν τακτοποίησι γι’ αυτή την επικοινωνία. Μερικές φορές αυτές οι εκκλησίες μοιράζονται τη δαπάνη της ενοικιάσεως μιας χωριστής αιθούσης για μια από τις εκκλησίες έτσι ώστε να μπορέσουν όλες να συναθροισθούν σε μια λογική ώρα, για να γίνη η περιφορά των εμβλημάτων ύστερ’ από τη δύσι του ηλίου, χωρίς ωστόσο να υπάρξη μεγάλη βιασύνη.

Συχνά, ύστερ από την επιστροφή απ’ αυτή τη συνάθροισι στο σπίτι, μια οικογένεια μαρτύρων του Ιεχωβά θα δαπανήση χρόνο για να συζητήση τη σημασία της Αναμνήσεως. Αυτός ο άνετος στοχασμός επάνω στο ζήτημα του εορτασμού καθώς και οι Γραφικές αφηγήσεις της ιδρύσεώς του μπορούν να έχουν ένα καλό αποτέλεσμα και να τερματίσουν αυτή τη σημαντική και ευτυχισμένη βραδιά.

● Πώς εχρησιμοποιείτο η ‘κόπρος των περιστερών’, που αναφέρεται στο εδάφιο 2 Βασ. 6:25;—Χ.Φ., Η.Π.Α.

Αυτό το εδάφιο περιγράφει συνθήκες που υπήρχαν στην πόλι της Σαμάρειας, όταν είχε πολιορκηθή από τους Συρίους στη διάρκεια των ημερών του Ελισσαιέ. Διαβάζομε: «Έγινε δε πείνα μεγάλη εν Σαμάρεια· και ιδού, επολιόρκουν αυτήν, εωσού κεφαλή όνου επωλήθη δι’ ογδοήκοντα αργύρια, και το τέταρτον ενός κάβου κόπρου περιστερών, δια πέντε αργύρια.»—2 Βασ. 6:25.

Επομένως, μισό περίπου πάουντ ή 0,3 του λίτρου κόπρου άξιζε περίπου 2,38 δολλάρια. Αλλά το ερώτημα του πώς ο αγοραστής θα εχρησιμοποιούσε την κόπρο έχει συζητηθή ευρέως.

Μερικά άτομα ενόμισαν ότι η «κόπρος των περιστερών» πιθανόν να εννοή κάποιο φυτό και στηρίζουν αυτή την άποψι στα γεγονότα ότι οι Άραβες χρησιμοποιούν την έκφρασι «κόπρος στρουθίου» για ένα φυτό που τρώγουν πτωχοί άνθρωποι και ότι στην περιοχή της Σαμαρείας φύεται ένα φυτό που το όνομά του στη Λατινική σημαίνει «γάλα του πουλιού.» Εν τούτοις, δεν υπάρχει απόδειξις ότι οποιοδήποτε απ’ αυτά τα φυτά ήταν ποτέ γνωστό ως «κόπρος των περιστερών» ή ότι θα υπήρχαν διαθέσιμα εμφιαλωμένα για τους ανθρώπους που ήσαν πολιορκημένοι στη Σαμάρεια.

Αν αυτή η έκφρασις πρέπει να ληφθή κατά γράμμα, πώς μπορούσε να χρησιμοποιηθή η κόπρος της περιστεράς; Υπάρχει η γνώμη ότι αυτό το υλικό εχρησιμοποιείτο από πολύ καιρό από τους ανθρώπους στην Εγγύς Ανατολή ως λίπασμα. Είναι, όμως, απίθανον ότι άνθρωποι που αντιμετώπιζαν θάνατο από πείνα θα ενδιεφέροντο να λιπάνουν εσοδείες, οι οποίες δεν θα ήσαν διαθέσιμες προτού παρέλθουν μήνες.

Υπάρχει η πιθανότης να χρησιμοποιήθηκε η κόπρος των περιστερών για τροφή. Σε μια προσπάθεια να εκφοβίση τον λαό της Ιερουσαλήμ ο Ραβ-σάκης προειδοποίησε κάποτε ότι μια πολιορκία από τους Ασσυρίους θα ωδηγούσε στο «να φάγωσι την κόπρον αυτών, και να πίωσι το ούρον αυτών.» (2 Βασ. 18:27) Η σκέψις της βρώσεως κόπρου είναι αποκρουστική, αλλά το γεγονός ότι η πείνα ήταν τόσο μεγάλη ώστε γυναίκες έβρασαν κι έφαγαν τα ίδια τα παιδιά των δείχνει ότι έτρωγαν οτιδήποτε διαθέσιμο. (2 Βασ. 6:26-29) Μολονότι η κόπρος έχει λίγη θρεπτική αξία, άτομα που λιμοκτονούν τρώγουν συχνά οτιδήποτε για ν’ ανακουφίσουν τους πόνους της πείνας. Κατά τον Ιώσηπο, οι Ιουδαίοι, που είχαν πολιορκηθή από τους Ρωμαίους το 70 μ.Χ., έφαγαν κόπρο από «παλαιούς κοπρώνες κτηνών.» Και υπάρχει μία έκθεσις ότι στη διάρκεια μιας πείνας στην Αγγλία το 1316 μ.Χ. οι άνθρωποι έφαγαν «τα ίδια τα παιδιά των, και κόπρο σκυλιών, ποντικών και περιστερών.»

Ίσως η πιο αληθοφανής εξήγησις είναι ότι η κόπρος είχε χρησιμοποιηθή για καύσιμο. Ο προφήτης Ιεζεκιήλ είχε οδηγίες να περιγράψη τις εξίσου τρομερές συνθήκες πολιορκίας που επρόκειτο να επέλθουν στην Ιερουσαλήμ με το να μαγειρεύη το φαγητό του με κόπρο ως καύσιμο. (Ιεζ. 4:12-17) Ως την εποχή μας ακόμη, αποξηραμένη κόπρος ζώων, που μερικοί την ονομάζουν «σβουνιά,» χρησιμοποιείται ως καύσιμος ύλη σε μερικά μέρη της γης. Αν αυτή η άποψις για την κόπρο των περιστερών είναι ορθή, τότε η αφήγησις αναφέρει απλώς την τιμή της τροφής (σ’ αυτή την περίπτωσι μια κεφαλή όνου) καθώς και την τιμή της καυσίμου ύλης για το ψήσιμό της. Τα εδάφια που ακολουθούν δείχνουν ότι ο λαός δεν έτρωγε ακόμη ωμό κρέας.