Πρωτοπόροι της Αεροπορίας

«Είμαι πιλότος αεροπλάνων και μου άρεσε πάρα πολύ το “Ξύπνα!” 8 Μαρτίου 1999 που ασχολήθηκε με τις πτήσεις. Ωστόσο, έχω ένα ερώτημα. Γιατί δεν αναφέρθηκε ο Αλμπέρτο Σάντος-Ντιμόν; Ήταν ένας από τους πρώτους αεροπόρους».—Κ. Μπ., Ηνωμένες Πολιτείες.

Η ΚΥΡΙΑ σειρά άρθρων του Ξύπνα! 8 Μαρτίου 1999, με τίτλο «Πτήσεις—Πώς Άρχισαν; Πόσο Ασφαλείς Είναι;», περιέγραφε με συντομία την ιστορία της αεροπορίας. Μολονότι μεγάλο μέρος της ύλης ασχολήθηκε με τα επιτεύγματα των Αμερικανών Γουίλμπερ και Όρβιλ Ράιτ, αυτά τα δυο αδέλφια δεν ήταν οι μόνοι που πειραματίστηκαν με ιπτάμενες μηχανές βαρύτερες του αέρα στις αρχές του αιώνα μας. Ας θυμηθούμε μερικούς ακόμη πρωτοπόρους της αεροπορίας.

• Ο Αλμπέρτο Σάντος-Ντιμόν γεννήθηκε στις 20 Ιουλίου 1873 στην πολιτεία Μίνας Ζεράις της Βραζιλίας. Όταν ήταν έφηβος, η οικογένειά του μετακόμισε στο Παρίσι. Εκεί ο Σάντος-Ντιμόν σπούδασε φυσική, χημεία, μηχανική και ηλεκτρολογία. Η φιλοδοξία του ήταν να πετάξει, και μεταξύ των ετών 1898 και 1905 κατασκεύασε 11 αερόπλοια και πέταξε με αυτά.

Τον Οκτώβριο του 1906, ο Σάντος-Ντιμόν πραγματοποίησε τελικά το όνειρό του να πετάξει με ένα αεροσκάφος βαρύτερο του αέρα. Σε αντίθεση με μερικά άλλα πρωτόγονα αεροπλάνα, τα οποία χρειάζονταν καταπέλτη για να εκτοξευτούν, το αεροσκάφος του Σάντος-Ντιμόν, το 14-bis, απογειώθηκε χρησιμοποιώντας το δικό του σύστημα προώθησης. Η πτήση του Σάντος-Ντιμόν με το 14-bis, κατά την οποία καλύφτηκε απόσταση 60 μέτρων, θεωρείται η πρώτη επιτυχής πτήση μηχανοκίνητου αεροπλάνου βαρύτερου του αέρα στην Ευρώπη.

Τα επόμενα χρόνια, ο Σάντος-Ντιμόν λυπήθηκε όταν είδε το αεροπλάνο να γίνεται εργαλείο καταστροφής. Πράγματι, λέγεται ότι η απογοήτευσή του για τη χρησιμοποίηση των αεροπλάνων στον πόλεμο τον οδήγησε στην αυτοκτονία το 1932. Όπως και αν έχουν τα πράγματα, το όνομα του Σάντος-Ντιμόν έχει συνδεθεί άρρηκτα με την ιστορία της αεροναυτικής.

• Ο Γκούσταβ Γουάιτχεντ γεννήθηκε στο Λόιτερσχάουζεν της Γερμανίας την 1η Ιανουαρίου 1874. Επειδή ενδιαφερόταν πάρα πολύ για την αεροπορία, οι συμμαθητές του τού είχαν δώσει το παρατσούκλι «ο ιπτάμενος». Σε ηλικία 13 ετών ο Γκούσταβ έμεινε ορφανός και, μολονότι μετακινούνταν από τόπο σε τόπο τα επόμενα χρόνια, ποτέ δεν έχασε το πάθος του για τις πτήσεις. Ο νεαρός Γκούσταβ μαθήτευσε για λίγο δίπλα στον διάσημο Γερμανό αεροπόρο Ότο Λίλιενταλ. Κατόπιν, το 1894, εγκαταστάθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Όπως αναφέραμε στο Ξύπνα! 8 Μαρτίου 1999, μερικοί υποστηρίζουν ότι το 1901 ο Γουάιτχεντ έκανε την πρώτη ελεγχόμενη πτήση διαρκείας στον κόσμο με ιπτάμενη μηχανή βαρύτερη του αέρα. Ωστόσο, δεν υπάρχουν φωτογραφίες που να αποδεικνύουν αυτόν τον ισχυρισμό. Είναι αξιοσημείωτο ότι ο τύπος δεν κατανόησε αμέσως τη σημασία των πρώτων εξελίξεων στον τομέα της αεροπορίας, ακόμη και όταν οι αδελφοί Ράιτ έκαναν τη δική τους πτήση. Πράγματι, σύμφωνα με το περιοδικό Θαυμαστής των Πτήσεων (Air Enthusiast), «χρειάστηκε να φτάσουμε στο 1910 προκειμένου να κορυφωθεί το ενδιαφέρον του κοινού για αυτή τη “νέα τεχνολογία” και να αρχίσουν οι άνθρωποι να συνειδητοποιούν ότι μπορούσαν να πετάξουν».

• Ο Σάμιουελ Πίρποντ Λάνγκλεϊ, γραμματέας του Σμιθσόνειου Ινστιτούτου στην Ουάσινγκτον, D.C., ήταν αστρονόμος και φυσικός. Το 1896 κατασκεύασε ένα ατμοκίνητο αεροπλάνο το οποίο πραγματοποίησε μη επανδρωμένη πτήση 1.200 μέτρων ώσπου τελείωσαν τα καύσιμά του.

Φυσικά, οι ατμομηχανές είναι πολύ βαριές και διαπιστώθηκε ότι δεν ήταν καθόλου πρακτικές για τις πτήσεις. Γι’ αυτό, ο βοηθός του Λάνγκλεϊ, ο Τσαρλς Μ. Μάνλι, σχεδίασε έναν κινητήρα βάρους 57 κιλών και ισχύος 53 ίππων, ο οποίος θα ήταν καταλληλότερος. Έτσι κατασκευάστηκε ένα πολύ πιο αποδοτικό αεροπλάνο, που ο Λάνγκλεϊ το ονόμασε Αεροδρόμο. Στις 7 Οκτωβρίου 1903, ο Μάνλι κάθησε στα χειριστήρια του αεροπλάνου ενώ ο Λάνγκλεϊ το εκτόξευσε με καταπέλτη από μια πλωτή εξέδρα. Κατόπιν βυθίστηκε στον ποταμό Ποτόμακ. Και η επόμενη προσπάθεια, που έγινε ύστερα από δύο μήνες, υπήρξε ανεπιτυχής. Απογοητευμένος, ο Λάνγκλεϊ εγκατέλειψε τα σχέδιά του.

Παρά τις αποτυχίες του, ο Λάνγκλεϊ συνέβαλε πολύ στην πρόοδο της αεροπορίας. Το 1914, οχτώ χρόνια μετά το θάνατό του, έγιναν αρκετές τροποποιήσεις στον Αεροδρόμο, ο οποίος πέταξε με επιτυχία στο Χάμοντζπορτ της Νέας Υόρκης με πιλότο τον Γκλεν Χ. Κέρτις.

Αυτοί είναι λίγοι μόνο από τους πολλούς πρωτεργάτες της αεροναυτικής στις αρχές του 20ού αιώνα. Σήμερα, εκατοντάδες χιλιάδες αεροπλάνα διαφόρων μεγεθών διασχίζουν τους ουρανούς. Όλα αυτά χρωστούν την ύπαρξή τους—και μέρος της επιτυχίας τους—στους πρωτοπόρους της αεροπορίας.

[Εικόνες στη σελίδα 19]

Ο Αλμπέρτο Σάντος-Ντιμόν και το αεροπλάνο του, το «14-bis»

[Ευχαριστίες]

Culver Pictures

North Wind Picture Archives

[Εικόνες στη σελίδα 20]

Ο Γκούσταβ Γουάιτχεντ και ένα αντίγραφο της βαρύτερης του αέρα ιπτάμενης μηχανής του

[Ευχαριστίες]

Flughistorische Forschungsgemeinschaft Gustav Weisskopf

[Εικόνες στη σελίδα 20]

Ο Σάμιουελ Π. Λάνγκλεϊ και ο «Αεροδρόμος» του

[Ευχαριστίες]

Dictionary of American Portraits/Dover

Φωτογραφία U.S. National Archives