Στρες—«Ο Σιωπηλός Φονιάς»

«Το πρώτο σύμπτωμα που αντιλήφθηκα ήταν έντονη πίεση. Άρχισε κοντά στο στέρνο· ανέβηκε απότομα στους ώμους μου, στον αυχένα και στο σαγόνι· και έπειτα ξεχύθηκε στα δυο μου μπράτσα. Ένιωθα λες και ένας ελέφαντας είχε προσγειωθεί στο στήθος μου. Μόλις και μετά βίας ανέπνεα. Άρχισα να ιδρώνω. Με έπιασαν κράμπες στο στομάχι και κατόπιν φοβερή ναυτία. . . . Αργότερα, καθώς οι νοσοκόμες με έβαζαν στο κρεβάτι του νοσοκομείου, θυμάμαι ότι είπα εμβρόντητος: “Παθαίνω καρδιακή προσβολή”. Ήμουν σαράντα τεσσάρων χρονών».

ΣΤΟ βιβλίο του Κάντε το Στρες Δύναμη (From Stress to Strength), ο Δρ Ρόμπερτ Σ. Έλιοτ περιγράφει με τα παραπάνω λόγια την πάλη που είχε με το θάνατο πριν από 20 και πλέον χρόνια. Νωρίτερα εκείνο το πρωί είχε παρακολουθήσει ένα συνέδριο και είχε εκφωνήσει μια ομιλία—η ειρωνεία είναι ότι το θέμα της ομιλίας ήταν οι καρδιακές προσβολές. Ξαφνικά, ο Δρ Έλιοτ, ο οποίος είναι καρδιολόγος, βρέθηκε, όπως λέει ο ίδιος, «μέσα στη μονάδα εντατικής παρακολούθησης καρδιοπαθών, αλλά σε λάθος πλευρά—πάνω σε ένα κρεβάτι». Σε τι αποδίδει την απρόσμενη κρίση που πέρασε; «Εσωτερικά», λέει ο Δρ Έλιοτ, «οι δικές μου σωματικές αντιδράσεις στο στρες με σκότωναν».a

Όπως δείχνει καθαρά η εμπειρία του Δρ Έλιοτ, το στρες μπορεί να έχει απειλητικές για τη ζωή επιπτώσεις. Μάλιστα, στις Ηνωμένες Πολιτείες, έχει συνδεθεί με ορισμένες από τις κύριες αιτίες θανάτου. Οι συνέπειες του στρες μπορεί να συσσωρεύονται αθόρυβα με το πέρασμα του χρόνου και κατόπιν να αναδυθούν χωρίς προειδοποίηση. Γι’ αυτό, δικαιολογημένα αποκαλείται το στρες «ο σιωπηλός φονιάς».

Είναι ενδιαφέρον ότι εκείνοι που έχουν προσωπικότητα τύπου Α—η οποία χαρακτηρίζεται από ανυπομονησία, επιθετικότητα και ανταγωνιστικότητα—δεν είναι οι μόνοι ευάλωτοι σε προβλήματα υγείας που σχετίζονται με το στρες. Εκείνοι που έχουν φαινομενικά γαλήνια προσωπικότητα ίσως κινδυνεύουν επίσης, ειδικά αν η ηρεμία τους είναι απλώς ένα εύθραυστο προσωπείο, σαν ένα χαλαρά τοποθετημένο καπάκι πάνω σε μια χύτρα ταχύτητας. Ο Δρ Έλιοτ πιστεύει ότι αυτό αληθεύει στην περίπτωσή του. Τώρα προειδοποιεί τους άλλους: «Μπορεί να σωριαστείτε νεκρός σήμερα—χωρίς να γνωρίζετε ότι επί χρόνια είχατε μια ωρολογιακή βόμβα δεμένη στην καρδιά σας».

Αλλά η καρδιακή προσβολή και ο ξαφνικός θάνατος δεν είναι τα μοναδικά προβλήματα που έχουν συνδεθεί με το στρες, όπως θα δείξει το επόμενο άρθρο.

[Υποσημειώσεις]