Ο Ελεισά και η Αρχαία Ελλάδα

Ο Ελεισά ήταν γιος του Ιαυάν και κεφαλή οικογένειας, από τον οποίον «εμοιράσθησαν αι νήσοι [οι πληθυσμοί των νησιών (ΜΝΚ)] των εθνών εις τους τόπους αυτών». (Γένεσις 10:4, 5· 1 Χρονικών 1:7) Η μόνη άλλη περίπτωση στην οποία αναφέρεται ο Ελεισά στην Αγία Γραφή, βρίσκεται στο θρήνο που απευθύνεται στην Τύρο, όπου το όνομα αυτό εμφανίζεται ως μια χώρα ή περιοχή που είχε εμπορικές συναλλαγές με την Τύρο. Η Τύρος παριστάνεται μ’ ένα συμβολικό πλοίο, του οποίου τα εξαρτήματα προέρχονται από πολλά έθνη, και οι ‘νήσοι του Ελεισά’ προμηθεύουν το ‘κυανούν και πορφυρούν’ απ’ το οποίο γίνονταν το στέγαστρο για το κατάστρωμα του πλοίου (ίσως ένα είδος τέντας για την προστασία από τον ήλιο και από τη βροχή).—Ιεζεκιήλ 27:1-7.

Εκφράστηκαν πολλές απόψεις σχετικά με το ποια περιοχή κατοίκησαν οι απόγονοι του Ελεισά. Μερικοί συνδέουν τον Ελεισά με την πόλη της Καρχηδόνας, επειδή αυτή που την ίδρυσε, σύμφωνα με την παράδοση, ήταν η βασίλισσα Διδώ, που ονομαζόταν επίσης και «Έλισσα». Η Καρχηδόνα, ωστόσο, ήταν φοινικική αποικία και κατά συνέπεια δεν έχει σχέση με τον Ιαυάν και τους γιους του. Αιγυπτιακά έγγραφα και σφηνοειδείς επιγραφές των Χετταίων αναφέρουν κάποια χώρα που ονομαζόταν Αλασία, αλλά, η ακριβής της τοποθεσία δεν είναι βέβαιη αν και μερικοί συνδέουν αυτό το μέρος με το νησί της Κύπρου και άλλοι με μια περιοχή της βόρειας Συρίας κοντά στην Κιλικία. Όπως και να ‘χει το πράγμα, η Κύπρος αντιπροσωπεύεται από έναν άλλο γιο του Ιαυάν, τον Κιττείμ (Γένεσις 10:4), και αναφέρεται ξεχωριστά από τον Ελεισά στο εδάφιο Ιεζεκιήλ 27:6.

Πολλοί σχολιαστές θεωρούν πιο κατάλληλη κάποια τοποθεσία που να σχετίζεται περισσότερο με την ίδια την Ελλάδα. Ο Ιουδαίος ιστορικός του πρώτου αιώνα, Ιώσηπος, συνέδεσε το όνομα Ελεισά με τους Αιολείς, οι οποίοι ανήκαν στα παρακλάδια από τα οποία προήλθαν οι Έλληνες. Στις μέρες του Ιεζεκιήλ το όνομα Αιολίς έφτασε να προσδιορίζει μόνο ένα μέρος της δυτικής ακτής της Μικράς Ασίας. Το όνομα της περιοχής της Ίλιδας στη βορειοδυτική ακτή της Πελοποννήσου παρουσιάζει κάποια ομοιότητα με το όνομα Ελεισά. Οι Έλληνες ίδρυσαν επίσης, όπως είναι γνωστό, αποικίες στη νότια Ιταλία και στο νησί της Σικελίας, και το Αραμαϊκό Ταργκούμ, σχολιάζοντας το εδάφιο Ιεζεκιήλ 27:7, προσδιορίζει τον Ελεισά ως «επαρχία της Ιταλίας». Όλες αυτές οι τοποθεσίες ταιριάζουν με την αφήγηση του Ιεζεκιήλ, από την άποψη ότι παράγουν την ακριβή πορφυρή χρωστική ουσία, αλλά τίποτε το απόλυτο δεν μπορεί να λεχτεί σχετικά με το αν σίγουρα έχουν σχέση με τον Ελεισά. Το μόνο που μπορούμε να πούμε είναι ότι οι αποδείξεις υποδεικνύουν την Ελλάδα μάλλον ως πιθανή τοποθεσία παρά τη βόρεια Αφρική ή την Κύπρο. Είναι επίσης λογικό ότι οι απόγονοι του Ελεισά μπορεί να μην εγκαταστάθηκαν μόνιμα κάπου αλλά, με το πέρασμα των αιώνων, να άλλαζαν ή να επέκτειναν την περιοχή που κατοικούσαν, με αποτέλεσμα, σε διαφορετικές χρονικές περιόδους, να δοθεί το όνομα Ελεισά σε διαφορετικές περιοχές.