Μια Πόλη που Έχτισε ο Μέγας Αλέξανδρος
ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ. Η πόλη πήρε το όνομά της από τον Μέγα Αλέξανδρο, ο οποίος έδωσε εντολή να κτιστεί το έτος 332 π.Χ. Με τον καιρό έγινε η κυριότερη πόλη της Αιγύπτου και όταν κυβερνούσαν οι Πτολεμαίοι, βασιλιάδες της Αιγύπτου στην ελληνιστική περίοδο, η Αλεξάνδρεια έγινε πρωτεύουσα της Αιγύπτου. Παρέμεινε πρωτεύουσα μέχρι τότε που περιήλθε κάτω από την εξουσία της Ρώμης, το 30 π.Χ., και χρησίμευσε ως διοικητικό κέντρο της Αιγύπτου κατά τη ρωμαϊκή και τη βυζαντινή εποχή, ως τον καιρό της κατάκτησής της από τους Άραβες τον έβδομο αιώνα μ.Χ.
Η σημερινή Αλεξάνδρεια (που στα αραβικά ονομάζεται Αλ-Ισκεντερίγια) βρίσκεται εκεί που ήταν και η αρχαία πόλη και είναι θαλάσσιο λιμάνι αλλά δεν έχει πια την παλιά της λαμπρότητα.
Η τοποθεσία της ήταν πολύ καλά διαλεγμένη. Στα δυτικά του δέλτα του Νείλου, που απλώνεται σαν βεντάλια κοντά στη Μεσόγειο βρίσκεται η λίμνη Μαρεώτις κι ένας στενός ισθμός που τη χωρίζει από τη θάλασσα. Η Αλεξάνδρεια ήταν χτισμένη πάνω σ’ αυτή τη λωρίδα ξηράς όπου προηγουμένως βρισκόταν το μικρό χωριό Ρακώτις. Εφόσον η λίμνη Μαρεώτις τότε ήταν συνδεμένη με τον Κανωπικό κλάδο του Νείλου (μια από τις εφτά εκβολές που είχε παλιά ο ποταμός Νείλος, η οποία βρισκόταν στο πιο δυτικό σημείο) αυτό σήμαινε ότι η πόλη χρησίμευε ως λιμάνι κι από τις δυο πλευρές του ισθμού, για να ελλιμενίζονται, προς βορρά τα πλωτά σκάφη του ωκεανού και προς νότον τα αιγυπτιακά πλοία που ταξίδευαν στο Νείλο. Βόρεια της πόλης, σε μικρή απόσταση μέσα στη Μεσόγειο, βρίσκεται το μικρό νησί Φάρος, όπου είχε χτιστεί ένας μώλος δηλαδή δρόμος μέσα από τη θάλασσα που ένωνε τη στεριά με το κέντρο του νησιού και ονομαζόταν Επταστάδιον (που σημαίνει «Εφτά Στάδια»· αυτό ήταν το μήκος του δρόμου [περίπου εφτά όγδοα του ρωμαϊκού μιλίου ή 1,3 χιλιόμετρα]). Αυτός ο δρόμος χρησίμευε επίσης για να χωρίζει το λιμάνι σε δυο μεγάλα κλειστά λιμάνια. Στα ανατολικά του νησιού Φάρος, χτίστηκε ένας φάρος ύψους περίπου 120 μέτρων ο οποίος θεωρούνταν ένα από τα εφτά θαύματα του αρχαίου κόσμου.
Η Αλεξάνδρεια που είχε μήκος περίπου 24 χιλιόμετρα και πλάτος μόνο 1,5 περίπου, είχε πολύ καλή ρυμοτομία, ήταν χωρισμένη σε οικοδομικά τετράγωνα με ίσιους, φαρδείς δρόμους, σε μερικούς από τους οποίους υπήρχαν φυτεμένες δενδροστοιχίες. Λέγεται ότι το ένα τρίτο της περιοχής καταλαμβανόταν από παλάτια και από δημόσιους χώρους. Η λαμπρότητά της και τα μεγαλοπρεπή κτίριά της εγκωμιάστηκαν από αρχαίους συγγραφείς. Ιδιαίτερα φημισμένη ήταν η μεγάλη βιβλιοθήκη της που υπαγόταν στο «Μουσείο» της Αλεξάνδρειας, ένα είδος πανεπιστημίου που υποστηριζόταν οικονομικά από την πολιτεία, όπου λόγιοι από πολλές χώρες μελετούσαν όλους τους κλάδους των τεχνών και των επιστημών. Η βιβλιοθήκη ιδρύθηκε και επεκτάθηκε όταν κυβερνούσαν οι δυο πρώτοι Πτολεμαίοι, που επιδίωξαν να συγκεντρώσουν αντίτυπα όλων των βιβλίων που ήταν γραμμένα στα ελληνικά και στα λατινικά. Τελικά, όπως λένε, η βιβλιοθήκη έφτασε να έχει στην κατοχή της περίπου 900.000 τόμους ή ρόλους παπύρου. Ωστόσο, η βιβλιοθήκη υπέστη μεγάλη ζημιά την εποχή του Ιούλιου Καίσαρα και τελικά, καταστράφηκε από τους Άραβες τον έβδομο αιώνα μ.Χ.
Εδώ στην Αλεξάνδρεια έγινε η πρώτη μετάφραση των Εβραϊκών Γραφών: η ελληνική μετάφραση των Εβδομήκοντα που έγινε από Ιουδαίους της Αλεξάνδρειας και η οποία προφανώς άρχισε στη διάρκεια της βασιλείας του Πτολεμαίου του Φιλάδελφου (285-246 π.Χ.).
Η Αγία Γραφή δίνει ελάχιστες πληροφορίες για την Αλεξάνδρεια. Μερικοί απ’ αυτούς που φιλονικούσαν με τον Στέφανο πριν από τη δίκη του ήταν ‘Αλεξανδρινοί’ ή Ιουδαίοι από την Αλεξάνδρεια. Η Αλεξάνδρεια επίσης ήταν η γενέτειρα πόλη του εύγλωττου Απολλώ, ο οποίος ήταν ικανός ομιλητής. Και δυο από τα πλοία με τα οποία ταξίδεψε ως δέσμιος ο Παύλος με προορισμό τη Ρώμη, ήταν από την Αλεξάνδρεια· χωρίς αμφιβολία ήταν μεγάλα πλοία που ανήκαν στον σπουδαίο αλεξανδρινό στόλο και χρησίμευαν για τη μεταφορά δημητριακών, πλοία που διέσχιζαν τη Μεσόγειο θάλασσα για το Ποτσουόλι της Ιταλίας, αν και μερικές φορές έκαναν παραλιακά ταξίδια στα λιμάνια της Μικράς Ασίας.—Πράξεις 6:9· 18:24, ΜΝΚ· 27:6· 28:11.
Πότε ή με ποιο τρόπο έφτασε ο Χριστιανισμός στην Αλεξάνδρεια, είναι άγνωστο. Η παράδοση λέει ότι αυτό οφείλεται στον ευαγγελιστή Μάρκο· δεν υπάρχουν όμως αποδείξεις. Το δεύτερο αιώνα μ.Χ. υπήρχε εκεί ένα σημαντικό κέντρο ερευνών γύρω από το Χριστιανισμό όπου δυο από τους ηγέτες του, ο Κλήμης και ο μαθητής του, Ωριγένης, έχουν δώσει πολύτιμες επιβεβαιώσεις για την κανονικότητα των συγγραμμάτων των Χριστιανικών Ελληνικών Γραφών. Παρόμοια μαρτυρία δίνεται και από το μεταγενέστερο επίσκοπο της Αλεξάνδρειας, Αθανάσιο, τον τέταρτο αιώνα μ.Χ.