Ελληνική και Ρωμαϊκή Αρχιτεκτονική και Βωμοί

Η ελληνική αρχιτεκτονική εισήλθε στην «χρυσή της εποχή» τον έβδομο αιώνα και κράτησε μέχρι τον τέταρτο αιώνα π.Χ. Η Αθήνα έγινε τοποθεσία μεγαλοπρεπών ναών και κτιρίων που χτίστηκαν προς τιμή των θεών των Ελλήνων, περιλαμβανομένου του Παρθενώνα, του Ναού της Απτέρου Νίκης, και του Ερέχθειου· ενώ στην Κόρινθο ο Ναός του Απόλλωνα και η απέραντη αγορά ήταν εξέχοντα μέρη. Το ύφος της αρχιτεκτονικής χαρακτηρίζεται γενικά από τους τρεις κύριους ρυθμούς των ωραίων ελληνικών κιόνων που αναπτύχθηκαν: Τον Δωρικό, τον Ιονικό, και τον Κορινθιακό.

Οι Ρωμαίοι όφειλαν πολλά στους Έλληνες όσον αφορά το αρχιτεκτονικό ύφος. Η ρωμαϊκή αρχιτεκτονική γενικά εξυπηρετούσε πρακτικούς σκοπούς αντίθετα με την ελληνική, της οποίας δεν είχε την λεπτή ωραιότητα. Επίσης ωφελήθηκαν από τους Ετρούσκους, οι οποίοι ήταν φημισμένοι για τις αυθεντικές αψίδες τους που τις έφτιαχναν με σφηνοειδείς πέτρες. Τον έκτο αιώνα π.Χ. τέτοιες αυθεντικές αψίδες χρησιμοποιήθηκαν με έναν πολύ εντυπωσιακό τρόπο στην κατασκευή των περίφημων αποχετεύσεων της Ρώμης. Στους Ρωμαίους αρχιτέκτονες πρέπει επίσης να αποδοθεί η αξιοποίηση της διπλής αψίδας και του τρούλου, που και τα δυο τα χρησιμοποίησαν για να κατασκευάσουν πελώριες ροτόντες χωρίς στύλους καθώς και ευρύχωρες αίθουσες. Οι Έλληνες οικοδόμοι είχαν χτίσει μεγαλοπρεπή οικοδομήματα χωρίς την χρήση λάσπης ή τσιμέντου, και αυτό οφειλόταν στην ασύγκριτη ικανότητά τους και στην ακρίβεια τοποθέτησης και ένωσης των μαρμάρινων κομματιών που μεταχειρίζονταν. Οι Ρωμαίοι οικοδόμοι έκαναν χρήση ηφαιστειογενούς χώματος συνδυασμένου με ασβέστη το οποίο ονόμαζαν pozzolana (ποτσολάνα), ένα υδραυλικό τσιμέντο με μεγάλη συνεκτική δύναμη. Χρησιμοποιώντας το pozzolana σαν λάσπη, οι Ρωμαίοι μπορούσαν να επεκτείνουν το πλάτος των αψίδων τους καθώς επίσης να κατασκευάσουν πολυώροφα οικοδομήματα, περιλαμβανομένου του τεράστιου τετραώροφου Κολοσσαίου, που χτίστηκε τον πρώτο αιώνα μ.Χ., και που είχε χωρητικότητα θέσεων για να εξυπηρετεί, σύμφωνα με διάφορους υπολογισμούς, από 40.000 έως 87.000 άτομα. Ανάμεσα στις πιο αξιόλογες ρωμαϊκές κατασκευές ήταν οι μεγάλοι στρατιωτικοί δρόμοι και τα έξοχα υδραγωγεία που χτίστηκαν συγκεκριμένα από τον τρίτο αιώνα π.Χ. και μετά. Ο απόστολος Παύλος έκανε αρκετή χρήση αυτών των ρωμαϊκών δρόμων και αναμφίβολα είδε το υδραγωγείο του Αυτοκράτορα Κλαυδίου όταν ταξίδευε κατά μήκος της Αππίας Οδού προς την Ρώμη.

Στη μετά Χριστόν εποχή, ο απόστολος Παύλος στην ομιλία του προς τους Αθηναίους αναφέρθηκε σε ένα βωμό αφιερωμένο ‘Στον Άγνωστο Θεό’. (Πράξεις 17:23) Είναι διαθέσιμες άφθονες ιστορικές πληροφορίες για να το επιβεβαιώσουν αυτό. Ο Απολλώνιος ο Τυανέας, ο οποίος επισκέφθηκε την Αθήνα κάποτε μετά τον Παύλο, έγραψε: «Είναι η πιο μεγάλη απόδειξη σοφίας και σοβαρότητας να λες καλά λόγια για όλους τους θεούς, ιδιαίτερα στην Αθήνα, όπου βωμοί στήνονται προς τιμή ακόμη και αγνώστων θεών». Ο γεωγράφος Παυσανίας στο έργο του η Περιγραφή της Ελλάδας το δεύτερο αιώνα μ.Χ. ανέφερε ότι στο δρόμο από το λιμάνι του κόλπου του Φαλήρου μέχρι την πόλη της Αθήνας είχε παρατηρήσει «βωμούς θεών ονομαζόμενων Αγνώστων καθώς και ηρώων». Μίλησε ακόμη και για ένα «βωμό Αγνώστων Θεών» στην Ολυμπία. Ένας παρόμοιος βωμός ανακαλύφθηκε το 1909 στην Πέργαμο στα περίβολα του ναού της Δήμητρας. Και στην Ρώμη στον Παλατίνο Λόφο υπάρχει ένας βωμός που χρονολογείται από το 100 π.Χ., με την επιγραφή «Αφιερωμένος σε ένα θεό ή θεά».