Όταν Μιλάει το Χρήμα

Με γνωρίζετε; Θα πρέπει, γιατί είμαι το πιο περιζήτητο περιουσιακό στοιχείο στο πρόσωπο της γης. Μπορεί να με αναγνωρίσει κανείς στα περισσότερα μέρη του κόσμου, ανεξάρτητα από τη γλώσσα. Ελάχιστοι σε οποιαδήποτε χώρα θα διανοούνταν να πάνε κάπου χωρίς εμένα. Πόλεμοι και το μήκος τους συχνά αποφασίζονται με βάση τη δικιά μου αφθονία και προσφορά.

Παιδιά απαγάγονται από τους γονείς τους για τα λύτρα που εγώ πληρώνω. Με παίρνουν με την απειλή του περιστρόφου ή με προσφέρουν ελεύθερα στους ανθρώπους που κάνουν ψεύτικες υποσχέσεις. Μερικές γυναίκες παντρεύονται εξαιτίας μου, άλλες παίρνουν διαζύγιο εξαιτίας μου. Μπορώ να διαλύσω οικογένειες και να φέρω μεγάλες συμφορές σ’ εκείνους που έχουν αγάπη για μένα. Κάποτε είδα έναν άνθρωπο να προδίνει τον καλύτερο φίλο που θα μπορούσε να έχει για 30 κομμάτια μου.

Πιθανόν οι άνθρωποι να έχουν κάνει περισσότερες βλάβες και μόνιμο κακό ο ένας στον άλλον στο όνομα μου απ’ όσο για οποιαδήποτε άλλη αιτία. Η αγάπη για μένα είναι αληθινά «ρίζα πάντων των κακών είναι η φιλαργυρία».—1 Τιμόθεο 6:10.

Το όνομα μου είναι Χρήμα! Ο Αμερικανός συγγραφέας Γουώσινκτον Ίρβιν, κάποτε με περιέγραψε σαν «το παντοδύναμο δολάριο, το σπουδαίο εκείνο αντικείμενο της παγκόσμιας αφοσίωσης που βλέπουμε σε όλη τη χώρα μας». Αλλά στη χώρα σας μπορεί να ονομάζομαι πέσο, λίρα, φράγκο, ή δραχμή. Όπως και αν με ονομάζουν υπάρχει πάντα η ασύνετη εκείνη και σχεδόν απαίσια αναζήτηση μου.

Σημαίνω διαφορετικά πράγματα για διαφορετικούς ανθρώπους. Είμαι τα χρήματα για τη δωροδοκία, τα χρήματα για την εξαγορά της σιωπής, και τα χρήματα για τον αντιλογισμό. Είμαι τα κλοπιμαία χρήματα, τα χρήματα δολοφονίας, και τα χρήματα του επιδόματος διατροφής. Είμαι τα χρήματα για τα ναρκωτικά, τα χρήματα για το ποτό, και τα χρήματα για τον καπνό. Αυτές δεν είναι παρά λίγες χρήσεις μου, οι οποίες μπορεί να καταλήξουν στην απώλεια πολλών υπάρξεων και μελών. Για άλλους, είμαι τα αναγκαία, αλλά πάντοτε μετά δυσκολίας, χρήματα των καθημερινών εξόδων—μερικοί με κατηγορούν ότι έχω φτερά με τα οποία φεύγω μακριά. Εκείνοι που έχουν μεγάλη αγάπη για μένα διεγείρονται με ονειροπολήσεις δόξας, πλούτου και ευτυχίας. Αλλά αλίμονο, ακόμη και όταν μερικοί άνθρωποι θα έχουν συσσωρεύσει μεγάλη ποσότητα από εμένα, ανακαλύπτουν, προς λύπη τους, ότι δεν έχω φέρει την αληθινή ευτυχία που φαντάζονταν, γι’ αυτό το ποσοστό αυτοκτονίας ανάμεσα τους είναι συγκλονιστικό. Ολόκληροι τόμοι έχουν γραφτεί για να δείξουν ότι δεν είμαι η πανάκεια που ανέμεναν οι άνθρωποι από εμένα.

Σήμερα δεν είμαι όπως στο παρελθόν. Τα εξωτερικά μου χαρακτηριστικά μπορεί να άλλαξαν. Ήδη στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, το Υπουργείο Οικονομικών εξετάζει την ιδέα να κάνει μερικές αλλαγές στην εμφάνιση μου, όπως να με εκτυπώνει σε διαφορετικά χρώματα χαρτιού για να καταπολεμηθούν τα πλαστά χαρτονομίσματα. Με τις τελευταίες τεχνολογικές εξελίξεις στην εκτύπωση, μπορούν τώρα να με αντιγράψουν τόσο τέλεια, ώστε ακόμη και το εξασκημένο μάτι να μην μπορεί να με διακρίνει και να μην μπορεί να με ξεχωρίσει παρά με πολύ μεγάλη δυσκολία. Όποιο χρώμα κι αν έχω, όμως, δεν έχει γίνει ευκολότερο να με αποκτήσει κανείς.

Αλλά οι πραγματικά συνταρακτικές αλλαγές που έχετε δει, έχουν να κάνουν με την αξία μου. Έχουν να κάνουν με τον αντιπληθωρισμό και τον πληθωρισμό. Όταν πληθωρίζομαι, τότε η αξία μου αντιπληθωρίζεται. Αυτά που πληθωρίζονται δεν είναι μόνο οι ανησυχίες σας και οι φροντίδες σας, αλλά επίσης και οι δαπάνες των ειδών με τα οποία με ανταλλάσσετε. Έτσι, αυτό που μερικά χρόνια πριν μπορούσατε να αγοράσετε με ένα ή λίγα από μένα, σήμερα το αγοράζετε με πολλά.

Πολλοί από σας δεν θα θυμάστε τι έγινε στο έτος 1908, αλλά σε μένα φαίνεται σαν να ήταν χτες. Στη φαντασία σας θα πρέπει να κάνετε συγκρίσεις αγοράς. Σας αρέσει το ρύζι; Το έτος εκείνο (σε χρήματα των ΗΠΑ) πέντε κιλά κόστιζαν 65 σεντς. Ένα κάνιστρο με δυόμισι κιλά καφέ το αγοράζατε απλώς για 95 σεντς. Σας αρέσει να τρώτε το πρωί τηγανίτες και σιρόπι; Φανταστείτε πόσο λίγο στοίχιζε ένα δοχείο με δυόμισι κιλά σιρόπι—την εκπληκτικά χαμηλή τιμή του 1,89 δολαρίων. Σας αρέσει μήπως η καπνιστή ρέγγα; Τότε το βαλάντιο σας θα ευχαριστιόταν, όπως κι εσείς, να του αφαιρεθούν μόνο 87 σεντς για ένα κάδο των δυόμισι κιλών, ή 69 σεντς για έξι κιβώτια σολομό. Έξι δοχεία σούπα—θα μπορούσατε να διαλέξετε οποιαδήποτε σούπα, ακόμη και χελωνόσουπα—μόνο για 45 σεντς· ή ζαχαρωμένο καλαμπόκι, έξι δοχεία για 41 σεντς· ή έξι μεγάλα δοχεία ντομάτες για 60 σεντς. Μπορείτε να φανταστείτε ένα δοχείο με ένα κιλό αλατισμένα φιστίκια να στοιχίζουν μόνο 21 σεντς; Αυτά για να αναφέρουμε λίγα μόνο.

Ίσως η κυρία να έχει διάθεση να αγοράσει έπιπλα για την κρεβατοκάμαρα. Πιθανόν ένα μπρούντζινο κρεβάτι; Πώς σας φαίνεται η τιμή των 16,45 δολαρίων; Εάν δεν σας αρέσει το μπρούντζινο φέτος, τότε τι θα λέγατε γι’ αυτό το υπέροχο σετ των τριών τεμαχίων—ένας μπουφές με καθρέφτη και τέσσερα συρτάρια, ένα νιπτήρα που ταιριάζει, και κρεβάτι από πλήρη οξιά, όλα αυτά στη χαμηλή, πολύ χαμηλή τιμή των 14,95 δολαρίων; Πραγματικά ένα πολύ μικρό ποσό σε σύγκριση με τις σημερινές τιμές. Μήπως εσείς ή οποιοδήποτε μέλος της οικογένειας σας παίζετε πιάνο; Τότε να ένα όμορφο πιάνο από μαόνι ή από καρυδιά που μπορείτε να το αποκτήσετε μόνο με 68 δολάρια. Ναι, βέβαια, όλα αυτά και πολλά, πολλά άλλα θα μπορούσατε να τα έχετε αγοράσει τόσο εύκολα το έτος 1908.

Αλλά το έτος 1930 συνέβηκαν πολύ δραστικές αλλαγές στην αγοραστική μου αξία. Η αξία μου έπεσε ακριβώς στη μισή που είχε το 1908. Σαν χαρτονόμισμα τού ενός δολαρίου, τώρα είχα αξία 50 σεντς. Ο πληθωρισμός που είχε να κάνει με μένα και ο αντιπληθωρισμός της αξίας μου βρισκόταν τώρα σε μια ασυγκράτητη πορεία. Μέχρι το έτος 1960, είχα αντιπληθωριστεί στα 28 σεντς. Μέχρι το έτος 1982, στα εννιά σεντς. Και μέχρι το έτος 2000, αναμένεται ότι θα έχω υποβιβαστεί στην τιμή των τεσσάρων απλώς σεντς.

Καθώς συνέβαιναν αυτά στην Αμερική, η Γερμανία αντιμετώπιζε κι αυτή τα οικονομικά της προβλήματα. Πριν από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η αξία του Γερμανικού μάρκου ήταν στα ύψη. Αλλά μέχρι το έτος 1923, εγώ, σαν Γερμανικό μάρκο, είχα αντιπληθωριστεί τόσο πολύ στην αξία μου, ώστε ένα καροτσάκι γεμάτο από μένα δεν θα μπορούσε να αγοράσει ούτε μία εφημερίδα. Οι άνθρωποι εξαργύρωναν 20χρονες ασφάλειες ζωής για ένα μόνο καρβέλι ψωμί. Αυτό που μπορούσε να αγοράσει κανείς με ένα Αμερικάνικο δολάριο, χρειάζονταν ένα τρισεκατομμύριο αντίστοιχες Γερμανικές χρηματικές μονάδες. Όταν κυκλοφόρησε το χαρτονόμισμα του ενός τρισεκατομμυρίου μάρκων για να γίνονται πιο εύκολα οι οικονομικές συναλλαγές, τόσο πολύ είχε πληθωριστεί η αξία του που μερικοί ούτε νοιάζονταν καν να πάρουν ρέστα. Τελικά χρειάστηκε ένα τελείως νέο νομισματικό σύστημα για να φέρει το έθνος σε κάποιο βαθμό σταθερότητας.

Σ’ όλο τον κόσμο, οι άνθρωποι έθεταν την εμπιστοσύνη τους σε μένα. Νόμιζαν ότι αν θα αποκτούσαν εμένα, αυτό θα ήταν η θεραπεία για όλα τα προβλήματα τους. Στο τέλος δεν αποδείχτηκα τίποτα τέτοιο. Δεν είμαι παρά ένα κομμάτι χαρτί ή λίγα μεταλλικά κέρματα. Αξίζω τόσο όσο αυτά που μπορώ να αγοράσω. Όταν χαθεί η αγοραστική μου αξία, τότε δεν αξίζω τίποτα. Ξαναθυμάμαι αυτά που έλεγε κάποτε ο σοφός εκείνος βασιλιάς που ονομαζόταν Σολομών: «Τα χρήματα σου μπορούν να φύγουν σε μια στιγμή, σαν να είχαν βγάλει φτερά και να πέταξαν μακριά όπως ο αετός». (Παροιμίες 23:5, Σημερινή Αγγλική Μετάφραση) Πόσο ειρωνικό είναι το γεγονός ότι ο αετός, με τις φτερούγες απλωμένες έτοιμος να πετάξει, είναι εκτυπωμένος πάνω μου, στο Αμερικανικό δολάριο. Θα μπορούσε να λέει με το δικό του άφωνο τρόπο, ‘Πρόσεχε, εσύ που με κυνηγάς! Θα πετάξω μακριά σου’.

Επειδή είμαι ασύλληπτο, ένα περιουσιακό στοιχείο που πολλοί αγωνίζονται σκληρά για να αποκτήσουν, φαίνεται ότι θα πρέπει να λαμβάνεται μεγάλη φροντίδα σχετικά με τον τρόπο που δαπανιέμαι. Αν σας ενδιαφέρει το ποσό του λογαριασμού, καθώς προχωρείτε με το καροτσάκι σας ανάμεσα στους διαδρόμους της υπεραγοράς, αλλά απογοητεύεστε όταν παραβάλλετε την απόδειξη που σας δίνουν στο ταμείο με τα χρήματα που έχετε για τη δαπάνη, τότε πάρτε θάρρος. Ο λογαριασμός για τα τρόφιμα δεν είναι το ίσιο όπως ο λογαριασμός της υπεραγοράς. Πόσα πράγματα που δεν είναι τρόφιμα αγοράσατε—χαρτιά, σαπούνια και απορρυπαντικά, χρειώδη για την τουαλέτα και για τον καλλωπισμό, για να αναφέρουμε λίγα μόνο;

Επειδή έχω περάσει μια ολόκληρη ζωή στα χέρια και στις τσέπες αγοραστών κάθε είδους, σοφών και ασύνετων, ανθρώπων που έχουν ειδικευθεί και νοιάζονται για το τι θα ξοδέψουν και κοινών ανθρώπων, έχω σταχυολογήσει μερικές ωφέλιμες πληροφορίες για σας, ώστε να με αποταμιεύετε. Μερικές από αυτές θα μπορούσαν να σας βοηθήσουν. Να τι λένε οι ειδικοί.

Κάνετε έναν κατάλογο από αυτά που χρειάζεται να αγοράσετε προτού πάτε για ψώνια και προσκολληθείτε σ’ αυτόν τον κατάλογο. Ποτέ μην αγοράζετε τρόφιμα όταν είστε πεινασμένος. Το στομάχι σας μπορεί να αποδειχτεί ότι θα είναι μεγαλύτερο από τη χωρητικότητα της τσέπης σας. Μην παίρνετε τα παιδιά σας μαζί για ψώνια, εκτός αν είστε πρόθυμοι να αντιμετωπίσετε τη σκηνή που θα μπορούσε να γίνει στο ταμείο, όταν θα αρνιέστε να προστεθούν τα πράγματα αυτά που έβαλε μέσα στο καροτσάκι το παιδί σας την ώρα που εσείς κοιτάζατε αλλού. Και ίσως θα ήταν καλύτερα να μην πάρετε μαζί το σύζυγο σας—στις περισσότερες περιπτώσεις οι σύζυγοι έχουν τη φήμη ότι είναι αυθόρμητοι αγοραστές.

Παρακολουθείτε τις εφημερίδες και τα καταστήματα για το πότε κάνουν εκπτώσεις. Να ψωνίζετε με κουπόνια που σημαίνει μεγαλύτερη οικονομία. Μερικά καταστήματα έχουν ημέρες με διπλάσια αξία των κουπονιών.

Και μην ψωνίζετε πολύ συχνά. Οι στατιστικές, λένε οι ειδικοί, δείχνουν ότι αν ψωνίζετε μόνο μια ή δυο φορές την εβδομάδα πιθανόν θα δαπανάτε λιγότερα. Μη μένετε στα καταστήματα πάρα πολύ. Οι έρευνες στις υπεραγορές έχουν αποδείξει ότι για κάθε λεπτό που μένετε πάνω από τα 30 λεπτά, δαπανάτε 50 επιπλέον δραχμές.

Να αγοράζετε το σωστό μέγεθος, λέει ένας άλλος ειδικός. Τα μεγάλα δοχεία με μπιζέλια ή φασόλια, με ντομάτες ή φρούτα, και άλλα είδη, στις περισσότερες περιπτώσεις είναι πιο οικονομικά από τα μικρότερα. Το ίδιο αληθεύει και με το γάλα όταν το παίρνετε με το γαλόνι και όχι με το τέταρτο. Αλλά να βεβαιώνεστε ότι η οικογένεια σας είναι αρκετά μεγάλη ώστε να καταναλώνετε το οικονομικό μέγεθος.

Εφόσον τα μεταφορικά μέσα καταναλώνουν πολύ από μένα, περικόψετε τα ταξίδια σας προς τα καταστήματα και προς άλλα μέρη. Να προσχεδιάζετε και να μάθετε να συνδυάζεται τις μικρές εξόδους σας με το αυτοκίνητο. Το να οδηγείτε σε πολλά και διαφορετικά καταστήματα κυνηγώντας τις εκπτώσεις μπορεί να σας κάνει να εξοικονομείτε μερικές δραχμές από τις εκπτώσεις ενώ θα δαπανάτε χιλιάρικα για τη βενζίνη.

Είναι φανερό σε όλους, λοιπόν, ότι μπαίνω και βγαίνω στην τσέπη σας σαν αστραπή. Ωστόσο, είμαι ένα αναγκαίο είδος για τη ζωή σας. Μπορώ να σας φέρω ένα προσωρινό μέτρο ευτυχίας, αν θα με βλέπετε σαν αυτό που πραγματικά αξίζω. Αλλά αν μου δώσετε αξία παραπάνω από αυτή που μου πρέπει και με κάνετε κύριο στόχο της ζωής σας, μπορεί να σας φέρω μεγάλη συμφορά!

[Εικόνα στη σελίδα 25]

Μερικοί λένε ότι έχω φτερά και πετάω!

[Εικόνα στη σελίδα 26]

Ένα καροτσάκι γεμάτο από μένα δεν θα μπορούσε να αγοράσει ούτε μια εφημερίδα

[Εικόνα στη σελίδα 27]

Αν με κάνετε κύριο στόχο της ζωής σας, μπορεί να σας φέρω μεγάλη συμφορά!