Πληθωρισμός—Τι Βρίσκεται Πίσω απ’ Αυτόν;
Πηγαίνετε στο αγαπημένο σας ζαχαροπλαστείο και παραγγέλνετε έναν καφέ σε υψηλή ήδη τιμή λόγω πληθωρισμού. Αλλά όταν πηγαίνετε για να πληρώσετε σας πληροφορούν ότι την ώρα που πίνατε τον καφέ, η τιμή σχεδόν διπλασιάστηκε. Αδύνατον; Όχι γιατί οι Γερμανοί στη διάρκεια της δεκαετίας του 1920 είχαν αυτή ακριβώς την εμπειρία—ένα θλιβερό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο μπορεί να επιταχυνθεί ο πληθωρισμός.
Η πείρα σας με τον πληθωρισμό μπορεί να μην είναι τόσο πολύ ακραία. Παρόλ’ αυτά, η Αργεντινή έχει πληθωρισμό με ρυθμό 500 τα εκατό και είναι μια από αρκετές χώρες που υποφέρουν από καταστροφικό, ταχύ πληθωρισμό. Όμως, οι σπουδαστές της Βίβλου δεν εκπλήσσονται με την εξέλιξη αυτή, αφού το Αποκάλυψις 6:6 τόνισε ότι θα ερχόταν καιρός που με το μισθό μιας μέρας θα αγόραζε κανείς μόνο ένα ‘κιλό στάρι’.
Όπως οι περισσότεροί μας, όμως, ίσως κι εσείς να έχετε σύγχυση σχετικά με το ποιος (ή τι) φταίει για τον πληθωρισμό. Έτσι ας ρωτήσουμε τους «ειδικούς»! Φανταστείτε μια αίθουσα δικαστηρίου όπου έχουν συγκεντρωθεί επιχειρηματίες, πολιτικοί και οικονομολόγοι. Εσείς έχετε το προνόμιο να προεδρεύσετε στη διαδικασία αυτή.
Χτυπάτε το σφυρί πάνω στην έδρα και διατάζετε: «Ησυχία στο δικαστήριο! Η παγκόσμια οικονομία όπου νάναι πεθαίνει και ένας από σας είναι κατηγορούμενος γι’ αυτό. Ποιος θέλει να υπερασπιστεί τον εαυτό του πρώτος;»
«Αν ευαρεστείται το δικαστήριο», λέει ένας οικονομολόγος, «θα ήθελα να ρίξω λίγο φως πάνω στα γεγονότα που έλαβαν χώρα. Ο πληθωρισμός», λέει αυτός, «είναι ένα απλό αποτέλεσμα του νόμου προσφοράς και ζήτησης. Όταν οι τράπεζες επεκτείνουν τις πιστώσεις τους, η προσφορά του χρήματος αυξάνει. Τώρα, όσο περισσότερα χρήματα έχουν οι άνθρωποι τόσο περισσότερα αγαθά μπορούν να ζητήσουν. Όσο περισσότερα αγαθά βρίσκονται σε ζήτηση, τόσο περισσότερο το κόστος τους αυξάνει. Είναι αρκετά απλό.»
«Μη ρίχνετε τα βάρη σ’ εμάς τους τραπεζίτες», λέει ένας άνθρωπος με κοστούμι. «Αν δεν επεκτείναμε τις πιστώσεις μας, ολόκληρη η οικονομία θα έπεφτε σε ύφεση. Χωρίς πιστώσεις, οι άνθρωποι δεν μπορούν να αγοράσουν σπίτια, αυτοκίνητα ή ακόμη και οικιακές συσκευές. Οι επιχειρήσεις και οι βιομηχανίες υποφέρουν. Το χρηματιστήριο βουλιάζει καθώς οι επενδυτές αποσύρουν τα χρήματά τους από κει. Τώρα, παραδέχομαι ότι κατά καιρούς το παρακάνουμε επεκτείνοντας τις πιστώσεις μας. Αλλά ο ΟΠΕΚ ήταν εκείνος που μας έδωσε όλα εκείνα τα χρήματα αρχικά. Και αυτοί είναι εκείνοι που πέταξαν τις τιμές στα ύψη με το εμπάργκο που επέβαλαν. (Ακούγονται ψίθυροι συμφωνίας.) Αλλά οι αληθινοί ένοχοι είναι οι πολιτικοί.» Προτού μπορέσει να προφέρει λέξη ο θυμωμένος πολιτικός, ο τραπεζίτης τον κόβει λέγοντας, «Ναι, εσείς είστε εκείνοι που ξοδεύετε όλα τα χρήματα στα κυβερνητικά σας προγράμματα. Ασφαλώς επειδή εσείς δαπανάτε τόσο πολλά χρήματα, γι’ αυτό υπάρχει μεγαλύτερη ζήτηση αγαθών. Κι έτσι είναι φυσιολογικό πια οι τιμές να αυξάνουν.»
«Το μόνο που έχω να πω είναι αυτό» λέει ο πολιτικός. «Πρώτ’ απ’ όλα το στρατιωτικό κατεστημένο είναι εκείνο που απαιτεί ολοένα και περισσότερα χρήματα γι’ αυτά τα ‘παιχνίδια’ τους, παρά το γεγονός ότι υπάρχουν ήδη αρκετές βόμβες για να ανατινάξουν τον κόσμο στον αέρα! Και σας υπενθυμίζω ότι εσείς οι τραπεζίτες είσαστε εκείνοι που διαμαρτύρονται όταν τα επιτόκια ανυψώνονται για να ελεγχθεί ο πληθωρισμός.»
«Αλλά όλα αυτά το μόνο που κατάφεραν ήταν να ρίξουν τον κόσμο σε οικονομική ύφεση», λέει ο οικονομολόγος. «Εκτός απ’ αυτό, οι τιμές σχεδόν ποτέ δεν κατεβαίνουν από τη στιγμή που θα ανέβουν. Οι τιμές των πρώτων υλών μειώθηκαν αρκετές φορές. Και τι έκαναν οι βιομήχανοι; Αντί απ’ αυτό να κερδίσει ο καταναλωτής, οι βιομήχανοι επένδυσαν τα χρήματά τους σε μεγαλύτερες διαφημίσεις για να προσπαθήσουν ν’ αυξήσουν την κατανάλωση των προϊόντων τους!»
Ένας βιομήχανος έχει γίνει κατακόκκινος. «Για μια στιγμή», λέει. «Πώς μπορούμε να κατεβάσουμε τις τιμές όταν η εργατιά ζητάει ολοένα και υψηλότερους μισθούς; Μερικές φορές τα εργατικά σωματεία απαιτούν εκ των προτέρων αύξηση για να αντισταθμίσουν τον αναμενόμενο πληθωρισμό—προτού ακόμη συμβεί αυτός! Τι μπορούμε να κάνουμε παρά να ανεβάζουμε τις τιμές; Εκτός απ’ αυτό απασχολούμε και την εργατική δύναμη. Έτσι τι φταίμε εμείς αν η ανάπτυξή μας οδηγεί σε πληθωρισμό;»
Μ’ αυτή την παρατήρηση η αίθουσα του δικαστηρίου μεταβάλλεται σε χάβρα, ανάμεσα στην οποία ακούγονται τα χτυπήματα του σφυριού σας. «Αρκετά άκουσα τις δικαιολογίες σας», λέτε εσείς, «δεν είμαι ίσως οικονομολόγος, αλλά είναι ολοφάνερο ότι όλοι σας έχετε ευθύνη σ’ αυτή την κατάσταση. Όλοι σας έχετε συμβάλει σ’ αυτήν. Γι’ αυτό σας καταδικάζω . . . »
Αλλά προτού χτυπήσετε το σφυρί σας ξανά πάνω στην έδρα για να επιβάλετε την ποινή παγώνετε. Σκέφτεστε όλες αυτές τις πιστωτικές κάρτες στην τσέπη σας και πως πολλές φορές τις χρησιμοποιείτε για ποσά μεγαλύτερα από τις καταθέσεις σας. Αναλογίζεστε τα πράγματα που έχετε αγοράσει επειδή απλώς σας αρέσουν—και όχι από πραγματική ανάγκη—και από φόβο ότι οι τιμές θα αυξηθούν. Η εκτίμηση για τον εαυτό σας σαν δικαστή καταρρέει, και με το κεφάλι σκυμμένο παίρνετε κι εσείς το δρόμο για να πάτε προς το μέρος που κάθονται οι κατηγορούμενοι.
[Πλαίσιο στη σελίδα 8]
Μερικές από τις Αιτίες του Πληθωρισμού
● Υπερβολικές Πιστώσεις
● Κυβερνητικές Δαπάνες
● Στρατιωτικές Δαπάνες
● Υψηλοί Μισθοί
● Εμπάργκο Πετρελαίου του ΟΠΕΚ
● Υψηλά επιτόκια
● Κυμαινόμενες Τιμές Ανταλλαγής στη Νομισματική Αγορά
● Χωρίς Προηγούμενο Καταναλωτική Ζήτηση