Η Παγκόσμια Οικονομία—Πού Πηγαίνει;
Πού Πηγαίνει; Τι θα Σημάνει Αυτό για Σας;
«Δεν ξέρεις πόσο δύσκολα τα φέρνω βόλτα στα οικονομικά», λέει η Ανν. Αλήθεια, το μεσοταξικό σπίτι της είναι αξιαγάπητο, αλλά τα χρήματα που πληρώνει για την υποθήκη αντιπροσωπεύουν ένα τεράστιο ποσόν. Και αν και ο μισθός του άντρα της είναι αρκετά μεγάλος, ο πληθωρισμός έχει περικόψει την αξία του. «Κάθε εβδομάδα οι τιμές ανεβαίνουν», λέει η Ανν, «ενώ τα χρήματα που έχω για αγορές παραμένουν τα ίδια.» Έτσι βρίσκεται κάτω από μια αδιάκοπη πίεση. «Προσφέρθηκα να δουλεύω λίγες ώρες τη μέρα», λέει, «αλλά εκείνος δεν θέλει.»
Στην άλλη μεριά του κόσμου, ένας Αφρικανός γεωργός που ονομάζεται Άλιον αντιμετωπίζει μια παρόμοια απογοήτευση. Ο κυβερνητικός έλεγχος έχει καθορίσει τόσο χαμηλές τιμές ώστε η εργασία που κάνει στην καλλιέργεια του εδάφους δεν είναι καθόλου κερδοφόρα. «Στα περασμένα χρόνια», λέει ο Άλιον, «όλοι προσπαθούσαν να φυτέψουν περισσότερα από τον διπλανό γεωργό. Τώρα, όλοι αρκούνται να καλλιεργούν τα ίδια.» Απλώς δεν αξίζει τον κόπο η προσπάθεια να παράγεις περισσότερα.
Η ανησυχία και η απόγνωση είναι η κληρονομιά των ταραγμένων οικονομικών μας χρόνων. Και, αναμφίβολα, επηρεάζεστε και εσείς, ανεξάρτητα από το μέρος του κόσμου που ζείτε. Το μέλλον φαίνεται να είναι σκοτεινό και γεμάτο ερωτηματικά: ‘Θα πρέπει να αγοράσω τώρα προτού ανέβουν οι τιμές; Θα πρέπει να επενδύσω τις λίγες οικονομίες που έχω; Μπορώ να έχω εμπιστοσύνη ότι οι τράπεζες είναι ασφαλής τόπος για να καταθέσω τα χρήματά μου;’
Οι ανησυχίες αυτές δεν δείχνουν αρρωστημένα μυαλά. Στις Ηνωμένες Πολιτείες για παράδειγμα, το 1982 έκλεισαν περισσότερες τράπεζες απ’ όσες οποιοδήποτε άλλο έτος μετά το 1940. Οι πτωχεύσεις πλησίασαν σχεδόν στο ανώτατο όριο όλων των εποχών που ήταν στη διάρκεια της Μεγάλης Ύφεσης στη δεκαετία του 1930. Οι πανύψηλοι τόκοι αφαίρεσαν κάθε ζωτικότητα από τις επιχειρήσεις, μεγάλες και μικρές. Και τα προβλήματα αυτά δεν περιορίζονται κατά κανέναν τρόπο σε μια συγκεκριμένη χώρα. ‘Ώστε, λοιπόν, που κατευθύνεται τώρα η παγκόσμια οικονομία;’ θα μπορούσατε να ρωτήσετε με απογοήτευση.
Ειλικρινά, κανείς πραγματικά δεν ξέρει αν το αύριο θα φέρει ειδήσεις οικονομικής ανάρρωσης ή παραπέρα ύφεσης. Το μέλλον της οικονομίας είναι απρόβλεπτο. Ωστόσο μπορούμε έγκυρα να προβλέψουμε πού κατευθύνεται η οικονομία μακροπρόθεσμα. Για να το κάνουμε αυτό, όμως, πρέπει να κοιτάξουμε πέρα από τις τρομερές αυξήσεις μισθών και τιμών, και το ελλειμματικό ισοζύγιο πληρωμών και να ψάξουμε για τις πραγματικές αιτίες των σημερινών προβλημάτων. Παρ’ όλ’ αυτά, θα μας βοηθήσει αν πρώτα ρίξουμε μια σύντομη ματιά σε μερικά από τα εξωτερικά προβλήματα της οικονομίας.