Έχει η Ζωή Κάποιο Νόημα;
Ένας άνθρωπος στα 80 του σκέπτεται: Η ζωή μου έχει σχεδόν τελειώσει. Και πέρασε τόσο γρήγορα. Ελάχιστος χρόνος μου μένει . Πού πήγαν όλα; Τι νόημα είχαν; Όλα είναι πίσω, μπροστά δεν υπάρχει τίποτε. Τίποτε, εκτός από τον τάφο. Και τη λησμονία. Πόσο ανάξια ήταν όλα! Διόλου παράξενο που οι κυνικοί λένε, «Ας φάμε, ας πιούμε, και ας χαρούμε, γιατί αύριο πεθαίνομε.»
Αλλά είναι αυτό το παν που υπάρχει;
ΠΡΙΝ από πολλά χρόνια ένας άνδρας που πέρασε μια οδυνηρή δοκιμασία χωρίς να ξέρη γιατί, φώναξε απελπισμένα για την κατάστασι των ανθρώπων: «Άνθρωπος γεγεννημένος εκ γυναικός είναι ολιγόβιος και πλήρης ταραχής· αναβλαστάνει ως άνθος και κόπτεται· φεύγει ως σκιά και δεν διαμένει.»—Ιώβ 14:1, 2.
Αυτό είναι το παν που υπάρχει; Έχει η ζωή κάποιο νόημα; Αυτές οι ερωτήσεις έγιναν επανειλημμένα, από γενιές ανθρώπων ανά τους αιώνες. Ιδιαίτερα καθώς οι άνθρωποι γερνούσαν. Αναπολούσαν τη ζωή που πέρασε και διερωτώνται τι νόημα είχε.
Στην κηδεία ενός ηλικιωμένου ανθρώπου, μερικοί λένε: ‘Έζησε τουλάχιστον όλη τη ζωή του!’ Υποτίθεται ότι αυτό σημαίνει ότι ο θάνατος είναι τώρα δεκτός. Αλλά κάνει πιο εύκολα δεχτό το θάνατο μια γεμάτη ζωή που πέρασε; Μήπως τον κάνει δυσκολώτερο; Δεν είναι πιο εύκολο ν’ αφήνη κανείς μια άδεια ζωή παρά μια γεμάτη; Κανείς δεν λέει, «Είμαι τόσο ευτυχής που θα αυτοκτονήσω. Οι δυστυχισμένοι καταφεύγουν στην αυτοκτονία. Το χθεσινό γεμάτο στομάχι κάποιου δεν παρηγορεί το σημερινό άδειο. Και όσα φαίνονταν γεμάτα νόημα στη διάρκεια της ζωής, δεν φαίνονται τόσο σπουδαία καθώς πλησιάζει, ο θάνατος.
Η ζωή έχει χάσει το νόημα της για πολλούς. Η παγκόσμια σκηνή είναι σκοτεινή. Η ζωή είναι φτηνή. Για πολλούς είναι απογοητευτική. Οι νέοι παραμελούνται, οι γέροι αποδιώχνονται στα θλιβερά γηροκομεία. Η έντασις σωρεύεται ώσπου να καταρρεύση η καρδιά ή να ξεσπάση η βία. Η πολιτική διαφθορά απλώνεται και τα χάσματα της αξιοπιστίας πλαταίνουν. Άτομα που ενδιαφέρονται και προσπαθούν να βελτιώσουν την κατάστασι έχουν το ίδιο αποτέλεσμα μ’ ένα ψύλλο που τσιμπά έναν ελέφαντα. Επέρχεται η απογοήτευσις και οι άνθρωποι κλείνονται στον εαυτό τους, σε άσκοπες φροντίδες για τον εαυτό τους. Γι αυτή την τάσι, το βιβλίο Δε Κάλτσουρ οφ Νάρκισσισμ, που έγινε μπεστ-σέλλερ στις Ηνωμένες Πολιτείες, λέει: «Χωρίς καμμιά ελπίδα να βελτιώσουν τη ‘ζωή τους με οποιονδήποτε τρόπο, οι άνθρωποι έχουν πείσει τον εαυτό τους ότι εκείνο που έχει σημασία είναι η ψυχική αυτό-βελτίωσις: η επαφή με τα αισθήματά τους, το να τρέφονται με υγιεινή τροφή, να κάνουν μαθήματα μπαλλέτου ή χορού της κοιλιάς, το να εντρυφούν στη σοφία της Ανατολής, το ελαφρό τρέξιμο, το να μαθαίνουν πώς να εκφράζωνται . . . Καλλιεργούν πιο ζωντανές εμπειρίες, προσπαθούν να ξυπνήσουν τη νωθρή σάρκα σε ζωή, προσπαθούν να ξαναζωντανέψουν κουρασμένες ορέξεις . . . διανοητική υγεία σημαίνει απόρριψι των περιορισμών και άμεση ικανοποίησι κάθε παρορμήσεως.» Σσ. 29, 39, 40, 43 (στην Αγγλική).
Όταν οι άνθρωποι επιδιώκουν αυτή την πορεία, η άσκοπη ζωή τους γίνεται ακόμη πιο άσκοπη, και, καθώς κάνουν πιο απελπισμένες προσπάθειες να ξεφύγουν, βυθίζονται στα σεξουαλικά όργια και διαστροφές, ξεσπούν σε βανδαλισμούς και παράλογη βία, παίρνουν ναρκωτικά και φθάνουν ακόμη και στην τελευταία λύσι—την αυτοκτονία. Κι όλα αυτά, επειδή πιστεύουν ότι η ζωή τους δεν έχει κανένα νόημα.
Ζούμε λίγα χρόνια, κι ύστερα στον τάφο και τη λησμονιά. Πώς μπορεί να έχη νόημα; Τι κάνει τον άνθρωπο πιο σπουδαίο από ένα μυρμήγκι ή μια ακρίδα; Στην απεραντοσύνη του σύμπαντος, ο άνθρωπος νοιώθει ασήμαντος, ξεκάρφωτος, χωρίς συνέπεια, υπάρχει για μια στιγμή και ύστερα περνά στην αιωνιότητα. Η ζωή φαίνεται σαν μια άσκησις στη ματαιότητα.
«Πώς θα μπορούσε η ζωή μου να έχη νόημα;» αναρωτιέται κάποιος. Όταν θα πεθάνω, ποιος θα με θυμάται και για πόσον καιρό; Και αν μερικοί με θυμούνται, τι θα με ωφελήση εμένα αυτό; Είμαι ένας ανάμεσα σε χιλιάδες εκατομμύρια. Ποιος προσέχει, ποιος νοιάζεται, ποιος θυμάται;»
Αλλά, για σταθήτε! Μερικοί προσέχουν. Μερικοί νοιάζονται. Μερικοί θυμούνται. Η ζωή έχει νόημα, αν το θέλετε, αν το επιδιώξετε. Τα άρθρα που ακολουθούν δείχνουν ότι αυτό είναι αλήθεια.