Ntak Emi Ikoyomde Jehovah Ọnọ Ufak?

1-2. Iyom ẹnyan̄a nnyịn ẹsio ke nso? Ntak-a? (Rome 7:22-24) (Se ndise n̄ko.)

DA NTE ke omokụt nte ufọk owụrede ana ke isọn̄. Ete kiet mmọdo esịne ke n̄wụre oro, enye ikpaha, edi ikemeke ndiwọrọ ndi. N̄kukụre se enye ekemede ndinam edi ndisịne do mfiori n̄kpo yak ẹdinyan̄a imọ, onyụn̄ odori enyịn ke owo eyedi.

² Mbiet n̄kpọ oro etịbe ọnọ nnyịn owo kiet kiet. Didie? Ini Adam ọkọsọn̄de ibuot ye Andikobot enye, enye ama akabade anamidiọk. Aka ko ke enye ama okobon nditọ, enye ama ayak idiọkn̄kpọ ọnọ mmọ. Ke ntak oro, idiọkn̄kpọ emi ikadade imana anam kpukpru owo ke isọn̄ emi ẹtie nte owo emi esịnede ke ufọk emi owụrede, ikemeke ndiwọrọ. Ukem nte enye, imoyom eke anyan̄ade nnyịn. Ke leta emi apostle Paul ekewetde ọnọ mbon Rome, enye ama enen̄ede etịn̄ se idiọkn̄kpọ emi ikadade imana anamde nnyịn. (Kot Rome 7:22-24.) Enye ama ekpe ubọk ete ẹnyan̄a imọ ẹsio “ke ikpọkidem n̄kpa” oro. Idiọkn̄kpọ emi ikadade imana eketie Paul nte n̄kpọ emi ẹfịkde enye ẹnịm, unyan̄a idụhe, n̄kpa onyụn̄ edi utịt esie. (Rome 6:23) Nnyịn n̄ko ukem oro. Imoyom eke edinyan̄ade nnyịn!

3. Mme usụn̄ ewe ke ufak ekeme ndinyan̄a nnyịn?

³ Imọkọm Abasi ke se Paul eketịn̄de aban̄a idiọkn̄kpọ iketiehe nte ẹdọhọ ke idotenyịn ndomokiet idụhe. Ke enye ama okobụp ete: “Anie edinyan̄a mi osio ke ikpọkidem n̄kpa emi?” enye ke idemesie ọkọbọrọ mbụme oro ete: “Mmọkọm Abasi ke Jesus Christ Ọbọn̄ nnyịn!” Enye ekewet ikọ oro nte n̄kpọ emi enye enịmde ke akpanikọ. (Rome 7:25) Paul eketịn̄ aban̄a ufak emi Jesus ekekpede.a Nte ufak oro asan̄ade anyan̄a nnyịn edi ke (1) enye anam ẹkeme ndifen mme idiọkn̄kpọ nnyịn, (2) anam ikeme ndidori enyịn ndifọn mma ke ini iso, (3) anam ikeme ndifiak ntie ke emem ye Andikobot nnyịn. Nte isụk inemede n̄kpọ mbita emi, iyetetịm ima Jehovah, kpa “Abasi emi ọnọde idotenyịn.” (Rome 15:13) Iyonyụn̄ itetịm ima Jesus “emi otode ke enye ẹsio nnyịn ke ufụn ebe ke ufak.”​—Col. 1:14.

UFAK ANAM ẸKEME NDIFEN MME IDIỌKN̄KPỌ NNYỊN

4-5. Ntak emi kpukpru nnyịn iyomde ẹfak nnyịn? (Ecclesiastes 7:20)

⁴ Imoyom ufak man Jehovah ekeme ndifen mme idiọkn̄kpọ nnyịn. Kpukpru odu-uwem owo emi mîfọnke ima ẹsinam idiọkn̄kpọ, mîdịghe ke se itịn̄de, enye edi ke se inamde. (Kot Ecclesiastes 7:20.) Ndusụk idiọkn̄kpọ ọdiọk akan ndusụk. Ke uwụtn̄kpọ, Ibet Moses ọkọdọhọ ẹwot esịn efịbe ye owotowo. (Lev. 20:10; Num. 35:30, 31) Edi ediwak idiọkn̄kpọ idiọkke nte iba emi isiakde do; kpa ye oro ẹsụk ẹdi idiọkn̄kpọ. Se uwụtn̄kpọ mi. David emi eketienede ewet Psalm ọkọdọhọ ete: “Nyekpeme usụn̄ mi mbak ndidue ke edeme mi.” (Ps. 39:1) Edi akpanikọ ke ndusụk ini imekeme ndidue ke se itịn̄de.​—Jas. 3:2.

⁵ Fiak kere mme n̄kpọ emi eketịn̄de onyụn̄ anamde. Ndi enyene se afo etịn̄de ye mbon en̄wen emi afo atuade n̄kpọfiọk? Ndi amanam mme n̄kpọ emi afo atuade ubaha ke ukpakanamke? Imenịm ke edibọrọ “Ih” ke mbụme iba oro. Bible ọdọhọ ete: “Edieke nnyịn idọhọde ite: ‘Nnyịn inyeneke idiọkn̄kpọ,’ nnyịn ibabian̄a idem nnyịn, akpanikọ inyụn̄ idụhe nnyịn ke idem.”​—1 John 1:8.

6-7. Nso inam Jehovah enyene ntak ndifen mme idiọkn̄kpọ nnyịn? (Se ndise n̄ko.)

⁶ Ufak anam Jehovah enyene eti ntak ndifen mme idiọkn̄kpọ nnyịn. (Eph. 1:7) Edi oro iwọrọke ke ima inam idiọkn̄kpọ, ke Jehovah eyemen iso efep nte ẹdọhọ ke ibeheke enye. Ebehe enye koro Jehovah asasua idiọkn̄kpọ. (Isa. 59:2) Sia enye edide Abasi unenikpe, akana enye anam n̄kpọ emi edinamde enye enyene ntak ndifen mme idiọkn̄kpọ.

⁷ Ibet Moses ọkọdọhọ yak nditọ Israel ẹsiwa mme unam man ẹsio isop idiọkn̄kpọ mmọ. (Lev. 4:27-31; 17:11) Mme uwa oro ẹkewụt ke akakan uwa emi ẹdiwade ke edi ke iso, ke se Jesus ediwade oyokpon akan oro onyụn̄ ada uwak nti n̄kpọ ọsọk mme owo. Uwa esie edinam Jehovah enyene ntak ndifen mme idiọkn̄kpọ nnyịn. Se Paul ekewetde ọnọ mme Christian ke Corinth owụt ke se ekọmurua ufak emi Jesus ekekpede edinamde inọ mme owo an̄wan̄a Paul. Ke enye ama akasiak ndiọi n̄kpọ emi mme Christian oro ẹkenamde, enye ama ọdọhọ mmọ ete: “Ẹmeyet mbufo ẹsana, ẹmedian̄ade mbufo ẹnịm ẹnọ Abasi, ẹmebat mbufo ke edinen ke enyịn̄ Ọbọn̄ nnyịn Jesus Christ ye ke spirit Abasi nnyịn.”​—1 Cor. 6:9-11.

8. Nte osụk eben̄ede idem ọnọ Editi isua emi, nso ke ekeme ndikere mban̄a?

⁸ Nte osụk eben̄ede idem ọnọ Editi isua emi, da ini kere ufọn emi afo adiade ke ntak emi Jehovah efende ọnọ fi. Se uwụtn̄kpọ mi. Ke ntak ufak, ufọn idụhe afo ndiyak esịt amia fi ufen owot ke ntak idiọkn̄kpọ emi akanamde ke ini edem, emi ama akakabade esịt ọkpọn̄. Ekpedi ọsọn̄ fi ndinyịme se itịn̄de oro-o? Ekeme ndidi ọmọdọdọhọ idemfo ete, ‘Mmọdiọn̄ọ ke Jehovah ekeme ndifen mi-o, edi ami n̄kemeke ndifen idemmi.’ Ekpedi etie fi ntre ke idem, se se mûkpefreke mi: Jehovah edi enye emi esifende ọnọ owo, Eyen esie ke enye ọdọhọ ebiere ikpe ọnọ mme owo. Idịghe afo m̀mê owo en̄wen ekededi ke Jehovah ọdọn̄ ete ebiere owo emi imọ idituade mbọm, m̀mê emi imọ mîdituaha. Bible ọdọhọ ete: “Edieke nnyịn isan̄ade ke un̄wana kpa nte [Jehovah] odude ke un̄wana, . . . iyịp Jesus Eyen esie eyet nnyịn isana ke kpukpru idiọkn̄kpọ.” (1 John 1:6, 7) Ẹyak inịm ke se Bible ekpepde oro edi akpanikọ, ukem nte inịmde mme n̄kpọ eken emi Bible ekpepde. Ufak anam Jehovah enyene ntak nditua nnyịn mbọm, Ikọ esie onyụn̄ ọdọhọ ete ke enye ‘enyịme ndifen nnọ.’​—Ps. 86:5.

UFAK ANAM IKEME NDIDORI ENYỊN NDIFỌN MMA KE INI ISO

9. Ndi ikọ oro “idiọkn̄kpọ” aban̄a se nnyịn inamde emi mîfọnke, okụre ke oro? (Psalm 51:5)

⁹ Ke Bible, ikọ oro “idiọkn̄kpọ” ada aban̄a se nnyịn inamde emi mîfọnke, afiak ada aban̄a se ikadade ito Adam imana, emi mîyakke ifọn ima. (Kot Psalm 51:5.) Sia ikadade-da idiọkn̄kpọ imana, enye esinam ikere ndiọi n̄kpọ inyụn̄ inam ndiọi n̄kpọ, kpa enye anam isidọn̄ọ, isọn̄, inyụn̄ ikpa. Ke ntak oro, idem nsekeyen emi amanade mfịn, emi mînamke idiọkn̄kpọ ndomokiet, ekeme ndidọn̄ọ onyụn̄ akpa. Kpa ntak oro anam ufen ye n̄kpa ẹsịm kpukpru owo, edide eti owo m̀mê idiọk owo. Kpukpru owo emi ẹtode Adam ẹdada idiọkn̄kpọ ẹmana.

10. N̄kpọ eketie didie ye Adam ye Eve ke mmọ ẹma ẹkenam idiọkn̄kpọ?

¹⁰ Kere nte n̄kpọ eketiede ye Adam ye Eve ke mmọ ẹma ẹkenam idiọkn̄kpọ inyụn̄ ifọnke ima aba. Esịt ama etịmede mmọ. Ndondo emi Adam ye Eve ẹsọn̄de ibuot ye Jehovah ke mmọ ẹketọn̄ọ ndikụt mme utịp edibiat ibet Abasi “emi [ẹkewetde] ke esịt mmọ.” (Rome 2:15) Mmọ ẹma ẹkụt ukpụhọde ke idemmọ, edi ikedịghe eti ukpụhọde. Mmọ ẹma ẹdikụt ẹte ke ana mmimọ idịp ndusụk itie ke idem mmimọ; Andibot mmọ ekedi, mmọ ẹfehe ẹkedịbe nte mme abiatibet. (Gen. 3:7, 8) Ini oro ekedi akpa ini emi esịt akamiade Adam ye Eve ufen, esịt etịmede mmọ, mmọ ẹtie ndịk ndịk, ẹkop ubiak, bụt onyụn̄ anam mmọ. Mme n̄kpọ oro ẹma ẹka iso ẹfịna mmọ ntre, edide ke ekpri usụn̄ m̀mê ke akamba usụn̄, tutu mmọ ẹkpa.​—Gen. 3:16-19.

11. Idiọkn̄kpọ emi ikadade imana anam nnyịn nso?

¹¹ Sia kpukpru nnyịn mîfọnke ima ukem nte Adam ye Eve, esịt esimia nnyịn ufen, bụt anam nnyịn, esịt onyụn̄ etịmede nnyịn. Nnanenyịn ye ubiak emi ẹsịmde nnyịn ẹto idiọkn̄kpọ emi ikadade-da imana. Ọkpọkọm itịme adan̄a didie ndinam uwem nnyịn enen̄ede ọfọn inyụn̄ itịn̄ enyịn ikọhọde mme mfịna, mfịna edisụk idodu emi nnyịn mîdikemeke ndinam n̄kpọ mban̄a ke idem nnyịn. Ntak-a? Onyụn̄ edi kpa nte Bible ọdọhọde ete ke ẹnam nnyịn ‘isụk idem inọ ikpîkpu n̄kpọ.’ (Rome 8:20) Se itịn̄de emi ibeheke nnyịn owo kiet kiet kpọt, ebehe kpukpru owo ke ererimbot. Ke uwụtn̄kpọ, se nan̄a kpukpru se mme owo ẹnamde man ẹse ẹban̄a ererimbot emi, ẹsio urua mîdịghe ẹtetre ubiatibet, ubuene etre, emem onyụn̄ odu ke kpukpru idụt. Ekpri se mmọ ẹnamde man ẹkụt ibuot ke mme n̄kpọ emi atatak. Didie ke ufak ekeme ndinyan̄a nnyịn nsio ke idiọkn̄kpọ emi ikadade-da imana mi?

12. Nso idotenyịn ke ufak anam inyene?

¹² Ufak anam inyene idotenyịn ke “ẹyenam mme n̄kpọ oro ẹbotde ẹbọhọ ufụn itie mbiara.” (Rome 8:21) Ima ifọn ima ke obufa ererimbot emi Abasi edimende idi, nnyịn ididọn̄ọke aba, idifụhọke aba, esịt iditịmekede nnyịn aba, esịt idimiaha nnyịn ufen aba, ndịk inamke nnyịn aba, nnyịn ikopke ubiak m̀mê bụt aba. N̄kpọ efen edi ke kpukpru se idinamde man isọn̄ emi ọfọn inyụn̄ idu ke emem iditakke-tak. Kpukpru mfịna oro ẹyetre ini Jesus Christ “Ọbọn̄ Emem” edikarade nnyịn.​—Isa. 9:6, 7.

13. Nte osụk etịmde idem ndidụk Editi isua emi, nso en̄wen ke ekeme ndikere mban̄a?

¹³ Kere ufọn emi edidiade ama ọfọn ama. Kere nte editiede fi ke idem ama edemede kpukpru usenubọk, idem enenem fi, idem inyekke fi m̀mê afo m̀mê mbonubon mbufo ẹyesan̄a biọn̄, ẹyedọn̄ọ, m̀mê ẹyekpa. Idem idaha-emi, afo emekeme ndinyene emem ke afo “ndisọn̄ọ mmụm idotenyịn emi ẹnịmde nnyịn ke iso n̄kama. Idotenyịn emi ke nnyịn inyene nte ukwak ubom ukpọn̄ nnyịn, emi mîdikpụhu, emi onyụn̄ ọsọn̄ọde ada.” (Heb. 6:18, 19) Ukem nte ukwak ubom esimụmde ubom akama, idotenyịn nti n̄kpọ emi afo enyenede ekeme ndin̄wam fi aka iso ọbuọt idem ye Abasi onyụn̄ ọyọ se ededi emi esịmde fi idaha-emi. Emekeme ndinen̄ede nnịm ke Jehovah ayakabade edi “andinọ mbon oro ẹnen̄erede ẹyom enye utịp.” (Heb. 11:6) Idọn̄esịt emi afo enyenede idaha-emi ye idotenyịn nti n̄kpọ emi afo enyenede ẹdi ke ntak ufak, ikanke-kan oro.

UFAK ANAM IKEME NDIFIAK NTIE KE EMEM YE ABASI

14. Idiọkn̄kpọ anam n̄kpọ etie didie ye nnyịn ye Andibot nnyịn? Nso inam edi ntre?

¹⁴ Tọn̄ọ nte Adam ye Eve ẹkenam idiọkn̄kpọ, mme owo ẹdian̄ade ẹkpọn̄ Abasi. Bible akam etịn̄ n̄kpọ emi owụtde ke ubonowo inyeneke n̄kpọ ndomokiet emi mmọ ẹbuanade ye Andibot mmọ aba. (Rome 8:7, 8; Col. 1:21) Ntak-a? Ntak edi ke Jehovah ọfọn ama, idiọkn̄kpọ inyụn̄ idịghe n̄kpọ emi enye ekemede ndinyịme. Kop se Bible etịn̄de mi aban̄a Jehovah: “Enyịn fo asana akaha ndikụt se idiọkde; afo unyụn̄ ukemeke ndise idiọkido.” (Hab. 1:13) Nte idiọkn̄kpọ akasan̄ade esịn ubahade ke ufọt Abasi ye owo edi oro. Owo mîsioho n̄kpọ emi abaharede Jehovah ye mme owo do ifep yak ifiak itie ke emem ye Jehovah, tutu amama nnyịn idikemeke ndikpere enye. Ufak anam ikeme ndifiak ntie ke emem ye Jehovah.

15. Nso ke ufak akanuak yak emem? Nso ufọn ke idia ke ntak oro?

¹⁵ Bible ọdọhọ ke Jesus edi “uwa usio-isop mme idiọkn̄kpọ nnyịn.” (1 John 2:2) Ikọ Greek emi ẹkabarede nte “uwa usio-isop” ekeme ndida mban̄a n̄kpọ emi ẹdade ẹnuak isọn̄ yak emem, m̀mê n̄kpọ emi ẹdade ẹnuak owo esịt yak emem. Didie ke ufak akanam oro yak edi se Jehovah afiakde ada nnyịn adian idem? Ẹyak ikûkere ke n̄kpa emi Eyen esie akakpade ekedi se ẹdade ẹsụk enye esịt idaha-oro. Idịghe, utu ke oro, ufak akanuak n̄kpọ yak emem man Jehovah emi edide Abasi unenikpe ekeme ndinam se akpanade nte enye anam. Ufak akanam enye enyene ndien ntak ndinam enye ye mme owo ẹfiak ẹdu ke emem. (Rome 3:23-26) Jehovah ama akam ekeme ndibat mbon emi ẹkesọn̄ọde ẹda ẹnam n̄kpọ ẹnọ enye mbemiso Christ akpade ke edinen. (Gen. 15:1, 6) Didie ke enye ekekeme ndinam oro? Enye ekekeme ndinam oro ke ntak ufak emi ẹdikpede ke ini iso. Jehovah ama enen̄ede enịm ete ke Jesus Eyen imọ eyekpe ufak oro. (Isa. 46:10) Ufak akanam mme owo ẹfiak ẹkeme nditie ke emem ye Abasi.

16. Fiak tịn̄ n̄kpọ en̄wen emi afo ekemede ndikere mban̄a nte osụk etịmde idem eben̄e Editi isua emi. (Se ndise n̄ko.)

¹⁶ Kere ban̄a ufọn emi adiade idaha-emi ke ntak emi ekemede ndifiak ntie ke emem ye Jehovah. Ke uwụtn̄kpọ, ekeme ndidi emesikot Jehovah “Ete” kpa nte Jesus ọkọdọhọde isikot. (Matt. 6:9) Ndusụk ini emekeme ndikam ndọhọ ke Jehovah edi “Ufan” fo. Ima ikot Jehovah “Ete” m̀mê “Ufan,” mbọk ẹyak inam ke ọyọhọ ukpono ye nsụhọde-idem. Ntak-a? Ntak edi ke sia idide mme anamidiọk, idịghe ntịmnnam nnyịn anam ikpere Jehovah ke usụn̄ ekededi. Ufak edi n̄kukụre n̄kpọ emi anamde ikeme ndikpere Jehovah ke akpa ifet. Jesus anam Jehovah ekeme ndinam “kpukpru n̄kpọ eken ẹfiak ẹtie ke emem ye [Enye] ebe ke ndida iyịp oro [Jesus] ọkọduọkde ke eto ndutụhọ nnam emem.” (Col. 1:19, 20) Oro anam ikeme ndikpere Jehovah kpa ye emi nnyịn mîfọnke ima kan̄a.

UFAK OWỤT KE JEHOVAH EDI ABASI MBỌM

17. Didie ke ufak owụt ke Jehovah edi Abasi mbọm? (Ephesus 2:4, 5)

¹⁷ Ufak owụt ke Jehovah edi Abasi emi “awakde mbọm.” Enye “akanam nnyịn idu uwem . . . ke ini nnyịn ima ikakpan̄a ke mme idiọkn̄kpọ.” (Kot Ephesus 2:4, 5.) Mbon oro “ẹnyenede eti esịt oro edinamde mmọ ẹnyene nsinsi uwem” ke ẹseme ẹyom un̄wam. Mmọ ẹdiọn̄ọ ke idiọkn̄kpọ emi ikadade imana efịk mmimọ enịm, ke edi se ẹnyan̄ade mmimọ. (Utom 13:48) Usụn̄ emi Jehovah okopde uyo eseme mmọ edi enye ndinam mmọ ẹkop eti mbụk Obio Ubọn̄ man mmọ ẹkeme ndidiọn̄ọ enye ye Jesus Eyen esie. (John 17:3) Ekpedi Satan ekekere ke emi Adam ye Eve ẹma ẹkesọn̄ ibuot do, ke oro ama abiat uduak Abasi, ọwọrọ ekikere ama okpu enye.

18. Nte isụk ikerede iban̄a ufak, nso ke mîkpanaha ifre?

¹⁸ Nte isụk ikerede iban̄a mme ufọn emi idiade ke ntak ufak, enyene ata akpan n̄kpọ emi mîkpanaha ifre. Utu ke nnyịn ndida ufak nte n̄kpọ emi enyenede ufọn ọnọ nnyịn ikpọn̄, ana iti ke ufak ke Jehovah ada owụt ke se Satan eketịn̄de ke In̄wan̄ Eden edi nsu. (Gen. 3:1-5, 15) Ufak anam ẹkeme ndinam enyịn̄ Jehovah asana ẹnyụn̄ ẹkwọhọde kpukpru ndọk emi ẹyetde enyịn̄ oro. Kpa ufak anam Jehovah ekeme ndinyan̄a nnyịn nsio ke ufụn idiọkn̄kpọ ye n̄kpa. Ndien oro owụt ke Jehovah edi Abasi ima. Mfọnido Abasi emi owo mîdotke anam Jehovah ayak nnyịn itiene iwụt ke se Satan eketịn̄de aban̄a imọ ekedi nsu, kpa ye edide nnyịn idi mme anamidiọk. (N̄ke 27:11) Didie ke afo ekeme ndiwụt ke emenen̄ede ama ufak? Idibọrọ mbụme oro ke ibuotikọ emi etienede.