Didie ke Nnyịn Ikeme Ndinọ Jehovah Usiene?
JEHOVAH ABASI ọmọnọ mfọnn̄kan uwụtn̄kpọ ke ndinọ enọ. Enye ama ọnọ ofụri ubonowo “uwem, ye ibifịk, ye kpukpru n̄kpọ.” (Utom 17:25) Abasi anam utịn esie asiaha ọnọ ndiọi owo ye ndinen owo ukem ukem. (Matthew 5:45) Ke akpanikọ, ‘Jehovah ọmọnọ nnyịn edịm otode heaven ye ini eduek, ọyọhọ esịt nnyịn ye udia ye idatesịt.’ (Utom 14:15-17) Kamse, “kpukpru eti edinọ ye kpukpru enọ eke ẹfọnde ẹma ẹto ke enyọn̄, ẹto ke ubọk Ete mme un̄wana ẹsụhọde ẹdi”!—James 1:17.
Ke ẹsiode kpukpru enọ ikpọkidem oro Abasi ọnọde ẹfep, enye ọmọnọ un̄wana ye akpanikọ eke spirit. (Psalm 43:3) Ẹmediọn̄ mme anam-akpanikọ asan̄autom Jehovah uwak uwak ye udia eke spirit oro enye ọnọde ke edikem ini ebe ke “asan̄autom emi anamde akpanikọ, onyụn̄ enyenede ọniọn̄.” (Matthew 24:45-47) Nnyịn imekeme ndibọ ufọn nto mme enọ eke spirit Abasi koro enye amanam mme anamidiọk ye n̄kpakpa ubonowo ẹkeme ndikabade ntie ke emem ye enye. Didie? Ebe ke n̄kpa Eyen esie, Jesus Christ, emi ọkọnọde uwem esie nte ufak kaban̄a ediwak owo. (Matthew 20:28; Rome 5:8-12) Nso enọ otode ima ima Abasi, Jehovah, ke emi edi ntem!—John 3:16.
Nte Ẹkeme Ndinọ Usiene Ekededi?
Ke ediwak isua ikie mbemiso ẹkenọde ufak, andiwet psalm eke odudu spirit ama otịm owụt esịtekọm ntotụn̄ọ ntotụn̄ọ aban̄a mbọm, edinyan̄a, ye un̄wam oro Abasi ọnọde tutu enye ọkọdọhọ ete: “Ndinam didie nnọ Jehovah usiene kpukpru mfọnido emi enye ọfọnde ye ami? Nyemen cup edinyan̄a, nnyụn̄ nseme n̄kot enyịn̄ Jehovah. Nyesio mme akan̄a mi nnọ Jehovah kpa ke iso ofụri ikọt esie.”—Psalm 116:12-14.
Edieke nnyịn ke ofụri esịt iyakde idem inọ Jehovah, nnyịn ikot enyịn̄ esie ke mbuọtidem inyụn̄ isio akan̄a oro ikan̄ade inọ enye. Nte Mme Ntiense Jehovah, nnyịn imekeme ndikpono Abasi ebe ke nditịn̄ eti n̄kpọ mban̄a enye kpukpru ini nnyụn̄ ntan̄a etop Obio Ubọn̄ esie. (Psalm 145:1, 2, 10-13; Matthew 24:14) Edi nnyịn ikemeke ndinam Jehovah, emi enyenede kpukpru n̄kpọ oforo, m̀mê ndinọ enye usiene ke kpukpru ufọn n̄kpọ oro enye ọnọde nnyịn.—1 Chronicles 29:14-17.
Ndinọ etịbe kaban̄a mme ufọn n̄kpọ Obio Ubọn̄ idịghe usụn̄ ndinọ usiene m̀mê ndifori Jehovah. Nte ededi, utọ enọ oro ọnọ nnyịn ifet ndiwụt ima oro nnyịn inyenede inọ Abasi. Mme etịbe oro ẹnọde, idịghe ke ibụk ibụk uduakesịt m̀mê ndinyene uwọrọetop ye itoro, edi ye edu ntatubọk ye ke ndimenede utuakibuot akpanikọ, ada inemesịt ye edidiọn̄ Jehovah ọsọk andinọ. (Matthew 6:1-4; Utom 20:35) Owo ekeme ndinyene idotenyịn ndibuana ke utọ enọ oro ye inemesịt oro osụn̄ọde oto oro ebe ke ndisio n̄kpọ ke otu inyene obụkidem esie nnịm kpukpru ini man ọnọ utuakibuot akpanikọ ibetedem onyụn̄ an̄wam mbon oro ẹyomde un̄wam. (1 Corinth 16:1, 2) Nte ẹkpenam emi ke ndinọ ọyọhọ mbak duop?
Nte Afo Ọkpọnọ Ọyọhọ Mbak Duop?
Jehovah ọkọdọhọ ebe ke Malachi, prọfet esie ete: “Mbufo ẹda kpukpru ọyọhọ mbak duop ẹdisịn ke ufọk unịmn̄kpọ, man udia odu ke ufọk mi, ndien ẹda emi ẹdomo mi, . . . m̀mê ami ndiberekede window heaven nnọ mbufo, nnyụn̄ n̄n̄wan̄a nti n̄kpọ nnọ mbufo, tutu akaha.” (Malachi 3:10) Edikabade efen okot ete: “Eda ofụri ọyọhọ mbak duop ẹdisịn ke ufọk unịmn̄kpọ.”—An American Translation.
Ọyọhọ mbak duop edi mbahade n̄kpọ kiet ke itie duop. Enye edi mbahade n̄kpọ 10 ke itie ikie oro ẹnọde m̀mê ẹkpede nte utomo. Ẹnọ ọyọhọ mbak duop akpan akpan ke mme uduak ido ukpono. Enye ọwọrọ ndinọ ọyọhọ mbak duop ke udori oro owo enyenede man ẹda ẹmenede utuakibuot ke enyọn̄.
Ete-ekpụk oro, Abraham (Abram) ama ọnọ edidem-oku Melchizedek eke Salem ọyọhọ mbak duop ke otu mbụme edikan oro enye akakande Chedorlaomer ye mbuaha udịmekọn̄ esie. (Genesis 14:18-20; Mme Hebrew 7:4-10) Ke ukperedem, Jacob ama ọn̄wọn̄ọ ndinọ Abasi ọyọhọ mbak duop ke otu inyene esie. (Genesis 28:20-22) Ke idaha kiet kiet, edinọ ọyọhọ mbak duop ekedi ke unyịmesịt, koro mbon Hebrew eset oro ikenyeneke ibet ndomokiet oro okodoride mmọ mbiomo ndinọ ọyọhọ mbak duop.
Ndinọ ọyọhọ mbak duop ke Idak Ibet
Nte ikọt Jehovah, nditọ Israel ẹma ẹbọ mme ibet ndikpe ọyọhọ mbak duop. Mmọemi nte an̄wan̄ade ẹma ẹsịne nte ẹdade mbahade iba ke itie duop ke udori oro owo enyenede ke isua ke isua ẹnam n̄kpọ, okposụkedi ndusụk nditọ ukpepn̄kpọ ẹkerede ẹte ke ọyọhọ mbak duop eke isua kiet kpọt okodu. Owo ikesinọhọ ọyọhọ mbak duop ke isua Sabbath, sia owo mîkodorike enyịn ndinyene udori ndomokiet. (Leviticus 25:1-12) Ekesinọ ọyọhọ mbak duop ke adianade ye akpa mbun̄wụm ẹnọde Abasi.—Exodus 23:19.
Ẹma ẹsida ọyọhọ mbak duop ke otu mbun̄wụm isọn̄ ye eto mfri n̄ko nte an̄wan̄ade eke n̄kọri ke ufene ye mme erọn̄ ẹka edisana ebiet ẹnyụn̄ ẹkenọ mme Levi, ẹmi mîkenyeneke udeme isọn̄ ndomokiet. Ekem, mmọ ẹma ẹsisio ọyọhọ mbak duop ke otu se mmọ ẹkebọde ẹnọ man ẹda ẹn̄wam itie oku ufọk Aaron. Nte an̄wan̄ade ẹma ẹsibek ibokpot ẹnyụn̄ ẹnyịmi mfri vine ye eke eto olive ẹnam akabade edi wine ye aran mbemiso ẹnọde ke ọyọhọ mbak duop. Edieke owo Israel akaduakde ndinọ okụk utu ke mbun̄wụm, enye ama ekeme ndinam ntre, ama akam edi enye ama adian ọyọhọ mbak ition ke ekọmurua esie.—Leviticus 27:30-33; Numbers 18:21-30.
Etie nte ẹma ẹsisio ọyọhọ mbak duop efen ẹnịm san̄asan̄a. Nte ido edide, edi ubon ẹkesida enyeemi ẹnam n̄kpọ ke ini mme owo ẹsopde idem ndinịm mme usọrọ. Edi nso edieke isan̄ uka Jerusalem ekenen̄erede ọniọn̄ ndien imemke utom ndida ọyọhọ mbak duop emi n̄ka? Do ẹkenyene ndinyam ibokpot, obufa wine, aran, ye mme ufene mbọ okụk man ẹkeme ndikama mmemmem mmemmem. (Deuteronomy 12:4-18; 14:22-27) Ke utịt kpukpru ọyọhọ isua ita ye ọyọhọ isua itiokiet eke sabbath isua itiaba, ẹma ẹsisio ọyọhọ mbak duop ẹnịm san̄asan̄a ẹnọ mme Levi, isenowo, mme ebeakpa, ye nditọakpa.—Deuteronomy 14:28, 29; 26:12.
Ke idak Ibet, ufen ndomokiet ikodụhe ke nditre ndinọ ọyọhọ mbak duop. Utu ke oro, Jehovah ama onịm mme owo ke idak ọkpọsọn̄ mbiomo ido uwem ndinọ ọyọhọ mbak duop. Ke ndusụk ini mmọ ẹkenyene ndin̄wọn̄ọ ke iso esie nte ke imọnọ ọyọhọ mbak duop ọyọhọ ọyọhọ. (Deuteronomy 26:13-15) Ẹkese n̄kpọ ekededi oro ẹmụmde ẹkama ke idiọk usụn̄ nte n̄kpọ Abasi oro ẹyịpde.—Malachi 3:7-9.
Edinọ ọyọhọ mbak duop ikedịghe ndutịm mbiomo. Ke akpanikọ, ke ini nditọ Israel ẹkenịmde mme ibet ẹmi, mmọ ẹma ẹkabade ẹforo ẹkan. Ọyọhọ mbak duop ama emenede utuakibuot akpanikọ ke enyọn̄ ye unana edidori nsọn̄uyo oro mîdotke ke nte ẹkpenyenede mme enọ n̄kpọ obụkidem kaban̄a edinam emi. Ntre, ndutịm edinọ ọyọhọ mbak duop ama anam n̄kpọ ke ufọn ofụri owo ke Israel. Edi nte edinọ ọyọhọ mbak duop enyene mme Christian?
Nte Ana Mme Christian Ẹkpe Ọyọhọ Mbak Duop?
Ke ndusụk ini, edinọ ọyọhọ mbak duop ekedi ọsọ n̄kpọ ke esop Christendom. The Encyclopedia Americana ọdọhọ ete: “Enye . . . sụn̄sụn̄ ama akabade edi ọsọ n̄kpọ etisịm ọyọhọ isua ikie-6. Esop eke Tours ke 567 ye udiana Esop eke Macon ke 585 ama ọsọn̄ọ etịn̄ aban̄a edinọ ọyọhọ mbak duop. . . . Edikama enye ke idiọk usụn̄ ama akabade edi ọsọ n̄kpọ akpan akpan ke ini ẹkesiwakde ndiyak unen edibọ ọyọhọ mbak duop ẹsịn ke ubọk mîdịghe ẹnyamde ẹnọ mme ọsọ owo. Ọtọn̄ọde ye Pope Gregory VII ẹma ẹdọhọ ke edinam emi inyeneke unyịme nte ekemde ye ibet. Ediwak ọsọ owo adan̄aoro ẹma ẹyak unen oro mmọ ẹnyenede ndibọ ọyọhọ mbak duop ẹnọ mme ufọkidụn̄ oku ye mme ikpọ ufọkederi. Ukpụhọde emi iketreke edinọ ọyọhọ mbak duop, ndien edinam emi ke okosụk akaiso ke Ufọkederi Roman Catholic ye ke mme idụt Protestant.” Ẹma ẹtre edinọ ọyọhọ mbak duop mîdịghe ẹkpụhọ enye sụn̄sụn̄ ke nsio nsio idụt, ndien ibat ibat ido ukpono idahaemi ẹnam enye.
Ntre, ndien, nte ẹyom mme Christian ẹnọ ọyọhọ mbak duop? Ke n̄wed esie oro ọdọn̄ọde mme ikọ Bible, Alexander Cruden ọkọdọhọ ete: “Andinyan̄a nnyịn, m̀mê mme apostle esie ikowụkke nnyịn ẹte inịm n̄kpọ ndomokiet aban̄ade ọyọhọ mbak duop.” Ke akpanikọ, owo iwụkke mme Christian ndinọ ọyọhọ mbak duop. Abasi ke idemesie ama ada utịt ọsọk Ibet Moses, ye ndutịm unọ ọyọhọ mbak duop esie, ọkọn̄de enye adian ke eto ndutụhọ Jesus. (Rome 6:14; Colossae 2:13, 14) Ke ntre utu ke ndidi se ẹyomde ẹnọ san̄asan̄a ibatokụk man ẹn̄wam ke ubiatokụk esop, mme Christian ẹnọ mme enọ imaesịt.
Kpono Jehovah ye Inyene Fo
Nte ededi, edieke Christian ke unyịmesịt emekde ndinọ ọyọhọ mbak duop ke otu udori esie ndimenede utuakibuot akpanikọ ke enyọn̄, ubiọn̄ọ N̄wed Abasi ndomokiet idụhe ke enye ndinọ mme utọ enọ oro. Ke leta oro asan̄ade ye enọ esie, uyen isua-15 ke Papua New Guinea ekewet ete: “Ke ini n̄kedide eyenọn̄wọn̄, ete mi ama esitịn̄ ọnọ mi ete, ‘Ke ini afo editọn̄ọde ndinam utom, afo enyene ndinọ Jehovah akpa mbun̄wụm.’ Ami mmeti mme ikọ eke Mme N̄ke 3:1, 9, emi ọdọhọde ete ke nnyịn inyene ndikpono Jehovah ke akpa ubak mbun̄wụm nnyịn. Ntre ami mma n̄n̄wọn̄ọ ndinam emi, ndien idahaemi ana ami nsu en̄wọn̄ọ mi. Ami mmokop inemesịt etieti ndinọ okụk emi edi man ẹda ẹn̄wam utom Obio Ubọn̄.” Bible idọhọke mme Christian ẹnam utọ en̄wọn̄ọ oro. Nte ededi, enọ ntatubọk edi eti usụn̄ ndiwụt ntotụn̄ọ udọn̄ ke ndimenede utuakibuot akpanikọ ke enyọn̄.
Christian ekeme ndimek nditre ndibebiere san̄asan̄a enọ oro enye edinọde ndimenede utuakibuot Jehovah Abasi ke enyọn̄. Ke ndinam emi an̄wan̄a: Ke adan̄aemi ẹdụkde mbono Mme Ntiense Jehovah, nditọete iban iba oro ẹsọn̄de ke emana ke ẹkenyene nneme ẹban̄a mme enọ oro ẹkemede ndibọ ke utom Obio Ubọn̄. Kaban̄a edinọ udia ke itie mbono, kiet ke otu nditọete iban oro, emi ọsọn̄de ke isua 87, ama obụp m̀mê edikpa okụk ifan̄ man imọ ikpekeme ndinọ ekọmurua oro. Eyenete an̄wan eken, emi edide isua 90, ama ọdọhọ ete: ‘Kam nọ se afo ekerede ete ke ekem—ye esisịt n̄kpọ odorode.’ Nso eti edu ke akamba eyenete an̄wan emi okowụt ntem!
Sia ikọt Jehovah ẹma ẹkeyak ofụri idemmọ ẹnọ enye, mmọ ye idatesịt ẹsinọ enọ okụk ye mme etịbe eken ndin̄wam utuakibuot akpanikọ. (Men 2 Corinth 8:12 domo.) Ke akpanikọ, usụn̄ oro Christian ọnọde n̄kpọ anam mme ifet ẹdu ndiwụt ntotụn̄ọ esịtekọm oro ẹnyenede ẹnọ utuakibuot Jehovah. Edinọ mbahade n̄kpọ kiet ke itie duop, m̀mê ọyọhọ mbak duop, ibọpke utọ enọ oro, n̄ko mme idaha ẹkeme ndidu ẹmi onụkde owo ndinọ n̄kpọ n̄kan man ẹmenede mme ufọn n̄kpọ Obio Ubọn̄.—Matthew 6:33.
Apostle Paul ọkọdọhọ ete: “Yak kpukpru owo kiet kiet ọnọ nte enye akaduakde ke esịt esie: okûnọ ke mfụhọesịt, okûnyụn̄ ọnọ oto ke edinyenyịk; koro Abasi amama owo eke ọnọde ke inemesịt.” (2 Corinth 9:7) Edieke afo ọnọde ke inemesịt ye ke ntatubọk ndin̄wam utuakibuot akpanikọ, afo eyenyene uforo, koro ọniọn̄ ọniọn̄ n̄ke kiet ọdọhọ ete: “Kpono Jehovah ke inyene fo, ye ke akpa ubak kpukpru mbun̄wụm fo: ndien ebiet unịmn̄kpọ fo ẹyeyọhọ kpak, obufa wine eyenyụn̄ ọyọhọ ke ebiet udịghi fo ọduọhọ.”—Mme N̄ke 3:9, 10.
Nnyịn ikemeke ndinam Ata Edikọn̄ oforo. Kpukpru gold ye silver, mme unam ke tọsịn ikpọ obot, ye anana-ibat nti n̄kpọ ẹnyene enye. (Psalm 50:10-12) Nnyịn tutu amama ikemeke ndinọ Abasi usiene ke kpukpru ufọn oro enye anamde ọnọ nnyịn. Edi nnyịn imekeme ndiwụt ntotụn̄ọ esịtekọm oro inyenede inọ enye ye ke ifet edinam edisana utom ke itoro esie. Ndien nnyịn imekeme ndinịm ke akpanikọ nte ke uwak edidiọn̄ ọfiọrọ osịm mbon oro ẹnọde n̄kpọ ke ntatubọk ndimenede edisana utuakibuot ke enyọn̄ nnyụn̄ n̄kpono ima ima ye Abasi ntakubọk, Jehovah.—2 Corinth 9:11.
[Ekebe ke page 29]
NTE NDUSỤK OWO ẸNỌDE ETỊBE KABAN̄A UTOM OBIO UBỌN̄
◻ MME ETỊBE ẸNỌDE KABAN̄A UTOM OFỤRI ERERIMBOT: Ediwak owo esisio mîdịghe ẹnam ndutịm ẹban̄a ibatokụk oro mmọ edisịnde ke mme ekebe etịbe oro ẹdiande idiọn̄ọ: “Etịbe Kaban̄a Utom N̄ka Ofụri Ererimbot—Matthew 24:14.” Ke ọfiọn̄ kiet kiet mme esop esinọ okụk emi eka ibuot itieutom ofụri ererimbot ke Brooklyn, New York, mîdịghe ẹka ọfis n̄kọk itieutom oro ekperede akan.
◻ ENỌ: Ẹkeme ndinọ enọ okụk imaesịt nnennen esọk Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania, 25 columbia Heights, Brooklyn, New York 11201, m̀mê ọfis n̄kọk itieutom N̄ka ke n̄kann̄kụk. Ẹkeme ndinọ mme n̄kpọuto m̀mê mme ọsọn̄urua n̄kpọ eken. Utọ enọ oro ekpenyene ndisan̄a ye ibio ibio leta oro etịn̄de nte ke emi edi enọ.
◻ ENỌ ẸSỊNDE KE UBIỌN̄: Ẹkeme ndinọ okụk ẹsọk Watch Tower Society ndikama nte ebuọt tutu andinọ akpa, ye ndutịm nte ndusụk edieke owo odude ke unana, ẹkeme ndifiak n̄kpọn̄ nnọ andinọ.
◻ INSURANCE: Ẹkeme ndiwet enyịn̄ Watch Tower Society nte andibọ ufọn insurance m̀mê okụk ukpọn̄utom. Ẹkpenyene ndinam N̄ka ọdiọn̄ọ aban̄a mme utọ ndutịm oro.
◻ N̄WED OKỤK BAN̄K: Ẹkeme ndinọ Watch Tower Society n̄wed okụk ban̄k, n̄wed okụk oro ẹsịnde ke ban̄k ẹyom udori, m̀mê n̄wed okụk ukpọn̄ utom owo ke ebuọt mîdịghe ẹkpe ke n̄kpa ẹnọ, nte ekemde ye ndutịm ban̄k n̄kann̄kụk. Ẹkpenyene nditọt N̄ka mban̄a utọ ndutịm oro ekededi.
◻ INYENE YE MBUBEHE: Ẹkeme ndinọ Watch Tower Society inyene ye mbubehe edide ke ndinọ nte ata enọ m̀mê ke idak ndutịm anamde ẹkaiso ẹkpe udori ẹnọ andinọ.
◻ ISỌN̄ YE UFỌK: Ẹkeme ndinọ Watch Tower Society isọn̄ ye ufọk oro ẹkemede ndinyam edide ke ndinọ nte ata enọ m̀mê ke ndimụm akpa ke isọn̄ ye inyene n̄kama nnọ andinọ, emi ekemede ndisụk n̄kaiso ndụn̄ do ke eyo uwem esie. Owo ekpenyene nditọt N̄ka mbemiso ayakde isọn̄ ye ufọk ekededi ọnọ N̄ka.
◻ UNEN N̄KPỌ AKPA YE EBUỌT: Ẹkeme ndiyak inyene m̀mê okụk nnọ Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania ke ndinọ enye unen ndidia n̄kpọ akpa oro asan̄ade ye ibet mîdịghe ẹkeme ndiwet enyịn̄ N̄ka nte adia ufọn ke n̄wed ebuọt. Ebuọt oro adade ufọn ọsọk n̄ka ido ukpono ekeme ndinọ ndusụk ufọn ukpe tax. Ẹkpenyene ndinọ n̄wed unen m̀mê ebuọt emi esọk N̄ka.
Ke oyomde ntọt efen efen kaban̄a mme utọ n̄kpọ ntre, wet Treasurer’s Office, Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania, 25 Columbia Heights, Brooklyn, New York 11201, m̀mê ọfis n̄kọk itieutom N̄ka oro ekperede akan.