N̄KPARAWA OWO ẸBỤP
Didie ke N̄kpanam N̄kpọ ye Andikpep Mi?
Idiọk mme andikpep
Idụhe eyen ufọkn̄wed ndomokiet emi mînyeneke andikpep emi enye ekerede ke ọsọsọn̄ ido onyụn̄ ọdiọk uwem.
Luis, emi edide isua 21, ọdọhọ ete: “Mma nnyene andikpep kiet ke ufọkn̄wed nnyịn emi ekesimade ndisụni nditọ ufọkn̄wed nyụn̄ nsio ikpọ ikọ inua nnọ mmọ. Sia enye ekekperede isua emi enye editrede utom, ekeme ndidi enye ekesikere ke inyeneke se ẹdinamde imọ.”
Melanie, emi edide isua 25, eti nte andikpep esie ekesisuade enye onyụn̄ anamde n̄kpọ ye enye ibak ibak. “Se ikanam enye esinam n̄kpọ ntre ye ami edi ke ntak emi mmekesikaha ufọkabasi emi ediwak owo ẹkade. Enye ama ọdọhọ ke ukpep ke imọ inọ mi oro sia mma n̄kpọn ndi mme owo ẹdisinam n̄kpọ ye ami ibak ibak.”
Edieke enyenede andikpep emi ọsọn̄de-sọn̄ ido, enyene mme n̄kpọ emi ekemede ndinam man uka n̄wed ididorode fi. Nam n̄kpọ ifan̄ oro isiakde mi.
Se akpanamde
Kpụhọde tiene nte n̄kpọ etiede. Se nsio nsio mme andikpep ẹyomde ẹto nditọ ufọkn̄wed mmọ ẹdi nsio nsio. Domo ndidiọn̄ọ nte andikpep fo oyomde fi anam n̄kpọ, nyụn̄ domo ndinam nte enye ọdọhọde.
Item Bible: “Owo ọniọn̄ ayakpan̄ utọn̄ onyụn̄ aka iso ọbọ item.”—Mme N̄ke 1:5.
“Mma ndidiọn̄ọ ke ana nnam n̄kpọ nte andikpep mi amade, ntre mma nnam ofụri se n̄kekeme ndinam n̄kpọ nte enye oyomde. Oro ama anam emem mi utom ndidu ke emem ye andikpep mi.”—Christopher.
Sinam n̄kpọ ukpono ukpono. Kpep ndisitịn̄ nti ikọ ye andikpep fo. Kûsubọrọ enye ikọ usọn̄enyịn usọn̄enyịn, ekpededi ekere ke edi se anamde ntre. Ti ke mmọ ẹda fi nte eyen ufọkn̄wed idịghe ubọkn̄ka mmọ.
Item Bible: “Ẹyak ikọ mbufo enyene inem kpukpru ini, nte n̄kpọ eke ẹsịnde inụn̄, man mbufo ẹfiọk nte ẹkpenọde owo kiet kiet ibọrọ.”—Colossae 4:6.
“Nditọ ufọkn̄wed isiwakke ndikpono mme andikpep mmọ nte ẹkpekponode, ntre edieke esidomode ndikpono andikpep fo oro ekeme ndinam enye ọfọn uwem ye afo.”—Ciara.
Domo ndidiọn̄ọ nte n̄kpọ etiede ye owo. Mme andikpep ẹdi owo nte nnyịn n̄ko. Oro ọwọrọ ke mmọ ẹsinyene mme mfịna, esịt esinyụn̄ etịmede mmọ nte esinyụn̄ etịbede ọnọ kpukpru owo. Ntre kûtie ubiere ete, ‘Andikpep mi ọsọsọn̄ ido’ mîdighe ‘Andikpep mi asasua mi.’
Item Bible: “Kpukpru nnyịn idedue ediwak ini.”—James 3:2.
“Utom ukpepn̄wed idịghe ekpri utom. Imemke utom ndinam kpukpru nditọ ufọkn̄wed ẹtie itie kiet ẹkpep n̄kpọ. Ntre mma nsikere ke idịghe se mfiakde ndian n̄kọn̄ ibuot ke n̄kọn ibuot nnọ enye.”—Alexis.
Tin̄ nọ ete ye eka fo. Idụhe owo emi oyomde n̄kpọ ọfọn fi nte ete ye eka fo. Mmọ ẹyom fi okop inem ufọkn̄wed, ndien nti item mmọ ekeme ndin̄wam fi ọyọ andikpep emi etiede nte ọsọsọn̄ uwem.
Item Bible: “Unana edisop ibuot anam uduak okpu.”—Mm N̄ke 15:22.
“Ete ye eka fo ẹdiọn̄ọ nte ẹkemede ndise mban̄a nsio nsio mfịna, koro mmọ ẹma ẹsobo ediwak mfịna ini mmọ ẹkedide uyen. Kop item mmọ. Item mmọ ekeme ndin̄wam fi.”—Olivia.
Nte ekpetịn̄de ikọ ye andikpep fo
Ke ndusụk idaha, emekeme ndikanam andikpep fo ọdiọn̄ọ mfịna emi enyenede ye enye. Edieke idem enyekde fi, kûfịna koro ukaha ikọ ye enye. Nneme ke edi, ndien ekeme ndikpa fi idem nte nneme oro ememde utom akan nte ekekerede.
Item Bible: ‘Bịne mme n̄kpọ oro ẹnamde emem odu.’—Rome 14:19.
“Edieke etiede nte andikpep fo ọdiọk uwem ye afo kpọt, bụp enye mme nso ke anam emi anamde enye okûnem esịt ye afo. Ibọrọ esie ekeme ndinam ọdiọn̄ọ se akpanamde man enye enem esịt ye afo.”—Juliana.
“Ọkpọfọn eneme ye andikpep mbufo aban̄a nte enye esinamde n̄kpọ ye afo, sụk fi ye enye ikpọn̄, ukpono ukpono mbemiso enye ọtọn̄ọde ukpepn̄kpọ mîdịghe ini enye ekpepde ama. Imenịm ke oro ekeme ndinam enye okpụhọde onyụn̄ okpono fi ke usụn̄ emi akadade eneme n̄kpọ oro ye enye.”—Benjamin.
SE IKETỊBEDE
“Nkesibehe n̄wed ọfọn ndien andikpep mi ikonyụn̄ in̄wamke mi. Mma nnyom ndikpọn̄ ufọkn̄wed sia andikpep mi ama anam ufọkn̄wed odorode mi.
“Mma n̄ka mbịne andikpep en̄wen ọnọ mi item. Enye ama ọdọhọ mi: ‘Enye inen̄ekede idiọn̄ọ fi, afo n̄ko unyụn̄ unen̄ekede udiọn̄ọ enye. Nam enye ọdiọn̄ọ se idide mfịna fo. Ekeme ndidi oro ayan̄wam nditọ ufọkn̄wed eken emi mîkemeke nditịn̄ ikọ ye enye.’
“Utọ n̄kpọ oro ikodụkke-dụk mi esịt! Edi mma nditie n̄kere se enye eketịn̄de oro, enye ama enen. Edieke mmenyomke n̄kpọ aka iso ntem, ana nnyom n̄kpọ nnam.
“Edem usen oro, mma n̄ka mbịne andikpep mi n̄kọdọhọ enye ukpono ukpono ke mmesima nte enye esikpepde n̄kpọ ke nnyụn̄ nyom se enye esikpepde enen̄ede an̄wan̄a mi. Edi ama ọsọn̄ mi, n̄konyụn̄ ndiọn̄ọke se n̄kpanamde. Enye ama etịn̄ nsio nsio n̄kpọ oro n̄kpanamde onyụn̄ ọdọhọ ke iyan̄wam mi n̄wed ama asuana mîdịghe ke imekeme ndinọ mi ndusụk n̄kpọ ke e-mail.
“Idem ama akpa mi! Edi ami ndikeneme n̄kpọ oro ye andikpep mi ama anam n̄keme ndikpere andikpep mi nnyụn̄ n̄kop inem ufọkn̄wed.”—Maria.
Se akpanamde: Edieke enyenede andikpep emi anamde uwem ọsọn̄ ye afo, da nte ke oro ekpep fi se idiwọrọde fi ama akabade akwa owo. Katie emi edide isua 22 ọdọhọ ete: “Idem ke ama okokụre ufọkn̄wed, edisụk ikokụt ikpọ-owo emi mîdifọnke uwem ye afo. Edieke ekemede ndiyọ andikpep emi ọsọn̄de uwem ye afo, eyekeme ndiyọ ke ini mme owo ẹdisọn̄de uwem ye afo ke ini iso.”