Kpono Mbon En̄wen

1. Ntak emi mme owo ẹsimade yak ẹkpono mmọ? (Mme N̄ke 22:1)

NDI esinem fi mme owo ẹma ẹkpono fi? Imenịm ke esinem. Idụhe eke mîyomke ukpono. Esinem nnyịn ẹma ẹkpono nnyịn. Oro esinam ikụt ke ẹda nnyịn ke n̄kpọ. Imosụk ise Bible ọdọhọde ete ke “ndinyene unyịme [m̀mê ukpono] ọfọn akan silver ye gold”!​—Kot Mme N̄ke 22:1.

2-3. Ntak emi mîsimemke utom ndusụk ini ndikpono mbon en̄wen? Anie ke nnyịn ikpokpono?

² Ndusụk ini esisọn̄ ndikpono mbon en̄wen. Ntak kiet edi ke imesikụt mme n̄kpọ emi mmọ ẹnamde emi mîfọnke. Ntak en̄wen edi ke usọn̄enyịn okpon eti-eti ke ini emi idude uwem mi. Edi inaha nnyịn itie nte mme owo oro. Ntak-a? Ntak edi ke Jehovah oyom ikpono “kpukpru orụk owo.”​—1 Pet. 2:17.

³ Iyadia ufọn ke se iyomde ndineme mban̄a se ọwọrọde ndikpono mme owo, ye nte ikemede ndikpono (1) mbonubon nnyịn, (2) nditọ-ete nnyịn, ye (3) mbon emi mîdịghe nditọ-ete nnyịn. Imọn̄ inen̄ede ineme iban̄a nte ikemede ndikpono mbon en̄wen ini ọsọn̄de ndinam ntre.

NDIKPONO MBON EN̄WEN ỌWỌRỌ NSO?

4. Ndikpono mbon en̄wen ọwọrọ nso?

⁴ Ẹkpedọhọ fi etịn̄ se ukpono edide, ọkpọdọhọ ke edi nso? “Ukpono” enen̄ede aban̄a nte idade owo m̀mê nte inamde n̄kpọ ye owo. Ima ikpono mbon en̄wen, isida mmọ nte mbon emi ẹdotde se ikerede iban̄a, se ikpan̄de utọn̄ inọ, inyụn̄ inọde iso ke ntak edu mmọ ye ke ntak se mmọ ẹnamde m̀mê se mmọ ẹdide. N̄kpọ en̄wen edi ke ima ikpono mbon en̄wen, nte isinamde n̄kpọ ye mmọ esinam mmọ ẹkụt ke ida mmimọ ke ọsọn̄urua, ke imama mmimọ, ke imonyụn̄ inyene uku ke enyịn nnyịn. Edi ata ukpono emi nnyịn ikponode owo ana oto esịt.​—Matt. 15:8.

5. Nso ikeme ndin̄wam nnyịn ikpono mbon en̄wen?

⁵ Jehovah oyom ikpono mbon en̄wen. Ikam idịghe enye oro ikpọn̄-o; enye oyom ikpono “mme odudu oro ẹkponde ẹkan.” (Rome 13:1, 7) Edi ndusụk owo ẹkeme ndidọhọ ẹte: “Owo akpanam n̄kpọ yak odot se ẹkponode enye, mmọn̄ n̄kpono enye.” Ndi ikọ oro enen̄ede ọfọn do? Sia idide mme asan̄a-utom Jehovah, imọdiọn̄ọ ke idịghe se mme owo ẹnamde m̀mê se mmọ mînamke edi n̄kukụre ntak emi esinamde ikpono mmọ. Akpan ntak emi anamde ikpono mme owo edi ima emi imade Jehovah ye nte ọdọn̄de nnyịn ndinam se inemde enye esịt.​—Josh. 4:14; 1 Pet. 3:15.

6. Ndi emekeme ndikpono owo emi mîkponoke fi? Ntak ọbọrọde ntre? (Se ndise n̄ko.)

⁶ Ndusụk owo ẹkeme ndikere ẹte, ‘Ndi owo ekeme ndikpono owo emi mîkponoke enye?’ Ih, ekeme ndikpono. Se ndusụk uwụtn̄kpọ mi. Edidem Saul ama esuene Jonathan eyen esie ke iso mbon en̄wen. (1 Sam. 20:30-34) Kpa ye oro, Jonathan ama esisụhọde idem etiene ete esie oro aka ekọn̄ tutu esịm usen n̄kpa ete esie. (Ex. 20:12; 2 Sam. 1:23) Eli emi ekedide akwa oku ama ọdọhọ Hannah ke enye akpa mmịn ke ini edide Hannah ikakpaha mmịn. (1 Sam. 1:12-14) Edi Hannah ama etịn̄ ikọ ukpono ukpono ye Eli kpa ye edide ofụri Israel ẹma ẹdiọn̄ọ ke Eli ikedịghe eti ete ikonyụn̄ inamke utom esie nte akwa oku ọfọn. (1 Sam. 1:15-18; 2:22-24) Efen edi ke irenowo Athens ẹma ẹsọn̄ọ apostle Paul enyịn, ẹkot enye “abrak inua.” (Utom 17:18) Kpa ye oro, Paul eketịn̄ ikọ ukpono ukpono ye mmọ. (Utom 17:22) Ana nte inamde n̄kpọ anam yak ẹnen̄ede ẹkụt ke ata ima emi imade Jehovah ye nte nnyịn mîyomke ndinam se iyatde enye ẹkeme ndinam nnyịn ikpono mbon en̄wen ini ememde utom ndinam ntre ye idem ke ini mîmemke utom ndinam ntre. Ẹyak ineme mbon emi ẹdotde se ikponode ye ntak emi ikpokponode mmọ.

KPONO MBONUBON MBUFO

7. Nso ikeme ndinam ọsọn̄ nnyịn ndikpono mbonubon nnyịn?

⁷ Se isidide mfịna. Isidu ye mbonubon nnyịn kpukpru ini, imesinyụn̄ ikụt kiet eken kpukpru ini. Ke ntak oro, imọdiọn̄ọ nti edu mmọ ye mme n̄kpọ emi mmọ mîsinamke ọfọn. Ndusụk mmọ ẹkeme ndidọn̄ọ udọn̄ọ emi anamde ọsọn̄ nnyịn ndise mban̄a mmọ, mîdịghe edi ke ọkpọsọn̄ editịmede esịt edi mfịna mmọ. Ndusụk mbonubon nnyịn ẹkeme nditịn̄ ikọ mîdịghe ẹnam n̄kpọ emi ayatde nnyịn. Utu ke ndusụk owo ndinam yak ubon mmọ edi itie emem ye itie nduọkodudu, mmọ ẹsisọn̄ọ mbonubon mmọ enyịn, ikponoke mmọ. Ntre, ubon edidi itie ndutịme ye afanikọn̄. Ama etie ntre, edidianakiet idụhe aba. Ukem nte ubiak ewan̄kọ mîsiyakke mme ndido idem ẹkop inem ẹnyụn̄ ẹdiana kiet ẹnam utom mmọ ọfọn, unana ukpono m̀mê usọn̄enyịn isiyakke ubon adiana kiet. Edi mfịna ke ubon itiehe nte ewan̄kọ emi nnyịn mîkemeke ndinam n̄kpọ mban̄a ikpọn̄. Imekeme ndinam n̄kpọ man unana ukpono idisuan ubon nnyịn.

8. Ntak emi edide akpan n̄kpọ nnyịn ndikpono mbonubon nnyịn? (1 Timothy 5:4, 8)

⁸ Ntak emi ikpokponode mbonubon nnyịn? (Kot 1 Timothy 5:4, 8.) Ke akpa leta emi Paul ekewetde ọnọ ẹsọk Timothy, Paul ama etịn̄ nte mbonubon ẹkpesede ẹban̄a kiet eken. Enye ama anam ẹkụt ke akpan ntak emi ikpokponode mbonubon nnyịn ikpedịghe ke se anade inam edi oro, ke akpakam edi ke owụt ke ‘imeten̄e Abasi.’ Nditen̄e Abasi ọwọrọ ndisọn̄ọ nda ntuak ibuot nnọ Abasi nnyụn̄ nnam n̄kpọ nnọ enye. Jehovah ọkọtọn̄ọ ubon. (Eph. 3:14, 15) Ntre ima ikpono owo ke ubon nnyịn, Jehovah emi ọkọtọn̄ọde ubon ke ikpono oro. (Se se ẹwetde ẹban̄a 1 Timothy 5:4 ke nwtsty.) Ata akpan ntak emi inyenede ndikpono mbonubon nnyịn edi oro!

9. Didie ke ebe ye n̄wan ẹkeme ndiwụt ke imokpono kiet eken? (Se ndise n̄ko.)

⁹ Nte ikpowụtde ke imokpono mbonubon nnyịn. Ebe emi okponode n̄wan esie esiwụt ke imọ ida enye ke ọsọn̄urua edide ke iso mbon en̄wen m̀mê ke ini emi mmọ ẹdude ikpọn̄. (N̄ke 31:28; 1 Pet. 3:7) Tutu amama enye idimiaha n̄wan esie, idisueneke enye ke iso owo, idinyụn̄ inamke enye ekere ke imọ iwọrọke n̄kpọ. Ariela emi odụn̄de ke Argentina ọdọhọ ete: “Ke ntak udọn̄ọ emi n̄wan mi ọdọn̄ọde, ndusụk ini enye esitịn̄ ikọ emi abiakde mi. Ama etịbe ntre, mmesiti idemmi ke idịghe enye ama anam. Esịt ama ayat mi, mmesiti se 1 Corinth 13:5 etịn̄de, oro esinam ntịn̄ ikọ ye enye ukpono ukpono utu ke ndisụhọde enye itie.” (N̄ke 19:11) N̄wan ama etịn̄ nti ikọ aban̄a ebe esie, enye okpono ebe esie. (Eph. 5:33) Enye idisakke ebe esie imam, itịn̄ke ekpọhọ ikọ ye enye, isọn̄ọke enye enyịn. Enye ọdiọn̄ọ ke imọ ikpanam mme utọ n̄kpọ oro, ke ayabiat ndọ imọ. (N̄ke 14:1) Sista kiet ke Italy emi ebe esie esitịmerede esịt ebe ubọk ọdọhọ ete: “Ndusụk ini esitie mi nte ke ebe mi esitịmede esịt akaha ke n̄kpọ. Ini akpa, nte n̄kesitịn̄de ikọ ye nte n̄kesikamade iso ikesiwụtke ke mmokpono enye. Edi se n̄kụtde edi ke nte nnen̄erede ndian idem ye mme owo emi ẹsitịn̄de ikọ ukpono ukpono ye mbon en̄wen, ntre ke enen̄ede ọdọn̄ mi ndikpono ebe mi.”

10. Didie ke mme uyen ẹkeme ndiwụt ke imokpono ete ye eka mmimọ?

¹⁰ Mme uyen, ẹnịm mme ibet emi ete ye eka mbufo ẹnịmde ke ufọk. (Eph. 6:1-3) Ẹsitịn̄ ikọ ukpono ukpono ye mmọ. (Ex. 21:17) Nte ete ye eka mbufo ẹkponde owo ẹka, ekeme ndiyom mbufo ẹse mmọ enyịn ẹkan nte ẹnamde idaha-emi. Ẹdomo nte ẹkekeme ndinam oro. Ẹkop uwụtn̄kpọ Sista María emi ete esie mîdịghe Ntiense Jehovah. Ini ete María ọkọdọn̄ọde, enye ama esitịn̄ ikọ emi akabiakde María, oro ama anam ọsọn̄ María utom ndise mban̄a enye. María ọdọhọ ete: “Mma nsibọn̄ nte Abasi an̄wam mi n̄kpono ete mi ke esịt mi, onyụn̄ an̄wam mi n̄keme ndiwụt ete mi ke mmokpono enye. Mma ndọhọ idemmi ke edieke Jehovah ọdọhọde n̄kpono ete ye eka mi, ke enye ekeme ndinọ mi ukeme nnam oro. Nte ini akade, mma ndikụt ke idịghe tutu ete mi okpụhọde edu esie mbemiso ami n̄kemede ndinam n̄kpọ ye enye ukpono ukpono.” Ima ikpono mbonubon nnyịn kpa ye mme n̄kpọ emi mmọ ẹnamde emi mîfọnke, iwụt ke imokpono Jehovah emi ọkọtọn̄ọde ubon.

KPONO NDITỌ-ETE

11. Ntak emi ekemede ndisọn̄ nnyịn ndikpono nditọ-ete?

¹¹ Se isidide mfịna. Nditọ-ete nnyịn ẹsidu uwem nte Bible ọdọhọde idu. Edi ndusụk ini, mmọ ẹkeme ndidiọk uwem ye nnyịn, nte mmọ ẹnamde n̄kpọ ababiak nnyịn, mîdịghe nnyịn inamke n̄kpọ, ẹte ke imanam. Eyenete akpanam n̄kpọ emi anamde inyene “ntak nditọhọ,” ekeme ndisọn̄ nnyịn ndika iso n̄kpono enye. (Col. 3:13) Nso ikeme ndin̄wam nnyịn ikpono enye?

12. Ntak emi edide akpan n̄kpọ nnyịn ndikpono nditọ-ete nnyịn? (2 Peter 2:9-12)

¹² Ntak emi ikpokponode nditọ-ete? (Kot 2 Peter 2:9-12.) Ke ọyọhọ leta iba emi Abasi ọkọnọde Peter spirit Esie ewet, Peter ama etịn̄ ke ndusụk mme Christian ke eyo mme apostle oro ẹma ẹsọn̄ọ “mme akama itie ubọn̄,” oro edi mbiowo enyịn. Didie ke nti angel emi ẹkekụtde ndisịme emi akakade iso do ẹkenam n̄kpọ? Ke ntak emi “mmọ ẹkponode Jehovah,” mmọ ikosụn̄ike mbon usọn̄enyịn oro ukpọk ekpri ntem. Omokụt do ke mme angel emi ẹkefọnde ẹma do ẹma ẹkụt ẹte ke mmimọ itịn̄ke ikọ emi mîfọnke ye mbon n̄kụtidem oro. Utu ke oro, mmọ ẹma ẹyak n̄kpọ oro ẹsịn Jehovah ke ubọk ẹnyụn̄ ẹyom yak edi ke Jehovah asua ọnọ mmọ. (Rome 14:10-12; men Jude 9 domo.) Imekeme ndikpep n̄kpọ nto mme angel oro. Edieke mîkpanaha inam n̄kpọ usọn̄enyịn usọn̄enyịn ye mbon emi ẹkọbọde nnyịn, akpana ikụt ite ke nnyịn inamke n̄kpọ usọn̄enyịn usọn̄enyịn ye nditọ-ete nnyịn emi ẹmade Jehovah. Utu ke oro, ikpakam ‘ida iso’ ke ndikpono mmọ. (Rome 12:10) Ima inam ntre, oro ediwụt ke imokpono Jehovah.

13-14. Didie ke ikeme ndikpono nditọ-ete ke esop? Nọ uwụtn̄kpọ. (Se mme ndise n̄ko.)

¹³ Nte ikpowụtde ke imokpono nditọ-ete. Mbiowo, ẹdomo kpukpru ini ndikụt ẹte ke ẹkpep mme owo n̄kpọ ima ima. (Philem. 8, 9) Ekpedi se ẹnọde owo item, ẹnam ntre ukpono ukpono, ẹkûnam ke ini esịt ayatde mbufo. Nditọ-ete iban, se mbufo ẹkemede ndinam yak ukpono odu ke esop, ifet ndisọn̄ọ owo enyịn idụhe, edi ndikụt ẹte ke mbufo iban̄ake owo idiọk iban̄a inyụn̄ idọkke owo edidọk. (Titus 2:3-5) Usụn̄ emi kpukpru nnyịn ikemede ndiwụt ke imokpono mbiowo ke esop edi nnyịn ndibere ye mmọ nnyụn̄ n̄kọm mmọ ke ọkpọsọn̄ utom emi mmọ ẹnamde man ẹkeme ndinịm mme mbono esop, ẹda usụn̄ ke ukwọrọ-ikọ, ẹnyụn̄ ẹn̄wam mbon emi ẹdụkde “idiọk afan̄.”​—Gal. 6:1; 1 Tim. 5:17.

¹⁴ Ama ọsọn̄ Sista Rocío ndikpono ebiowo kiet emi ọkọnọde enye item. Enye ọdọhọ ete: “N̄kekere ke enye ọsọsọn̄ ido ye ami. Ke ufọk, mma ntịn̄ ikọ mbiat enye kpa ye edide mma nnen̄ede n̄kpeme man owo idikụt ke mmaha enye, ke isọn̄ esịt mi n̄kekere ke enye inen̄ekede ikere iban̄a mi, ntre n̄kadaha item esie.” Nso ikan̄wam Rocío? Enye ọdọhọ ete: “Ini nsụk n̄kotde Bible, mma n̄kot 1 Thessalonica 5:12, 13. Mma ndikụt ke n̄kokponoke brọda oro, ntre esịt ama ọtọn̄ọ ndifịna mi. Mma mbọn̄ akam nnọ Jehovah nnyụn̄ nnam ndụn̄ọde ke mme n̄wed esop Abasi man nyom mme n̄kpọ emi ẹdin̄wamde mi ntre ndinam n̄kpọ nte n̄kesinamde. Nte ini akakade, mma ndikụt ke idịghe brọda oro ekedi mfịna, ke n̄kụtidem mi ekedi mfịna. An̄wan̄a mi idaha-emi ke ami ndisụhọde idem edin̄wam mi n̄keme ndikpono mbon en̄wen. Nsụk nnyenyene utom ndinam ke n̄kpọ nsụhọde-idem emi. Edi nte ndomode ndikpono mbon en̄wen, ntre ke n̄kụt ke ndu ke emem ye Jehovah.”

KPONO MBON EMI MÎDỊGHE NDITỌ-ETE NNYỊN

15. Ntak emi ekemede ndisọn̄ nnyịn ndikpono mbon emi mîdịghe nditọ-ete nnyịn?

¹⁵ Se isidide mfịna. Ediwak ini ima ika ukwọrọ-ikọ, mbon emi isisobode ẹsitie nte mmọ imaha Abasi m̀mê Bible. (Eph. 4:18) Ndusụk owo ẹmek ndisịn ndikop se ikwọrọde ke ntak se ẹkekpepde mmọ ini mmọ ẹdide n̄kpri. Ekeme ndidi se ikade iso iyọ mme titia ufọkn̄wed m̀mê mbon emi inamde utom inọ, emi ẹdide akpanam se ananam ọsọsọn̄ ndidụk mmọ enyịn, inyụn̄ iyọ mbon itie-utom nnyịn m̀mê nditọ ufọkn̄wed nnyịn emi ẹsọn̄de itie. Nte ini akade, ekeme ndinam nnyịn idinen̄ekede ikpono mmọ aba-o, nnyịn idinyụn̄ inamke n̄kpọ ye mmọ nte ikpamade ẹnam ye nnyịn.

16. Ntak emi edide akpan n̄kpọ nnyịn ndikpono mbon emi mînamke n̄kpọ Jehovah kan̄a? (1 Peter 2:12; 3:15)

¹⁶ Ntak emi ikpokponode mbon emi mîdịghe nditọ-ete? Ti ke Jehovah ke ese nte inamde n̄kpọ ye mbon emi mîdịghe mme asan̄a-utom esie kan̄a. Apostle Peter ama eti mme Christian ke nti edu mmọ ẹkeme ndinam ndusụk owo “ẹnọ Abasi ubọn̄.” Ke ntak oro enye ama ọdọhọ mmọ, mmọ ẹma ẹyom nditịn̄ se mmọ ẹnịmde ke akpanikọ, yak mmọ ẹnam ntre “ke ifụre ifụre ido ye ntotụn̄ọ ukpono.” (Kot 1 Peter 2:12; 3:15.) Edide mme Christian oro ẹkeda ke itie ikpe ẹtịn̄ se mmọ ẹnịmde ke akpanikọ m̀mê ẹketịn̄ ye mme mbọhọ-idụn̄ mmọ, akana mmọ ẹnam n̄kpọ ye mbon emi mînamke n̄kpọ inọ Jehovah kan̄a nte mmọ ẹkpenyụn̄ ẹnamde ekpedi edi se mmọ mi, se Abasi mi. Nso ke itetịn̄ emi? Idem n̄kpọ, Jehovah ke ese ke onyụn̄ akpan̄ utọn̄ okop se itịn̄de ye nte itịn̄de se itịn̄de. Ata akpan ntak edi oro akpanade inam n̄kpọ ukpono ukpono ye mbon emi mîdịghe nditọ-ete nnyịn!

17. Didie ke ikeme ndikpono mbon emi mîdịghe nditọ-ete nnyịn?

¹⁷ Nte ikpowụtde ke imokpono mbon emi mîdịghe nditọ-ete. Ima ika ukwọrọ-ikọ, nnyịn iyomke ndinam yak etie nte ke nnyịn idaha mbon en̄wen ke n̄kpọ ke ntak emi mmọ mînen̄ekede idiọn̄ọ Bible mîdịghe idiọn̄ọke-diọn̄ọ. Utu ke oro, iyom ndida mbon en̄wen nte mbon emi ẹsọn̄de urua ke enyịn Abasi, ke mmọ ẹnyụn̄ ẹfọn ẹkan nnyịn. (Hag. 2:7; Phil. 2:3) Owo ọkpọsọn̄ọ fi enyịn ke ntak se enịmde, ọkpọdọn̄ fi ndisọn̄ọ enye enyịn usiene, mụm idem kama. Kûda n̄kari usio inua unọ enye, kûnyụn̄ utịn̄ ekpọhọ ikọ. (1 Pet. 2:23) Ekpedi ama ededue etịn̄ n̄kpọ emi atuade n̄kpọfiọk, sọsọp kpe ubọk. Didie ke ekeme ndiwụt ke omokpono mme owo ke itie-utom mbufo? Nen̄ede sịn idem nam utom fo, domo ndikụt nti n̄kpọ ke idem mbon itie-utom mbufo ye ke idem mbon emi afo anamde utom ọnọ. (Titus 2:9, 10) Ekpedi anamutom emi esitịn̄de akpanikọ, esitịn̄ enyịn anam utom fo, onyụn̄ anam enye ke ofụri esit, oro ekeme ndinem mme owo esịt, ndusụk ini onyụn̄ ekeme nditre ndinem. Edi iditreke-tre ndinem Abasi esịt.​—Col. 3:22, 23.

18. Ntak emi nnyịn ndikpep ndikpono mbon en̄wen ndinyụn̄ n̄wụt ke imokpono mmọ edide ke ufọn nnyịn?

¹⁸ Imokụt nsio nsio nti ntak emi inyenede ndikpep ndikpono mbon en̄wen nnyụn̄ nnanam n̄kpọ n̄wụt ke imokpono mmọ! Imokụt ke ima ikpono mbonubon nnyịn, ke ikpono Jehovah emi ọkọtọn̄ọde ubon. Ukem oro n̄ko, ima ikpono nditọ-ete nnyịn, ikpono Ete nnyịn emi odude ke heaven. Ima inyụn̄ ikpono mbon emi mîdịghe nditọ-ete nnyịn, inam emem mmọ utom ndikpono akwa Abasi nnyịn m̀mê ndinọ enye ubọn̄. Ekpededi ndusụk mbon emi ikponode ikponoke nnyịn usiene, nnyịn ndikpep ndikpono mbon en̄wen nnyụn̄ n̄wụt ke imokpono mmọ edi ke ufọn nnyịn. Ntak idọhọde ntre edi ke Jehovah ọyọdiọn̄ nnyịn. Enye ọn̄wọn̄ọ ete: “Nyokpono mmọ eke ẹkponode mi.”​—1 Sam. 2:30.