Se Ikemede Ndikpep Nto Se Jacob Eketịn̄de Mbemiso Enye Akpade​—Ikpehe 1

1-2. Nso ke Jacob akanam ini enye ekperede ndikpa? Ntak-a? (Se n̄ko ndise.)

N̄KPỌ nte isua 17 ebe tọn̄ọ Jacob asan̄a-utom Jehovah emi ọkọsọn̄ọde ada ye enye akasan̄a ye ikọtufọk esie ọkpọn̄ Canaan aka Egypt. (Gen. 47:28) Ini oro esịt ama enem Jacob utọ oro idụhe sia enye ama afiak okụt Joseph eyen esie emi enye akamade eti-eti onyụn̄ okụt nte kpukpru owo ke ubon esie ẹfiakde ẹdiana kiet. Edi idaha-emi Jacob edikụt ke se idodu emi, ke ida ke mben udi. Ntre enye ama okot kpukpru nditọ esie irenowo obon onyụn̄ eneme ata akpan n̄kpọ ye mmọ.​—Gen. 49:28.

² Ini oro, ama esiwak ndidi ibuotubon ama okụt ke imọn̄ ikpa, enye okot mbonubon esie obon onyụn̄ eteme mmọ se mmọ ẹdinamde. (Isa. 38:1) Ekeme ndidi ke mboho oro n̄ko ke enye editịn̄ owo emi edidide ibuotubon enye ama akpa.

3. Genesis 49:1, 2 owụt ke nso ikanam ikọ Jacob enen̄ede edi akpan n̄kpọ?

³ Kot Genesis 49:1, 2. Mboho enye emi ama okpụhọde ye mme mboho eken emi ibuotufọk ẹkesikotde. Jacob ekedi prọfet. Ke mboho oro, Jehovah ama ọnọ asan̄a-utom esie oro spirit Esie etịn̄ mme akpan n̄kpọ emi ẹditịbede ke ini iso, emi ẹdinen̄erede ibehe mbon emi ẹtode ubon esie. Ke ntak oro, se Jacob eketịn̄de ye nditọ esie oro mbemiso enye akpade ekedi prọfesi.

4. Nso ke nnyịn mîkpefreke nte isụk inemede prọfesi emi Jacob eketịn̄de mbemiso enye akpade? (Se n̄ko ekebe emi, “Ubon Jacob.”)

⁴ Ke ibuotikọ emi, imọn̄ ineme se Jacob eketịn̄de ye nditọ esie irenowo inan̄ emi: Reuben, Simeon, Levi, ye Judah. Ke ibuotikọ emi etienede, idineme se Jacob eketịn̄de ye nditọ esie irenowo itiaita eken. Nte idikụtde, Jacob iketịn̄ke iban̄a nditọ esie irenowo kpọt, edi enye ama etịn̄ n̄ko aban̄a mbon emi ẹditode ubon nditọ esie oro. Mmọ ẹdidi idụt Israel nte ini akakade. Ndifiak nse mbụk idụt Israel ayanam inen̄ede ikụt nte prọfesi Jacob oro okosude. Ima idụn̄ọde mme ikọ esie oro, iyekpep mme akpan n̄kpọ emi ẹdin̄wamde nnyịn inem Jehovah Ete nnyịn emi odude ke heaven esịt.

REUBEN

5. Ana-edi nso ke Reuben ekekere ke ete imọ ọyọnọ imọ?

⁵ Jacob ekebem iso etịn̄ ikọ ye Reuben. Enye ọkọdọhọ enye ete: “Afo edi akpan mi.” (Gen. 49:3) Sia Reuben ekedide akpan, ana-edi enye ama ekere ke se ete imọ edinọde imọ ke otu inyene esie ayawak utịm ikaba akan eke nditọ-ete imọ. Ekeme ndidi enye ama ekere n̄ko ke imọ ididi ibuotubon ete imọ ama akpa, ndien aka ko imọ ima ikpa, owo ke ubon imọ oyonyụn̄ ada itie imọ.

6. Ntak emi Reuben mîkọbọhọ udeme emi ẹsinọde akpan? (Genesis 49:3, 4)

⁶ Edi Reuben ikọbọhọ udeme emi ẹsinọde akpan. (1 Chron. 5:1) Nso ikedi ntak? Isua ifan̄ ko mbemiso ini emi, enye ama adan̄ ye Bilhah emi ekedide n̄wanesa Jacob. Bilhah ekedi ofụn an̄wan Rachel edima an̄wan Jacob, emi ama akakpa. (Gen. 35:19, 22) N̄wan Jacob efen ekekere Leah; Reuben ekedi eyen esie. Ekeme ndidi Bilhah ama odụk Reuben enyịn ndien Reuben ikemeke ndimụm idem n̄kama, oro akanam enye aka akadan̄ ye enye. Mîdịghe enye akadan̄ ye enye man Jacob asua Bilhah akabade ama eka esie eti-eti. M̀mê ewe ke otu oro ekedi ntak, se enye akanamde oro ama enen̄ede ọdiọk Jehovah ye ete esie ke enyịn.​—Kot Genesis 49:3, 4.

7. Nso iketịbe inọ Reuben ye mbon emi ẹketode ubon esie? (Se n̄ko ekebe emi, “Prọfesi Emi Jacob Eketịn̄de Mbemiso Enye Akpade.”)

⁷ Jacob ọkọdọhọ Reuben ete: “Afo uduwọrọke uda iso.” Se ikonyụn̄ itịbede edi oro. Idụhe n̄kpọ ndomokiet ke Bible emi owụtde ke owo ekededi emi otode ubon Reuben ama akabade edi edidem, oku, m̀mê prọfet. Kpa ye oro, Jacob ikesịnke eyen esie oro, mbon emi ẹkenyụn̄ ẹtode ubon Reuben ẹma ẹdikabade ẹdi esien ke Israel. (Josh. 12:6) Enyene mme ini emi Reuben okowụtde ke imenyene nti edu, ndien inyụn̄ idụhe n̄kpọ ndomokiet emi owụtde ke enye ama afiak akanam oburobụt ido.​—Gen. 37:20-22; 42:37.

8. Nso ye nso ke ikeme ndikpep nto mbụk Reuben?

⁸ Nso ke ikeme ndikpep? Ana isịn idem inam n̄kpọ man ikeme ndisimụm idem nnyịn n̄kama ikûnyụn̄ unam oburobụt ido. Idomo idiọkn̄kpọ okpodụk ọnọ nnyịn, akpana ituak ida kan̄a ikere nte edibiakde Jehovah, mbonubon nnyịn, ye mbon en̄wen edieke idụkde idomo oro. Akpana iti n̄ko ke “se ededi eke owo ọtọde, oro ke enye edinyụn̄ ọdọk.” (Gal. 6:7) Kpa ye oro, se iketịbede inọ Reuben eti nnyịn ke Jehovah esitua owo mbọm. Mme utịp ndudue emi ikanamde ẹma ẹdi, Jehovah idikpanke mmọ ndisịm nnyịn, edi edieke ikabarede esịt inyụn̄ idomode ndinam nnennen n̄kpọ, enye eyefen nnyịn onyụn̄ ọdiọn̄ nnyịn.

SIMEON YE LEVI

9. Nso ikanam Jacob okûnem esịt ye Simeon ye Levi? (Genesis 49:5-7)

⁹ Kot Genesis 49:5-7. Ekedi Jacob okụre ye Reuben, enye etịn̄ ikọ ye Simeon ye Levi. Se enye eketịn̄de ye mmọ eketie nsọsọn̄ nsọsọn̄, okonyụn̄ owụt ke enye inemke esịt ye mmọ. Isua ifan̄ mbemiso ini oro, Shechem owo Canaan ama adan̄ Dinah adiaha Jacob ke n̄kanubọk. Kpukpru nditọ irenowo Jacob ẹma ẹnen̄ede ẹyat esịt ẹban̄a se iketịbede oro inọ Dinah. Utọ n̄kpọ ntre edi se iyatde owo esịt. Nditọ irenowo Jacob ẹma ẹn̄wọn̄ọ ẹnọ Shechem ye mbon mmọ ke edieke irenowo mmọ ẹdinade mbobi, ke imọn̄ itie ke emem ye mmọ. N̄kari ke mmọ ẹkebre oro. Irenowo oro ẹma ẹnyịme. Ini mmọ ẹsụk ẹkpade ubiak unan mbobi oro, Simeon ye Levi ẹma “ẹda akan̄kan̄ mmọ ẹsan̄a ẹdụk obio oro ke usụn̄ emi owo mîfiọkke uduak mmọ ẹnyụn̄ ẹwot kpukpru irenowo.”​—Gen. 34:25-29.

10. Didie ke prọfesi emi Jacob eketịn̄de aban̄a Simeon ye Levi okosu? (Se n̄ko ekebe emi, “Prọfesi Emi Jacob Eketịn̄de Mbemiso Enye Akpade.”)

¹⁰ Utọ afai afai n̄kpọ emi nditọ Jacob irenowo iba oro ẹkenamde ama abiak enye eti-eti. Enye ama ọdọhọ ke ẹyebahade mmọ ẹnyụn̄ ẹsuan mmọ ẹdọn̄ ke nsio nsio itie ke ofụri Israel. Ke isua 200 ama ekebe, prọfesi Jacob oro ama osu ini nditọ Israel ẹkedụkde Isọn̄ Un̄wọn̄ọ. Ẹkenọ esien Simeon mme obio ke esịt isọn̄ emi ẹkedemede ẹnọ esien Judah. Mme obio emi ẹkenyụn̄ ẹnọde mmọ ikodụhe ebiet kiet. (Josh. 19:1) Ẹkenọ esien Levi mme obio 48 nte udeme mmọ. Mme obio oro ẹkenyụn̄ ẹdu ke nsio nsio itie ke ofụri Israel.​—Josh. 21:41.

11. Nso nti n̄kpọ ke esien Simeon ye Levi ẹkenam?

¹¹ Mbon emi ẹketode ubon Simeon ye Levi ikanamke ukem ndudue emi mme ete-ete mmọ ẹkenamde. Esien Levi ẹma ẹsọn̄ọ ẹda ẹtuak ibuot ẹnọ Jehovah. Ini Moses ọkọdọkde Obot Sinai man ọkọbọ Jehovah Ibet, ediwak nditọ Israel ẹma ẹtuak ibuot ẹnọ eyen enan̄ edi nditọ Levi iketieneke ituak ibuot inọ nsunsu abasi oro. Utu ke oro, mmọ ẹken̄wam Moses ẹsobo mbon emi ẹketuakde ibuot ẹnọ eyen enan̄ oro. (Ex. 32:26-29) Jehovah ama emek esien Levi enịm san̄asan̄a onyụn̄ ọnọ mmọ utom ndidi mme oku. Idịghe ekpri ifetutom ekedi oro. (Ex. 40:12-15; Num. 3:11, 12) Nte ini akakade, ini ẹkesụk ẹn̄wanade man ẹbọ Isọn̄ Un̄wọn̄ọ, mbon esien Simeon ẹma ẹnyene uko ẹdiana ye mbon esien Judah ẹn̄wana ye mme asua. Ndikan̄wana mbọ Isọn̄ Un̄wọn̄ọ ama ekem ye uduak Jehovah.​—Judg. 1:3, 17.

12. Nso ye nso ke ikeme ndikpep nto mbụk Simeon ye Levi?

¹² Nso ke ikeme ndikpep? Kûdedei ubiere n̄kpọ ndomokiet ke iyatesịt; kûdedei unam n̄kpọ ndomokiet ke iyatesịt. Edieke ẹdiọkde uwem ye afo m̀mê owo ke ubon mbufo m̀mê ufan fo, esịt ayayat fi. Enye oro esidi ntre. (Ps. 4:4) Edi ti ke Jehovah asasua se itịn̄de ye se inamde ke ntak ọkpọsọn̄ iyatesịt. (Jas. 1:20) Edieke owo ọdiọkde uwem ye nnyịn, edide owo oro odu ke esịt esop m̀mê idụhe, ndien nnyịn inam n̄kpọ nte Bible ọdọhọde, iditoho ke oro nnyịn ikanam n̄kpọ idue ke ntak emi nnyịn mîkekemeke ndimụm esịt n̄kama. (Rome 12:17, 19; 1 Pet. 3:9) Idem ekpededi ete ye eka fo inamke se inemde Jehovah esịt, ti ke inaha etiene mmọ anam se mmọ ẹnamde. Kûbiere ke okwo okụre, ke Jehovah ikemeke-keme ndidiọn̄ fi. Jehovah iditreke-tre ndidiọn̄ kpukpru se anamde man aka iso anam n̄kpọ esie onyụn̄ anam nnennen n̄kpọ.

JUDAH

13. Ekpedi esịt ama etịmede Judah ini ete esie okoyomde nditịn̄ ikọ ye enye, ikere ke nso ikanam edi ntre?

¹³ Judah edi owo en̄wen emi Jacob ete esie eketịn̄de ikọ ye. Ke Judah ama okokop se Jacob eketịn̄de ye ikpọ nditọ-eka esie, ekeme ndidi esịt ama etịmede enye. Idem n̄kpọ, n̄kọ enye n̄ko ama anam ikpọ ndudue. Se ikụtde ke Bible owụt ke ana-edi Judah ama etiene okobụme n̄kpọ ke Shechem ke nditọ-eka esie ẹma ẹkewot irenowo ke Shechem ẹma. (Gen. 34:27) Ini nditọ-ete Joseph irenowo ẹkenyamde enye yak ekedi ofụn, Judah ama etiene esịne. Ini mmọ ẹkesude nsu ẹban̄a se iketịbede inọ Joseph, Judah ama etiene abian̄a ete esie. (Gen. 37:31-33) Nte ini akade, enye ama akadan̄ ye Tamar emi ekedide n̄wan eyen esie, ekere ke edi akpara.​—Gen. 38:15-18.

14. Nso ke Jacob eketịn̄ ye Judah? Nso nti n̄kpọ ke Judah akanam? (Genesis 49:8, 9)

¹⁴ Kpa ye oro, spirit Abasi ama anam Jacob ọdiọn̄ Judah onyụn̄ otoro enye, idianke n̄kpọ ndomokiet efen. (Kot Genesis 49:8, 9.) Judah ama owụt ke imọ imenen̄ede ikere iban̄a ete imọ emi ọsọn̄de. Se enye akanamde n̄ko ama owụt ke mbọm Benjamin ekperedem eyenete esie ama anam enye.​—Gen. 44:18, 30-34.

15. Didie ke edidiọn̄ emi ẹkediọn̄de Judah okosu?

¹⁵ Jacob ama ọdọhọ nditọ esie irenowo ke Judah edida usụn̄. Edi ata ediwak isua ama ebe mbemiso prọfesi oro osude. Akpa ini emi Judah akadade usụn̄ ekedi ke nditọ Israel ẹma ẹkewọrọ ke ufụn ke Egypt. Esien Judah ẹkeda iso ini nditọ Israel ẹsan̄ade ke wilderness ẹka Isọn̄ Un̄wọn̄ọ. Se itetịn̄ emi, n̄kpọ nte isua 200 ebe tọn̄ọ Jacob eketịn̄ ikọ oro. (Num. 10:14) Ke ediwak isua ama ekebe, Judah akada usụn̄ ke ndin̄wana mbọ isọn̄ ke Isọn̄ Un̄wọn̄ọ. (Judg. 1:1, 2) David emi okonyụn̄ edide eyen Judah ekedi akpa edidem ke otu udịm udịm ndidem emi ẹketode esien oro. Edi ikokụreke ke oro.

16. Didie ke prọfesi emi odude ke Genesis 49:10 okosu? (Se n̄ko ekebe emi, “Prọfesi emi Jacob Eketịn̄de Mbemiso Enye Akpade.”)

¹⁶ Jacob ama owụt ke Andikara emi edikarade ubonowo ke nsinsi edito ubon Judah. (Kot Genesis 49:10.) Jesus Christ edi Andikara oro, enye ke Jacob okokot Shiloh. Kop se angel kiet eketịn̄de aban̄a Jesus mi: “Jehovah Abasi ọyọnọ enye ebekpo ete esie David.” (Luke 1:32, 33) Kpa Jesus ke ẹkot “Ekpe emi otode esien Judah.”​—Edi. 5:5.

17. Didie ke ikeme ndiwụt ke ikpebe Jehovah ke nte idade mbon en̄wen?

¹⁷ Nso ke ikeme ndikpep? Jehovah ama ọdiọn̄ Judah kpa ye edide enye ama anam ikpọ ndudue. Edi yak kan̄a ise, ndi ekeme ndidi nditọ irenowo eken emi Jacob okobonde ẹma ẹkere m̀mê nso ke Jehovah okụt ke idem Judah? M̀mê mmọ ẹma ẹkere m̀mê ikekereke, Jehovah ama okụt eti n̄kpọ ke idem Judah onyụn̄ ọdiọn̄ enye ke ntak oro. Didie ke ikeme ndikpebe Jehovah? Ke ini ẹnọde brọda m̀mê sista akpan utom ke esop, akpa n̄kpọ emi idinamde ekeme ndidi ndikọbọ ke ndudue esie. Edi ẹyak iti ke esịt enen̄ede enem Jehovah ke nti edu emi owo oro enyenede. Jehovah esiyom eti n̄kpọ ke idem mbon emi ẹtuakde ibuot ẹnọ enye. Ẹyak idomo ofụri ukeme nnyịn ndinam ukem oro.

18. Ntak emi oyomde inyene ime?

¹⁸ N̄kpọ en̄wen emi ikemede ndikpep nto mbụk Judah edi ntak emi ọfọnde inyene ime. Jehovah ama ọn̄wọn̄ọ ke iyanam n̄kpọ, enye isitreke ndinam n̄kpọ oro. Edi idịghe kpukpru ini ke enye edinam n̄kpọ oro nte nnyịn ikerede m̀mê ke ini emi nnyịn ikerede. Akpa mbon emi ẹkedade ikọt Abasi usụn̄ ikotoho esien Judah. Edi mbon Judah ẹma ẹsọn̄ọ ẹda ye mbon emi Jehovah ekemekde yak ẹnam ntre, edide ekedi Moses emi okotode esien Levi, Joshua emi okotode esien Ephraim, m̀mê Edidem Saul emi okotode esien Benjamin. Ẹyak nnyịn n̄ko in̄wam owo ekededi emi Jehovah emekde yak ada nnyịn usụn̄ mfịn emi.​—Heb. 6:12.

19. Nso ke ikeme ndikpep mban̄a Jehovah ke se inemede emi iban̄a prọfesi emi Jacob eketịn̄de mbemiso enye akpade?

¹⁹ Tọn̄ọ ikọtọn̄ọ ineme prọfesi emi Jacob eketịn̄de mbemiso enye akpade, nso ke ikpep? ‘Abasi isehe nte owo esede.’ Imenen̄ede ikụt enye oro. (1 Sam. 16:7) Jehovah esinen̄ede enyene ime esinyụn̄ efen mme owo utọ oro idụhe. Kpa ye emi mîsidịghe owo ama anam idiọkn̄kpọ Jehovah emen iso efep, enye iyomke mbon emi ẹtuakde ibuot ẹnọ enye ẹfọfọn ẹma. Enye akam ekeme ndidiọn̄ mbon emi ẹkenamde ikpọ ndudue ke ini edem edieke mmọ ẹnen̄erede ẹkabade esịt, ẹtrede ndiọi n̄kpọ emi mmọ ẹkenamde, ẹnyụn̄ ẹnamde se inende. Ke ibuotikọ emi etienede, iyeneme se Jacob eketịn̄de ye nditọ esie irenowo itiaita emi ẹsụhọde.