Ndi Ifiọk Awak Akaha Ndikọ?
Ebe ye n̄wan emi ẹdide isụn̄utom ẹketie ke esụk kiet ke Edem Usoputịn Africa ẹse nte ọfiọn̄ esemde ke ikpaenyọn̄. Ebe ama obụp ete: “Ifiọk oro owo enyenede aban̄a ọfiọn̄ awak adan̄a didie, ndien nso efen efen ke owo ekeme ndikpep mban̄a ọfiọn̄?”
N̄wan esie ama ọbọrọ ete: “Kere nte ekpetiede edieke nnyịn ikpekemede nditie ke ebiet oro idikụtde nte isọn̄ asan̄ade ke ukem usụn̄ oro ọfiọn̄ emi asan̄ade—se mme owo ẹfiọkde ke isọn̄ awak adan̄a didie, ndien n̄kpọ oro owo mîfiọkke kan̄a awak adan̄a didie? Kam kere ban̄a emi! Idịghe isọn̄ nnyịn kpọt esisan̄a akanarede utịn, edi ofụri ekondo nnyịn esisan̄a akanade. Emi ọwọrọ ke ekeme ndidi tutu amama nnyịn idifiakke ididu ke ebiet oro idude idahaemi. Ke akpanikọ, utịn ye mme ntantaọfiọn̄ oro ẹkperede isọn̄ nnyịn ẹnam nnyịn ifiọk ebiet oro nnyịn idude idahaemi. Nnyịn imenyene ekese ifiọk iban̄a ndusụk n̄kpọ, edi nnyịn ikemeke ndidọhọ ke imenen̄ede ifiọk ebiet oro nnyịn idude idahaemi!”
SE INEMEDE emi anam ẹfiọk ata akpanikọ. Etie nte nnyịn imenyene ekese ifiọk ndikọ. Edi akpanikọ, idụhe usen oro kpukpru nnyịn mîsikpepke obufa n̄kpọ. Nte ededi, inamke n̄kpọ m̀mê se nnyịn ikpepde awak adan̄a didie, etie nte nnyịn isikemeke ndifiọk kpukpru se akpanade ifiọk.
Edi akpanikọ, ke adianade ye ndikeme ndikpep mbufa n̄kpọ, owo enyene ukeme nditi ekese n̄kpọ oro enye ekekpepde. Ifiọk ubotn̄kpọ amanam owo ekeme ndimụm akpakịp ntọt mbon. Idahaemi, ẹnam kọmputa ke usụn̄ oro enye ekemede ndimụm ekese ntọt mbon tutu anam nta ibat ẹtetịbi enyịn̄ oro ẹdikotde mmọ, ẹdi. Usan umụm-ntọt kọmputa ekeme ndidọn̄ọ ata ediwak ntọt oro awakde esịm megabait 680 m̀mê awakde akan oro. Ndien usan umụm-ntọt efen ẹkotde DVD ekeme ndimụm ntọt oro awakde ntre utịm ikatiaba, ndien ke ẹsiọn̄ọ mbon oro ẹkam ẹkemede ndimụm ntọt n̄kan oro, ẹdi.
Usụn̄ oro mme owo ẹdade ntọt ẹto ebiet kiet ẹka ebiet efen mfịn ayan̄a owo ifiọk. Ukwak umịn̄n̄wed rotary esimịn̄ mme n̄wedmbụk n̄kpọntịbe, magazine, ye mme n̄wed ke usọp oro akpade owo idem. Owo oro enyenede Intanet edifịk ekpri ekop kpọt ndien enyene ntọt oro mînyeneke adan̄a. Ke mme usụn̄ emi ye mmọ eken, usụn̄ oro ẹdade ẹsuan ntọt ọsọp akan nte owo ekemede ndikpep kpukpru se ẹsuande emi. Ndusụk ini, ẹsida akpakịp ntọt emi ẹdomo ye inyan̄ oro okponde tutu ana nnyịn ikpep ndiwọwọk ke enye man idu uwem, edi nnyịn ididomoke ndin̄wọn̄ kpukpru mmọn̄ inyan̄ oro. Ntre ke edi ye akpakịp ntọt oro odude mfịn, nnyịn ikpenyeneke “ndin̄wọn̄” m̀mê ndikot kpukpru se ikụtde.
Ntak efen oro akpanade isasat se ikotde edi koro ekese ntọt mfịn isinen̄ekede inyene ufọn. Ke akpanikọ, ndusụk ntọt oro ẹdude mfịn ẹdiọk etieti, ikam idịghe-di se owo ọkpọfiọkde. Ti ete ke ifiọk ọwọrọ ntọt—edide eti m̀mê idiọk. Ke adianade do, ndusụk n̄kpọ oro ediwak owo ẹdọhọde ke enen isikam inenke, ndien emi isiyakke mme owo ẹfiọk se mmọ ẹkpenịmde ke akpanikọ. Ata ediwak ini, mme owo ẹsidikụt ke ikọ mbon oro ẹsikam ẹnen̄erede ẹberi edem isinenke, mîdịghe esikam edi nsu. Ke uwụtn̄kpọ, kere ban̄a ikọ ewetn̄wed obio Ephesus eset, oro mme owo ẹkedade nte owo ukara oro etịmde enyene ifiọk. Enye ọkọdọhọ ete: “Anie ke otu ubonowo mîfiọkke ite obio Ephesus edi andikpeme temple akwa Artemis ye mbiet emi okotode ke heaven ọduọ ke isọn̄?” (Utom 19:35, 36) Okposụkedi ediwak owo ẹkenịmde oro ke akpanikọ, ikedịghe akpanikọ ke mbiet oro okoto ke heaven ọduọ ke isọn̄. Oro anam Edisana Bible odụri mme Christian utọn̄ ete ẹkpeme idem ye se “ẹkotde ke nsu ẹte ‘ifiọk.’”—1 Timothy 6:20.
Akpan ntak oro nnyịn ikpasatde-sat ifiọk oro ikọde edi ke uwem oro idude idahaemi omụhọ etieti. Inamke n̄kpọ m̀mê afo ebịghi uwem adan̄a didie, eyịghe idụhe nte ke enyene ekese ifiọk oro afo akpamade ndikọ, edi afo ọmọfiọk ke udukemeke ndidu n̄kọ mmọ mma.
Ndi akpan mfịna emi oyokpụhọde tutu amama? Ndi odu ifiọk oro ekemede ndinam owo odu uwem ebịghi, idem ke nsinsi? Ndi utọ ifiọk oro ododu idahaemi? Ke edide ntre, ndi ẹkeme ndinam kpukpru owo ẹnyene enye? Ndi ini oyodu oro kpukpru se nnyịn idifiọkde edidide se nnyịn ikoyomde ndifiọk—kpa akpanikọ? Mme isụn̄utom oro ikasiakde ke enyọn̄ emi ẹnyene nti ibọrọ mbụme emi, ndien afo emekeme ndinyene nti ibọrọ n̄ko. Mbọk kot ibuotikọ oro etienede, emi edinamde fi ọfiọk nte ekemede ndikọ ifiọk ke nsinsi.