Yak Jehovah Edi Abasi Fo

KE INI ẹkewetde Bible, ndusụk owo ẹma ẹnyene n̄kpet n̄kpet itie ebuana ye Jehovah tutu anam ẹkot enye Abasi mmọ. Ke uwụtn̄kpọ, ke N̄wed Abasi, ẹkot Jehovah “Abasi Abraham,” “Abasi David,” ye “Abasi Elijah.”—Genesis 31:42; 2 Ndidem 2:14; 20:5.

Mme owo emi ẹkesan̄a didie ẹdinyene n̄kpet n̄kpet itie ebuana ye Abasi? Nso ke nnyịn ikeme ndikpep nto mmọ man itọn̄ọ inyụn̄ ika iso inyene ọkpọkpọ itie ebuana ye Andibot?

Abraham “Ọbuọt Idem ye Jehovah”

Bible ọdọhọ ke Abraham ekedi akpa owo oro ọkọbuọtde idem ye Jehovah. Mbuọtidem ekedi akpan edu Abraham emi akanamde enye enyene unyịme Abasi. Ke nditịm ntịn̄, Jehovah, kpa Andibot, ama enen̄ede ama Abraham tutu enye asian Moses ete ke imọ idi “Abasi Abraham” ye eke Isaac eyen esie, ye Jacob eyeyen esie.—Genesis 15:6; Exodus 3:6.

Abraham akasan̄a didie edinyene utọ mbuọtidem emi ke Abasi? Akpa kan̄a, mbuọtidem Abraham okodoro ke eti itiat idakisọn̄. Ekeme ndidi Shem eyen Noah oro okokụtde edinyan̄a Abasi eketeme enye usụn̄ Jehovah. Shem ama okụt nte Jehovah “[akanyan̄ade] Noah, ọkwọrọ edinen ido, ye owo itiaba en̄wen ke ini enye akadade ukwọ ofụk ererimbot mbon unana uten̄e Abasi.” (2 Peter 2:5) Ekeme ndidi Abraham ama ekpep oto Shem nte ke ini Jehovah ọn̄wọn̄ọde n̄kpọ, ke ana osu. Ke usụn̄ ekededi, ke ini Abasi ọkọn̄wọn̄ọde un̄wọn̄ọ ọnọ Abraham, Abraham ama adat esịt onyụn̄ odu uwem ekekem ye nnennen ifiọk oro enye ekenyenede ke un̄wọn̄ọ oro oyosu.

Sia ekenyenede eti itiat idakisọn̄, mme utom Abraham ẹma ẹnam mbuọtidem esie ọsọn̄. Apostle Paul ekewet ete: “Oto mbuọtidem Abraham, ke ini ẹkekotde enye, okop uyo ke ndiwọrọ n̄ka ebiet emi ẹkenịmde ẹnọ enye ndibọ nte udeme; ndien enye ọwọrọ aka okposụkedi mîfiọkke ebiet eke enye akade.” (Mme Hebrew 11:8) N̄kopuyo Abraham ama anam enye ọdọdiọn̄ enyene mbuọtidem, anam mbet oro James ekewet ete: “Afo omokụt ete ke mbuọtidem esie akasan̄a kiet ye utom esie ndien ebede ke utom esie mbuọtidem esie ama ọfọn ama.”—James 2:22.

N̄ko-n̄ko, Jehovah ama ayak ẹdomo mbuọtidem Abraham, anamde enye etetịm ọsọn̄. Paul ama aka iso ete: “Oto mbuọtidem, Abraham, ke ini ẹkedomode enye, oyom ndiwa Isaac.” Idomo esinen̄ede anam mbuọtidem ọsọn̄, anam enye ‘ọsọn̄ urua akan gold.’—Mme Hebrew 11:17; 1 Peter 1:7.

Okposụkedi Abraham mîkodụhe uwem ikụt nte ofụri se Abasi ọkọn̄wọn̄ọde osude, enye ama adat esịt ndikụt nte mbon efen ẹkekpebede uwụtn̄kpọ esie. Ẹtoro n̄wọrọnda mbuọtidem Sarah n̄wan esie ye eke owo ita efen ke ubon esie—Isaac, Jacob, ye Joseph—ke Bible.—Mme Hebrew 11:11, 20-22.

Mbuọtidem Oro Ebietde eke Abraham Mfịn

Ana owo ekededi oro oyomde Jehovah edi Abasi esie enyene mbuọtidem. Paul ekewet ete: “Ke mbuọtidem mîdụhe owo ikemeke nditịm nnem [Abasi] esịt.” (Mme Hebrew 11:6) Didie ke asan̄autom Abasi mfịn ekeme ndinyene ọkpọsọn̄ mbuọtidem oro ebietde eke Abraham?

Ukem nte Abraham, ana mbuọtidem nnyịn odoro ke eti itiat idakisọn̄. Ata eti usụn̄ ndinam oro edi ndikpep Bible ye mme n̄wed oro ẹkọn̄ọde ke Bible kpukpru ini. Ndikot Bible nnyụn̄ ntie n̄kere se ikotde ẹkeme ndinọ nnyịn nsọn̄ọ ke mme un̄wọn̄ọ Abasi ẹyesu. Emi ayanam nnyịn ikpụhọde usụn̄ uwem nnyịn inam asan̄a ekekem ye se nnyịn idoride enyịn iban̄a. Edinam n̄kopitem, emi esịnede edibuana ke utom an̄wautom ye edidụk mme mbono esop Christian ẹkeme n̄ko ndinam mbuọtidem nnyịn ọsọn̄.—Matthew 24:14; 28:19, 20; Mme Hebrew 10:24, 25.

Ke akpanikọ, ubiọn̄ọ, unana nsọn̄idem, n̄kpa owo ima, m̀mê mme n̄kpọ en̄wen, ẹyedomo mbuọtidem nnyịn. Edisọn̄ọ nda ke n̄kan̄ Jehovah ke ini idomo anam mbuọtidem ọsọn̄, onyụn̄ anam enye ọsọn̄ urua akan gold. Mbuọtidem nnyịn ayanam nnyịn isan̄a ikpere Jehovah, edide imodu uwem ikụt nte mme un̄wọn̄ọ Abasi ẹsude m̀mê ikwe. Ke akande oro, uwụtn̄kpọ nnyịn eyesịn udọn̄ ọnọ mbon en̄wen ndikpebe mbuọtidem nnyịn. (Mme Hebrew 13:7) Ukem oro ke ekedi ye Ralph, emi okokụtde onyụn̄ ekpebede mbuọtidem ete ye eka esie. Enye anam an̄wan̄a ete:

“Ke ini n̄kodụn̄de ke ufọk nnyịn, ete ye eka mi ẹma ẹsisịn udọn̄ ẹnọ ofụri ubon ndibabak ndemede ke usenubọk man nnyịn ikpokot Bible ọtọkiet. Ntre ke nnyịn ikekeme ndikot ofụri Bible.” Ralph osụk okokot Bible kpukpru usenubọk, ndien emi anam enye ọtọn̄ọ usen kiet kiet ke eti usụn̄. Ralph ama esisan̄a ye ete esie ke an̄wautom kpukpru urua. Ralph ọdọhọ ete: “Ini oro ke n̄kekpep ndinam mme mfiakn̄ka nnyụn̄ nnịm mme ukpepn̄kpọ Bible.” Ralph anam utom idahaemi nte anamutom unyịmesịt ke kiet ke otu n̄kọk itieutom Mme Ntiense Jehovah ke Europe. Ke akpanikọ, oro edi eti utịp mbuọtidem ete ye eka esie!

Owo Oro Ekemde Esịt ye Jehovah

David oro akamanade ke n̄kpọ nte isua 900 ke Abraham ama akakpa, edi n̄wọrọnda ke otu mme asan̄autom Jehovah oro ẹsiakde ke N̄wed Abasi. Kaban̄a Jehovah ndikemek David man ekpedi edidem ke ini iso, prọfet Samuel ọkọdọhọ ete: “Jehovah ama oyom owo ke idem esie eke ekemde esịt ye enye.” David ekenen̄ede edi ata ufan Jehovah tutu anam prọfet Isaiah ama etịn̄ ke ukperedem ọnọ Edidem Hezekiah aban̄a “Jehovah, Abasi David usọ.”—1 Samuel 13:14; 2 Ndidem 20:5; Isaiah 38:5.

Okposụkedi David ekekemde esịt ye Jehovah, ama odu mme idaha oro enye akayakde mme udọn̄ esie ẹkan enye ubọk. Enye ama anam akwa idiọkn̄kpọ utịm ikata: Enye ama ayak ẹmen ekebe ediomi nte mîdotke ẹka Jerusalem; ama esịn efịbe ye Bath-Sheba onyụn̄ anam ẹwot Urijah ebe esie; enye ama abat mme owo ke Israel ye Judah ke ini Jehovah mîkọnọhọ unyịme. David ama abiat Ibet Abasi ke kpukpru idaha emi.—2 Samuel 6:2-10; 11:2-27; 24:1-9.

Nte ededi, ke ini ẹkesimende idiọkn̄kpọ esie ẹwụt enye, David ama esinyịme ndudue esie inyụn̄ iduọhọke mbon en̄wen. Enye ama enyịme ke owo iketịmke inam ndutịm man ẹmen ekebe ediomi oro, onyụn̄ ọdọhọ ke ‘mmimọ ikoyomke Jehovah ke ido esie.’ Ke ini prọfet Nathan akayararede efịbe David, David ama ọbọrọ ete: “Mmanam idiọk ido ye Jehovah.” N̄ko, ke ini David okokụtde ke imọ ima idue ke ndikabat owo, enye ama enyịme ete: “Mmanam idiọk eti-eti ke se n̄kanamde.” David ama akabade esịt ọkpọn̄ mme idiọkn̄kpọ esie onyụn̄ aka iso enyene eti itie ebuana ye Jehovah.—1 Chronicles 15:13; 2 Samuel 12:13; 24:10.

Ke Ini Nnyịn Iduede

Uwụtn̄kpọ David ekeme ndin̄wam nnyịn ke ukeme oro isịnde ndinam Jehovah edi Abasi nnyịn. Edieke owo oro ekekemde esịt ntre ye Jehovah akanamde utọ ikpọ idiọkn̄kpọ oro, inaha iduọk idotenyịn edieke nnyịn iduede m̀mê inamde akwa idiọkn̄kpọ ndusụk ini, kpa ye oro isịnde ofụri ukeme ndinem Jehovah esịt. (Ecclesiastes 7:20) Nnyịn imekeme ndikop ndọn̄esịt ndifiọk nte ke ini David akakabarede esịt, ẹma ẹfen mme idiọkn̄kpọ esie. Oro edi se iketịbede inọ Uwea ke isua ifan̄ emi ẹkebede.

Uwe ekedi ebiowo ke esop Mme Ntiense Jehovah. Ini kiet, enye ama ayak ndiọi udọn̄ ẹkan enye ubọk, onyụn̄ anam oburobụt ido. Ukem nte Edidem David, ke ntọn̄ọ ntọn̄ọ Uwe ama odomo ndidịp idiọkn̄kpọ esie, ekerede ke Jehovah eyefre enyịn aban̄a idiọkn̄kpọ imọ. Ke akpatre, ubieresịt ama afịna Uwe tutu anam enye ayarade idiọkn̄kpọ esie ọnọ ekemmọ ebiowo, ndien ẹma ẹnam n̄kpọ man ẹn̄wam Uwe ẹsio ke afanikọn̄ eke spirit.

Uwe ama akabade esịt ọkpọn̄ idiọkn̄kpọ esie onyụn̄ asan̄a ekpere Jehovah ye esop esie. Enye ama enen̄ede enem esịt tutu ewet n̄wed ọnọ mbiowo ke urua ifan̄ ẹma ẹkebe onyụn̄ owụt esịtekọm aban̄a un̄wam oro ẹken̄wamde enye. Enye ekewet ete: “Mbufo ẹma ẹn̄wam mi ndinam enyịn̄ Jehovah asana.” Uwe ama aka iso enyene itie ebuana ye Jehovah, ndien nte ini akakade, ẹma ẹfiak ẹmek enye asan̄autom ke esop oro.

“Owo Emi Enyenede Ntụk nte Nnyịn”

Elijah oro okodude uwem ke n̄kpọ nte isua ikie ẹma ẹkebe ke David ama akakpa, ekedi kiet ke otu mme akpa prọfet Israel. Elijah ama aka iso ke utuakibuot akpanikọ ke ini emi ukwan̄ido ye oburobụt ido ẹkedude ntatara ntatara, ndien enye ikedehede isehede ke ndituak ibuot nnọ Jehovah. Eyịghe idụhe Elisha oro akadade itie esie okokotde Jehovah ini kiet ko “Abasi Elijah”!—2 Ndidem 2:14.

Nte ededi, Elijah ekedi owo nte nnyịn. James ekewet ete: “Elijah ekedi owo emi enyenede ntụk nte nnyịn.” (James 5:17) Ke uwụtn̄kpọ, ke enye ama okowot mme andituak ibuot nnọ Baal ke Israel, Ọbọn̄an̄wan Jezebel ama oyom ndiwot enye. Enye akanam n̄kpọ didie? Enye ama okop ndịk onyụn̄ efehe ọnyọn̄ wilderness. Enye ama etie do ke idak eto juniper eseme ete: “Ekem, ndien; O Jehovah, kam bọ mi uwem: koro mmemfọnke n̄kan mme ete mi.” Elijah ikoyomke aba ndidi prọfet edi akakam oyom ndikpakpa.—1 Ndidem 19:4.

Nte ededi, Jehovah ama owụt ke an̄wan̄a imọ ntak emi eketiede Elijah ntre ke idem. Abasi ama ọsọn̄ọ enye idem, anam enye ọfiọk ke enye ikodụhe ikpọn̄, sia ama odu mbon en̄wen oro ẹkesọn̄ọde ẹda ke utuakibuot akpanikọ. Akan oro, Jehovah okosụk enyenyene mbuọtidem ke Elijah, ama onyụn̄ enyene utom oro edinọde enye anam.—1 Ndidem 19:5-18.

Elijah ndikokop ndịk ikedịghe idiọn̄ọ ke enye ama ataba mfọn Abasi. N̄kpọ nte isua 1,000 ke ukperedem, ke ini Christ Jesus okokpụhọrede mbiet ke iso Peter, James, ye John, anie ke Jehovah ekemek ndinam ọbiọn̄ọde ye Jesus? Ekedi Moses ye Elijah. (Matthew 17:1-9) Nte an̄wan̄ade, Jehovah akada Elijah nte prọfet oro ekenịmde eti uwụtn̄kpọ. Okposụkedi Elijah ekedide “owo emi enyenede ntụk nte nnyịn,” Abasi ama ama ọkpọsọn̄ utom oro enye akanamde man ẹfiak ẹtọn̄ọ utuakibuot akpanikọ ẹnyụn̄ ẹnam enyịn̄ Esie asana.

En̄wan eke Ntụk

Mme asan̄autom Jehovah mfịn ẹkeme ndikop mmemidem m̀mê editịmede esịt. Ọdọn̄ owo esịt didie ntem ndifiọk ke Elijah n̄ko ama okop mmemidem ye editịmede esịt! Ndien ọsọn̄ọ owo idem didie ntem ndifiọk ke en̄wan eke ntụk oro nnyịn in̄wanade an̄wan̄a Jehovah kpa nte idaha Elijah akan̄wan̄ade enye!—Psalm 103:14.

Ke n̄kan̄ eken, nnyịn imama Abasi ye ekemmọ owo, onyụn̄ ọdọn̄ nnyịn ndinam utom oro Jehovah ọdọn̄de nnyịn ete itan̄a eti mbụk Obio Ubọn̄. Kpa ye oro, mme owo ndinana udọn̄ ke ukwọrọikọ nnyịn ekeme ndinam nnyịn ikụt edikpu mîdịghe ndịghe otode mme asua utuakibuot akpanikọ ekeme ndinam ikop editịmede esịt. Nte ededi, ukem nte Jehovah ọkọsọn̄ọde Elijah idem man aka iso anam utom, Enye n̄ko ọsọn̄ọ mme asan̄autom esie idem mfịn. Da se Herbert ye Gertrud ẹkesobode nte uwụtn̄kpọ.

Herbert ye Gertrud ẹkena baptism nte Mme Ntiense Jehovah ke Leipzig, ke akani German Democratic Republic, ke 1952. Uwem ama ọsọn̄ ye mme asan̄autom Abasi ini oro, koro ẹma ẹkpan an̄wan̄wa utom ukwọrọikọ mmọ. Herbert ekekere didie aban̄a edikwọrọ ikọ to ke ufọk sịm ufọk?

“Nnyịn ima isinen̄ede ikop editịmede esịt ndusụk ini. Ke ini nnyịn ikesikwọrọde ikọ ke ufọk ke ufọk, nnyịn ikọdiọn̄ọke m̀mê mbon ukara ẹyebiọn̄ọde nnyịn ke iso inikiet inikiet ẹmụm nnyịn.” Nso ikan̄wam Herbert ye mbon en̄wen ndikan ndịk oro? Herbert ọbọrọ ete: “Nnyịn ima inen̄ede inam ọkpọkpọ ukpepn̄kpọ Bible. Ndien Jehovah ama ọnọ nnyịn ukeme ndika iso ke utom ukwọrọikọ nnyịn.” Ke an̄wan̄wa utom ukwọrọikọ esie, Herbert ama enyene uwak ifiọkutom oro ẹkesọn̄ọde enye idem, ọkọrọ ye mbon oro ẹkenemde enye imam.

Herbert ama osobo ye mma kiet oro ekenyenede udọn̄ ke Bible. Ke ini Herbert akafiakde aka ebịne enye ke usen ifan̄ ẹma ẹkebe, akparawa kiet ama etiene etie onyụn̄ akpan̄ utọn̄ ke nneme oro. Ke mmọ ẹma ẹkeneme nneme ebịghi, Herbert ama okụt n̄kpọ oro akanamde enye edịghe. Itam bodisi okodoro ke akpakaha oro akanade ke nditụn̄ ubet oro. Akparawa oro, emi ekedide bodisi okonyụn̄ aduakde ndimụm Herbert, ekenyene itam oro.

Akparawa oro ama ofiori ete: ‘Afo edi kiet ke otu Mme Ntiense Jehovah! Wụt mi kad idiọn̄ọ fo.’ Herbert ama ayak kad idiọn̄ọ esie ọnọ enye. N̄kpọ unana idotenyịn ama etịbe. Mma oro ama ese bodisi oro onyụn̄ ọdọhọ enye ete: “Edieke n̄kpọ ndomokiet anamde owo Abasi emi, ududụkke aba ufọk emi.”

Akparawa oro ama atuak ada esisịt, ọkpọn̄ kad idiọn̄ọ Herbert ọnọ onyụn̄ ayak enye ọnyọn̄. Herbert ama edifiọk ke ukperedem ke eyenan̄wan mma oro ekedi owo-ima bodisi oro. Nte an̄wan̄ade, enye ama ekere ke ndika iso nyom ima eyenan̄wan oro ọfọn akan ndimụm Herbert.

Yak Jehovah Edi Abasi Nnyịn

Nso ke nnyịn ikeme ndikpep nto mme n̄kpọntịbe emi? Ana nnyịn inyene ọkpọsọn̄ mbuọtidem ke mme un̄wọn̄ọ Jehovah nte Abraham ekenyenede. Ukem nte David, oyom nnyịn inen̄ede ikabade esịt, ikpe Jehovah ubọk ini ekededi oro inamde idiọkn̄kpọ. Ukem nte Elijah n̄ko, oyom nnyịn iberi edem ke Jehovah man ọnọ nnyịn ukeme ke ini ikopde editịmede esịt. Ke inamde ntre, Jehovah ekeme ndidi Abasi nnyịn idahaemi ye ke nsinsi nsinsi, koro enye edide “odu-uwem Abasi, emi edide Andinyan̄a kpukpru orụk owo, akpan akpan mme anam-akpanikọ.”—1 Timothy 4:10.

[Ikọ idakisọn̄]

[Mme ndise ke page 25]

N̄kopuyo Abraham ama anam enye ọdọdiọn̄ enyene mbuọtidem

[Ndise ke page 26]

Nnyịn ikpenyene ndikabade esịt ke ini inamde idiọkn̄kpọ, nte David akakabarede

[Ndise ke page 28]

Idaha nnyịn an̄wan̄a Jehovah kpa nte eke Elijah akan̄wan̄ade enye