Enịm-mbụk Edika N̄kese Anam Isuo Kiet Adat Esịt
Cuba, ediye isuo kiet ke Caribbean, ke ndondo emi ama enyene inem inem idaha eke spirit oro akanam mîdụhe. Utịt 1998 ama ada edidiọn̄ oro ẹkebetde ke anyan ini ọsọk Mme Ntiense Jehovah ẹmi ẹdụn̄de ke idụt West Indies emi. Ke akpa ini ke se ibede isua 30, mme andibuana ke Otu Ukara eke Mme Ntiense Jehovah ẹma ẹka ẹkese, ndien mmọ ẹkesan̄a ye owo 15 en̄wen. Isenowo ẹmi ẹketo Australia, Austria, Belgium, Great Britain, Italy, New Zealand, ye Puerto Rico.
EMI ekedi enịm-mbụk n̄kpọntịbe ọnọ mme asuanetop Obio Ubọn̄ 82,258 ẹmi ẹdude do ye owo 87,890 ẹmi ẹkedianade ye mmọ ẹnịm usọrọ Udia Mbubịteyo Ọbọn̄ ke ini utọ eke 1998.
Ọtọn̄ọde ke December 1 esịm 7, 1998, Lloyd Barry, John Barr, ye Gerrit Lösch ẹma ẹka Ufọkidụn̄ Bethel ke Havana ẹnyụn̄ ẹkedụk ndusụk ke otu Mbono District “Usụn̄ Uwem Abasi” ẹmi ẹkenịmde ke Cuba. Esịt ama enem mmọ ndikeme ndisobo ye mbiowo oro ẹsan̄ade-san̄a nnyụn̄ nnen̄ede mmehe ye ikpọ owo ukara Cuba.
“Emi ekedi akpan n̄kpọ ukara Abasi eke eyouwem ọnọ mi ye n̄wan mi,” nte John Barr ọkọdọhọde. “Ndima nditọete nnyịn iren ye iban ke Cuba ẹnen̄ede ẹnyene ifịk kaban̄a akpanikọ! Ẹma ẹnam mi nnyene ekikere oro nte ke itie nditọete ofụri ererimbot nnyịn enen̄ede ọsọn̄ urua!” Lloyd Barry ama adian ete: “Akpan urua emi ama an̄wam mi nnen̄ede nnyene ifiọk mban̄a idaha nditọete nnyịn do.”
Ke isua ition oro ẹkebede, ẹma ẹnọ Mme Ntiense Jehovah akwa ifụre utuakibuot ke Cuba, ndien ikọ ikpọ owo ukara Cuba ẹnam ẹnịm ke akpanikọ nte ke mmọ ẹyom idaha emi aka iso.
Ke September 1994, ẹma ẹtọn̄ọ umịn̄n̄wed ke Ufọkidụn̄ Bethel ke Havana. Ini kiet efen, Mme Ntiense Jehovah ẹma ẹkeme ndisop idem an̄wan̄wa nnyụn̄ nnọ ikọ ntiense ke ufọk ke ufọk. Ekem, ke 1998, ukara ama enyịme Mme Ntiense Jehovah 18, esịnede mbon Otu Ukara ita, ẹtode nsio nsio idụt mi ẹdi.
Inem Inem Edifiak Ndiana Kiet
Ke ini isenowo ẹmi ẹkebehede ke an̄wambehe ubomofụm José Martí ke Havana, ikpọ owo ukara oro owo mîkodorike enyịn ye otu ẹtode Ufọkidụn̄ Bethel ẹma ẹtat ubọk ẹdara mmọ, eyenete kiet ama odu ke otu mmọ emi eketide akpatre ini emi owo Otu Ukara ekedide Cuba—Milton Henschel—ke 1961. Eyenete oro ekedi isua 12 ini oro; enye edi esenyịn emi asan̄ade-san̄a idahaemi.
Ke ini isenowo ẹmi ẹkedide ẹdisịm Ufọkidụn̄ Bethel, ẹma ẹda mme etuek frawa ẹkotde gladiolus, rose, jasmine, ye utouto ye ndatndat daisy, ẹmi eyenete kiet ọkọtọde san̄asan̄a ọnọ edinam emi, ẹkọm mmọ. Mmọn̄eyet ama asiaha mme owo nte ubon Bethel ẹkekọmde isenowo ẹmi. Ekem, mmọ ẹma ẹdia udia Cuba emi ekedide ọfọp-edi, edesi ye ọkọti, mbuaha ikọn̄, yucca ye mojo (efere emi ẹdade garlic ye aran olive ẹbọk), ye mfri. Ke ẹma ẹkedia udia ẹkụre owo kiet kiet ke otu mbon Otu Ukara ama ọnọ utịn̄ikọ oro ọbọpde-bọp kaban̄a nte utom Bethel edide ọsọn̄urua n̄kpọ. Ikọ Brọda Lösch ekenen̄ede otụk owo, sia enye eketịn̄de ikọ ọnọ nditọete ke usem Spanish. Mme anamutom unyịmesịt ofụri ini 48 ye mbon un̄wam ibio ini 18 ẹnam ubon Bethel.
Okposụkedi ẹmịn̄de mme n̄wed ye Bible ke Italy ẹnọ nditọete ke Cuba, ẹnam nsiondi Enyọn̄-Ukpeme ye Awake! oro mînyeneke ọyọhọ uduot ke idụt oro ke ukwak usion̄o n̄wed. Oyom utom ediwak hour oro ẹnamde ẹfiak ẹnam ke ubọk ke mfafaha ufọk man ẹnam ofụri magazine oro ẹyomde. Mbon unyịmesịt oro ẹda ọsọn̄urua utom oro ẹnamde ẹnọ Jehovah nte akpan n̄kpọ ke ata san̄asan̄a usụn̄.—2 Corinth 4:7.
Mme Akpan N̄kpọ Akamba Mbono
Isenowo ẹkedide owo 18 ẹma ẹbahade ke otu ita man ẹdụk mbono district ẹkenịmde ke itie ita—Havana, Camagüey, ye Holguín. Ke kiet kiet ke otu usen ita oro, ẹma ẹnọ akwa otu nditọete iren ye iban, esịnede ediwak mbiowo ye mme asiakusụn̄, ikot ndidụk ke itie kiet kiet. Ẹma ẹsian Mme Ntiense n̄kann̄kụk nte ke emi edidi san̄asan̄a edinam, edi mmọ ikọfiọkke ite ke mbon Otu Ukara ẹyedụk. Kere nte idem akakpade mmọ ke ini mmọ ẹkekụtde ndima nditọete ẹmi ye iban mmọ ẹwọn̄ọde ke mme bọs oro ẹkebọde ke ukpe okụk ke usenubọk Friday!
Ẹkenịm mme mbono ẹmi ke mme ntan̄wan̄ ufọk ẹmi ukara ẹkenọde nditọete unyịme ẹbọp. Ke itie mbono Havana, ẹma ẹkap “Psalm 133:1” ke kiet ke otu itiat inuaotop. Emi ama eti nditọete oro aban̄a mme ikọ itien̄wed oro: “Idụn̄ nditọ-ete ke idem ọtọ kiet ọfọn didie! onyụn̄ eye didie!” Ke akpanikọ, ke ini mbono oro, edifọn ye ediye itie ebuana Christian ama odu ke itie mbono oro.
Isenowo oro ẹma ẹneme ẹban̄a ata nti utịn̄ikọ oro ẹkenọde ye mme nnamn̄wụt, ndien mmọ ẹma ẹma nte ẹkenamde drama, emi ọkọkọn̄ọde ke mbụk Bible ke Daniel ibuot 3, eketịbede ke Babylon eset. Eyenete an̄wan kiet ọkọdọhọ ete: “Kpukpru mbon edinam ẹkedi n̄wọrọnda, ndien nte uyo akasan̄ade kiet ama etịm ọfọn tutu owo ifiọkke ke ẹma ẹbebem iso ẹmụm uyo ẹnịm ke tape. . . . Ndiọi owo Babylon ẹma ẹnen̄ede ẹbiet ndiọi owo, ndien nditọ Hebrew ita oro ẹma ẹnen̄ede ẹnyene iwụk ye nsọn̄ọnda.”
Mme andida ke ibuot Ọfis Esede N̄kpọ Aban̄a Mbubehe Ido Ukpono ye ikpọ owo ukara eken ẹmi ẹkedide ndise mme mbono oro ẹma ẹtoro nditọete ẹban̄a ndutịm ye eti edu uwem mmọ. Brọda Barry ama etịn̄ esịtekọm ofụri esịt kaban̄a ata eti usụn̄ oro ukara Cuba akanamde n̄kpọ ye mme andidụk mbono oro ẹketode-to ẹdi. Nditọete ẹma ẹda n̄kaiso n̄kwakubọk, ediwak ini ekebịghide ke ediwak minit, ẹwụt esịtekọm mmọ kaban̄a mme utịn̄ikọ ye n̄ko kaban̄a ukara ndiyak ẹnịm mme mbono oro. “Emi okpon akan se nnyịn ikodoride enyịn—ekpri mbono mme idụt!” ntem ke ubon Christian kiet ọkọdọhọ. “Enye ama enyene ndyọ, koro enye ọmọnọ uyarade akwa odudu Jehovah ndinam un̄wọn̄ọ esie osu.”
Mme mbono ẹmi ẹma ẹnọ ifet n̄ko man mbon en̄wen ẹtịm ẹdiọn̄ọ Mme Ntiense. Kiet ke otu mme awat ọ-bọs ama odụk mbono oro ke Saturday onyụn̄ afiak odụk ke Sunday. Enye ama ọdọhọ ete ke imọ ima ikop ekese n̄kpọ iban̄a Mme Ntiense Jehovah, edi ke imọ idahaemi ima ifiọk ite ke mmọ ẹdi nti owo ẹmi ẹtiede emem emem.
“Mme N̄kpọ Ẹmi Nnyịn Mîdifreke Tutu Amama”
Ima ye ufan ufan edu mbon Cuba ama enen̄ede otụk isenowo oro. Mbon Cuba ẹdi mbon ẹnyenede ifịk, ẹdade edumbet ẹdu uwem, ẹnyụn̄ ẹfọnde ido. Andidụk mbono kiet ọkọdọhọ ete: “Ke se iwakde ibe ini kiet, mbon oro nnyịn mîkọfiọkke ẹma ẹdọhọ yak in̄wam nnyịn.”
Mbuọtidem, inemesịt, ye ima oro ekemmọ Mme Ntiense ke Cuba ẹkewụtde ama otụk mme andidụk mbono oro. Kpa ye ikpọ n̄kpọ ubiọn̄ọ, mmọ ẹmenam Jehovah edi ọkpọsọn̄ ebiet mmọ. (Psalm 91:2) John Barr ọkọdọhọ ete: “Ata ediwak n̄kpọ ẹma ẹkpa mi idem ke inem inem usụn̄, ke akpa ini emi ami ndide Cuba mi—uyai idụt emi, eti edu mme owo oro ami n̄kosobode, ndien ke akande kpukpru, ọkpọsọn̄ idatesịt Mme Ntiense Cuba. Ke ofụri uwem mi akananam n̄kopke nte ẹkwọde ikwọ Obio Ubọn̄ nnyịn ntre ke ofụri esịt ye utọ anyan n̄kwakubọk oro ke ini mme n̄kpọ eke spirit ẹtụkde mmọ esịt! Mmọ ẹmi ẹdi mme n̄kpọ ẹmi nnyịn mîdifreke tutu amama. Nnyịn iyadara mmọ kpukpru ini.”
Psalm 97:1 ọdọhọ ete: “Yak uwak isuo ẹdat esịt.” Ke akpanikọ, Mme Ntiense Jehovah ke isuo Cuba ẹdat esịt ẹban̄a akwa ifụre mmọ ndituak ibuot nnọ Abasi ye kaban̄a isenowo ẹketode nsio nsio idụt ẹdi emi ọkọwọrọde etop.
[Mme ndise ke page 8]
Ediwak ubon ẹma ẹdụk mme san̄asan̄a Mbono District “Usụn̄ Uwem Abasi” ke Cuba
[Mme ndise ke page 8]
Ẹkefiak ẹberede Ufọkidụn̄ Bethel ke Havana ke 1994
[Ndise ke page 8]
Mbon Otu Ukara ẹsịn ubọk ke Bible oro ẹnọde ikpọ owo ukara