Eti Isọn̄ Mbon Venda

AMI ye n̄wan mi imanam utom nte mme ọkwọrọikọ uyọhọ ini ke otu mbon Venda ke isua duop ẹmi ẹkebede. Mbon Venda ẹdụn̄ọ ke edem usụk Akpa Limpopo ke edem edere South Africa, ndien obio mmọ esịne ediwak ekpụk oro ẹkebede Limpopo ke ediwak isua ikie ẹmi ẹbede. Ndusụk mbon Venda ẹdọhọ ke mme ete ete mmimọ ẹkedụn̄ọ mi ke se ibede isua 1,000 ẹmi ẹkebede.

Ke akpanikọ, ikpehe emi inikiet ko ekedi ubak akani obio ntatenyịn ẹkekotde Obio Ubọn̄ Mapungubwe. Enye ekedi akpa n̄kponn̄kan akwa obio South Africa, ndien enye akakara akwa itịghede Akpa Limpopo, ọtọn̄ọde ke Botswana ke edem usoputịn tutu esịm Mozambique ke edem usiahautịn. Ọtọn̄ọde ke n̄kpọ nte 900 E.N. tutu esịm 1100 E.N., Mapungubwe ekesinọ mbonurua Arab nnụk enịn, nnụk rhino, ikpa unam, okpoho, ọkọrọ ye gold. Ẹmebụhọde mme n̄kpọ ẹmi ẹbotde ediye ediye ẹnyụn̄ ẹdiande gold ke obot emi ẹsibụkde mbọn̄ ẹkotde Mapungubwe. Mmọ ẹmi ẹsịne ke otu “mme ata akpa n̄kpọ ẹwụtde ke ẹma ẹsidọk gold ke usụk usụk Africa,” ntre ke n̄wed ofụri orụk ifiọk kiet ọnọ ekikere.

Owo idọkke aba gold mi. Mfịn, ẹdiọn̄ọ isọn̄ Venda ke mfọnọn̄kpọ esie. Nsehe itịghede odu ke edem usụk Obot Soutpansberg, emi mme utọ mfri nte eben mbakara, mboro, man̄go, ye kwọva ẹdude barasuene. Ke ẹkesiode mme utọ isịp ẹkotde pecan ye macadamia ẹfep, ekese ikọn̄ ẹdu n̄ko. Mmọ ẹmi ẹsịne muroho ikọt, ebietde spinach ke inua ndien mbon n̄kann̄kụk oro ẹma enye etieti.

Mbon Venda ẹdi mbon emem ye mbon ntatubọk. Idịghe esen n̄kpọ ibuot ufọk ndidọhọ ẹwot unen ẹnọ mbabuat esenowo. Ẹsita emi ye vhuswa, ọsọ udia, ẹdade ibokpot ẹnam. Ke ini unyọn̄, ibuot ufọk oro ayasan̄a ye esenowo esie esisịt. Emi edi ido ediwụt esenowo ukpono. Ẹkpep nditọ ndikọm isenowo ke edu ukpono ebe ke ndinụhọ nnyụn̄ ndian ubọk iba. Afo okụt iban Venda iba ẹkọmde kiet eken ke ido ukọm owo emi ke page emi.

Ọkpọsọn̄ Usem

Mme amanaisọn̄ Europe isisọpke imehe ye usem Venda. Mfịna kiet edi nte ke ẹbọp ediwak ikọ ke ukem usụn̄ edi ẹkot ke nsio nsio usụn̄. Ke adan̄aemi n̄kọnọde utịn̄ikọ Bible ke esop Venda eke Mme Ntiense Jehovah usen kiet, n̄kodomo ndisịn udọn̄ nnọ otuowo nte ẹnyene nneme ye kpukpru owo. Owo kiet ke otuowo ikekemeke ndime edi ama asak koro n̄kọdọhọde “nnuenubọk ye nnuenubọk” utu ke “owo ye owo.”

Ke ini n̄kodomode ndisem usem Venda ke akpa ini ke an̄wan̄wa utom unọ ikọ ntiense, n̄wan Venda kiet ama ọbọrọ ete: “N̄kopke Ikọmbakara.” N̄kekere ke mma nsem usem Venda ọfọn, edi enye ekekere ke ekedi Ikọmbakara! Nte n̄kasan̄ade n̄kpere ufọk ke isan̄ efen, mma ndọhọ uyen kiet okot ibuot ufọk edi. Ikọ Venda ọwọrọde ibuot ufọk edi thoʹho. Ke ndudue, ami n̄kọdọhọ thohoʹ, ke ntem ndọhọde ke nyom nditịn̄ ikọ nnọ ebọk ufọk! Mme utọ ndudue ẹmi ẹma ẹnam idem emem mi, edi ebede ke nsịnifịk ami ye n̄wan mi idahaemi imekeme ndineme nneme nte ọfọnde ke usem Venda.

Mbun̄wụm eke Spirit

Isọn̄ Venda osion̄o mbun̄wụm ke n̄kan̄ eke spirit. Ke iduọk isua 1950, ẹma ẹsiak esop Mme Ntiense Jehovah ke otu mme ọwọrọ-idụn̄ oro ẹketode mme mbọhọ idụt ẹdi ndinam utom ke itie udọk okpoho ke obio Messina. Ifịk ifịk utom mmọ ama ada ediwak mbon Venda owụt mme akpanikọ Bible. Isua duop ke ukperedem, otu Ntiense ẹtode Venda ẹma ẹnịm mme mbono esop ke ufọk owo ke obio Sibasa.

Man ẹnam n̄kọri emi ọsọp, n̄kọk itieutom Watch Tower Society eke South Africa ama ọnọ mme ọkwọrọikọ uyọhọ ini ẹka osion̄o-mbun̄wụm an̄wautom emi. Ikebịghike otu oro ke Sibasa ama ọkọri akabade akamba esop. Ẹkesinịm mme mbono esop Christian ke ubet ukpepn̄kpọ ke ini oro. Nte ededi, ye un̄wam Mme Ntiense Jehovah ke ikpehe Pietersburg oyomde usụn̄ ke kilomita 160 ke edem usụk, ẹma ẹbọp Ufọkmbono Obio Ubọn̄ ke Thohoyandou, obio emi odude ekpere.

Mbon oro ẹsemde Venda ke edem edere South Africa ẹwak ẹbe 500,000. Ntiense ndomokiet otode Venda ikodụhe ke ini utom ukwọrọikọ Obio Ubọn̄ ọkọtọn̄ọde mi ke iduọk isua 1950. Idahaemi ẹwak ẹbe 150. Edi ediwak ikpehe ẹmi owo mîsịmke ye ekese utom ndinam ẹsụk ẹdodu. Ke 1989, nnyịn ima itọn̄ọ ndika obio-in̄wan̄ Venda ẹkotde Hamutsha. Ntiense kiet kpọt okodụn̄ do ke ini oro. Idahaemi se ibede mme anditan̄a Obio Ubọn̄ 40 ẹdụn̄ ke obio-in̄wan̄ oro. Nnyịn ke iyọhọ ye utom edibọp Ufọkmbono Obio Ubọn̄ nnyịn n̄kụre, inikiet efen ke un̄wam Mme Ntiense ẹtode mme esop ke Pietersburg ye mme etịbe okụk nditọete ke mme idụt oro ẹtịmde ẹnyene uforo.

Nnyịn idụn̄ ke ufọkisan̄ (ekpri anyan ubomisọn̄) ke obio-in̄wan̄. Ebede ke ndinam uwem nnyịn edi mmemmem, nnyịn imenyene ini efen efen ndida eti mbụk nsịm mbon n̄kann̄kụk. (Mark 13:10) Nte utịp, ẹmeda ifet edin̄wam ediwak owo ẹyak idemmọ ẹnọ Jehovah Abasi ẹdiọn̄ nnyịn uwak uwak. Uwụtn̄kpọ kiet edi eren emi ekerede Michael, emi okokụtde n̄wed oro Afo Emekeme Ndidu Uwem ke Nsinsi ke Paradise ke Isọn̄ ke ufọk ufan esie.a Enye ama ọtọn̄ọ ndikot enye onyụn̄ okụt akpanikọ inikiet inikiet. Ntre enye ama ewet n̄wed ọnọ ẹsọk Watch Tower Society oyom mme n̄wed Bible efen efen. Ke leta esie, Michael ama anam an̄wan̄a nte ke imọ ikosụk ina baptism ke ndondo oro nte andibuana ke ufọkabasi Apostolic n̄kann̄kụk. “Mmokụt,” nte enye akakade iso, “nte ke ami ndụk ukwan̄ usụn̄ ndika Obio Ubọn̄ Abasi. Mmebiere ndidi kiet ke otu mbufo, edi mfiọkke nte ndinamde ntre.” Ekem enye ama ọnọ adres esie onyụn̄ eben̄e ete ẹnọ kiet ke otu Mme Ntiense Jehovah edin̄wam imọ. Mma n̄keme ndikụt Michael nnyụn̄ ntọn̄ọ ukpepn̄kpọ Bible ye enye. Mfịn, enye edi Ntiense emi ama akana baptism onyụn̄ anam n̄kpọ Jehovah ke edinam akpanikọ.

Ke December 1997, nnyịn ima idụk Mbono District “Mbuọtidem ke Ikọ Abasi” eke Mme Ntiense Jehovah emi ẹkenịmde ke an̄wambre ke Thohoyandou. Owo 634 ẹkedụk, ndien mbufa owo 12 ẹma ẹna baptism. Mma nnyene ifet ndinọ utịn̄ikọ iba ke usem Venda. Oro ekenen̄ede edi akpan n̄kpọntịbe ke inem inem isua duop oro nnyịn ibiatde ke eti isọn̄ emi!—Utịp-usịn.

[Ikọ idakisọn̄]