Nte Afo Emenyene Mbuọtidem Ebietde Eke Abraham?

“Ke adan̄aemi Eyen Owo edidide, nte Enye oyokụt mbuọtidem ke isọn̄?”—LUKE 18:8.

1. Ntak edide ọkpọsọn̄ n̄kpọ owo ndinam mbuọtidem esie ọsọn̄ mfịn?

IDỊGHE mmemmem n̄kpọ owo ndinam mbuọtidem esie ọsọn̄ mfịn. Ererimbot odori mme Christian ndodobi mfịghe man ọwọn̄ọde ntịn̄enyịn mmọ ọkpọn̄ mme n̄kpọ eke spirit. (Luke 21:34; 1 John 2:15, 16) Ediwak owo ẹnyene ndin̄wan̄wana man ẹbọhọ mme ekọn̄, afanikọn̄, udọn̄ọ, m̀mê biọn̄. (Luke 21:10, 11) Ke ediwak idụt, ọkpọsọn̄ ido mbon ererimbot odu, ndien ẹda mme owo ekededi ẹmi ẹdade mbuọtidem mmọ ẹdu uwem nte mbon ẹmi mînyeneke eti ibuot, idem nte mbon idiọk ifiopesịt. Ke adianade do, ẹkọbọ ediwak Christian ke ntak mbuọtidem mmọ. (Matthew 24:9) Mbụme oro Jesus okobụpde ke se ikperede ndisịm isua 2,000 ẹmi ẹkebede enen̄ede odot: “Ke adan̄aemi Eyen Owo edidide, nte Enye oyokụt mbuọtidem ke isọn̄?”—Luke 18:8.

2. (a) Ntak emi ọkpọsọn̄ mbuọtidem edide akpan n̄kpọ ọnọ Christian? (b) Uwụtn̄kpọ mbuọtidem anie ke ọfọn nnyịn ikere iban̄a?

² Nte ededi, akpanikọ edi nte ke ọkpọsọn̄ mbuọtidem edi akpan n̄kpọ edieke anade nnyịn ikụt unen ke uwem idahaemi inyụn̄ ibọ nsinsi uwem oro ẹken̄wọn̄ọde ke ini iso. Ke okotde oto mme ikọ oro Jehovah eketịn̄de ọnọ Habakkuk, apostle Paul ekewet ete: “Edinen owo Mi edidu uwem ke mbuọtidem: ndien edieke enye edịghede afiak edem, ukpọn̄ Mi idikopke inemesịt ke enye. . . . Ke mbuọtidem mîdụhe, owo ikemeke ndinem Abasi esịt.” (Mme Hebrew 10:38–11:6; Habakkuk 2:4) Paul ọkọdọhọ Timothy ete: “N̄wana eti en̄wan mbuọtidem; sọn̄ọ mụm nsinsi uwem kama, emi ẹkekotde fi edida enyene.” (1 Timothy 6:12) Do, didie ke ẹkeme ndinyene mbuọtidem oro n̄kpọ mîkemeke ndibiat? Ke ndikere mban̄a mbụme oro, ọfọn nnyịn ise eren emi okodude uwem ke n̄kpọ nte isua 4,000 ẹmi ẹkebede, edi emi ẹsụk ẹkponode mbuọtidem esie ke akpan ido ukpono ita—Islam, Ido Ukpono Mme Jew, ye Ido Ukpono Christ. Eren oro edi Abraham. Ntak emi mbuọtidem esie ekedide n̄wọrọnda ntre? Nte nnyịn imekeme ndikpebe enye mfịn?

Nditiene Ndausụn̄ Abasi

3, 4. Ntak emi Terah ekemende ubon esie ọwọrọ ke Ur aka Haran?

³ Ẹbem iso ẹtịn̄ ẹban̄a Abraham (ke akpa ẹkekotde Abram) ke ata ntọn̄ọ ntọn̄ọ ke Bible. Ke Genesis 11:26, nnyịn ikot ite: “Terah . . . obon Abram, ye Nahor ye Haran.” Terah ye ubon esie ẹkedụn̄ ke Ur mme Chaldee, obio uforo ke edem usụk Mesopotamia. Nte ededi, mmọ ikodụhe do ibịghi. “Terah ada Abram eyen esie, ye Lot eyen Haran, eyen eyen esiemmọ, ye Sarai [Sarah] ukot esie, n̄wan Abram eyen esie; ndien mmọ ẹtiene mmọ ẹdaha ke Ur mme Chaldee, ẹte ika isọn̄ Canaan ndien mmọ ẹdisịm Haran, ẹnyụn̄ ẹdụn̄ do.” (Genesis 11:31) Nahor eyeneka Abraham ama emen ubon esie aka Haran n̄ko. (Genesis 24:10, 15; 28:1, 2; 29:4) Ntak, ndien, emi Terah ọkọwọrọde ọkpọn̄ uforo uforo Ur aka nsannsan Haran?

⁴ N̄kpọ nte isua 2,000 ke eyo Abraham ama ekebe, Stephen, anam-akpanikọ eren oro, ke etịn̄de ikọ ke iso Sanhedrin mme Jew, ama anam esen esen uwọrọidụn̄ ubon Terah emi an̄wan̄a. Enye ọkọdọhọ ete: “Abasi emi enyenede ubọn̄ owụt ete nnyịn Abraham Idem Esie, ke ini enye odude ke Mesopotamia, ke enye mîdụn̄ke ke Haran kan̄a; onyụn̄ ọdọhọ enye ete, Nam daha ke isọn̄ emana fo ye orụk fo, nyụn̄ di ke isọn̄ eke ndiwụtde fi. Ndien enye ọwọrọ ke isọn̄ mme Chaldean edi edidụn̄ ke Haran.” (Utom 7:2-4) Terah ama enyịme se uduak Jehovah ekedide ọnọ Abraham ke ini enye akadade ata ubon esie aka Haran.

5. Abraham akaka m̀mọ̀n̄ ke ete esie ama akakpa? Ntak-a?

⁵ Ubon Terah ẹma ẹdụn̄ ke obufa obio mmọ. Ediwak isua ke ukperedem ke ini Abraham eketịn̄de aban̄a “idụt emana mi,” enye eketịn̄ aban̄a ikpehe Haran, idịghe Ur. (Genesis 24:4) Nte ededi, Haran ikenyeneke ndidi nsinsi ebietidụn̄ Abraham. Nte Stephen ọkọdọhọde, “ke ini ete [Abraham] ama akakpa, Abasi osio enye do, ada enye edi ke isọn̄ emi mbufo ẹdụn̄de ke esịt ke emi.” (Utom 7:4) Ke etienede ndausụn̄ Jehovah, Abraham, asan̄ade ye Lot, ama ebe Euphrates odụk isọn̄ Canaan.a

6. Nso ke Jehovah ọkọn̄wọn̄ọ ọnọ Abraham?

⁶ Ntak emi Jehovah akanamde Abraham ọwọrọ idụn̄ aka Canaan? Ntak ekenyene n̄kpọ ndinam ye mme uduak Abasi kaban̄a anam-akpanikọ eren oro. Jehovah ama ọdọhọ Abraham ete: “Nam daha ke isọn̄ fo ye ke ebiet emana fo, ye ke ufọk usọ, ka ke isọn̄ eke ndiwụtde fi: ndien nyanam fi akabade edi akamba idụt nnyụn̄ ndiọn̄ fi, nnyụn̄ nnam enyịn̄ fo okpon; afo oyonyụn̄ edi se ẹdiọn̄de: nyonyụn̄ ndiọn̄ mmọ eke ẹdidiọn̄de fi, nnyụn̄ nsụn̄i mmọ eke ẹdidiọkde ye afo: ndien oto fi kpukpru orụk ererimbot ẹyekụt mfọn.” (Genesis 12:1-3) Abraham ekenyene ndidi ete akwa idụt oro edinyenede ukpeme Jehovah oro edinyụn̄ adade isọn̄ Canaan enyene. Utịbe utịbe un̄wọn̄ọ! Edi Abraham ekenyene ndinam ikpọ ukpụhọde ke uwem esie man ada isọn̄ oro enyene.

7. Mme ukpụhọde ewe ke Abraham ekenyene ndiben̄e idem ndinam man ọbọ un̄wọn̄ọ Jehovah?

⁷ Ke ini Abraham ọkọkpọn̄de Ur, enye ama ọkpọn̄ obio uforo ndien eyedi ye ntatara ubon ete esie—kpa mme akpan ebiet ẹmi ifụre ẹketode ke eyo mme ete-ekpụk oro. Ke ini enye ọkọkpọn̄de Haran, enye ama adianade idemesie ọkpọn̄ ubon ete esie, esịnede ubon Nahor eyeneka esie, onyụn̄ ọwọrọ aka idụt oro enye mîkọfiọkke. Ke Canaan enye ikoyomke ubọhọ ito mme ibibene obio. Ntak-a? Esisịt ini ke Abraham ama okodụk isọn̄ oro, Jehovah ama ọdọhọ enye ete: “Daha ke enyọn̄ san̄a ke isọn̄ emi, ke uniọn̄ esie, ye ke ubara esie: koro ndade enye nnọ fi.” (Genesis 13:17) Abraham oro ekedide isua 75 ye Sarah n̄wan esie oro ekedide isua 65 ẹma ẹnam mme item ẹmi. “Oto mbuọtidem enye akabade edi odudụn̄ ke isọn̄ emi Abasi ọkọn̄wọn̄ọde ọnọ enye, nte owo adan̄ ke isọn̄ eke mînyeneke enye; onyụn̄ odụn̄ ntre ke tent.”—Mme Hebrew 11:9; Genesis 12:4.

Mbuọtidem Ebietde eke Abraham Mfịn

8. Ke ikerede iban̄a uwụtn̄kpọ Abraham ye mme ntiense eke eset eken, nso ke nnyịn ikpọkọri?

⁸ Ẹsiak Abraham ye ubon esie ẹsịn ke otu akwa “otu ntiense” oro ẹkedude mbemiso eyo mme Christian oro ẹtịn̄de ẹban̄a ke Mme Hebrew ibuot 11. Ke ekerede aban̄a mbuọtidem mme akpa asan̄autom Abasi ẹmi, Paul esịn udọn̄ ọnọ mme Christian ete “ikpọnọde kpukpru mbiomo inịm n̄kan̄ kiet, ye idiọk-n̄kpọ [unana mbuọtidem] eke ẹyịrede nnyịn ke kpukpru edem.” (Mme Hebrew 12:1) Ih, unana mbuọtidem ekeme ‘ndiyịre nnyịn ke kpukpru edem.’ Edi ke eyo Paul ye eke nnyịn, mme ata Christian ẹma ẹkeme ndiwụt ọkpọsọn̄ mbuọtidem oro ebietde eke Abraham ye eke mbon eken oro ẹkedude ke eset. Ke etịn̄de aban̄a idemesie ye mme ekemmọ Christian, Paul ọdọhọ ete: “Nnyịn idịghe mbon mfiakedem n̄ka nsobo; edi idi mmọ ẹmi ẹbuọtde idem isịm edinyan̄a ukpọn̄.”—Mme Hebrew 10:39.

9, 10. Nso uyarade idu nte ke ediwak owo mfịn ẹnyene mbuọtidem ebietde eke Abraham?

⁹ Edi akpanikọ, ererimbot okpụhọde ọtọn̄ọde ke eyo Abraham. Edi, nnyịn isụk inam n̄kpọ inọ kpa “Abasi Abraham” oro, enye inyụn̄ ikpụhọkede. (Utom 3:13; Malachi 3:6) Odot ẹtuak ibuot ẹnọ Jehovah mfịn ukem nte okodotde ke eyo Abraham. (Ediyarade 4:10b) Ediwak owo ẹyak idemmọ ofụri ofụri ẹnọ Jehovah ndien, ukem nte Abraham, ẹnam mme ukpụhọde ekededi oro oyomde ke uwem mmọ man ẹnam uduak Abasi. Isua oko, owo 316,092 ẹkenam an̄wan̄wa uyarade ediyak idemmọ nnọ ebe ke ndina baptism mmọn̄ “ke enyịn̄ Ete ye Eyen ye Edisana Spirit.”—Matthew 28:19.

¹⁰ Ikoyomke ata ediwak ke otu mbufa Christian ẹmi ẹka mme nsannsan isenidụt man ẹkenam uyakidem mmọ. Nte ededi, ke usụn̄ifiọk eke spirit, ediwak mmọ ẹma ẹka isan̄ oro etịmde oyom usụn̄. Ke uwụtn̄kpọ, ke Mauritius, Elsie ekedi ebreidiọn̄. Kpukpru owo ẹkebabak n̄wan emi. Akpan asiakusụn̄ kiet ama odiomi ukpepn̄kpọ Bible ye eyen Elsie an̄wan, ndien emi ama eberede usụn̄ ọnọ Elsie ‘ndiwọrọ ke ekịm ndụk ke un̄wana.’ (Utom 26:18) Ke ntak udọn̄ oro eyen esie ekenyenede, Elsie ama enyịme ndikpep N̄wed Mi eke Mme Mbụk Bible. Ẹkenịm ukpepn̄kpọ esie ikata ke urua sia enye okoyomde nsịnudọn̄ ofụri ini. Mme edinam ndedịbe odudu esie ikọnọhọ enye inemesịt, enye ama onyụn̄ enyene ediwak ọkpọkpọ mfịna. Nte ededi, ke akpatre, enye ama ekeme ndikụre anyan isan̄ oro ọtọn̄ọde ke utuakibuot nnọ mme demon esịm utuakibuot akpanikọ. Ke ini mme owo ẹkedide man enye ebre idiọn̄ ọnọ mmọ, enye ama anam an̄wan̄a nte ke Jehovah ikpọn̄îkpọn̄ ekeme ndikpeme mmọ nsio ke idiọk. Elsie idahaemi edi Ntiense emi ama akana baptism, ndien owo 14 ẹtode ubon esie ye mme ọdiọn̄ọ ẹnyịme akpanikọ.

11. Mme ukpụhọde ewe ke mbon oro ẹyakde idemmọ ẹnọ Jehovah ẹnyịme ndinam?

¹¹ Ata ediwak ke otu mbon oro ẹkeyakde idemmọ isua oko ẹnọ ndinam n̄kpọ Abasi ikenyeneke ndinam utọ ikpọ ukpụhọde oro. Edi kpukpru mmọ ẹma ẹto n̄kpa ke n̄kan̄ eke spirit ẹkesịm uwem ke n̄kan̄ eke spirit. (Ephesus 2:1) Okposụkedi ẹsụk ẹdude ke ererimbot ke n̄kan̄ eke ikpọkidem, mmọ idịghe aba ubak esie. (John 17:15, 16) Ukem nte mme Christian oro ẹyetde aran, ẹmi ‘obio mmọ odude ke heaven,’ mmọ ẹbiet “odudụn̄ ye mbon isan̄.” (Philippi 3:20; 1 Peter 2:11) Mmọ ẹma ẹnam uwem mmọ edidu ke n̄kemuyo ye mme idaha Abasi, emi akakan n̄kpọ oro onụkde mmọ edide ima ẹnyenede ẹnọ Abasi ye mbọhọidụn̄. (Matthew 22:37-39) Mmọ ibịneke mme ibụk ibụk utịtmbuba uma inyene obụkidem m̀mê ndikere ke oyom mmimọ ikop ọkpọkpọ uyụhọ ke ererimbot emi. Utu ke oro, mmọ ẹwụk enyịn mmọ ke “obufa enyọn̄ ye obufa isọn̄” oro ẹn̄wọn̄ọde ‘emi edinen ido edidụn̄de.’—2 Peter 3:13; 2 Corinth 4:18.

12. Ewe utom oro ẹketọtde isua oko ọnọ uyarade nte ke Jesus okụt “mbuọtidem ke isọn̄” ke edidu esie?

¹² Ke ini Abraham ọkọwọrọde idụn̄ aka Canaan, enye ye ubon esie kpọt ẹkedụn̄ do ẹnyenede Jehovah ikpọn̄ ndinọ mmọ ibetedem nnyụn̄ n̄kpeme mmọ. Nte ededi, Christian 316,092 ẹmi ẹnade baptism obufa obufa mi idụhe ikpọn̄. Edi akpanikọ, Jehovah ọnọ ibetedem onyụn̄ ekpeme mmọ ebe ke spirit esie, nte enye ekekpemede Abraham. (Mme N̄ke 18:10) Nte ededi, ke adianade do, enye ọnọ mmọ ibetedem ebe ke okopodudu “idụt” ofụri ererimbot oro enen̄ede awak owo akan ndusụk idụt ererimbot mfịn. (Isaiah 66:8) Isua oko, n̄wakn̄kan ibat nditọ idụt oro ẹkedide owo 5,888,650 ẹma ẹnọ uyarade ifịk ifịk mbuọtidem mmọ ebe ke nditịn̄ nnọ mme mbọhọidụn̄ mmọ mban̄a mme un̄wọn̄ọ Abasi. (Mark 13:10) Mmọ ẹma ẹbiat n̄wọrọnda ibat hour ekedide 1,186,666,708 ke utom emi, ndidụn̄ọde nyom mbon oro ẹnyenede udọn̄. Nte utịp, ẹma ẹnịm ukpepn̄kpọ Bible 4,302,852 ye mbon en̄wen ẹmi ẹyomde ndikọri mbuọtidem. Nte n̄kaiso ediwụt ifịk mmọ, owo 698,781 ke “idụt” emi ẹma ẹbuana ke utom usiakusụn̄, edide eke uyọhọ ini m̀mê ke ọfiọn̄ kiet m̀mê akande oro. (Ẹkụt ọyọhọ ntọt utom Mme Ntiense Jehovah eke isua oko ke page 12 esịm 15.) N̄wọrọnda ibat emi edi in̄wan̄în̄wan̄, odu uwem ibọrọ ke mbụme Jesus oro, “Ke adan̄aemi Eyen Owo edidide, nte Enye oyokụt mbuọtidem ke isọn̄?”

Ẹnam Akpanikọ kpa ye Mme Idomo

13, 14. Bụk ndusụk nsọn̄ọn̄kpọ oro Abraham ye ubon esie ẹkesobode ke Canaan.

¹³ N̄kpọ ama esiwak ndisọn̄ ye Abraham ye ikọt ufọk esie ke Canaan. Ke idaha kiet ke nsụhọde n̄kaha, ọkpọsọn̄ akan̄ ama odu emi akanamde enye efehe ọkpọn̄ Canaan aka Egypt. Akan oro, andikara Egypt ye andikara Gerar (ekperede Gaza) ẹma ẹdomo ndibọ Sarah, n̄wan Abraham, nda. (Genesis 12:10-20; 20:1-18) Utọk ama odu n̄ko ke ufọt mme ekpeme ufene Abraham ye mme ekpeme ufene Lot, ndien emi ama anam ubon iba ẹmi ẹdianarede. Ke unana ibụk, Abraham ama ọdọhọ Lot ebem iso emek obio, ndien Lot ama emek ndidụn̄ ke Unaisọn̄ Jordan, emi ebietde Eden ke nsehe ye uyai.—Genesis 13:5-13.

¹⁴ Ekem, ekọn̄ ke ufọt edidem nsannsan Elam ye mme nsan̄a esie ye ndidem obio ition ẹmi ẹdude ke Itịghede Siddim ama esịm Lot. Ndidem oro ẹketode-to ẹdi ẹma ẹkan ndidem n̄kann̄kụk ẹnyụn̄ ẹda ekese mbụme, esịnede Lot ye inyene esie. Ke ini Abraham okokopde se iketịbede, enye ye unana ndịk ama ebịne ndidem oro ẹketode-to ẹdi, ama onyụn̄ ekeme ndida Lot ye ufọk esie, ọkọrọ ye inyene ndidem n̄kann̄kụk mfiak nnyọn̄ ndi. (Genesis 14:1-16) Nte ededi, oro ikedịghe ndiọkn̄kan ifiọk n̄kpọntịbe Lot ke Canaan. Ke ndusụk ntak enye ama okodụn̄ ke Sodom, kpa ye idiọk etop oro obio oro ọkọwọrọde kaban̄a oburobụt ido.b (2 Peter 2:6-8) Ke ini angel iba ẹketọtde ẹte ke ẹmọn̄ ẹsobo obio oro, Lot ye n̄wan esie ye nditọiban mmọ ẹma ẹfen̄e ẹwọn̄ọ. Nte ededi, n̄wan Lot ama ofụmi mme akpan ntọt oro mme angel oro ẹkenọde ndien, nte utịp, enye ama akabade edi adaha inụn̄. Itie ama ọdiọk Lot ekesịm ndidụn̄ esisịt ini ke aba itiat ke Zoar ye nditọiban esie iba. (Genesis 19:1-30) Anaedi mme n̄kpọntịbe ẹmi ẹma ẹfịna Abraham etieti, akpan akpan sia Lot ekedide Canaan nte ubak ubon Abraham.

15. Kpa ye mme mfịna oro Abraham okosobode ke adan̄aemi okodụn̄de ke tent ke esenidụt, mme etikwo etikwo ekikere ewe ke anaedi enye ama efep?

¹⁵ Ndi akananam Abraham ama ekere m̀mê imọ ye Lot ikpokosụk idụn̄ ke Ur oro enyenede ifụre ye ntatara ubon ete imọ m̀mê ke Haran ye Nahor eyeneka imọ? Ndi akananam enye ama ekere m̀mê ikpokodu ebịghi ke obio emi enyenede ibibene utu ke ndidụn̄ ke tent? Ndi eyedi enye ama eyịk aban̄a ọniọn̄ emi odude ke mme n̄kpọ oro enye akayakde ẹtak ebe ke ndidi nyon̄ ke esenidụt? Ke etịn̄de aban̄a Abraham ye ubon esie, apostle Paul ọkọdọhọ ete: “Edieke mmọ ẹkpesịnde esịt ke isọn̄ eke mmọ ẹketode ke esịt ẹwọn̄ọ, mmọ ẹkpenyene ifet ndifiak nnyọn̄ọ.” (Mme Hebrew 11:15) Edi, mmọ ikafiakke inyọn̄ọ. Ke mîyakke nsọn̄ọn̄kpọ ọbiọn̄ọ mmọ, mmọ ẹma ẹdụn̄ ke ebiet oro Jehovah okoyomde mmọ ẹdụn̄.

Ime Mfịn

16, 17. (a) Mme nsọn̄ọn̄kpọ ewe ke ediwak Christian ẹsobo mfịn? (b) Nso in̄wan̄în̄wan̄ edu ke mme Christian ẹnyene? Ntak-a?

¹⁶ Mme Christian ẹme ukem ime oro mfịn. Okposụkedi edinam n̄kpọ Abasi edide n̄kpọ akwa idatesịt ọnọ mmọ, uwem imemke inọ mme ata Christian ke ukperedem ini emi. Okposụkedi mmọ ẹdụn̄de ke paradise eke spirit, mmọ ẹsobo mme ukem mfịghe ndutịm uforo oro mme mbọhọidụn̄ mmọ ẹsobode. (Isaiah 11:6-9) Ediwak mmọ ẹmekabade ẹdi mbon unọmọ oro mîduehe ke mme ekọn̄ eke mme idụt, ndien ndusụk ẹmekabade ẹdi ọkpọikpọi ubuene ke mme ntak oro mîtoho mmọ. Ke adianade do, mmọ ẹyọ mme mfịna edidi ekpri otu oro ẹsuade. Ke ediwak idụt mmọ ẹkwọrọ eti mbụk kpa ye akwa unana udọn̄. Ke mme idụt en̄wen mmọ ẹsobo n̄kari n̄kari en̄wan mbon oro ‘ẹbotde ibak ke ewụhọ’ ẹnyụn̄ ‘ẹnamde ikpe etịp iyịp emi mîduehe isop.’ (Psalm 94:20, 21) Idem ke mme idụt ẹmi owo mîn̄wanake ye mme Christian, ẹmi ndusụk owo ẹnyụn̄ ẹtorode mmọ kaban̄a mme n̄kokon̄ idaha mmọ, mmọ ẹyom ndidi isio ye mme nsan̄a ufọkn̄wed ye mme nsan̄a utom mmọ—ukem nte Abraham, emi okodụn̄de ke tent ke adan̄aemi ediwak owo ẹmi ẹkekande enye ẹkụk ẹkedụn̄de ke ikpọ obio. Ih, idịghe mmemmem n̄kpọ owo ndidụn̄ ke ererimbot ndien kpa ye oro ‘idịghe eke ererimbot.’—John 17:14.

¹⁷ Do, ndi nnyịn imatua n̄kpọfiọk iban̄a ediyak idem nnyịn nnọ Abasi? Ndi ọdọn̄ nnyịn ndikpedi eke ererimbot, ibietde kpukpru owo eken? Ndi nnyịn imeseme iban̄a mme n̄kpọ oro nnyịn iyakde ẹtak ke utom Jehovah? N̄wan̄ansa-o! Utu ke ndise edem ye udọn̄, nnyịn imọfiọk ite ke n̄kpọ ndomokiet oro ekemede ndidi nnyịn ima iyak atak inen̄ekede inyene se ọwọrọde ke ẹmende ẹdomo ye mme edidiọn̄ oro inyenede idahaemi ye mbon oro idinyenede ke ini iso. (Luke 9:62; Philippi 3:8) Ke ẹsiode oro ẹfep, ndi mbon oro ẹdude ke ererimbot ẹkop inemesịt? Akpanikọ edi-o, ediwak mmọ ke ẹyom mme ibọrọ oro nnyịn ima ikenyenyene. Mmọ ẹbọ ufen ke ntak oro mmọ mîtieneke ndausụn̄ oro nnyịn itienede emi otode Abasi ebe ke mme page Bible. (Psalm 119:105) Ndien ọdọn̄ ediwak mmọ ndinyene orụk nsan̄a Christian ye inem inem ebuana oro nnyịn inyenede ye mme ekemmọ andinịm ke akpanikọ.—Psalm 133:1; Colossae 3:14.

18. Nso idi akpatre utịp ke ini mme Christian ẹnyenede uko ebietde eke Abraham?

¹⁸ Edi akpanikọ, ndusụk ini oyom nnyịn inyene uko nte Abraham ke ini enye ekebịnede mbon oro ẹkemụmde Lot ke odudu. Edi ke ini nnyịn inyenede, Jehovah esidiọn̄ se idide utịp. Ke uwụtn̄kpọ, ke Edem Edere Ireland usua amakabade edi ata ọsọ n̄kpọ nte utịp afai mme n̄ka, ndien oyom uko man ẹda san̄asan̄a. Edi, mme anam-akpanikọ Christian ẹmenam mme ikọ oro Jehovah eketịn̄de ọnọ Joshua: “Sọn̄ ubọk, nyụn̄ sọn̄ esịt; kûdịghe, kûnyụn̄ uyak esịt ọduọ fi: koro Jehovah Abasi fo odude ye afo ke kpukpru n̄kpọ eke afo akade.” (Joshua 1:9; Psalm 27:14) Ke ediwak isua uko uko idaha mmọ amanam ẹnọ mmọ ukpono, ndien mfịn mmọ ẹkeme ndikwọrọ ikọ ifụre ifụre ke ofụri obio ke idụt oro.

19. Mme Christian ẹnem esịt ndidu ke m̀mọ̀n̄, ndien nso utịp ke mmọ ẹdori enyịn ẹban̄a ye mbuọtidem ke ini mmọ ẹtienede ndausụn̄ Jehovah?

¹⁹ Inaha nnyịn idede iyịk nte ke se ededi idaha oro nnyịn isobode, edieke nnyịn itienede ndausụn̄ Jehovah, akpatre utịp ayada ubọn̄ ọsọk enye onyụn̄ ada ufọn oro ebịghide ọsọk nnyịn. Kpa ye mme n̄kpọ-ata ye mme n̄kpọ oro iyakde ẹtak, idụhe ebiet efen oro nnyịn ikpodude ke ẹsiode utom Jehovah ẹfep, inyenede itie ebuana ye nditọete Christian nnyịn inyụn̄ idoride enyịn ye mbuọtidem ke nsinsi ini iso oro Abasi ọn̄wọn̄ọde.

[Mme Ikọ idakisọn̄]

Nte Afo Emeti?

◻ Ntak emi ọkpọsọn̄ mbuọtidem edide akpan n̄kpọ?

◻ Didie ke Abraham okowụt ke imọ imenyene ọkpọsọn̄ mbuọtidem?

◻ Didie ke uyakidem nnọ asan̄a ye owo ndinam mme ukpụhọde ke uwem esie?

◻ Ntak emi nnyịn inemde esịt ndinam n̄kpọ Abasi kpa ye mme mfịna ekededi oro nnyịn ikemede ndisobo?

[Mme ndise ke page 7]

Abraham ama enyịme ndinam ikpọ ukpụhọde ke uwem esie man enyene un̄wọn̄ọ oro

[Mme ndise ke page 9]

Uyarade owụt nte ke Jesus omokụt “mbuọtidem ke isọn̄” ke ini edidu esie