Nte Utom Fo Ọyọbọhọ Ikan̄?

“Ọfọn kpukpru owo ẹkpeme se mmọ ẹbọpde ẹdori ke [itiat idakisọn̄ oro].”—1 CORINTH 3:10.

1. Nso idotenyịn ke mme anam-akpanikọ Christian ẹnyene kaban̄a mme owo ẹkemede ndikabade ndi mme mbet?

CHRISTIAN ebe ye n̄wan ẹwụk enyịn ẹse obufa nsekeyen mmọ. Asuanetop Obio Ubọn̄ okụt ọkpọsọn̄ udọn̄ ke iso eyen ukpepn̄kpọ Bible. Ebiowo Christian adade ke enyọn̄ mbot utịn̄ikọ ọnọ ukpep okụt owo emi enyenede udọn̄ obufa obufa ke otuowo nte okụbọrede mme itien̄wed Abasi ke Bible esie ye ata ọkpọsọn̄ udọn̄. Mme anam-akpanikọ asan̄autom Jehovah ẹmi ẹnyene idotenyịn. Nte ido edide mmọ ẹyịk ẹte, ‘Ndi owo emi eyedi edima onyụn̄ anam n̄kpọ Jehovah—onyụn̄ aka iso anam akpanikọ?’ Nte ededi, utọ utịp oro idịghe ke mbuari. Enye oyom utom.

2. Didie ke apostle Paul eketi mme Christian ẹkedide mme Hebrew aban̄a nte utom edinọ ukpep edide akpan n̄kpọ, ndien nso ndụn̄ọde idemowo ke emi ekeme ndiyom nnyịn inam?

² Enyene-usọ andikpep ke idemesie, kpa apostle Paul ama ọsọn̄ọ owụt nte utom edikpep ye edinam mme mbet edide akpan n̄kpọ ke ini enye ekewetde ete: “Mbufo [ẹkpedi] mme anditeme owo efen adan̄aemi.” (Mme Hebrew 5:12) Mme Christian oro enye eketịn̄de ikọ ẹmi ọnọ ẹkenam esisịt n̄kọri, ke ẹkerede ẹban̄a adan̄a anyan ini emi mmọ ẹkedide mme andinịm ke akpanikọ. Ke ẹsiode mmọ nditre ndikeme ndikpep mbon efen n̄kpọ ẹfep, ama oyom ẹfiak ẹti mmọ ẹban̄a mme akpan n̄kpọ oro ẹsịnede ke akpanikọ. Mfịn, kpukpru nnyịn iyanam ọfọn ndidụn̄ọde mme ukeme nnyịn ke ini ke ini nte mme andikpep nnyụn̄ nse nte nnyịn ikemede ndinam n̄kọri. Uwem ẹdu ke itiendịk. Nso ke nnyịn ikeme ndinam?

3. (a) Apostle Paul ekemen utom edinam mbet Christian odomo ye nso? (b) Nte mme andibọp ẹdide mme Christian, nso akwa ifet ke nnyịn inyene?

³ Ke ntatara uwụtn̄kpọ, Paul ekemen edinam mme mbet odomo ye utom edibọp ufọk. Enye ọkọtọn̄ọ ke ndidọhọ: “Nnyịn isan̄a ikpat kiet idi mme anam-utom Abasi; mbufo ẹdi in̄wan̄ eke Abasi ọkọtọde, ẹdi ufọk eke Abasi ọkọbọpde.” (1 Corinth 3:9) Ntre nnyịn ibuana ke utom edibọp ufọk oro abuanade mme owo; nnyịn in̄wam ndibọp mmọ ẹkabade ẹdi mme mbet Christ. Nnyịn inam ntre nte mme ekemmọ mbonutom Enye Emi “ọkọbọpde kpukpru n̄kpọ.” (Mme Hebrew 3:4) Nso ifet ke emi edi ntem! Ẹyak nnyịn ise nte item eke odudu spirit oro Paul ọkọnọde mbon Corinth ekemede ndin̄wam nnyịn itịm inyene usọ ke utom nnyịn. Nnyịn idiwụk ntịn̄enyịn akpan akpan ke “usọ unọ ukpep” nnyịn.—2 Timothy 4:2, NW.

Ndisịn Nnennen Itiat Idakisọn̄

4. (a) Nso ikedi udeme Paul ke utom ubọpn̄kpọ Christian? (b) Ntak emi ẹkemede ndidọhọ ke Jesus ye mbon oro ẹkekopde ikọ esie ẹma ẹdiọn̄ọ nte nti itiat idakisọn̄ ẹdide akpan n̄kpọ?

⁴ Edieke anade ufọk ọsọn̄ọ owụhọ onyụn̄ ebịghi, enye oyom eti itiat idakisọn̄. Ntem, Paul ekewet ete: “Nte mfọn emi Abasi ọkọnọde mi edide, nte etubom ubọp-ufọk emi enyenede eti ibuot, mma nnịm itiat-ukot-ufọk [m̀mê, itiat idakisọn̄].” (1 Corinth 3:10) Ke adade ukem uwụtn̄kpọ oro, Jesus Christ ama etịn̄ aban̄a ufọk emi ọkọbọhọde oyobio koro andibọp enye ekemekde eti itiat idakisọn̄. (Luke 6:47-49) Jesus ama etịm ọfiọk nte mme itiat idakisọn̄ ẹdide akpan n̄kpọ. Enye ama odu ke ini Jehovah ekesịnde itiat idakisọn̄ eke isọn̄.a (Mme N̄ke 8:29-31, NW) Mbon oro ẹkekopde ikọ Jesus n̄ko ẹma ẹfiọk nte nti itiat idakisọn̄ ẹdide akpan n̄kpọ. Sụk mme ufọk oro ẹkenyenede nti itiat idakisọn̄ ẹkekeme ndibọhọ mmọn̄ ukwọ ye mme unyekisọn̄ oro ẹkesitịbede ndusụk ini ke Palestine. Nso, ndien, ikedi itiat idakisọn̄ oro Paul ekenyenede ke ekikere?

5. Anie edi itiat idakisọn̄ esop Christian, ndien didie ke ẹkebem iso ẹtịn̄ emi ẹnịm?

⁵ Paul ekewet ete: “Baba owo kiet ikemeke ndinịm itiat-ukot-ufọk efen mbe se ẹma ẹkenịm, emi edide Jesus Christ.” (1 Corinth 3:11) Emi ikedịghe akpa ini emi ẹkemende Jesus ẹdomo ye itiat idakisọn̄. Ke akpanikọ, Isaiah 28:16 ama ebem iso etịn̄ ete: “Ntem ke Ọbọn̄ Jehovah ọdọhọ, ete, Sese, ami mmenịm itiat ke Zion, itiat eke ẹdomode, ọsọn̄-urua itiat inụk, emi ẹtịmde ẹsịn ke idak ibibene.” Jehovah ama aduak ke anyan ini ete Eyen imọ akabade edi itiat idakisọn̄ esop Christian.—Psalm 118:22; Ephesus 2:19-22; 1 Peter 2:4-6.

6. Didie ke Paul ekesịn eti itiat idakisọn̄ ọnọ mme Christian ke Corinth?

⁶ Nso idi itiat idakisọn̄ Christian kiet kiet? Nte Paul ọkọdọhọde, ata Christian inyeneke itiat idakisọn̄ efen ke mîbọhọke enye oro ẹma ẹkenịm ke Ikọ Abasi—kpa Jesus Christ. Ke akpanikọ, Paul ama esịn orụk itiat idakisọn̄ oro. Ke Corinth, emi ẹkedade ukpepn̄kpọ akwaifiọk owo ke ata akpan n̄kpọ, enye ikoyomke ndida ifiọk ererimbot nnem mme owo esịt. Utu ke oro, Paul ọkọkwọrọ “Christ emi ẹkewotde ke eto,” emi mme idụt ẹkedade nte ata “ndisịme” n̄kpọ. (1 Corinth 1:23, NW) Paul ekekpep ete ke Jesus edi akpan owo ke mme uduak Jehovah.—2 Corinth 1:20; Colossae 2:2, 3.

7. Nso ke nnyịn ikeme ndikpep nto Paul nditịn̄ mban̄a idemesie nte “etubom ubọp-ufọk”?

⁷ Paul ọkọdọhọ ete ke imọ ikanam utọ utom oro nte “etubom ubọp-ufọk.” Ikọ emi ikedịghe ikọ n̄wọkinua. Ekedi sụk editịn̄ mban̄a utịbe utịbe enọ oro Jehovah ọkọnọde enye—eke editịm m̀mê edinọ ndausụn̄ ke utom. (1 Corinth 12:28) Edi akpanikọ, nnyịn mfịn inyeneke mme utịbe utịbe enọ oro ẹkenọde mme Christian akpa isua ikie. Ekeme ndidi nnyịn inyụn̄ idaha idem nnyịn nte mbon oro ẹnyenede ndammana usọ nte mme andikpep. Edi ke akpan usụn̄ifiọk, nnyịn imedi. Kere ban̄a emi: Jehovah ọnọ nnyịn edisana spirit esie man an̄wam nnyịn. (Men Luke 12:11, 12 domo.) Ndien nnyịn imenyene ima Jehovah ye ifiọk aban̄ade mme akpan ukpepn̄kpọ Ikọ esie. Mmọ ẹmi ke akpanikọ ẹdi utịbe utịbe enọ ndida n̄kpep mbon en̄wen. Ẹyak nnyịn ibiere ndida mmọ nsịn nnennen itiat idakisọn̄.

8. Didie ke nnyịn inịm Christ nte itiat idakisọn̄ inọ mme mbet ini iso?

⁸ Ke ini nnyịn inịmde Christ nte itiat idakisọn̄, nnyịn iwụtke enye nte nsekeyen emi mînyeneke un̄wam ke usịnudia ufene, m̀mê nte n̄ka Jehovah ke Abasi-Ita-ke-Kiet. Baba, mme utọ ekikere oro mîkemke ye N̄wed Abasi do ẹsịn itiat idakisọn̄ ẹnọ abian̄a abian̄a Christian. Utu ke oro, nnyịn ikpep ite ke enye ekedi akakan owo oro akanam odude uwem, nte ke enye ama ọnọ mfọnmma uwem esie eke owo ke ibuot nnyịn, ye nte ke mfịn enye edi Edidem oro Jehovah emekde emi akarade ke heaven. (Rome 5:8; Ediyarade 11:15) Nnyịn n̄ko iyom ndidemede nditọ ukpepn̄kpọ nnyịn ndisan̄a ke nde ikpat Jesus nnyụn̄ n̄kpebe mme edu esie. (1 Peter 2:21) Nnyịn iyom ifịk Jesus kaban̄a utom ukwọrọikọ, mbọm oro enye okokopde aban̄a mme usụhọde owo ye mbon oro ẹfịkde, mbọm oro enye okowụtde mme anamidiọk oro ndudue mmọ okobiomde mmọ ikpe, uko esie oro mîsehekede ke ini okosobode mme idomo, ẹnen̄ede ẹtụk mmọ. Ke akpanikọ, Jesus edi akwa itiat idakisọn̄. Edi nso efen?

Ndida Nnennen N̄kpọutom Mbọp

9. Okposụkedi Paul akpan akpan ekedide esịn itiat idakisọn̄, nso edikere mban̄a ke enye ekenyene ọnọ mbon oro ẹkebọde akpanikọ oro enye ekekpepde?

⁹ Paul ekewet ete: “Edi edieke owo adade gold, m̀mê silver, m̀mê ọsọn̄-urua itiat, m̀mê obukpọk, m̀mê nnyanyan̄a, m̀mê mbio, ọbọp odori ke enyọn̄ itiat-ukot-ufọk oro; utom kpukpru owo kiet kiet ayayarade; koro usen oro oyowụt enye, koro usen oro edisierede ke ikan̄; ikan̄ oyonyụn̄ odomo se kpukpru owo ẹkenamde owụt orụk utom eke edide.” (1 Corinth 3:12, 13) Nso ke ikọ Paul ọkọwọrọ? Kere ban̄a idaha okodude. Paul akpan akpan ekedi owo emi ekesisịnde itiat idakisọn̄. Ke mme isan̄ isụn̄utom esie, enye ama anam isan̄ ke obio ke obio, ọkwọrọde ikọ ọnọ ediwak owo ẹmi akanam mîkokopke iban̄a Christ. (Rome 15:20) Nte mme owo ẹkenyịmede akpanikọ oro enye ekekpepde, ẹma ẹtọn̄ọ mme esop. Paul ama enen̄ede ekere aban̄a mme anam-akpanikọ ẹmi. (2 Corinth 11:28, 29) Nte ededi, utom esie ama oyom enye asan̄a aka iso. Ntre ke ama akabiat ọfiọn̄ 18 esịn itiat idakisọn̄ ke Corinth, enye ama aka ndikwọrọ ikọ ke mme obio en̄wen. Edi, enye okosụk enyenyene udọn̄ ke nte mbon en̄wen ẹkenamde n̄kpọ ẹban̄a utom oro enye akanamde do.—Utom 18:8-11; 1 Corinth 3:6.

10, 11. (a) Didie ke Paul okowụt ukpụhọde ke nsio nsio n̄kpọ ubọpufọk? (b) Ekeme ndidi mme orụk ata ata ufọk ewe ẹkedu ke Corinth eke eset? (c) Mme orụk ufọk ewe ẹnen̄ede ẹkeme ndibọhọ ikan̄, ndien nso ukpep oro ẹkụtde ke enyịn ke oro ọnọ mme Christian oro ẹdide mme anam mbet?

¹⁰ Etie nte ndusụk owo oro ẹkebọpde ẹdori ke itiat idakisọn̄ oro Paul ekesịnde ke Corinth ẹkenam idiọk utom. Man ayarade mfịna emi, Paul ama owụt ukpụhọde ke orụk n̄kpọ ubọpufọk iba: gold, silver, ye ọsọn̄urua itiat ke n̄kan̄ kiet; obukpọk, nnyanyan̄a, ye mbio ke n̄kan̄ eken. Ẹkeme ndida ndiye n̄kpọ oro ẹbịghide uwem ẹmi mîkemeke ndita ikan̄ mbọp ufọk; mîdịghe owo ekeme ndibọp enye itọk itọk, adade ndiọi n̄kpọ ẹmi mîbịghike uwem ẹnyụn̄ ẹkemede ndita ikan̄. Anaedi orụk ufọk mbiba ẹmi ẹma ẹyọhọ akwa obio nte Corinth. Mme enyene-uten̄e temple ẹma ẹdu ẹmi ẹkedade ikpọ, ọsọn̄urua itiat ẹbọp, iso-ọfọn ẹdade gold ye silver ẹbana iso iso m̀mê ndusụk ikpehe.b Eyedi mme ufọk ẹmi ẹbịghide uwem mi ẹma ẹwọrọ ẹda uku uku ke ufọt mme n̄kpet n̄kpet ataya, ntan̄wan̄ ufọk, ye mme efe urua ẹmi ẹkedade n̄kpotụk n̄kpotụk obukpọk ye nnyanyan̄a ẹbọp.

¹¹ Nso ikpetịbe inọ mme ufọk ẹmi edieke ikan̄ odụkde? Ibọrọ ekedi in̄wan̄în̄wan̄ ke eyo Paul nte edide ke eyo nnyịn. Ke akpanikọ, Etubom Mummius eke Rome ama akan Corinth onyụn̄ esịn ikan̄ ko ke 146 M.E.N. Ke akpanikọ, ediwak ufọk ẹmi ẹkedade obukpọk, nnyanyan̄a, m̀mê mbio ẹbọp ẹma ẹta ikan̄ ofụri ofụri. Nso kaban̄a mme okopidem ufọk oro ẹkedade itiat ẹbọp, ẹdade silver ye gold ẹbana? Nte eyịghe mîdụhe, mmọ ẹmi ẹma ẹbọhọ. Eyedi nditọ ukpepn̄kpọ Paul ke Corinth ẹma ẹsibe mme utọ ufọk oro ke usen ke usen—n̄kpọsọn̄ itiat oro ẹkebọhọde mme afanikọn̄ oro ẹkesobode mbon eken oro mîkebịghike uwem toto ko. Do, akpan n̄kpọ Paul ekedi in̄wan̄în̄wan̄ didie ntem! Ke ini ikpepde owo n̄kpọ, oyom nnyịn ida idem nnyịn nte mme ọbọpufọk. Nnyịn iyom ndida mme mfọnn̄kan n̄kpọ ubọpufọk oro ẹtịmde ẹbịghi uwem ẹkan nnam utom. Ke usụn̄ oro enen̄ede etie nte ke utom nnyịn eyebịghi. Nso idi mme n̄kpọ ubọpufọk ẹmi ẹbịghide mi, ndien ntak edide akpan n̄kpọ ndida mmọ?

Nte Utom Fo Ọyọbọhọ Ikan̄?

12. Ke mme usụn̄ ewe ke ndusụk Christian ke Corinth ẹkenam nsuahade nsuahade utom ubọpn̄kpọ?

¹² Nte an̄wan̄ade, eketie Paul ke idem nte ke ndusụk Christian ke Corinth ẹkebọp n̄kpọ idiọk idiọk. Nso ikakwan̄a? Nte udọn̄ikọ owụtde, ubahade, edima mme ọwọrọiso owo kpa ye n̄kpọndịk oro enye akadade ọsọk edidianakiet eke esop, ama ọnọmọ esop oro. Ndusụk owo ẹkedọhọ, “Ami nda ke n̄kan̄ Paul,” ke adan̄aemi mbon eken ẹkesọn̄ọde ẹdọhọ, “Ami nda ke n̄kan̄ Apollos.” Eyedi ndusụk owo ẹma ẹda ifiọk mmọ ke akwa n̄kpọ ẹkaha. Nte eyịghe mîdụhe, utịp ekedi edikere n̄kpọ obụkidem, unana edikọri nsịm ọyọhọ idaha eke spirit, ye ntatara “ufụp ye utọk.” (1 Corinth 1:12; 3:1-4, 18) Ke akpanikọ, mme edu ẹmi ẹma ẹwụt idem ke ukpep oro ẹkenọde ke esop ye ke utom ukwọrọikọ. Utịp ekedi nte ke utom edinam mbet mmọ ekedi nsuahade nsuahade, nte utom edibọp oro ẹkamade ndiọi n̄kpọutom ẹnam. Enye ikpọbọhọke “ikan̄.” Ewe ikan̄ ke Paul eketịn̄ aban̄a?

13. Nso ke ikan̄ ke uwụtn̄kpọ Paul ada aban̄a, ndien nso ke kpukpru Christian ẹkpenyene ndidiọn̄ọ?

¹³ Odu ikan̄ emi kpukpru nnyịn isobode ke uwem—mme udomo mbuọtidem nnyịn. (John 15:20; James 1:2, 3) Ama oyom mme Christian ke Corinth ẹfiọk, kpa nte oyomde nnyịn mfịn ifiọk, nte ke ẹyedomo kpukpru owo oro nnyịn ikpepde akpanikọ. Edieke nnyịn ikpepde n̄kpọ idiọk idiọk, ndiọi utịp ẹkeme ndidu. Paul ama ọtọt ete: “Edieke utom eke owo ọkọbọpde odori ke esịt [edisụk odude], owo oro ọyọbọ utịp. Edieke ikan̄ editade utom owo, ayatak owo oro; edi ẹyenyan̄a enye ke idem esie, nte n̄kpọ eke ekebede ke ikan̄ ọbọhọ.”c—1 Corinth 3:14, 15.

14. (a) Didie ke n̄kpọ ekeme ‘nditak’ mme Christian ẹmi ẹdide mme anam mbet, edi didie ke mmọ ẹkeme ndinyene edinyan̄a nte n̄kpọ eke ẹtode ikan̄ ẹbọhọ? (b) Didie ke nnyịn ikeme ndisụhọde n̄kpọndịk edidi se n̄kpọ atakde?

¹⁴ Ke akpanikọ, ikọ oro edemerede owo ekikere! Ekeme ndidi n̄kpọ oro enen̄erede abiak owo ndinam utom ọkpọsọn̄ man an̄wam owo akabade edi mbet, ekem owo oro ayak idem ọnọ idomo m̀mê ukọbọ ndien ke akpatre ọkpọn̄ usụn̄ akpanikọ. Paul ama enyịme oro ke ini enye ọkọdọhọde ete ke nnyịn inyene ntakurua ke mme utọ idaha oro. N̄kpọntịbe oro ekeme ndikama ubiak tutu eyedi se ẹtịn̄de ẹban̄a edinyan̄a nnyịn nte n̄kpọ eke ‘ikebede ke ikan̄ ibọhọ’—nte owo emi ikan̄ akatade kpukpru n̄kpọ esie ndien ẹn̄wanade ẹnyan̄a enye ke idemesie kpọt. Ke n̄kan̄ nnyịn, didie ke nnyịn ikeme ndisụhọde idaha edisobo ntakurua oro? Ida mme n̄kpọ oro ẹbịghide ibọp! Edieke nnyịn inọde nditọ ukpepn̄kpọ nnyịn ukpep man otodo isịm mmọ esịt, inamde mmọ ẹda mme utọ ọsọn̄urua edu Christian nte ọniọn̄, mbufiọk, mbak Jehovah, ye ata mbuọtidem ke akpan n̄kpọ, do nnyịn ida mme n̄kpọ oro ẹbịghide ẹmi ikan̄ mîkemeke ndita ibọp. (Psalm 19:9, 10; Mme N̄ke 3:13-15; 1 Peter 1:6, 7) Mbon oro ẹnyenede mme edu ẹmi ẹyeka iso ndinam uduak Abasi; mmọ ẹnyene ata idotenyịn edidu uwem ke nsinsi. (1 John 2:17) Nte ededi, didie ke nnyịn ikeme ndida uwụtn̄kpọ Paul nnam n̄kpọ ke eti usụn̄? Kere ban̄a ndusụk uwụtn̄kpọ.

15. Ke mme usụn̄ ewe ke nnyịn ikeme nditịm nnam man ifep edinam nsuahade nsuahade utom ubọpn̄kpọ kaban̄a nditọ ukpepn̄kpọ Bible nnyịn?

¹⁵ Ke ini ikpepde nditọ ukpepn̄kpọ Bible n̄kpọ, nnyịn ikpedehede imenede mme owo ke enyọn̄ ikan Jehovah Abasi. Uduak nnyịn idịghe ndikpep mmọ man ẹda nnyịn nte akpan ebiet emi ifiọk otode. Nnyịn iyom mmọ ẹse Jehovah, Ikọ esie, ye esop esie kaban̄a ndausụn̄. Ke ntak oro, nnyịn ikam inọhọ mme ekikere idem nnyịn ke ndibọrọ mme mbụme mmọ. Utu ke oro, nnyịn ikpep mmọ ndiyom mme ibọrọ, ẹkamade Bible mmọ ye mme n̄wed oro “asan̄autom emi anamde akpanikọ, onyụn̄ enyenede ọniọn̄” ọnọde. (Matthew 24:45-47) Ke mme ukem ntak oro, nnyịn idu ke ukpeme mbak ididada nditọ ukpepn̄kpọ Bible nnyịn inyene. Utu ke ndiyat esịt ke ini mbon en̄wen ẹwụtde udọn̄ ke idemmọ, nnyịn ikpenyene ndisịn udọn̄ nnọ nditọ ukpepn̄kpọ nnyịn ite “ẹnyene in̄wan̄în̄wan̄ esịt” ke ima mmọ, ẹdomo ndidiọn̄ọ nnyụn̄ ndara adan̄a ediwak owo nte ẹkekeme ke esop.—2 Corinth 6:12, 13.

16. Didie ke mbiowo ẹkeme ndida mme n̄kpọ oro ikan̄ mîkemeke ndita mbọp?

¹⁶ Mbiowo Christian n̄ko ẹnyene akpan udeme ke ndibọp mme mbet. Ke ini mmọ ẹdade ke iso esop ẹnọ ukpep, mmọ ẹyom ndida mme n̄kpọ oro ikan̄ mîkemeke ndita mbọp. Ukeme unọ ukpep, ifiọkutom, ye edu mmọ ẹkeme ndidi ata nsio nsio, edi mmọ idaha mme ukpụhọde ẹmi idụri mme mbet inọ idemmọ. (Men Utom 20:29, 30 domo.) Nnyịn inen̄ekede ifiọk ntak emi ndusụk owo ke Corinth ẹkedọhọde, “Ami nda ke n̄kan̄ Paul” m̀mê, “ami nda ke n̄kan̄ Apollos.” Edi nnyịn imekeme nditịm nnịm nte ke baba kiet ke otu mme anam-akpanikọ mbiowo ẹmi ikesịnke udọn̄ inọ utọ ekikere oro ọkọtọde ubahade do. Mme utọ ekikere oro ikabian̄ake Paul; enye ama ọsọn̄ọ asua ọnọ mmọ. (1 Corinth 3:5-7) Kpasụk ntre mfịn, mbiowo ẹnyene ke ekikere nte ke mmimọ ikpeme “udịm-erọn̄ Abasi.” (1 Peter 5:2, sịghisịghi ubọkn̄wed edi eke nnyịn.) Enye inyeneke baba owo kiet. Ntre mbiowo ẹsọn̄ọ ẹda ẹn̄wana ye ntụhọ ekededi kaban̄a owo kiet ndidomo ndikara otuerọn̄ m̀mê otu mbiowo. Ama akam edi se inụkde mbiowo edi udọn̄ oro asan̄ade ye nsụhọdeidem ndinam n̄kpọ nnọ esop, ndisịm esịt, nnyụn̄ n̄n̄wam mme erọn̄ ẹnam n̄kpọ Jehovah ke ofụri ukpọn̄, mmọ ẹda mme n̄kpọ oro ikan̄ mîkemeke ndita ẹbọp.

17. Didie ke mme ete ye eka ẹdide Christian ẹdomo ndida mme n̄kpọ oro ikan̄ mîkemeke ndita mbọp?

¹⁷ N̄kpọ emi enen̄ede ebehe mme ete ye eka ẹdide mme Christian n̄ko. Enen̄ede ọdọn̄ mmọ didie ntem ndikụt nditọ mmọ ẹdude uwem ke nsinsi! Oro edi ntak emi mmọ ẹnamde utom ọkpọsọn̄ ‘ndidọdiọn̄ nsiak’ mme edumbet Ikọ Abasi nnọ nditọ mmọ. (Deuteronomy 6:6, 7) Mmọ ẹyom nditọ mmọ ẹdiọn̄ọ akpanikọ, idịghe sụk nte ikpîkpu udịm udịm edumbet m̀mê mme n̄kpọ oro ẹtịn̄de ẹfiak ẹtịn̄, edi nte ọyọhọ ọyọhọ usụn̄ uwem oro akamade utịp onyụn̄ ọnọde inemesịt. (1 Timothy 1:11) Man ẹbọp nditọ mmọ ẹkabade ẹdi mme anam-akpanikọ mbet Christ, mme ima ima ete ye eka ẹdomo ndida mme n̄kpọ oro ikan̄ mîkemeke ndita. Mmọ ẹnam n̄kpọ ye nditọ mmọ ke ime, ẹn̄wamde mmọ ẹkpọn̄ mme edu oro Jehovah asuade ẹnyụn̄ ẹkọri mme edu oro enye amade.—Galatia 5:22, 23.

Anie Enyene Mbiomo?

18. Ke ini mbet esịnde eti ukpepn̄kpọ, ntak emi mîkemeke ndidi ndudue owo emi odomode ndikpep nnyụn̄ nnọ enye ukpep?

¹⁸ Nneme emi edemerede akpan mbụme. Edieke owo emi nnyịn idomode ndin̄wam ọwọrọde ọkpọn̄ akpanikọ, ndi oro ọwọrọ ete ke nnyịn imokpu nte mme andikpep—nte ke anaedi nnyịn ikada mme n̄kpọ oro mîsọn̄ke idem ibọp? Inen̄ekede idi ntre. Mme ikọ Paul ẹti nnyịn ẹte ke edi akwa mbiomo ndibuana ke ndibọp mme mbet. Nnyịn iyom ndinam kpukpru n̄kpọ oro nnyịn ikemede man itịm ibọp. Edi Ikọ Abasi idọhọke nnyịn ete ibiom ofụri mbiomo inyụn̄ iyak esịt obiom nnyịn ikpe ke ini mbon oro nnyịn iyomde ndin̄wam ẹwọn̄ọrede ẹkpọn̄ akpanikọ. Odu mme n̄kpọ efen oro ẹbuanade ke ẹsiode udeme nnyịn nte mme andibọp ẹfep. Ke uwụtn̄kpọ, tịm fiọk se Paul eketịn̄de aban̄a idem andikpep emi akanamde idiọk utom ke utom edibọp emi: “Ayatak owo oro; edi ẹyenyan̄a enye ke idem esie.” (1 Corinth 3:15) Edieke andikpep emi ekemede ndinyene edinyan̄a ke akpatre—ke adan̄aemi ẹwụtde edu Christian oro enye okodomode ndibọp ke eyen ukpepn̄kpọ esie nte n̄kpọ emi ‘ikan̄ atade’ ke ikan̄îkan̄ idomo—nso ke ana nnyịn ibiere? Ke akpanikọ, nte ke eyen ukpepn̄kpọ oro akpan akpan enyene ubiomikpe ke iso Jehovah ke ntak mme ubiere oro enye anamde nditiene m̀mê nditre nditiene usụn̄ uwem edinam akpanikọ.

19. Nso ke nnyịn idineme ke ibuotikọ emi etienede?

¹⁹ Ọkpọkpọ mbiomo, m̀mê eke owo kiet kiet, edi ata akpan n̄kpọ. Enye ebehe kpukpru nnyịn. Nso ke Bible ekpep akpan akpan ke n̄kpọ emi? Ibuotikọ nnyịn oro etienede eyeneme emi.

[Mme Ikọ idakisọn̄]

Didie ke Afo Ọkpọbọrọ?

◻ Nso idi “itiat-ukot-ufọk” ke ata Christian, ndien didie ke ẹnịm enye?

◻ Nso ke nnyịn ikeme ndikpep nto nsio nsio n̄kpọ ubọpufọk?

◻ Nso ke “ikan̄” ada aban̄a, ndien didie ke enye ekeme ndinam ‘n̄kpọ atak’ ndusụk owo?

◻ Didie ke mme ọnọ-ukpep Bible, mbiowo, ye mme ete ye eka ẹda mme n̄kpọ oro ikan̄ mîkemeke ndita ẹbọp?

[Ndise ke page 9]

Ke ediwak obio eset, mme ufọk itiat oro ikan̄ mîkemeke ndita ẹkedu ọtọkiet ye mme ufọk oro ẹkenen̄erede ẹdi ntaha ntaha