Eti Mbụk Aban̄ade Paradise ke Tahiti
TAHITI! Etie nte enyịn̄ emi edi se idemerede owo udọn̄ ke n̄wọrọnda usụn̄. Mme utọ ewet mbuwed ye mme ewet n̄wed nte Paul Gauguin, Robert Louis Stevenson, ye Herman Melville ẹma ẹnam enye ọwọrọ etop, ẹmi uwetn̄kpọ mmọ oro ẹwụtde uyai ye ifụre oro ẹdude ke mme Isuo Inyan̄ Edem Usụk emi eyo ofiopde ekedemerede udọn̄ ediwak owo.
Tahiti edi n̄kponn̄kan ke otu mme isuo 120 ke French Polynesia, emi odude ke Edem Usụk Pacific. Okposụkedi isuo Inyan̄ Edem Usụk emi ekperede nditie nte paradise ke ekikere ata ediwak owo, osụk oyoyom mbon Tahiti ẹkop ẹban̄a paradise efen oro edidide ke mîbịghike. (Luke 23:43) Mme Ntiense Jehovah, emi ofụri ibat edide 1,918 ke Tahiti mfịn, ke esịn ifịk ẹtịn̄ ẹnọ mme owo 220,000 ẹban̄a eti mbụk oro nte ke Obio Ubọn̄ Abasi ọmọn̄ ọsọp ada ata paradise edi idịghe ke Tahiti ikpọn̄ edi n̄ko ke ofụri ererimbot.—Matthew 24:14; Ediyarade 21:3, 4.
Ke ediwak isua ọfis n̄kọk itieutom Watch Tower Society ke Fiji, oyomde usụn̄ ke kilomita 3,500, ekesinọ ndausụn̄ ke utom ukwọrọikọ ke Tahiti. Anyan usụn̄ isan̄ ama anam n̄kpọ ọsọn̄, ndien n̄kọri ikawarake. Ntem, ke April 1, 1975, ẹma ẹtọn̄ọ ọfis n̄kọk itieutom ke Tahiti, ndien oro ekedi ini ukpụhọde ke utom mme ata Christian ke ikpehe emi. Nso ikada ikesịm n̄kọri emi, ndien didie ke utom ukwọrọikọ ọkọtọn̄ọ ke Tahiti?
Ekpri Ntọn̄ọ
Ẹkekop eti mbụk Obio Ubọn̄ ke akpa ini ke Tahiti ke iduọk isua 1930, ndien ediwak mme andidụn̄ isuo emi, oro ẹnyenede ntotụn̄ọ ukpono ẹnọ Bible, ẹma ẹnam n̄kpọ ye akamba udọn̄. Nte ededi, nte utịp otode ukara ndidori ukpan ye mme ubiọn̄ọ eken, Ntiense ndomokiet ikosụk idụhe ke isuo emi ke mme utịt utịt iduọk isua 1950. Ke ini oro, Agnès Schenck, amanaisọn̄ Tahiti emi okodụn̄de ke United States, ama ebiere ndifiak nnyọn̄ Tahiti ye ebe esie ye eyeneren esie. Enye anam an̄wan̄a nte kpukpru emi akasan̄ade.
“Ke mbono district eke 1957 ke Los Angeles, Brọda Knorr [etieibuot Watch Tower Society ini oro] ama anam an̄wan̄a ete ke ẹma ẹnen̄ede ẹyom mme asuanetop Obio Ubọn̄ ke Tahiti. Isua kiet ama ebe tọn̄ọ nte n̄kana baptism ini oro, ndien mma ndọhọ, ‘Ntre ẹyak nnyịn ika Tahiti!’ Ubon iba, mme Neill ye mme Carano, nti ufan nnyịn, ẹma ẹkop nte ntịn̄de. Mmọ ẹma ẹdọhọ nnyịn ke mmimọ ikpama nditiene nnyịn n̄ka, edi nnyịn ikenyeneke ediwak okụk. Ebe mi okodu ke udọn̄ọ ke anyan ini, ndien eyeneren mi ekedi ata ekpri. Ntre ikedịghe mmemmem inọ nnyịn ndidaha. Mme ufan ke mme esop n̄kann̄kụk ẹma ẹkop ẹban̄a utịtmbuba nnyịn, ndien mmọ ẹma ẹnọ okụk ye mme n̄kpọ ndụn̄ufọk ẹsọk nnyịn. Ekem ke May 1958 nnyịn ima idaha ika Tahiti ye, ke adianade ye mme n̄kpọ eken, ọfọn̄ bed 36!
“Ke ini ikebehede ke Tahiti, eketie mi ke idem ata esen esen koro mma n̄kọkpọn̄ isuo oro ke isua 20. Nnyịn ima itọn̄ọ ndikwọrọ ikọ, edi nnyịn ikenyene ndidu ke ukpeme sia utom Christian nnyịn okodude ke idak ukpan. Nnyịn ikenyene ndidịp mme magazine, ndien nnyịn ikesikama Bible kpọt. Ke ntọn̄ọ ntọn̄ọ nnyịn ikọnọ sụk mbon oro ẹma ẹkenyenyene editobo magazine Enyọn̄-Ukpeme ye Awake! ikọ ntiense.
“Clyde Neill ye David Carano, ọkọrọ ye mme ubon mmọ, ẹma ẹdidiana ye nnyịn ke mbono ofụri ererimbot ke New York City ke 1958 ama okokụre. Nnyịn ima ikwọrọ ikọ ọtọkiet inyụn̄ inọ mme owo ikot ndidi ndikop mme utịn̄ikọ oro ẹkenọde ke mme ufọk nditọete. Sụn̄sụn̄ mme n̄kpọ ẹma ẹtọn̄ọ ndinen̄ede mbono, ndien nnyịn ima itọn̄ọ otu ukpepn̄kpọ Bible ye owo 15. Ke ọfiọn̄ ita ẹma ẹkebe mme Neill ye mme Carano ẹkenyene ndinyọn̄ sia n̄wedisan̄ mmọ ama ẹkebe ini. Ntre nditọete oro ẹma ẹbiere ẹte ke mbemiso mmimọ idahade, mmimọ iyenịm kpukpru mbon oro ẹnyenede udọn̄ ẹmi ẹdotde baptism. Mma nnyene ifet ndidi akabadeikọ ke akpa utịn̄ikọ baptism oro. Ke edinam emi owo itiaita ẹdide mme amanaisọn̄ isuo oro ẹma ẹyarade uyakidem mmọ nnọ Jehovah ebe ke baptism. Ndien mme Neill ye mme Carano ẹma ẹfiak ẹnyọn̄ United States.
“Utom ukwọrọikọ ama aka iso. Nnyịn ima ibahade idem nnyịn idọn̄ ke n̄kpri otu inyụn̄ iwaha ikese mme owo ke mme mbubịteyo. Ediwak ini nneme ye mbon oro ẹnyenede udọn̄ ama esibịghi tutu esịm ufọt okoneyo. Ndusụk ini idem mme ọkwọrọikọ Protestant ẹma ẹsitiene ẹbuana ke nneme. Etisịm 1959 ẹma ẹtọn̄ọ akpa esop. Ekem, ke akwa inemesịt nnyịn, ke 1960 ukara ama ọnọ otu Mme Ntiense Jehovah an̄wan̄wa unyịme. Mme ntọn̄ọ ntọn̄ọ isua oro ẹkeyọhọ ye idatesịt ye n̄kọri eke spirit. Jehovah ama enen̄ede ọdiọn̄ ubiere nnyịn ndiwọrọ n̄ka ebiet oro udọn̄ okokponde akan.” Sista Schenck edi isua 87 ke emana idahaemi, ndien enye ke osụk ananam n̄kpọ Jehovah ke edinam akpanikọ ke esop esie.
Utom Ama Aka Iso
Ke 1969 ẹma ẹnọ Mme Ntiense iba ẹtode France, Jacques ye Paulette Inaudi, ẹdi Tahiti nte mme akpan asiakusụn̄. Jacques eti ete: “Ke ini nnyịn ikebehede ke Tahiti, mme asuanetop 124 kpọt ẹkedu, esop kiet ke Papeete, ye akpan asiakusụn̄ iba ke Vairao, ke inua-akpa.” Isuo kiet eyịri inua-akpa emi ye Tahiti. Ke mîbịghike ẹkenyene ndinịm Mbono “Emem ke Isọn̄” eke Ofụri Ererimbot. Jacques aka iso ete: “Oro ekedi akpa ifiọkutom mi ke nditịm akamba mbono. Nnyịn ikenyene ndidiomi ikpehe Ikọmbakara nnọ mme isenowo, itịm mme ọkwọ ikwọ inọ ikwọ Obio Ubọn̄, inyụn̄ inam ndomonse ke drama iba. Mme asuanetop 126 kpọt ẹkenam kpukpru utom emi. Mmenen̄ede nnịm ke akpanikọ nte ke Jehovah akanam n̄kponn̄kan ikpehe ke otu emi.” Mme andidụk ẹkedide owo 488 ẹkedi n̄kpọ nduaidem ẹnọ mme andidụn̄ isuo oro. Ye ediwak mmọ, oro ekedi akpa ini ndisobo ye mme ekemmọ Ntiense ẹtode idut efen.
Esisịt ini ke oro ebede, ẹma ẹnọ Jacques Inaudi ndinam utom nte esenyịn oro asan̄ade-san̄a. Nte enye akakade ekese nsio nsio isuo, enye ama okụt ete ke ekese udọn̄ odu edi ke ibat ibat mme asuanetop Obio Ubọn̄ ẹdu ndinam enye ọkọri. Jacques anam an̄wan̄a ete: “Ntak edi oro n̄kesịnde udọn̄ nnọ ediwak ubon ndiwọrọ n̄ka mme isuo ẹmi n̄kanam utom ke ebiet oro udọn̄ okokponde akan. Ntre sụn̄sụn̄, ẹma ẹsuan eti mbụk ke otu isuo oro.” Brọda Inaudi akanam utom nte esenyịn oro asan̄ade-san̄a ọtọn̄ọde ke 1969 esịm 1974, ndien mfịn enye edi ebiowo ke kiet ke otu mme esop ke Tahiti.
Kiet ke otu mbon oro ẹkenamde n̄kpọ ẹban̄a nsịnudọn̄ Brọda Inaudi ekedi Auguste Temanaha, emi ekedide kiet ke otu owo itiaita oro ẹkenade baptism ke 1958. Enye obụk se iketịbede. “Ke 1972 esenyịn circuit, Jacques Inaudi, ama esịn udọn̄ ọnọ nnyịn ndikere mban̄a ediwọrọ n̄kanam utom ke Huahine, kiet ke otu mme Isuo Leeward odude ke otu eke Society. Ami mma mmen̄e koro n̄kesinam edikot Bible kpọt ke esop ndien eketie nte n̄kodotke ndidi se ẹnọde utọ mbiomo oro. Kpa ye oro, Brọda Inaudi ama aka iso ndidọhọ mi, ‘Kûkere, afo ayakan anam!’ Ke esisịt ini ama ekebe nnyịn ima ibiere ndika. Ntem, ke 1973 nnyịn ima inyam kpukpru n̄kpọ ndien ye n̄kpri nditọ nnyịn ita ima iwọrọ ika Huahine.
“Ke isịmde do, mma n̄kụt nte ke n̄kenyene nditọn̄ọ kpukpru n̄kpọ—Ukpepn̄kpọ Enyọn̄-Ukpeme, Ufọkn̄wed Utom Ukara Abasi, ye ntre ntre eken. Ikedịghe mmemmem n̄kpọ, edi nnyịn ima ikụt ukpeme ye un̄wam Jehovah. Ediwak ini enye ama an̄wam nnyịn ndikụt ebiet idụn̄de. Ekem, ke ini otu mme andibiọn̄ọ ẹkedomode ndibịn Mme Ntiense nsion̄o ke isuo oro, ebre mbre ukara n̄kann̄kụk oro ama adaha ada an̄wana ọnọ nnyịn. Ke akpanikọ, Jehovah ama ekpeme nnyịn ke ofụri ini oro.” Idahaemi, esop iba ẹdu ke Huahine—esop usem French enyenede mme asuanetop 23 ye eke usem Tahitian enyenede mme asuanetop 55.
Ke 1969, ẹma ẹnọ Hélène Mapu edinam utom nte akpan asiakusụn̄ ke inua-akpa oro. “Ata ekese udọn̄ ama odu ke inua-akpa oro, ndien ke ekpri ibio ini, mma ntọn̄ọ ediwak ukpepn̄kpọ Bible,” ntre ke Hélène ọdọhọ. Ikebịghike ẹma ẹtọn̄ọ ekpri esop ke Vairao, edi ẹma ẹyom mbiowo. Nte ini akakade, Colson Deane, emi okodụn̄de oyom usụn̄ ke kilomita 35 ke Papara, ama ekeme ndinọ un̄wam. Brọda Deane eti ete: “Nnyịn ikenyene ndinen̄ede nnam ndutịm man otodo inam utom ke Vairao. Ami n̄kanam utom ke Faaa, oyomde usụn̄ kilomita 70 ọkpọn̄ Vairao ke edem isuo n̄kan̄ eken. Ke utom asuanade, n̄kesinyene ndifehe nnyọn̄ ufọk, n̄kemen ubon mi, ndien ika Vairao. Nte ini akakade nnyịn ikenyene ndiwọrọ n̄kodụn̄ ke Faaa ke ntak utom mi. Nte nnyịn iyesụk ikeme ndin̄wam Esop Vairao? Nnyịn ima inen̄ede iyom ndin̄wam nditọete do, ntre nnyịn ima ibiere ndika iso. Ke mme mbubịteyo usen ukpepn̄kpọ nnyịn ikesiwakke ndisịm ufọk mbemiso ufọt okoneyo koro nnyịn ikesinyene ndiwat ediwak ini ntan̄ mbon oro mîkenyeneke moto n̄kayak. Nnyịn ima inam emi ke isua ition. Idahaemi edi n̄kpọ akwa inemesịt ndikụt esop inan̄ ke ikpehe isuo emi, ndien nnyịn imeti inem inem iban̄a ini oro.”
Tahiti Akabade Edi N̄kọk Itieutom
Etisịm 1974 ibat mme asuanetop Obio Ubọn̄ ke Tahiti ama ọkọri esịm 199. Ke isua oro eketienede ke ini N. H. Knorr ye F. W. Franz, etieibuot ye udiana etieibuot Watch Tower Society ini oro, ẹkedide ẹdise French Polynesia, mmọ ẹma ẹkụt ẹte ke eyetịm ọfọn nditie ke Tahiti nnọ ndausụn̄ ke utom ukwọrọikọ ke French Polynesia, utu ke Fiji odude oyom usụn̄ ebe kilomita 3,500. Ntem, ke April 1, 1975, ẹma ẹtọn̄ọ utom ke n̄kọk itieutom Tahiti, ndien ẹma ẹmek esenyịn circuit, Alain Jamet, nte esenyịn n̄kọk itieutom.
Ke isua ifan̄ ẹmi ẹkebede, Brọda Jamet ama ekeme ndibụk mme utịbe utịbe edidiọn̄ ẹtode Jehovah. “Ọtọn̄ọde ke 1975 ẹsịn akamba ukeme ndida eti mbụk nsọk kpukpru isuo ye otu isuo ke efakutom nnyịn, emi okponde nte N̄kan̄ Edem Usoputịn Europe. Mme utịp ẹkama idatesịt. Ke 1983 ibat mme asuanetop ama ọkọri esịm 538. Ke isua oro ẹma ẹbọp ọfis n̄kọk itieutom ye Ufọkidụn̄ Bethel ke Paea. Idahaemi, n̄kpọ nte asuanetop 1,900 ẹdu ke mme esop 30 ke mme Isuo Society, esop kiet ye nsannsan otu kiet ke mme Isuo Austral, esop kiet ye nsannsan otu iba ke mme Marquesa, ye ediwak nsannsan otu ke mme Isuo Tuamotu ye Gambier. Ke ẹbọp ediwak Ufọkmbono Obio Ubọn̄—ita ke mme Marquesa ye itiaba ke Tahiti—man ẹse ẹban̄a ibat mbufa owo ẹsidụkde mme mbonoesop emi akade-ka iso ndikọri. Ke akpatre isua 20 ẹmi ẹbede, Jehovah enen̄ede ọdiọn̄ ukeme nnyịn ndinam utom ke an̄wautom mbon Tahiti.”
Ekese ke Osụk Ododu Ndinam
Ata eti idotenyịn kaban̄a n̄kọri odu ke French Polynesia. Ke March 23, 1997, n̄kpọ nte owo 5,376 ẹma ẹsop idem ye Mme Ntiense Jehovah ke ofụri French Polynesia kaban̄a Editi n̄kpa Jesus Christ. Man ẹyụhọ udọn̄ n̄kpọ eke spirit mbon oro ẹnyenede udọn̄ mi, ẹnam mme n̄wed Bible nnyịn ẹdu ke ediwak usem n̄kann̄kụk oro. Ke adianade ye usem Tahitian, ẹtịm mme n̄wed ke Paumotu, emi ẹsemde ke Tuamotu Archipelago ye ke Edem Edere ye Edem Usụk Marquesa.
Enyene-iwụk n̄kọri ye nti ifiọkutom ẹn̄wam mme asuanetop Obio Ubọn̄ ke Tahiti ndikụt ima ye ime Jehovah ọyọhọ ọyọhọ, “emi oyomde kpukpru owo ẹnyene edinyan̄a, ẹnyụn̄ ẹsịm ifiọk akpanikọ,” idem ke mme nsannsan isuo eke Inyan̄ Edem Usụk. (1 Timothy 2:4) Mme Ntiense Jehovah ke Tahiti ye mme isuo eken ke French Polynesia ẹnyene ọyọhọ mbuọtidem ke un̄wọn̄ọ Jehovah emi: “Mme isuo ẹyebet mi, ẹnyụn̄ ẹdori enyịn ke ubọk mi.”—Isaiah 51:5.
[Ndise obio/Ndise ke page 26]
(Ama oyom ndikụt nte enye enen̄erede etie, se n̄wed)
N̄kọk itieutom Tahiti ese aban̄a udọn̄ mbon French Polynesia
AUSTRALIA
[Ndise ke page 25]
To ke ufien ka nnasia: Alain Jamet, Mary-Ann Jamet, Agnès Schenck, Paulette Inaudi, ye Jacques Inaudi
[Ndise ke page 27]
Ọfis n̄kọk itieutom Tahiti