Mbiet Odu Ọnọ Mbon Mbieterọn̄ ke Isọn̄ Navajo

HÓZHÓNÍ, ke usem Navajo mbon India, ọwọrọ “ediye,” ndien oro edi nte mbon Navajo ẹsitịn̄de ẹban̄a isọn̄ mmọ. Toto ke 1868 ukara United States ama esịbe isọn̄ oro okponde ke n̄kpọ nte kilomita 62,000 ke n̄kan̄ mbinan̄ osio ke otu isọn̄ oro ẹkesiode ẹnịm san̄asan̄a ke ufọt edem edere ye edem usiahautịn Arizona, ke ikpehe oro ẹkotde itụn̄ inan̄, emi stet Arizona inan̄, Colorado, New Mexico, ye Utah ẹsopde ibuot, ọnọ mbon Navajo. Idahaemi ẹsio Itịghede Editi, emi mme ndise senima Edem Usoputịn anamde ọwọrọ etop, ẹnịm nte Itie Inemesịt Ekpụk Navajo ndien mme akaisan̄ ẹsito ke ofụri ererimbot ẹka do. Itịghede emi enyene n̄wọrọnda ndatndat adaha edide itiat emi okon̄de ke mita 300 emi odude ke ata nsannsan unaisọn̄ desat. Nte odotde, ikọ Navajo oro adade ọnọ itịghede ọwọrọ “ufan̄ oro odude ke ufọt ikpọ itiat.”

Ẹdiọn̄ọ mbon Navajo ke ofụri ofụri ke ntak edu nsụhọdeidem mmọ, ufiop ufiop edu ntatubọk, ye mbon ntatara ubon oro ẹdianade kiet. Owo 170,000 ẹmi ẹdụn̄de ke ikpehe oro ẹsiode ẹnịm mi ẹdụn̄ akpan akpan ke mme otu ẹmi ẹdude nsannsan, nte ekemde ye ido obio. Ndusụk mmọ ke ẹsụk ẹbọk erọn̄ ẹnyụn̄ ẹdụn̄ ke ufọk ntan. Utomusọ ye ubọkọkọ mbon Navajo ọwọrọ etop ntatara ntatara. Se isọn̄de urua akpan akpan ẹdi awak uduot ubrin̄kpọ isọn̄ufọk ye mme abran̄kịn mmọ, ẹmi ẹdade ideterọn̄ ẹdọk. Se ẹtịmde ẹdiọn̄ọ n̄ko edi n̄kpọmbana Navajo ẹmi ẹdade sidibe ye mme ọsọn̄urua n̄kpọ ye mme oto-obot n̄kpọ eken ẹnam.

Ndida Eti Mbụk Ndụk Isọn̄ Navajo

Ke se ibede isua 30, Mme Ntiense Jehovah ẹsidi isọn̄ Navajo idịghe man ẹsan̄a ẹse kpọt edi n̄ko man ẹda eti mbụk Obio Ubọn̄ Abasi ẹsọk mme owo ke nsannsan ikpehe emi. (Matthew 24:14) Mme asan̄autom asiakusụn̄ ofụri ini ye mme akpan asiakusụn̄ eke Mme Ntiense Jehovah ẹmeda iso ke utom ukwọrọikọ. Ediwak mmọ ẹdụk ẹdi ke ndiyere ikot oro mme esenyịn oro ẹsan̄ade-san̄a ye Mme Ntiense n̄kann̄kụk ẹnọde ẹte ẹdin̄wam ke ebiet emi udọn̄ okponde. Ndusụk owo ẹto mme esop n̄kann̄kụk, ke adan̄aemi mbon en̄wen, ẹsịnede mbon nsio nsio ekpụk Amanaisọn̄ America, ẹtode nsio nsio ikpehe ke United States.

Iren ye iban ẹmi ẹnamde n̄waidem mi ẹmen utom mmọ mi ẹdomo ye utom isụn̄utom. Ntak-a? Akpa kan̄a, mme usem mbio obio ẹsọn̄ ẹkaha ndikpep ke ntak emi uyo, nte ẹwetde, ye mme ikọ mmọ ẹwakde n̄kukọhọ. Ekem, mme amanaisọn̄, ke ofụri ofụri, ẹsọn̄ọ ẹyịre ke akani usụn̄ ido ukpono mmọ, ndutịm ubon, ye edinyene n̄kpọ uduuwem nto isọn̄. Ke adianade do, ufọk ye utom idụhe ikem inọ mbon oro mîdịghe mbon India, anamde edi ọkpọsọn̄ n̄kpọ ọnọ mbon oro ẹwọrọde ẹka ndidụn̄ do. Ke akpatre, anyan mbụk aban̄ade nte mfiaowo ẹkenọde mme owo ẹmi ufen nte an̄wan̄ade anam mmọ ẹnyene eyịghe ẹban̄a mbonan̄wa ke ndusụk udomo.a

Ke akpa, ke ini Mme Ntiense ẹkesisan̄ade ke ufọk ke ufọk ẹsịne ọfọn̄ nte ọfọnde ẹnyụn̄ ẹtebede tai, ẹkeda mmọ ke ndudue nte mbon Mormon, ndien ediwak owo ikesiberekede usụn̄ufọk. Ke ini mmọ ẹkekpụhọde ẹkabade ẹsịne ukeuke ọfọn̄, ẹma ẹsidara mmọ, ediwak ini ke hour kiet m̀mê akande oro. Idahaemi mme owo oro ẹdiọn̄ọ Mme Ntiense Jehovah, idem kpa ye oro ẹfiakde ẹsịne ọfọn̄ nte ọfọnde ke utom ukwọrọikọ.

Ndikam nsịm mme owo oro ẹdụn̄de ke ikpehe oro ẹnịmde ẹnọ mbon Navajo mi edi ata n̄kpọ-ata. Ndiwat ediwak kilomita ke afan̄usụn̄ oro ekemede ndidi itiat itiat, utatan utatan, ye mbat mbat edi ido. Nte ido edide, emi esinọ moto unan efen efen onyụn̄ anam mme akaisan̄ ekpa mba. Moto ekeme n̄ko ndibụhọ ke mbat, edi mbon oro ẹsan̄ade ẹbe ẹsiwak ndidu ke mben̄eidem ndin̄wam nnụk nsio. Ndika mbịne mbon oro ẹnyenede udọn̄, ndika ukpepn̄kpọ Bible, m̀mê ndida owo n̄ka mbonoesop Christian esiwak ndidi isan̄ ediwak hour uka ye unyọn̄. Edi Mme Ntiense ẹsinyịme ndiwa idemmọ, ntem ẹnamde-nam ima oro mmọ ẹnyenede ẹnọ mme amanaisọn̄ ẹwụt.—Men 1 Thessalonica 2:8 domo.

Mbon Navajo ẹsima ndinyene mme nneme Bible. Nte ido edide ofụri ubon esisop idem ọtọkiet—nditọ, mme ete ye eka, ye mme eteete ye mme ekaeka—man ẹkop ẹban̄a idotenyịn ebietidụn̄ paradise emi odude ke ini iso ọnọ ubonowo. Ke ini ẹkebụpde m̀mê enye ekere ke Paradise editie didie, eren Navajo kiet ama ọbọrọ ete, “Awawa awawa, ye ediwak erọn̄,” owụtde ima oro mmọ ẹnyenede ẹnọ isọn̄ mmọ ye mme erọn̄. Mmọ n̄ko ẹsima mme n̄wed Bible, ẹwụtde emi ndusụk ini ke ndinọ n̄kwa, esan̄ ọsuọp, mmọn̄eba atian, ye mme n̄kpọ ntre ke ndin̄wam utom ukwọrọikọ Obio Ubọn̄. Ke isua kiet akpan asiakusụn̄ kiet ama ọbọ n̄kpọ nte etịbe Enyọn̄-Ukpeme ye Awake! 200, ye iba oro ọkọbọde oto eren kiet emi akawatde enan̄-mbakara.

Ndibọp “Itienna Erọn̄”

Ke ini ndaeyo edide edisịm, esidi ini ọnọ ekpemerọn̄ edide owo Navajo ndimen otuerọn̄ esie n̄ka itienna. Itienna erọn̄ ndaeyo emi, emi ẹsimekde itie oro ekperede awawa mbiet ye eti idịm mmọn̄, esin̄wam otuerọn̄ ndikọri. Ke ndamban̄a usụn̄, ẹkeme ndimen Ufọkmbono Obio Ubọn̄ ndomo ye utọ itienna oro—awawa mbiet eke spirit ye idịm mmọn̄ akpanikọ. Mbon oro ẹdide ẹkeme ndikụt nti udia eke spirit oro anamde mmọ ẹnyene nsọn̄idem ẹnyụn̄ ẹkop idem ke n̄kan̄ eke spirit.

Ke ndusụk ini, ẹkesinịm mme mbonoesop ke ubet ukpepn̄kpọ ufọkn̄wed ke Kayenta, Arizona. Ekem ke August 1992, ye un̄wam ediwak mbonutom unyịmesịt ke mme itie ikie ẹdide Ntiense ẹmi ẹtode ediwak stet, ẹma ẹbọp obufa Ufọkmbono Obio Ubọn̄ kiet ke Kayenta. Ufọkmbono Obio Ubọn̄ emi ye ediwak efen ke ikpehe emi anam mme owo ke n̄kann̄kụk oro ẹnyene ke ekikere nte ke utom ukwọrọikọ oyodu ebịghi. Mme Ufọkmbono Obio Ubọn̄ efen oro ẹdude ke akamba ikpehe emi esịne mbon oro ẹdude ke Tuba City ye Chinle, mbiba ẹdude ke ikpehe oro ẹsiode ẹnịm do, kiet ke Keams Canyon ke n̄kan̄ ekpụk Hopi ke isọn̄ oro odude ke ikpehe oro ẹsiode ẹnịm ẹnọ mbon Navajo, ndien ediwak en̄wen ẹdu ke mme obio ẹdude adan̄a kiet ye ikpehe oro ẹsiode ẹnịm mi. Nso idi utịp?

Ẹnam N̄kpọ Akamba Akamba Ẹban̄a Etop Obio Ubọn̄

Ke Kayenta se iwakde ikan n̄kpọ nte owo 12 ẹtode n̄kann̄kụk oro ẹna baptism tọn̄ọ nte ẹkebọp Ufọkmbono Obio Ubọn̄, owụtde ke itie utuakibuot akpanikọ emi enyene edidiọn̄ Jehovah. Ufọkmbono oro ọnọ uyarade nte ke Mme Ntiense Jehovah ẹyedu mi ẹbịghi onyụn̄ ọbọp mbuọtidem mme owo ke eti mbụk Obio Ubọn̄ oro mmọ ẹkwọrọde. Ke ndondo emi ẹma ẹnọ akpa an̄wan̄wa utịn̄ikọ Bible do ke usem Navajo. Owo 40 ẹmi ẹbuanade ke esop oro ẹma ẹkop inemesịt ndidara owo 245 ẹmi ẹkedụkde utịn̄ikọ oro ke ibuotikọ oro akaban̄ade mme mbiomo ẹsan̄ade ye edidi ete ye eka. Ye esịtekọm, ubon kiet esịnede owo itiaita ẹma ẹnam isan̄ ke hour ita uka ye unyọn̄ man ẹkekop utịn̄ikọ oro—oro ekedi akpa ini oro akanam mmọ ẹkade Ufọkmbono Obio Ubọn̄.

N̄kpọutom efen emi enyenede ufọn oro Jehovah ọnọde edi ediye uduot ekpri n̄wed Dara Uwem ke Isọn̄ ke Nsinsi! ke usem Navajo. Ndikabade ediye uduot ekpri n̄wed emi nsịn ke usem Navajo, kpa usem emi awakde n̄kukọhọ etieti, ekedi ata akwa n̄kpọ-ata. Mme akabade n̄wed ẹma ẹbiat se iwakde ikan hour 1,000 ke ẹtan̄de ẹdian ọtọkiet man ẹkụt ẹte ke ediye uduot ekpri n̄wed emi ọnọ nnennen etop Obio Ubọn̄. Tọn̄ọ nte ẹkesio enye ke utịt utịt 1995, Mme Ntiense n̄kann̄kụk ẹmenịm ediwak tọsịn esie, osụn̄ọde ke ndinịm ediwak ukpepn̄kpọ Bible ye mbon oro ẹyomde akpanikọ.

Ke udomo oro ọkọride-kọri, ke ẹkama usem Navajo ke utom ukwọrọikọ Obio Ubọn̄ nte mme asuanetop ẹkpepde enye. Mme esop ke ikpehe oro ẹma ẹtọn̄ọ ndinịm Ufọkn̄wed Utom Ukara Abasi ke usem Navajo, ndien ke ẹnọ mme asuanetop ukpep ndisem usem Navajo. Ke adianade do, ẹsikabade ndutịm ke mme mbono n̄kann̄kụk ẹsịn ke usem Navajo. Kpukpru ukeme emi ke akpanikọ ayakam ada ekesịm edinam n̄kpọ ke usụn̄ okponde akan ke ikpehe emi.

Se owo mînyeneke ndifụmi ke otu mfri Obio Ubọn̄ ke ikpehe emi ẹsiode ẹnịm ẹnọ mbon India mi ẹdi nti edu eke spirit oro nditọete Navajo ẹwụtde. Ke isua itiaba, Jimmy ye Sandra ẹma ẹsimen nditọ mmọ mbition ẹsan̄a kilomita 120 uka ye unyọn̄ ndikodụk mme mbonoesop eke urua ke urua. Ubon oro esiti inem inem nte ẹkesikwọde mme ikwọ Obio Ubọn̄ ẹnyụn̄ ẹkpepde Bible ọtọkiet ke ini anyan usụn̄isan̄ oro. Ima ye ifịk oro ete ye eka ẹmi ẹnyenede ẹnọ akpanikọ ama onụk nditọ nditiene uwụtn̄kpọ mmọ ke ndikabade ndi mme anditoro Jehovah ẹmi ẹyakde idem ẹnọ. Inan̄ ke otu mmọ idahaemi ẹnam utom nte mme asiakusụn̄ ofụri ini, ndien Jimmy edi ebiowo. Ke ndida idatesịt ubon emi n̄kọyọhọ, ke ndondo emi Elsie eyeneka Jimmy an̄wan ama akabade edi akpa owo emi esemde sụk usem Navajo ndina baptism.

Mme ekpemerọn̄ n̄kann̄kụk ye erọn̄ mmọ ẹnam emem emem idaha ubọkerọn̄ odu ọkọrọ ye mme adaha itiat oro ẹbanade ikpehe oro ẹnịmde mi ẹnọ mbon Navajo. Prọfet Isaiah ke anyanini emi ekebede ama ebem iso etịn̄ aban̄a Jehovah ete: “Enye ọyọbọk ikọt esiemmọ nte ọbọk ufene: ayatan̄ nditọ erọn̄ ke ubọk esie, akama ke ikpanesịt esie, onyụn̄ ada mme ọnọ-mmọn̄eba usụn̄.” (Isaiah 40:11) Ebede ke Eti Ekpemerọn̄ esie, Jesus Christ, Jehovah ke atan̄ kpukpru mbon oro ẹdude ke ikpehe ẹnịmde ẹnọ mbon Navajo mi ẹmi ẹnyenede udọn̄ ndikop eti mbụk Obio Ubọn̄ nnyụn̄ nnyene ifet ndibọ nsinsi edidiọn̄ esie obok ke awawa mbiet eke spirit esie.

[Mme Ikọ idakisọn̄]

[Ndise ke page 24]

N̄wan Navajo emi ekpemede erọn̄ okop eti mbụk