Nte Uwem odu Ke N̄kpa Ebede?
MBỤME iba ẹdi se ifịnade ubonowo ke ediwak tọsịn isua: Ntak emi nnyịn ikọride isọn̄ ndien ke akpatre ikpade? Nte orụk uwem ekededi oro owo akade iso ọfiọk n̄kpọ odu ke n̄kpa ebede?
Akpa emi afịna ediwak owo koro ifiọk ntaifiọk eyomfịn, ye kpukpru utịbe utịbe n̄kpọ oro enye osion̄ode edi, mîkemeke ndinọ ibọrọ oro enyenede iwụk m̀mê oro ọnọde uyụhọ.
Ọyọhọ mbụme iba enyene ediwak nsio nsio ibọrọ. Nte ededi, ke ofụri ofụri, mme ibọrọ ẹban̄ade m̀mê uwem oro owo ọfiọkde n̄kpọ odu ke n̄kpa ebede ẹnyene ntuaha ye mbon oro ẹdọhọde in̄wan̄în̄wan̄ nte ke uwem emi idịghe ukụre se idude ye mbon oro ẹsọn̄ọde ẹyịre nte ke uwem oro owo ọfiọkde n̄kpọ etre ke owo akpade. Ata ediwak owo ke akpatre otu emi ẹsian nnyịn ẹte ke baba eyịghe kiet idụhe ke esịt mmimọ nte ke ibio ibio uwem owo edi ofụri se ẹkemede ndidori enyịn mban̄a. Ediwak ini, mfan̄a ekededi oro ẹnọde emi edide isio ye oro ẹsinọ ibọrọ oro owụtde ke ẹnen̄ede ẹkop uyụhọ, “Nte ededi, akananam baba owo kiet ifiakke iditịn̄ inọ nnyịn, an̄wan̄a?”
Ukem nte mme mbụme eken oro ẹsidemerede mfan̄a, odu ediwak owo oro mînamke ubiere kan̄a—ẹnyịmede ẹte ke mmimọ kpukpru ini imesinyịme ye ekikere ekededi ke usụn̄ kiet m̀mê eken. Edi mbon en̄wen ẹsibọrọ, ndusụk ke mbubru ẹte, “Nnyịn iyebet man ikụt ke ini oro ama ekem!”
Mbụme Oro Odude ke Anyanini
Job, owo Edem Usiahautịn oro ẹtịmde ẹdiọn̄ọ, emi ọwọrọde etop ke ntak ime esie ke idak ndutụhọ ekedemede akpa mbụme aban̄ade uwem ye n̄kpa oro ẹkewetde ke n̄kpọ nte isua 3,500 ẹmi ẹkebede. Job okobụp mbụme esie ntem: “Owo akpa ndien ẹbụk enye; enye ọduọk akpatre ibifịk esie ndien idụhe aba. Kpa nte mmọn̄ asatde ke inyan̄ m̀mê nte akpa asatde okụre, ntre ke owo osụhọde ana inyụn̄ idahake ida . . . Edieke owo akpade, nte enye ayafiak odu uwem?”—Job 14:10-14, New International Version.
Edi idịghe Job ikpọn̄ okobụp mbụme aban̄a uwem ke n̄kpa ebede. Encyclopædia of Religion and Ethics ọnọ in̄wan̄în̄wan̄ ntọt emi ke idak ibuotikọ oro “State of the Dead” (Idaha Mme Akpan̄kpa): “Idụhe n̄kpọ oro enyenede ebuana ye ikpehe uwem esie oro enyịn mîkwe emi etịmde otụk ekikere owo nte idaha esie ke n̄kpa ebede. [Mme amanaisọn̄] ke kpukpru ikpehe ke ererimbot ke ofụri ofụri ẹnyene nnennen ye in̄wan̄în̄wan̄ ekikere ẹban̄a ererimbot mme spirit—uwem esie, mme edu esie, idaha isọn̄ esie—ndien emi ọnọ ekikere aban̄a nte n̄kpọ emi enen̄erede akara ekikere owo. Ndịk oro ẹnyenede ntatara ntatara ẹban̄a mme akpan̄kpa owụt ekikere eke ata eset nte ke idaha mmọ idịghe enyeoro uwem mîdụhe. N̄kpa ama esịbe odudu efep; oro ama an̄wan̄a ekem; edi nte odudu efen emi anamde utom idụhe, m̀mê nte odudu oro inyeneke ukeme ndiwụt idem ke mme abian̄a abian̄a, ndịbe ndịbe usụn̄? Edide mme owo ke akpa ẹma ẹnịm nte ke spirit, ukpọn̄, m̀mê ekpo, oro odude san̄asan̄a ọkpọn̄ idem odu, m̀mê ikenịmke, etie nte ke kpukpru ntak ẹdu ndinịm nte ke mmọ ẹkeda mme akpan̄kpa nte mbon oro ẹsụk ẹdude ke ndusụk ebiet.”
Afo emekeme ndisịne ke kiet ke otu ikpehe ita ẹmi ẹsiakde ke enyọn̄ emi: mbon oro mîtịmke ifiọk se itịbede ke n̄kpa ebede; mbon oro ẹnịmde ẹte ke enyene orụk uwem emi odude ke n̄kpa ebede; m̀mê mbon oro ẹnịmde ẹte uwem emi edi ukụre se idude. Ekededi oro afo enịmde, nnyịn imọnọ fi ikot nditịn̄ enyịn ndụn̄ọde ibuotikọ oro etienede mi. Se ise m̀mê afo oyokụt uyarade eke Bible nte ke utịbe utịbe idotenyịn ndidu uwem inemesịt odu ke n̄kpa ebede, nte enye editịbede, ebiet, ye ini.