“Otu Ntiense” Ke Idụt “Obot Abasi”

KE N̄WED ndise obio akamba ubak isọn̄, edieke afo etienede mbeninyan̄ Edem Usoputịn Africa onyụn̄ asan̄a n̄kan̄ edem usiahautịn aka Itụn̄ Inyan̄ibom Guinea, ke nde emi mbenesụk ọwọn̄ọrede aka edem usụk, afo eyekụt Cameroon. Edieke afo osụk asan̄ade osụhọde mbenesụk edem usụk, afo eyedisịm ikpọ esụk ẹmi ẹyọhọde ye obubịt utan. Obubịt utan oro edi ke ntak nsụn̄ikan̄ emi esiwọrọde ke Obot Cameroon.

Ọsọbọ ọsọbọ obot emi etịn̄e esie okon̄de ke mita 4,070 mi edi n̄wọrọnda ke ofụri ikpehe oro. Ke ini uyama utịn mbubịteyo otụkde Obot Cameroon, enye esinọ mme in̄wan̄în̄wan̄ n̄wọrọnda uduot—uduot mmọn̄ibọn̄, uto uto, gold, ye ididuot. Inyan̄ ye mme okpụk oro ẹdude ẹkpere ẹsiwụt kpukpru un̄wana emi nte ukụtiso, anamde edi ata ọkpọsọn̄ n̄kpọ ndifiọk ukpụhọde ke ufọt enyọn̄ ye isọn̄. Edi mmemmem n̄kpọ ndifiọk ntak emi mme ekpụk oro ẹnịmde ke akpanikọ nte ke ukpọn̄ odu isio isio ke ikpehe oro ẹkesiode Obot oro enyịn̄ Mongo Ma Loba, emi ẹkabarede “Chariot mme abasi,” m̀mê se ẹsiwakde ndikot, “Obot Abasi.”

Ke ata edem usụk, mme esụk utan ẹmi ẹniọn̄de ke ediwak itiat ẹdu, ẹmi isịp mbakara ẹdade ẹkanade. Ke ẹsiode ediye mbenesụk oro ẹfep, akamba akai emi ikpọ eto ẹdude ofụk ekese ikpehe ke idụt emi, atarade osịm ikpehe emi adianarede adan̄a kiet ye Congo ye Central African Republic ndien ke edem edere adianade ye Nigeria ye usụk usụk desat Chad. Edem usoputịn idụt emi etie obot obot, etide mme akaisan̄ aban̄a ndusụk ikpehe Europe. Nte ededi, ufiop eyo idiyakke afo efre ete ke imọ imenen̄ede ikpere ufọt ererimbot. Nsio nsio idaha obio-in̄wan̄ esie ẹsinam ediwak mbon oro ẹnọde mme akaisan̄ ndausụn̄ ẹtịn̄ nte ke Cameroon edi Africa ke ekpri udomo. Nsio nsio ekpụk ye se iwakde ikan usem 220 ẹmi ẹtịn̄de do ẹtotịm ẹsọn̄ọ ekikere emi.

Edieke afo akpakade Cameroon, ekeme ndidi afo okpodu ke kiet ke otu ikpọ ufọkisen ke esụkmbehe Douala, m̀mê ibuot obio, Yaoundé. Edi afo akpataba ifet ndifiọk n̄kpọ mban̄a uwem mme owo do, akpan akpan se iwakde ibe Mme Ntiense Jehovah 24,000, ẹmi ẹnamde utom ọkpọsọn̄ ndibọp “otu ntiense” ke ofụri idụt “Obot Abasi” emi.a Ntak mûnamke isan̄ udụk idụt emi man osobo ye ndusụk mmọ? Afo eyebọ akamba ufọn oto edidụn̄ọde idụt Edem Usoputịn Africa emi.

Ndisan̄a ke Ubomubọk, Taksi Esịtikọt, m̀mê Enan̄ukwak?

Akamba inua-akpa odu ke Sanaga, kpa ebiet emi akpa emi ọniọn̄de akan ke Cameroon ewetde odụk inyan̄ibom. Man ẹsịm kpukpru mme andidụn̄ ke akamba ikpehe emi, Mme Ntiense Jehovah ẹsiwak ndisan̄a ke mme ubomubọk. Emi edi se mme asuanetop Obio Ubọn̄ usụkkiet ẹnamde ekpri otu ke Mbiako ẹsinamde. Iba ke otu mmọ ẹdụn̄ ke obio-in̄wan̄ Yoyo, oyomde usụn̄ ke kilomita 25. Mmọ ndika Mbiako esiyom ọkpọsọn̄ uwat uden̄, edi mmọ ẹsidu ke mme mbonoesop Christian kpukpru ini. Ke adan̄aemi akade ekese otu emi, esenyịn oro asan̄ade-san̄a ama ọnọ ekikere ndiwụt vidio oro Jehovah’s Witnesses—The Organization Behind the Name. Edi emi ikedịghe mmemmem n̄kpọ ndinam. Ke utọ nsannsan obio-in̄wan̄ oro, m̀mọ̀n̄ ke enye edikụt ukwak ubre kaset vidio, television, ye ikan̄ ilektrik ndida mbre mmọ?

Ke urua edika n̄kese oro, ndusụk asuanetop ẹma ẹwaha edem pastọ ufọkabasi n̄kann̄kụk oro. Ke n̄kpaidem mmọ pastọ oro ama adara mmọ ufiop ufiop, ndien mmọ ẹma ẹnyene inem inem nneme Bible ye enye. Ke ẹkụtde ẹte ke pastọ oro ama enyene ukwak ubre kaset vidio ye ukwak unọ ikan̄ ilektrik, nditọete oro ẹma ẹnyene uko ndibụp m̀mê mmọ ẹkeme ndibuọt mme n̄kpọ oro. Sia ama okokop inem nneme Bible ke ntọn̄ọ ntọn̄ọ, pastọ oro ama onyịme ndin̄wam. Ke mbubịteyo Saturday owo 102 ẹma ẹdi man ẹdise ndise oro, ọkọrọ ye pastọ oro ye ata ediwak mbon ufọkabasi esie. Ntiense iba oro ẹtode Yoyo ẹma ẹwat ediwak mbon oro ẹnyenede udọn̄ ke ubomubọk iba ẹdi. Mmọ ikekereke ọkpọsọn̄ iban̄a ediwat uden̄ mbiọk ọtọ mmọn̄. Ke ẹma ẹkese vidio oro ẹma, ama enen̄ede otụk mmọ onyụn̄ ọnọ mmọ nsịnudọn̄, ndien mmọ ẹma ẹkop nduaidem ndidi mme anditiene mbuana ke utọ akwa esop oro uduak esie edide ndikpono Jehovah.

Man ẹka mme ebiet oro mme ubomubọk mîkemeke ndisịm, owo ekeme ndisan̄a ke taksi esịtikọt. Mme ikpehe oro mme taksi ẹmi ẹsidade ẹbet mme akaisan̄ ẹsiyọhọ ye edinam kpukpru ini. Owo ndidu ke ufọt mme anyam mbịtmbịt mmọn̄, mme anyam mboro, ye mme ọdọn̄ owo ke moto ekeme ndinen̄ede ntịmede owo. Utom mme ọdọn̄ owo ke moto edi ndidọn̄ mme akaisan̄ ke mme taksi esịtikọt oro ẹbetde, ẹmi kpukpru, nte mmọ ẹsidọhọde, ẹdide “ẹmọn̄ ẹdadaha.” Nte ededi, ẹnyene ndida ‘edidaha’ ata mfefere mfefere ke ifiọk ikọ oro. Mme akaisan̄ ẹsibiat ediwak hour, idem ndusụk ini ediwak usen, ndibet. Ndondo oro ẹfakde kpukpru mme akaisan̄ ke esịt ndien andiwat onyụn̄ ọdọn̄de mbiomo, mme ekpat mbiomo, ndien ndusụk ini idem oduuwem unen ye mme ebot, ke n̄kpọ umen mbiomo enyọn̄ moto, taksi esịtikọt emi eyedaha isan̄ odụk ntọn̄ ntọn̄ afan̄usụn̄ emi etiede itịghede itịghede.

Asan̄autom kiet oro asan̄ade-san̄a, ke ama akakpa mba aban̄a utọ n̄kpọisan̄ emi, ama oyom ndisisan̄a ke idemesie. Enye esinam kpukpru isan̄ esie idahaemi ke enan̄ukwak. Enye etịn̄ ete: “Tọn̄ọ nte n̄kebiere ndida enan̄ukwak nsan̄a to ke esop sịm esop, ami mmesibak n̄kosịm ke ini edika n̄kese. Edi akpanikọ, isan̄ oro ekeme ndida ediwak hour, edi ke nsụhọde n̄kaha ami nsibiatke ofụri usen kiet m̀mê iba ndibet taksi esịtikọt. Ke ini edịm, ndusụk usụn̄ ẹsikpere ndisop ofụri ofụri ke ntak udiọn̄ edịm. Afo enyene ndision̄o ikpaukot fo man ebe ke okpụk ye mmọn̄. Usen kiet ukot ikpaukot mi kiet ama ọduọ odụk idịm ndien owo ikekwe enye tutu ke ediwak urua ẹma ẹkebe, ke ini eyenan̄wan kiet ke otu Mme Ntiense ọkọfiọhọde enye ke mbuari ke adan̄aemi ọkọde iyak! Mmokop inemesịt ndifiak n̄keme ndisịne ikpaukot ẹmi, ke kiet ke otu mmọ ama okodu ke mmọn̄ ye mme iyak ke ndusụk ini. Ndusụk ini mma nsisan̄a mbe ke mme ikpehe oro akananam Mme Ntiense Jehovah mîkwọrọke ikọ. Kpukpru ini mbon obio-in̄wan̄ oro ẹma ẹsibụp mi m̀mê nso ke nnyene. Ntre mmesikama mme magazine ye ndiye uduot n̄kpri n̄wed. Kpukpru ini emi nsịmde do, mma nsinọ mme n̄wed Bible ẹmi nnyụn̄ nnọ ibio ibio ikọ ntiense. Mmonịm ke akpanikọ nte ke Jehovah eyenam mme n̄kpasịp akpanikọ ẹmi ẹkọri.”

Ke Ata Esịt Esịt Obio

Mme Ntiense Jehovah ẹdomo ndibuana eti mbụk Obio Ubọn̄ ye mbon en̄wen idem ke ata esịt esịt obio Cameroon, ke mme obio-in̄wan̄ ẹmi ẹdịbede ke esịt akai. Emi oyom ata akamba ukeme, edi mme utịp ẹsidi n̄kpọ nsịnudọn̄.

Marie, asan̄autom uyọhọ ini, ama ọtọn̄ọ ukpepn̄kpọ Bible ye ekpri eyenan̄wan ekerede Arlette. Ke utịt akpa ukpepn̄kpọ oro, Marie ama obụp Arlette m̀mê enye eyesan̄a ye imọ aka enyịnusụn̄, nte edide ido ke n̄kan̄ Africa emi. Nte ededi, ekpri eyenan̄wan oro ama anam an̄wan̄a ete ke edi ọkpọsọn̄ n̄kpọ imọ ndisan̄a ke ntak ubiak oro inyenede ke ukot. Orụk ndọn̄ oro uman esie esidụkde owo ama odụk Arlette ukot, anamde enye odụk imịn. Marie ama enyene uko ndision̄o ndọn̄ oro kiet kiet. Ekem, enye ama ọfiọk ete ke mme demon esitụhọde ekpri eyenan̄wan emi ke okoneyo. Marie ke ime ama anam an̄wan̄a nte owo ekemede ndinyene mbuọtidem ke Jehovah, akpan akpan ebe ke ndikot enyịn̄ esie uyo ọwọrọ ke akam.—Mme N̄ke 18:10.

Arlette ama anam n̄kọri usọp usọp. Ke ntọn̄ọ ntọn̄ọ ubon esie ikekwe idiọk ndomokiet ye ukpepn̄kpọ oro ke ntak n̄wọrọnda n̄kọri oro enye akanamde ke ikpọkidem ye ke ekikere. Edi ke ini mmọ ẹkefiọkde ẹte ke enye oyom ndikabade ndi kiet ke otu Mme Ntiense Jehovah, mmọ ẹma ẹkpan enye ndika iso ke ukpepn̄kpọ oro. Ke urua ita ẹma ẹkebe eka Arlette, ke okụtde nte eyen esie okofụhọde, ama okosobo ye Marie onyụn̄ ọdọhọ enye afiak editọn̄ọ ukpepn̄kpọ oro.

Ke ini ama ekedisịm ndidụk mbono circuit, Marie ama ekpe awat o-moto ndimen Arlette ke usen iba oro. Nte ededi, awat o-moto oro ama esịn ndidụk n̄kosịm ufọk mme Arlette, ebierede ete ke owo idikemeke ndibe ke afan̄usụn̄ emi adade okosịm ọkpọusụn̄. Ntre Marie ama an̄wana emen ekpri eyenan̄wan emi ọwọrọ edi ọkpọusụn̄. Ke akpanikọ Jehovah ama ọdiọn̄ ukeme emi. Mfịn Arlette esidụk kpukpru mbonoesop. Man an̄wam enye ndinam emi, Marie ye unana edikpa mba esika ekemen enye. Mmọ mbiba ẹsisan̄a ọtọkiet ke usụn̄ emi adade minit 75 ke uka ye ukem oro ke unyọn̄. Sia ukpepn̄kpọ Sunday esitọn̄ọde ke n̄kanika ebe itiaita usenubọk, Marie esinyene ndikpọn̄ ufọk ke n̄kanika ebe itiokiet; edi mmọ ẹsin̄wana ẹkesịm ke ini. Arlette odori enyịn ndiyarade uyakidem esie ke baptism mmọn̄ ke mîbịghike. Marie ọdọhọ ete: “Owo ekededi emi mîkekwe enye ke ini enye ọkọtọn̄ọde-tọn̄ọ ndikpep n̄kpọ ikemeke ndifiọk adan̄a nte enye okpụhọrede. Mmọkọm Jehovah etieti ke usụn̄ emi enye ọdiọn̄de enye.” Marie enen̄ede edi eti uwụtn̄kpọ ke ima n̄waidem.

Ke Ata Nsannsan Edem Edere

Edere edere Cameroon ọyọhọ ye nsio nsio ukpụhọde ye mme n̄kpọ n̄kpaidem. Ke ini ukwọ, enye esikabade edi akamba in̄wan̄ oro esehede. Edi ke ini ikan̄ ikan̄ eyo adade itie, mbiet esisat. Ke ufọt uwemeyo, ke ini utịn adade ke ufọt enyọn̄ ndien owo mîkemeke ndikụt mfụt, mme erọn̄ ẹsiboho ọtọkiet ke mme ibibene ufọk ẹmi ẹdade ndatndat ntan ẹbọp. Ke utatan ye nsat mbiet, n̄kukụre awawa ikọn̄ ẹmi ẹkụtde ẹdi ibat ibat ikọn̄ eto mfriukịm. Idem okposụkedi mmọemi mîkponike nte mme uke mmọ ẹmi ẹdude ke akai n̄kan̄ emi ikpọ eto ẹdude, mmọ ẹnyụn̄ ẹsọn̄ idem ukem ntre. Ukeme mmọ ndiyọ n̄kpọsọn̄ idaha n̄kann̄kụk oro owụt ifịk ye uko eke Mme Ntiense ifan̄ ẹmi ẹwọrọde ẹkedụn̄ ke ikpehe emi man otodo ẹnam un̄wana akpanikọ ayama.

Ndusụk esop ke ikpehe emi ẹdu nsannsan ẹkpọn̄ kiet eken ke kilomita 500 osịm 800, ndien esinen̄ede ẹkop ndobo. Edi ata akamba udọn̄ odu. Mme Ntiense ẹtode mme ikpehe efen ẹwọrọ ẹka do ndikan̄wam. Man ẹkụt unen ke utom ukwọrọikọ, mmọ ẹnyene ndikpep Foufouldé, kpa usem n̄kann̄kụk oro.

Ntiense kiet otode Garoua ama ebiere ndibiat ndusụk usen n̄kwọrọ ikọ ke obio-in̄wan̄ emi enye otode, emi oyomde usụn̄ ke n̄kpọ nte kilomita 160. Enye ama okụt ndusụk owo oro ẹkenyenede udọn̄, edi nsọn̄urua okụk ukpeusụn̄ ikayakke enye afiak aka kpukpru ini. Ke urua ifan̄ ẹma ẹkebe, Ntiense oro ama ọbọ leta oto kiet ke otu mbon oro ẹnyenede udọn̄ eben̄ede enye ete afiak edise mmimọ. Sia mîkosụk inyeneke okụk ukpeusụn̄, enye ikekemeke ndika. Kere nte Ntiense oro okodude ke n̄kpaidem ke ini owo oro ekedide ufọk esie ke Garoua ndisian enye nte ke owo duop ke obio-in̄wan̄ oro ke ẹkebet edidi esie!

Ke obio-in̄wan̄ efen, emi ekperede n̄kan̄ adan̄a Chad, otu emi esịnede owo 50 ẹmi ẹnyenede udọn̄ ẹnam ndutịm ukpepn̄kpọ Bible ẹnọ idemmọ. Mmọ ẹnam ndutịm ẹnọ owo ita ke otu mmọ ndidụk mme mbonoesop ke esop oro ekperede akan ke Chad. Ke ẹnyọn̄de ẹdi, mmọemi ndien ẹyenịm ukpepn̄kpọ Bible ye ofụri otu oro. Ke akpanikọ, ẹkeme ndibuan mme ikọ Jesus mi: “Idọk okpon, edi mme anam-utom iwakke. Ẹben̄e ndien Enyene-idọk ẹte, Enye osio mme anam-utom ọdọn̄ ẹdi ke idọk Esie.”—Matthew 9:37, 38.

Ndinọ Ikọ Ntiense ke Ikpọ Obio

Ke ẹma ẹkedu ke unana ke ediwak isua, ke n̄kpọ nte isua iba ẹmi ẹbede, mme magazine Enyọn̄-Ukpeme ye Awake! ẹma ẹdidu barasuene ke Cameroon. Akwa nduaidem odu ẹnyụn̄ ẹwụt ekese udọn̄ ke mme magazine ẹmi nte ediwak owo ẹtọn̄ọde ndikot mmọ ke akpa ini. N̄kparawa akpan asiakusụn̄ ẹdide ebe ye n̄wan ẹkenọde ẹkenam utom ke kiet ke otu ikpọ obio ẹmi ẹma ẹnịm magazine 86 ke akpa usenubọk emi mmọ ẹkekwọrọde ikọ ke obufa efakutom mmọ. Ndusụk mme asuanetop ẹsinịm magazine awakde osịm 250 ke ọfiọn̄ kiet! Nso in̄wam mmọ ndinyene unen? Ndinọ kpukpru owo mme magazine.

Ntiense kiet anamde utom ke ọfis emi mme owo ẹsikade ẹkenam mbubehe esinịm mme magazine an̄wan̄wa. N̄wan kiet ama ese mme magazine oro edi ikọbọhọ ndomokiet. Ntiense oro ama okụt udọn̄ esie onyụn̄ ọnọ enye idem kiet, emi enye ọkọbọde. Enye ama odu ke n̄kpaidem ndikụt enye afiakde edi edem usen. Ikokụreke ke n̄wan oro ndikpe okụk ke magazine oro enye ọkọbọde kpọt edi n̄ko ama ọdọhọ ọnọ imọ efen efen. Ntak-a? Sia ekedide owo unọmọ idan̄ n̄kanubọk, enye ama emek magazine etịn̄de n̄kpọ aban̄a oro. N̄wan oro ama ada ofụri okoneyo oro okot onyụn̄ afiak okot item oro ẹkenọde. Ke okopde nte enen̄erede efịghede enye ke idem, enye ama oyom ndifiọk ekese mban̄a Mme Ntiense Jehovah.

Idem n̄kpri nditọwọn̄ ẹkeme ndibuana ke ndisuan etop idotenyịn eke Bible. Ke ini andikpep ọkọdọhọde ekpri eyenan̄wan Ntiense kiet edide isua itiokiet ke emana ọkwọ ikwọ Catholic, enye ama esịn, etịn̄de ete ke imọ idi kiet ke otu Mme Ntiense Jehovah. Andikpep oro ndien ama ọdọhọ ete enye ọkwọ ikwọ ido ukpono esie man imọ inọ enye mak ke oro. Enye ama emek ikwọ emi ibuotikọ edide “God’s Promise of Paradise” (Un̄wọn̄ọ Abasi Kaban̄a Paradise) onyụn̄ ọkwọ enye ke ibuot. Andikpep oro ama obụp enye mbụme, ọdọhọde: “Afo etịn̄ aban̄a paradise ke ikwọ fo. Paradise emi odu ke mmọn̄?” Ekpri eyenan̄wan emi ama anam uduak Abasi ndiwụk Paradise ke isọn̄ ke mîbịghike an̄wan̄a. Ke okopde n̄kpaidem aban̄a ibọrọ esie, eren oro ama obụp ete ye eka eyenan̄wan emi aban̄a n̄wed oro enye ekpepde. Enye ama eben̄e idem ndinọ enye mak ke emi utu ke ndinọ ke se ẹkekpepde enye ke ini ukpepn̄kpọ ido ukpono. Ete ye eka oro ẹma ẹnọ andikpep oro ekikere ẹte edieke enye oyomde ndinọ enye nnennen mak, yak enye ebemiso ekpep n̄wed oro ke idemesie. Ẹma ẹtọn̄ọ ukpepn̄kpọ Bible ye enye.

Ndi Omodiomi Ndika Esen?

Ke ediwak ikpehe ke ererimbot mfịn, mme owo inyeneke udọn̄ ke eti mbụk Obio Ubọn̄. Mmọ inyeneke udọn̄ ke Abasi m̀mê ke Bible. Mbon eken ẹkop ọkpọsọn̄ ndịk ndien ẹsịn ndikam nnam n̄kpọ ye esenowo oro awahade ke enyịnusụn̄. Kpukpru emi edi n̄kpọ-ata ọnọ Mme Ntiense Jehovah ke utom ukwọrọikọ mmọ. Edi didie ke emi okpụhọde ntem ke Cameroon!

Ndikwọrọ ikọ to ke enyịnusụn̄ sịm enyịnusụn̄ edi n̄kpọ inemesịt mi. Utu ke ndikọkọn̄ usụn̄, edi ido ndifiori, “Kong, kong, kong.” Ndien uyo oto esịtufọk ọbọrọ ete, “Anie edi oro?” ndien nnyịn itịn̄ owo emi nnyịn idide nte Mme Ntiense Jehovah. Nte ido edide, ete ye eka ẹsidọhọ nditọ mmọ ẹkemen anyan n̄kpọitie ẹdinịm ke idak mfụt eto, ndusụk eto man̄ko. Ẹsida inem inem ini ndien ẹnam an̄wan̄a se Obio Ubọn̄ Abasi edide ye se enye edinamde ndikpụhọde mfụhọ mfụhọ idaha ubonowo.

Ke etienede utọ nneme oro, n̄wan kiet ama etịn̄ ofụri esịt esie, ọdọhọde ete: “Mmokop mfụhọ etieti ndikụt nte ke owo ikemeke ndikụt akpanikọ oro ami n̄koyomde ke ido ukpono emi ẹkemande mi ẹsịn oro ami n̄konyụn̄ n̄kọride nsọn̄ ke esịt. Mmọkọm Abasi sia enye owụtde mi akpanikọ. Ami n̄kedi deacon ke ufọkabasi mi. Mbiet Edisana Mary esidu ke ufọk deacon kiet kiet ke urua kiet man owo kiet kiet ekeme ndiben̄e enye n̄kpọ. Amaedi ami, kpukpru ini n̄kesiben̄e Mary nte anam mi mfiọk akpanikọ. Idahaemi Abasi owụt mi ete ke akpanikọ idụhe ye enye. Mmọkọm Jehovah.”

Ntre edieke ọdọn̄de fi ndusụk usen ndinyene ntotụn̄ọ idatesịt oro ẹkemede ndinyene ke ndikwọrọ eti mbụk Obio Ubọn̄ Abasi, ntak mûdịghe ikpehe Edem Usoputịn Africa emi? Ke ẹsiode ẹfep ndikụt “Africa ke ekpri udomo,” edide ke ubomubọk, taksi esịtikọt, m̀mê enan̄ukwak, afo n̄ko eyetịp n̄kpọ esịn ke “otu ntiense” oro ẹtan̄de ẹbok ke idụt “Obot Abasi.”

[Ikọ idakisọn̄]

[Ebiet Ẹdade N̄kpọ Ẹto ke page 22]

N̄wed ndise obio: Mountain High Maps® Copyright © 1995 Digital Wisdom, Inc.