Akpanikọ Aban̄ade Gospel
N̄KPRI mbai uwetn̄kpọ ita eke Gospel Matthew, emi ẹdiọn̄ọde nte P64, ẹdu ke Magdalen College ke Oxford, England, ọtọn̄ọde ke 1901. Ke ndusụk ini, nditọ ukpepn̄kpọ ẹkenịm ẹte ke mmọ ẹbịghi ẹfiak edem ẹkesịm utịt utịt ọyọhọ isua ikie iba E.N.
Ke ndondo emi, Carsten P. Thiede, ata ke ukpepn̄kpọ aban̄ade ikpan̄wed ke Paderborn, Germany, ama anam ntotụn̄ọ ndụn̄ọde aban̄ade P64, emi esịnede ubak ikpehe ufan̄ikọ 10 otode Matthew ibuot 26. Nso ikedi utịp? Ke ewetde n̄kpọ ke Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik (N̄wed Aban̄ade Ukpepn̄kpọ Ikpan̄wed ye Uwetn̄kpọ), Thiede etịn̄ aban̄a mbai n̄wed Oxford oro nte “ubak ikpan̄wed Christian eke akpa isua ikie, emi ekemede ndidi (okposụkedi mînen̄ekede idi ntre) ẹkewet mbemiso AD 70.”
Se Thiede eketịn̄de ama edemerede ntatara nneme ke otu mme ewetmbụk ye nditọ ukpepn̄kpọ. Ntak-a? Koro se ẹnyịmede idahaemi nte edide mbịghi-n̄kan ikpehe itien̄wed otode mme Gospel emi osụhọde edi P52, kpa ubak Gospel John eke n̄kpọ nte 125 E.N., m̀mê se mîbịghike ikan ọyọhọ isua ikie iba.
Edide ẹyenyịme obufa usenọfiọn̄ oro ẹnọde mbai ikpan̄wed P64 ntatara ntatara m̀mê owo idinyịmeke, owo ifiọkke kan̄a. Ke usụn̄ ekededi, usenọfiọn̄ oro ẹkebemde iso ẹnọ idinamke P64 edi mbịghi-n̄kan mbak Gospel emi odude kpọt; enye n̄ko eyenọ uyarade efen efen ndiwụt nte ke ẹkenen̄ede ẹwet Gospel Matthew ke akpa isua ikie, iso-ọfọn idem mbemiso 70 E.N., ke ini emi ata ediwak mbon oro ẹkekụtde mme n̄kpọntịbe ẹban̄ade uwem Jesus ẹkesụk ẹdude uwem ndisọn̄ọ akpanikọ aban̄ade Gospel emi.
[Ebiet Ẹdade Ndise Ẹto ke page 32]
Ẹbọ unyịme ẹto President and Fellows of Magdalen College, Oxford.