Ima Ima Ikot Ẹnọde Mbon Oro Ẹkpade Mba
“Ẹtiene Mi, kpukpru mbufo ẹmi ẹkpade mba ẹnyụn̄ ẹbiomde edidobi mbiomo, ndien Ami nyenọ mbufo nduọkodudu.”—MATTHEW 11:28.
1. Nso ke Jesus okokụt ke Galilee ke isan̄ ukwọrọikọ esie ọyọhọ ita?
KE EKPEREDE ntọn̄ọ ntọn̄ọ isua 32 E.N., Jesus okodu ke isan̄ ukwọrọikọ esie ọyọhọ ita ke ikpehe Galilee. Enye ama asan̄a ebe ke mme obio ye mme obio-in̄wan̄, “ekpep owo n̄kpọ ke mme synagogue mmọ, onyụn̄ ọkwọrọ gospel Ubọn̄ Heaven, onyụn̄ anam kpukpru orụk udọn̄ọ ye kpukpru orụk mmemidem ẹkụre.” Nte enye akanamde emi, enye ama okụt otuowo, onyụn̄ “atua mmọ mbọm, koro mmọ ẹdude ke nnanenyịn ẹnyụn̄ ẹsuanade, nte erọn̄ eke mînyeneke andikpeme.”—Matthew 9:35, 36.
2. Didie ke Jesus akan̄wam mme owo?
2 Jesus, nte ededi, ama anam se ikande edikam ntua otuowo mbọm. Ke ama eketeme mme mbet esie ndibọn̄ akam nnọ “Enyene-idọk,” Jehovah Abasi, enye ama osio mmọ ọdọn̄ ndikan̄wam mme owo. (Matthew 9:38; 10:1) Ekem enye ama ọnọ mme owo ọkpọkpọ nsọn̄ọ kaban̄a usụn̄ ndinyene ata ubọhọ ye ndọn̄esịt. Enye ama ọnọ mmọ ima ima ikot emi: “Ẹtiene Mi, kpukpru mbufo ẹmi ẹkpade mba ẹnyụn̄ ẹbiomde edidobi mbiomo, ndien Ami nyenọ mbufo nduọkodudu. Ẹmen ọkpọnọ Mi ẹkọn̄ọ ke itọn̄ mbufo, ẹnyụn̄ ẹkpebe Mi; koro mmenyene ifụre ifụre ido nnyụn̄ nsụhọde idem ke esịt; ndien mbufo ẹyekụt nduọkodudu ẹnọ ukpọn̄ mbufo. Koro ọkpọnọ Mi ememem, mbiomo Mi onyụn̄ efefere.”—Matthew 11:28, 29.
3. Ntak emi ikot oro Jesus ọkọnọde edide inem inem mfịn n̄ko?
3 Mfịn nnyịn idu uwem ke ini emi ediwak owo ẹbiomde ndodobi mbiomo ẹnyụn̄ ẹkpade mba. (Rome 8:22; 2 Timothy 3:1) Ye ndusụk owo, ndikam nyom n̄kpọ uduuwem esida ata ekese ini ye odudu mmọ tutu esisịt edisụhọ ọnọ ubon, mme ufan mmọ, m̀mê n̄kpọ efen ekededi. Ediwak owo ẹkpa mba ke ntak idiọk udọn̄ọ, mme afanikọn̄, mfụhọ, ye mme mfịna eken ke ikpọkidem ye ke ntụk. Ke ẹkopde mfịghe, ndusụk owo ẹsidomo ndiyom ubọhọ ebe ke ndisịn idem ke ediyom inemesịt, edidia udia, edin̄wọn̄ n̄kpọ, idem edida n̄kpọsọn̄ ibọk ke idiọk usụn̄. Nte ededi, emi n̄kukụre esitop mmọ esịn ke ndiọi udịm udịm n̄kpọntịbe, adade ekese mfịna ye mfịghe ọsọk mmọ. (Rome 8:6) Nte an̄wan̄ade, ima ima ikot oro Jesus ọnọde etie inem inem mfịn kpa nte eketiede ko ke ini oro.
4. Mme mbụme ewe ke nnyịn ikpekere iban̄a man ibọ ufọn ito ima ima ikot oro Jesus ọnọde?
4 Nte ededi, nso ikefịghe mme owo ke ini Jesus, anamde mmọ ‘ẹdu ke nnanenyịn ẹnyụn̄ ẹsuana,’ onụkde Jesus nditua mmọ mbọm? Nso ikedi mme mbiomo ye mfịghe oro mmọ ẹkenyenede ndibiom, ndien didie ke ikot oro Jesus ọkọnọde akan̄wam mmọ? Mme ibọrọ mbụme ẹmi ẹkeme nditịm n̄n̄wam nnyịn ndibọ ufọn nto ima ima ikot oro Jesus ọnọde mbon oro ẹkpade mba.
Mbon Oro “Ẹkpade Mba Ẹnyụn̄ Ẹbiomde Edidobi Mbiomo”
5. Ntak emi okodotde ete apostle Matthew ọtọt aban̄a n̄kpọntịbe emi ke utom ukwọrọikọ Jesus?
5 Edi inem n̄kpọ nte ke Matthew ikpọn̄ etịn̄ aban̄a n̄kpọntịbe emi ke utom ukwọrọikọ Jesus. Ke ama ekedi ọbọ tax, Matthew, emi n̄ko ẹkediọn̄ọde nte Levi, ama otịm emehe ye akpan mbiomo kiet emi mme owo ẹkesibiomde. (Matthew 9:9; Mark 2:14) N̄wed oro Daily Life in the Time of Jesus ọdọhọ ete: “Mme tax oro [mme Jew ẹkenyenede] ndikpe ke okụk ye ke utom ẹma ẹdobi ẹbe adan̄a, ndien ama akam ototịm odobi ọnọ mmọ kemi ekedide orụk tax iba ke mmọ ẹkenyene ndikpe ini kiet, tax ukara ye tax ido ukpono; ndien idụhe ndomokiet emi ekeferede.”
6. (a) Nso ikedi ndutịm tax ke ini Jesus? (b) Ntak emi mme ọbọ tax ẹkenyenede utọ idiọk enyịn̄ ntre? (c) Nso ke Paul okokụt nte odotde nditi ekemmọ mme Christian?
6 Se ikanamde kpukpru emi odobi akpan akpan ekedi ndutịm ukpe tax ke ini oro. Mbon ukara Rome ẹkesiyak unen edibọ tax ke mme ikpehe obio ukara ẹnọ mbon oro ẹdikpede okụk awak akan. Mmọ, ke n̄kan̄ eken, ẹma ẹsikpe mme owo ke mme obio n̄kann̄kụk ẹsịn ndise mban̄a ata utom ubọ tax. Owo kiet kiet ke n̄kukan unam udori ama ekere ke imenyene ọyọhọ unen ndidian okụk ke n̄kpọ eyenutom m̀mê udeme eke esie. Ke uwụtn̄kpọ, Luke obụk ete “owo kiet ekerede Zacchaeus odu do; enye edi etubom mme [ọbọ tax, NW], onyụn̄ edi owo inyene.” (Luke 19:2) Etie nte Zacchaeus, “etubom mme ọbọ tax,” ye mbon oro ẹkedude ke idak esie ẹma ẹkabade ẹdi mme enyene n̄kpọ owo ke ntakurua mme owo. Idiọk usụn̄ edinam ye mbiara ido uwem oro utọ ndutịm emi akadade edi ama anam mme owo ẹbat mme ọbọ tax ẹsịn ke otu mme idiọkowo ye mme akpara, ndien eyedi ẹma ẹdot ndidi se ẹdade ntre ke ata ekese idaha. (Matthew 9:10; 21:31, 32; Mark 2:15; Luke 7:34) Sia eketiede mme owo ke idem nte ke ekpere ndidi mbiomo oro owo mîkemeke ndibiom, eyịghe idụhe apostle Paul okokụtde ufọn nditi mme ekemmọ Christian ete ẹkûyat esịt ke idak ọkpọnọ mbon Rome edi “ẹnọ kpukpru owo se idide udeme mmọ: ẹda [tax] ẹnọ mmọemi ẹkpebọde [tax]; ẹda utịp ẹnọ mmọemi ẹkpebọde utịp.”—Rome 13:7a; men Luke 23:2 domo.
7. Didie ke mme ibet unọ owo ufen eke mbon Rome ẹkedian n̄kpọ ke mbiomo mme owo?
7 Paul n̄ko ama eti mme Christian ete “ẹfehe mmọemi ẹdotde ndịk; ẹkpono mmọemi ẹdotde ukpono.” (Rome 13:7b) Ẹma ẹtịm ẹdiọn̄ọ mbon Rome ke nsọn̄ido ye n̄kpọsọn̄ ibet unọ ufen mmọ. Ẹma ẹsiwak ndikama n̄kpọsọn̄ ufen, umia, n̄kpọsọn̄ ufen n̄kpọkọbi, ye uwotowo man ẹnam mme owo ẹdu ke nsụkibuot. (Luke 23:32, 33; Utom 22:24, 25) Ẹma ẹkam ẹnọ mme adaiso mme Jew odudu ndinọ utọ ufen oro nte mmọ ẹkụtde ke odot. (Matthew 10:17; Utom 5:40) Utọ ndutịm oro ke akpanikọ ama etie ukpan ukpan, m̀mê idem edide ufịk ufịk, akaha ọnọ owo ekededi oro okodude ke idak esie.
8. Didie ke mme adaiso ido ukpono ẹkeda mbiomo ẹdori mme owo ke idem?
8 Nte ededi, se ikọdiọkde ikan tax ye ibet mbon Rome ekedi mbiomo oro mme adaiso ido ukpono eke ini oro ẹkedoride mme usụhọde owo. Ke akpanikọ, etie nte emi ke Jesus ekenyene ke ekikere akpan akpan ke ini enye eketịn̄de aban̄a mme owo nte “ẹkpade mba ẹnyụn̄ ẹbiomde edidobi mbiomo.” Jesus ọkọdọhọ ke utu ke ndinọ mme owo oro ẹkefịkde idotenyịn ye ndọn̄esịt, mme adaiso ido ukpono ẹma “ẹbọp ndidobi mbiomo eke ọsọn̄de ndibiom, ẹdori owo ke afara: edi mmọ ke idemmọ inyịmeke ndida nnuenubọk ntụk mmọ.” (Matthew 23:4; Luke 11:46) Owo ekeme ndikụt nte ẹwụtde mme adaiso ido ukpono in̄wan̄în̄wan̄ ke mme Gospel—akpan akpan mme scribe ye mme Pharisee—nte ẹdide otu oro atan̄de idem, ananade esịtmbọm, onyụn̄ ebịkde mbubịk. Mmọ ẹkese mme ọsọ owo ke usụhọde nte ẹdide ọkọi ye mbukpo owo, ndien mmọ ẹkese isenowo oro ẹkedude ke otu mmọ ke ndek. N̄wed oro etịn̄de n̄kpọ aban̄a edu mmọ ọdọhọ ete: “Owo emi odoride mbiomo awak akaha ke enan̄-mbakara enyene ubiomikpe idahaemi ke ibet. Nso kaban̄a owo emi ọbọpde ibet 613 ‘odori mme usụhọde owo’ emi mîbọhọ ukpep ido ukpono; ndien ekem, mînamke n̄kpọ ndomokiet ndin̄wam mmọ, obiomde mmọ ikpe nte mbon oro mîfiọkke Abasi?” Nte ededi, ata mbiomo ikedịghe Ibet Moses edi ekedi ediwak item owo oro ẹkedoride mme owo ke idem.
Ata Ntak Nsọn̄ọn̄kpọ
9. Didie ke mme idaha ke otu mme owo ke ini Jesus ẹkebiet mmọ oro ẹkedude ke eyo Edidem Solomon?
9 Ndusụk ini mbiomo okụk oro mme owo ẹkebiomde ekedi ndodobi, anamde unana odu ntatara ntatara. Nditọ Israel ẹkenyene ndikpe ndusụk udomo tax oro Ibet Moses okonịmde. Ekem ke ini ukara Solomon, mme owo ẹma ẹse ẹban̄a ata ọsọn̄urua utom ubọpn̄kpọ ke idụt oro, utọ nte edibọp temple ye mme ufọk efen. (1 Ndidem 7:1-8; 9:17-19) Edi, Bible asian nnyịn nte ke mme owo “ke [ẹkedia] n̄kpọ, ẹnyụn̄ ẹn̄wọn̄, ẹnyụn̄ ẹdat esịt. . . . Ndien Judah ye Israel ẹdụn̄ ke ifụre, kpukpru owo ke idak vine mmọ ye eto fig mmọ, ọtọn̄ọde ke Dan tutu osịm ke Beer-sheba, ke ofụri eyo Solomon.” (1 Ndidem 4:20, 25) Nso ikedi ntak ukpụhọde emi?
10. Nso ikedi ntak idaha oro Israel okodude ke akpa isua ikie?
10 Adan̄a nte idụt oro ọkọsọn̄ọde ada ke utuakibuot akpanikọ, mmọ ẹma ẹnyene mfọn Jehovah ẹnyụn̄ ẹda ifụre ye uforo ẹdiọn̄ mmọ kpa ye ọkpọsọn̄ ubiatokụk ke idụt oro. Nte ededi, Jehovah ama odụri owo utọn̄ ete edieke mmọ “ẹdifiakde edem, ẹnyụn̄ ẹtre nditiene [imọ], mînyụn̄ inịmke mbet [imọ],” mmọ ẹyebọ ata idiọk ufen. Ke akpanikọ, “Israel [ekpedi] n̄kpọ ikwọ ye ufiet ke otu kpukpru owo.” (1 Ndidem 9:6, 7) Nte mme n̄kpọ ẹkekam ẹtiede edi oro. Israel ama edidu ke idak ukara esenidụt, ndien obio ubọn̄ oro ekedide ubọn̄ ubọn̄ ini kiet ko ama akabade edidu ke idak ukara esenidụt. Nso idiọk utịp ke emi ekedi ntem ke ndikefụmi mme mbiomo eke spirit mmọ!
11. Ntak emi Jesus ekekerede ke mme owo ‘ẹdu ke nnanenyịn ẹnyụn̄ ẹsuana nte erọn̄ eke mînyeneke andikpeme’?
11 Kpukpru emi an̄wam nnyịn ndifiọk ntak emi Jesus ekekerede ke mme owo oro enye okokụtde ‘ẹkedu ke nnanenyịn ẹnyụn̄ ẹsuana.’ Mmọemi ẹkedi nditọ Israel, ikọt Jehovah, emi ke ofụri ofụri ẹkedomode ndidu uwem ekekem ye ibet Abasi nnyụn̄ nnam utuakibuot mmọ ke usụn̄ oro ẹnyịmede. Edi, idịghe mbon ukaraidem ye eke unyamurua ikpọn̄îkpọn̄ ẹkebụme ẹnyụn̄ ẹfịk mmọ edi n̄ko mme ọsọn̄ibuot mme adaiso ido ukpono ke otu mmọ. Mmọ ‘ẹketie nte erọn̄ eke mînyeneke andikpeme’ koro mmọ ikenyeneke owo ndomokiet ndise mban̄a mmọ m̀mê ndinọ mmọ ukpeme. Mmọ ẹma ẹyom un̄wam ndiyọ ata ubiak ubiak ata idem n̄kpọ. Ima ima ye inem inem ikot oro Jesus ọkọnọde ekedi ekemini didie ntem!
Ikot Oro Jesus Ọnọde Mfịn
12. Nso mfịghe ke mme asan̄autom Abasi ye mme enyene esịt akpanikọ eken ẹsikop mfịn?
12 Ke ediwak usụn̄ mme n̄kpọ ẹdi ukem mfịn. Mbon esịt akpanikọ ẹmi ẹdomode ndinam akpanikọ ke mme mbubehe mmọ ẹkụt nte ọsọn̄de ndiyọ mme mfịghe ye mme n̄kpọ oro idiọk editịm n̄kpọ emi oyomde. Idem mbon oro ẹma ẹkeyak uwem mmọ ẹnọ Jehovah ibọhọke emi. Mme ntọt ẹwụt nte ke ndusụk ke otu mme asan̄autom Jehovah ẹkụt nte akade iso ndidi ọkpọsọn̄ n̄kpọ ndidu uwem ekekem ye kpukpru mbiomo mmọ, idem okposụkedi mmọ ẹyomde ndinam ntre. Mmọ ẹsikop mfịghe, ẹkpa mba, ẹkop mmemidem. Ndusụk owo ẹkam ẹkere ẹte ke edidi ubọhọ edieke mmọ ẹkpekam ẹfrede ẹban̄a kpukpru n̄kpọ ẹnyụn̄ ẹka ẹkedu ke ebiet kiet man ẹkeme ndikọk ibuot. Ndi akanam afo emekere n̄kpọ ke usụn̄ oro? Ndi afo ọmọdiọn̄ọ owo emi ekperede fi emi odude ke utọ idaha oro? Ih, ima ima ikot Jesus enyene akamba n̄kpọ oro enye ọwọrọde ọnọ nnyịn mfịn.
13. Ntak emi nnyịn ikemede ndinịm ke akpanikọ nte ke Jesus ekeme ndin̄wam nnyịn ikụt ndọn̄esịt ye nduọkodudu?
13 Mbemiso Jesus ọkọnọde ima ima ikot esie, enye ama ọdọhọ ete: “Ete Mi amayak kpukpru n̄kpọ ọnọ Mi: ndien baba owo kiet inyụn̄ ifiọkke Ete ke mîbọhọke Eyen, ye owo ekededi eke Eyen amade ndiyarade Enye nnọ.” (Matthew 11:27) Ke ntak n̄kpet n̄kpet itie ebuana emi odude ke ufọt Jesus ye Ete esie, ẹsọn̄ọ ẹnọ nnyịn nte ke ebede ke ndinyịme ikot emi Jesus ọnọde nnyụn̄ n̄kabade ndi mme mbet esie, nnyịn imekeme ndidụk ke n̄kpet n̄kpet, ọkpọkpọ itie ebuana ye Jehovah, “Abasi kpukpru ndọn̄esịt.” (2 Corinth 1:3; men John 14:6 domo.) Ke adianade do, sia ‘ẹma ẹkeyak kpukpru n̄kpọ ẹsịn enye ke ubọk,’ Jesus Christ ikpọn̄ enyene odudu ye ukeme ndinam mbiomo nnyịn ẹfere. Mme mbiomo ewe? Mmọ oro idiọk editịm n̄kpọ eke ukaraidem, unyamurua, ye eke ido ukpono ẹdoride, ọkọrọ ye mbiomo oro idiọkn̄kpọ ye unana mfọnmma oro nnyịn ikadade imana ẹdoride. Nso ekikere oro ọnọde nsịnudọn̄ ye nsọn̄ọ ke emi edi ntem toto ke ntọn̄ọ!
14. Ewe mba ke Jesus ọkọnọ nduọkodudu?
14 Jesus ama akaiso ndidọhọ ete: “Ẹtiene Mi, kpukpru mbufo ẹmi ẹkpade mba ẹnyụn̄ ẹbiomde edidobi mbiomo, ndien Ami nyenọ mbufo nduọkodudu.” (Matthew 11:28) Ke akpanikọ Jesus iketịn̄ke n̄kpọ ibiat ọkpọsọn̄ utom, koro enye ama esiwak ndinọ mme mbet esie item ete ẹsịn idem ke utom oro mmọ ẹkamade ke ubọk. (Luke 13:24) Edi ‘edikpa mba’ (“edinam utom,” Kingdom Interlinear) ọwọrọ mba mba utom oro ebịghide, awakde ndidi ye unana eti utịp. Ndien “ẹbiomde edidobi mbiomo” ọnọ ekikere edibiom mbiomo oro okponde akan ndammana ukeme. Ẹkeme ndimen ukpụhọde oro odude ndomo ye owo oro ọdọkde isọn̄ oyom n̄kpọuto emi odịbede ye enyeoro ọdọkde obube ke itie oro ẹnọde mme owo ufen. Mmọ ẹnam ukem ọkpọsọn̄ utom. Ye owo kiet, enye anam utom oro ye udọn̄, edi ye owo enye eken, edi mba mba utom oro mînyeneke utịt. Se inamde ukpụhọde odu edi uduak utom oro m̀mê unana uduak.
15. (a) Mme mbụme ewe ke nnyịn ikpobụp idem nnyịn edieke ikerede ke imobiom ndodobi mbiomo ke afara nnyịn? (b) Nso ke ẹkeme nditịn̄ mban̄a ebiet emi mbiomo nnyịn ẹtode?
15 Nte afo emekere ‘ke amakpa mba onyụn̄ obiom ndodobi mbiomo,’ nte ke akam oyom ata ekese ini ye ukeme fo? Nte mbiomo oro afo obiomde etie nte odobi akan fi? Ke edide ntre, ekeme ndin̄wam ndibụp idemfo, ‘Ami n̄kpa utom nnọ nso? Nso utọ mbiomo ke ami mbiom?’ Ke afan̄ emi, owo kiet emi etịn̄de n̄kpọ aban̄a Bible ọkọdọhọ ke se iwakde ikan isua 80 ẹmi ẹkebede ete: “Edieke nnyịn ikerede iban̄a mbiomo uwem ẹbahade mmọ ẹsịn ke ikpehe iba; nnyịn imekeme ndikot mmọemi enyeoro owo emende odori idemesie ye enyeoro owo mîkemeke ndinyan̄a: mmọ oro ẹtode mme edinam nnyịn, ye mmọ oro mîtoho mme edinam nnyịn.” Enye ndien ama adian ete: “Ediwak nnyịn iyedu ke n̄kpaidem, ke ima iketịm idụn̄ọde idem nnyịn, ndikụt udomo nte mbiomo oro nnyịn imende idori idem nnyịn ẹkponide ke ofụri mbiomo oro ibiomde.”
16. Mme mbiomo ewe ke nnyịn ikeme ndimen ndori idem nnyịn nte mîwụtke ifiọk?
16 Nso idi ndusụk mbiomo oro nnyịn ikemede ndimen ndori idem nnyịn? Mfịn nnyịn idu uwem ke ererimbot oro amade inyene obụkidem, amade mbre, ye oburobụt ido uwem. (2 Timothy 3:1-5) Idem mme Christian oro ẹma ẹkeyak idem ẹnọ ẹdu ke idak mfịghe kpukpru ini ndidu uwem ekekem ye ido usịnen̄kpọ ye usụn̄uwem ererimbot. Apostle John ama ewet aban̄a “mbumek obụkidem, ye mbumek enyịn, ye ikpîkpu ubọn̄ uwem emi.” (1 John 2:16) Mmọemi ẹdi n̄kpọsọn̄ odudu oro ẹkemede nditụk nnyịn mmemmem mmemmem. Ẹmekụt nte ke ndusụk owo ẹmenyịme ndika anyan n̄kosịm edikama isọn man ẹnyene ekese n̄kpọ inemesịt eke ererimbot mîdịghe ẹsụk ẹkaiso ke ndusụk usụn̄uwem. Ekem mmọ ẹkụt ẹte ke ana mmimọ ibiat ata ekese ini ke ndinam utom, mîdịghe inam ediwak utom, man inyene okụk ndisio mme isọn oro mmimọ ikamade.
17. Nso idaha ikeme ndinam ototịm ọsọn̄ ndibiom mbiomo, ndien didie ke ẹkeme ndikan emi?
17 Ke adan̄aemi owo ekemede ndikere nte ke ikwan̄ake ndinyene m̀mê ndinam ndusụk n̄kpọ oro mbon efen ẹnyenede m̀mê ẹnamde, edi akpan n̄kpọ ndidụn̄ọde m̀mê enye ke adian n̄kpọ ke mbiomo esie nte mîdotke. (1 Corinth 10:23) Sia udomo se owo ekemede ndibiom enyenede-nyene adan̄a, ẹnyene ndikpọnọde ndusụk n̄kpọ nnịm man ẹbiom mbiomo efen. Ekese ini, esidi mme n̄kpọ oro ẹdide akpan n̄kpọ ẹnọ mfọnọn̄kpọ eke spirit nnyịn—ọkpọkpọ ukpepn̄kpọ Bible, edidụk mme mbonoesop, ye utom an̄wautom—ke ẹsibem iso ẹkpọnọde ẹnịm. Utịp esidi editaba ukeme eke spirit, emi, ke n̄kan̄ eken, esikam anamde edi ọkpọsọn̄ n̄kpọ akan ndibiom mbiomo oro. Jesus Christ ama odụri owo utọn̄ aban̄a utọ n̄kpọndịk oro ke ini enye ọkọdọhọde ete: “Edi ẹkpeme idem mbufo, mbak uyụhọ udia ye mmịn ye ekikere uwem emi edinam esịt mbufo odobi, ndien usen oro edibuat mbufo nte ekpọ.” (Luke 21:34, 35; Mme Hebrew 12:1) Edi ọkpọsọn̄ n̄kpọ ndidiọn̄ọ ekpọ nnyụn̄ mbọhọ edieke owo obiomde ndodobi mbiomo onyụn̄ akpade mba.
Ubọhọ ye Nduọkodudu
18. Nso ke Jesus ọkọnọ mbon oro ẹkedide ẹbịne enye?
18 Ke ntre, Jesus ama ọnọ ima ima usọbọ emi ete: “Ẹtiene Mi, . . . ndien Ami nyenọ mbufo nduọkodudu.” (Matthew 11:28) Ikọ oro “nduọkodudu” mi ye ke Mt 11 ufan̄ikọ 29 ọwọrọ oto ikọ Greek emi edide ukem ye ikọ oro edikabade eke Septuagint adade ndikabade ikọ Hebrew oro adade ọnọ “sabbath” m̀mê “edinịm sabbath.” (Exodus 16:23) Ntem, Jesus ikọn̄wọn̄ọke ite ke mbon oro ẹdikade ẹbịne enye idinamke utom aba, edi enye ọkọn̄wọn̄ọ nte ke imọ iyenọ mmọ nduọkodudu man mmọ ẹdot ndinam utom oro anade mmọ ẹnam ke n̄kemuyo ye uduak Abasi.
19. Didie ke owo ‘edi ebịne Jesus’?
19 Nte ededi, didie ke owo ‘edi ebịne Jesus’? Jesus ọkọdọhọ mme mbet esie ete: “Edieke owo ekededi oyomde nditiene Mi, yak enye otụk idem esie, onyụn̄ emen [eto ndutụhọ, NW] esie, etiene Mi.” (Matthew 16:24) Ntem, ndidi mbịne Jesus ọwọrọ owo ndikpọn̄ uduak idemesie nnịm nnam eke Abasi ye Christ, enyịmede ndibọ ndusụk mbiomo mbiom, anamde ntre kpukpru ini. Nte kpukpru emi oyom n̄kpọ akaha? Ndi se enye akpade okpon akaha? Ẹyak nnyịn ikere iban̄a se Jesus ọkọdọhọde ke enye ama ọkọnọ mbon oro ẹkpade mba ima ima ikot emi.
Nte Afo Emekeme Nditi?
◻ Ke mme usụn̄ ewe ke mme owo ke ini Jesus ẹkebiom mbiomo?
◻ Nso ikenen̄ede idi ntak nsọn̄ọn̄kpọ mme owo?
◻ Didie ke nnyịn ikpedụn̄ọde idem nnyịn edieke ikerede ke imobiom ndodobi mbiomo?
◻ Mme mbiomo ewe ke nnyịn ikeme ndimen ndori idem nnyịn nte mîwụtke ifiọk?
◻ Didie ke nnyịn ikeme ndibọ nduọkodudu oro Jesus ọkọn̄wọn̄ọde?
[Mme ndise ke page 15]
Nso idi ndusụk mbiomo oro nnyịn ikemede ndimen ndori idem nnyịn?
[Ebiet ẹdade ndise ẹto ke page 15]
Ẹbọ ẹto Bahamas Ministry of Tourism