Dominican Republic—Osụk Ededi Se Ẹnamde Ndụn̄ọde

NTE akparawa owo, Christopher Columbus ama ọtọn̄ọ uwem ke inyan̄ emi ke akpatre akadade enye okosịm edikụt mme isuo oro ẹdiọn̄ọde mfịn nte West Indies. Ke December 1492, akpan nsụn̄ikan̄ esie, Santa María, ama abak ke utan ke n̄kan̄ edem edere isuo Española, emi ẹdiọn̄ọde mfịn nte isuo Hispaniola, emi Haiti ye Dominican Republic ẹbuanade ẹnyene. Do Columbus ama asiak akpa obio mbon Europe, kpa ọkpọsọn̄ obio oro ẹkebọpde usọp usọp, onyụn̄ okot enye La Navidad. Isuo emi ama akabade edi iwụk ebiet ọnọ enye kaban̄a n̄kaiso isan̄ ndụn̄ọde esie.

Columbus ama okụt nte ke mbon India eke Taino emi ẹyede, ẹdide se ẹbuọtde idem, ẹnyụn̄ ẹtatde ubọk ke n̄wọrọnda usụn̄, ẹkedụn̄ ke isuo oro. Ẹkere ke ibat mmọ ekedi 100,000 ke ini oro. Nte ededi, ke idak idiọk ukama ke ubọk mbon oro ẹketode-to ẹdi, emi akpan udọn̄ mmọ ekedide ediyom gold, ibat mbio obio oro ama osụhọde usọp usọp. Etisịm 1570 ẹdọhọ ke mbon India eke Taino oro ẹkesụhọde ẹkedi n̄kpọ nte 500 kpọt.

Mfịn, mme owo ediwak orụk ye uduot, emi mme eteete mmọ ẹkewọrọde ẹkedụn̄ do, ẹdụn̄ ke Dominican Republic. Kpa ye oro, etie nte mmọ ẹnyene ediwak nti edu mbon Taino, ẹdide mbon oro ẹtiede ufan ufan akpan akpan ẹnyụn̄ ẹdude mmemmem uwem. Emi, adianade ye ata mbuọtidem ke Abasi ye ukpono ẹnyenede ẹnọ Bible, amanam utom ukwọrọikọ ye edinọ ukpep eke Mme Ntiense Jehovah okụt unen ke idụt emi ke n̄wọrọnda usụn̄.

Orụk N̄kpọ Efen Oro Ẹkụtde

Mme akpa isụn̄utom Watch Tower, Lennart ye Virginia Johnson, ẹkebehe ke Dominican Republic ke eyo akara ukara ufịk oro Trujillo. Mmọ, ke inemesịt, ẹma ẹkụt nte ke ediwak owo ẹma ẹnam n̄kpọ usọp usọp ye ke in̄wan̄în̄wan̄ usụn̄ ẹban̄a etop Bible mmọ. Emi, nte ededi, ikedịghe n̄kpọ inemesịt inọ mbon ukara ye mme ọnọitem mmọ ẹdide mbon ido ukpono. Ikebịghike oyobio ukọbọ ama asiaha, ndien ẹma ẹsịn mbuọtidem mme akpa Ntiense Dominican Republic oro ke ọkpọsọn̄ udomo. Tutu osịm mfịn emi, edinam akpanikọ ye mbuọtidem mmọ—idem tutu osịm n̄kpa—ke osụk ededi se ẹsiwakde nditịn̄ mban̄a.

Ẹtịm ẹdiọn̄ọ Mme Ntiense Jehovah ẹmi idahaemi ẹsịmde n̄kpọ nte 16,000 ke ibat ke idụt oro. Ndusụk ini emi ekebede, ufọkutom television ition ke ofụri idụt oro ẹma ẹsio video oro Jehovah’s Witnesses—The Organization Behind the Name.a

Emi ama anam ẹtịm ẹdiọn̄ọ utom Mme Ntiense an̄wan̄wa idịghe ke ikpọ obio ikpọn̄ edi n̄ko ke n̄kpri obio ye ndusụk obio-in̄wan̄. Nte usụn̄ ndikaiso nnam n̄kpọ mban̄a, mmọ ẹma ẹdiomi san̄asan̄a ubịnikọt ndika mbịne nnyụn̄ nda eti mbụk Obio Ubọn̄ nsọk mbon oro ẹdude ke mme nsannsan ikpehe ẹmi.

Mme Edidiọn̄ ke Ndika Mbịne

Ediwak mme okopodudu, enyene-ifịk Ntiense ẹdide uyen ẹma ẹnyịme ndida ufan̄ ọfiọn̄ iba n̄kwọrọ ikọ ke mme nsannsan efakutom ẹmi. Ẹma ẹdiọn̄ mme ukeme mmọ mfọn mfọn. Ke ikpehe kiet Mme Ntiense iba ẹma ẹkụt san̄asan̄a udọn̄. Sia ekedide ini emi ẹkeyomde ndinịm Editi n̄kpa Jesus eke isua ke isua, mmọ ẹma ẹnam ndutịm ẹnyụn̄ ẹnọ mme owo ikot ẹdi. Ufọkmbono ama ọyọhọ kpak, ndien mmọ ẹma ẹnịm mbonoesop oro. Ke ẹma ẹkekụre, mmọ ke n̄kpaidem ẹma ẹkụt nte ke akwa otu mme owo efen ama odu ke an̄wa ufọkmbono oro ẹbet ndidụk ndi. Ntre mmọ ẹma ẹkot mmọ ẹdụk ẹdi ẹnyụn̄ ẹfiak ẹtọn̄ọ ndutịm oro. Esop odu idahaemi ke ikpehe oro.

Ufan ufan edu ntatubọk mbon oro esiwak ndinụk mmọ ndibuana akpanikọ Bible oro mmọ ẹkpepde ye mbonubon mmọ ye mmọ efen. Eyen ukpepn̄kpọ Bible kiet ama ọyọhọ ye idatesịt ke ini enye ke akpatre okodotde nditiene mbuana ke utom ukwọrọikọ eke ufọk ke ufọk. Enye ama ononịm ukpepn̄kpọ Bible ition ke mbọhọ esie, edi enye ama okop inemesịt ndinyene ebuana oro okponde akan ke utom ukwọrọikọ.

Ye ekese efakutom oro mme asuanetop Obio Ubọn̄ mînamke utom kpukpru ini, ẹsịn ukeme ndikwọrọ ikọ nnọ mme owo ke mme bọs ye mbon oro ẹdide mme ikpọ obio ndinam mbubehe m̀mê ndidep n̄kpọ. Emi amada okosụn̄ọ ke idara idara utịp, nte ifiọkutom kiet emi enyenede n̄kpọ ndinam ye leta oro ọfis n̄kọk itieutom ọkọbọde owụtde. Enye okoto irenowo iba ke ikpehe obio-in̄wan̄, emi ẹkesịnde eben̄e ẹyom ukpepn̄kpọ Bible. Ke ini Ntiense kiet akakade ebịne mmọ, ama akabade edi nte ke “irenowo” oro ẹkedi isua 10 ye 11 ke emana. Edi mmọ ẹkesan̄a didie ẹfiọk ẹban̄a ndutịm ukpepn̄kpọ Bible? Ọfọn, eren kiet emi otode obio-in̄wan̄ oro ekedi ibuot obio ndinam mbubehe. Enye ama osobo ye Ntiense kiet ke efak, emi ọkọnọde enye tract onyụn̄ odiomi ukpepn̄kpọ Bible mfọn ye enye. Ke afiakde ọnyọn̄ aka obio-in̄wan̄ esie, eren oro ama ayak tract oro ọnọ eyenan̄wan mbọhọidụn̄ esie edide isua 12 ke emana onyụn̄ asian enye aban̄a ndutịm ukpepn̄kpọ Bible oro. Ekem, eyenan̄wan oro ama asian nditọiren iba oro, emi ye unana ubiatini ẹkewetde leta oro. Ẹma ẹtọn̄ọ ukpepn̄kpọ Bible ye nditọiren oro, eyenan̄wan oro, eren oro, ye nditọ esie iba.

N̄kpri Owo Ẹnam N̄kpọ Nte Ọfọnde

Ke akpanikọ, etie nte n̄kpri owo, mbon oro ẹkebọkde ke akpanikọ ye mbon efen, ẹda utuakibuot mmọ nnọ Abasi ke akpan n̄kpọ. Ke uwụtn̄kpọ, Tamar ye Keila eyeneka esie an̄wan ẹkena baptism ke ẹdide isua duop ke emana ẹnyụn̄ ẹdụk utom usiakusụn̄ uyọhọ ini ke ẹdide isua 11. Wendy Carolina ekedi isua 12 ke ini enye akayararede uyakidem esie ke mmọn̄ baptism, ndien isua iba ke ukperedem, ke 1985, enye ama ọtọn̄ọ usiakusụn̄ ofụri ini. Mfịn enye edi eti andikpep, emi osụk adarade utom ukwọrọikọ uyọhọ ini. Ekpri Jovanny, emi akanade baptism ke edide isua 10 onyụn̄ odụkde usiakusụn̄ ofụri ini ke edide isua 11, ke onịm ukpepn̄kpọ Bible inan̄. Ke ini Rey emi ekedide isua duop ke emana ọkọfiọkde ete ke owo emi esinyamde n̄kani n̄wed ama enyene ekpri n̄wed kiet emi Mme Ntiense Jehovah ẹmịn̄de, Rey ama ekpe eka esie ubọk ete edep enye ọnọ imọ. Enye ama okot n̄wed oro okụre. Ndụn̄ọde esie ke ndiyom mme n̄wed Bible efen efen ama ada enye ke akpatre okosịm ọfis n̄kọk itieutom. Mfịn enye ke adara utom uyọhọ ini, ndien eka esie ke anam n̄kpọ Abasi n̄ko.

Nso in̄wam mme uyen ẹmi ye mmọ efen ndifiọk nte mme n̄kpọ eke spirit ẹnyenede ufọn? Ke ediwak idaha eti ndausụn̄ otode ete ye eka ekenyene akpan udeme. Emi ekedi ntre ye Josué, emi ete ye eka esie ẹmi ẹdide Christian ẹdide mme andikpep ke ufọkn̄wed. Ke ini esenyịn oro asan̄ade-san̄a ọkọnọde ekikere ete mme ete ye eka ẹdomo ukeme ndin̄wam ke nsụhọde n̄kaha kiet ke otu nditọ mmọ ndidụk utom uyọhọ ini, mmọ ẹma ẹkere ẹban̄a Josué. Ke edide n̄wọrọnda eyen ufọkn̄wed, ukara ama ọnọ Josué un̄wam ndika n̄wed mfọn man ekekpep nte ẹdiọn̄de n̄kpọ. Ke isua kiet ye ubak ama ekebe nte enye okodụk ufọkn̄wed ntaifiọk, enye ama onyịme ikot nditiene mbuana ke utom ubọpn̄kpọ ke okụre ibuot itieutom Mme Ntiense Jehovah ke Dominican Republic. Ete ye eka esie ẹma ẹtịn̄ ntotụn̄ọ uyụhọ oro ẹkekopde ke ndikayak eyeneren mmọ nnọ ke utom Jehovah.

“Mme Anam Ndụn̄ọde” Ẹtode Idụt Efen

Mme ikọ Jesus oro “idọk okpon, edi mme anamutom iwakke” ke akpanikọ ẹkeme ndinyene ebuana ke an̄wautom mi. (Matthew 9:37) Udọn̄ oro okponde ye nte ẹnamde n̄kpọ ke eti usụn̄ ama edemede Mme Ntiense ke mme idụt efen ndidi ndibuana ke ndidụn̄ọde efakutom emi nyom mme ata n̄kpọuto eyomfịn—kpa mme ata andiyom akpanikọ.

Mme ubon Ntiense ẹmi ẹkekopde ata uyụhọ ke ndinam utom ke nsio nsio ikpehe Dominican Republic ẹma ẹto mbọhọ isuo Puerto Rico ẹdi. Ibuotufọk kiet ọkọdọhọ ete: “Ndikeme nditịn̄ mbuọtidem ye idotenyịn fo nnọ mbon oro ẹmade ndikop enen̄ede anam akpanikọ enyene uwem!” Ke ẹfiọkde ẹban̄a udọn̄ oro odude mi, Cecilia otode Sweden ye Nia otode United States ẹma ẹdi ndinam utom ọtọkiet ye ediwak asan̄autom uyọhọ ini eken ẹdide uyen. Mmọ ẹnam utom ke ata esịt obio emi mmọ ẹkụtde ikpọ obot emi eyo onyụn̄ ebịtde. Ukem ntre, ke enyọn̄ mbịt mbịt obot emi ọyọhọde ye eto ofụm, ubon iba ẹtode Canada ẹma ẹdidiana ye ubon kiet edide mbon Dominican Republic emi okotode United States ọnyọn̄ edi. Mmọ ẹdi ubak ekpri esop ẹnyụn̄ ẹkeme ndika mbịne mme owo ẹmi Mme Ntiense Jehovah mîsoboke ke se iwakde ibe isua duop.

Alfredo ye Lourdes ye nditọ mmọ mbition ẹma ẹto New York City ẹnyọn̄ ẹdi ẹnyụn̄ ẹdibuana ye ekpri esop kiet ke obio emi enyenede ediye mbenesụk oro mme akaisan̄ ẹsikade ẹkese. Mmọ ẹkop idatesịt ke ndikeme nditiene mbuana ke ndiyom mbon nti esịt nnyụn̄ n̄n̄wam esop oro ọkọri. Roland, akama kọmputa nnam utom emi otode Austria, ye n̄wan esie, Yuta, ẹma ẹdidụn̄ ke nsat, ufiop ufiop, n̄kan̄ edem usụk idụt oro. Mmọ ẹmekop idatesịt ndikụt nte ẹsiakde obufa esop toto nte mmọ ẹkedisịm. Ke mbọhọ obio kiet, otu kiet esịnede nditọete iban ita ẹdide mme asiakusụn̄ ye ebe ye n̄wan ẹtode California ẹma ẹtọt nte ke mmimọ imọbọ ata ediwak eben̄e ndinịm ukpepn̄kpọ Bible tutu mmimọ ikemeke ndinịm kpukpru mmọ. Ntre mmọ ẹma ẹsịn udọn̄ ẹnọ mbon oro ẹnyenede udọn̄ ndisidụk mme mbonoesop ke Ufọkmbono Obio Ubọn̄ n̄kann̄kụk ẹnyụn̄ ẹsịn enyịn̄ mmọ ke udịm mbon oro ẹbetde ndinyene ukpepn̄kpọ Bible. Stefan eyeneka Yuta eren ke anam utom ke edinam akpanikọ ye ekpri esop kiet ke ediye obio Samaná, ke n̄kan̄ ufọt edem edere ye edem usiahautịn. Ke isua iba kpọt, ibat mme asuanetop Obio Ubọn̄ do amawak utịm ikaba.

Ima ye ifịk oro mmọemi ye mbon efen ẹmi ẹdide ndin̄wam ẹwụtde ke akpanikọ odot itoro. Idịghe mmọ ndikenyịme n̄kpọ-ata eke ediwọrọ n̄kodụn̄ ke obufa idụt emi enyenede isio isio edu ye ido edinam kpọt edi n̄ko, ke ekese idaha, ndikpep obufa usem man ẹkeme ndise mban̄a mme udọn̄ n̄kpọ eke spirit mbon mbieterọn̄. Ukeme mmọ omosụn̄ọ ke mbio obio oro ndinam n̄kpọ ke in̄wan̄în̄wan̄ usụn̄.

Ndusụk ubon ẹdide mbon Dominican Republic ẹma ẹkpọn̄ mme inem uwem ke ikpọ obio ẹnyụn̄ ẹwọrọ ẹka mme obio-in̄wan̄. Ẹmediọn̄ kpukpru mmọ uwak uwak ebe ke idara eke edikụt mme ata n̄kpọuto ẹdide mme ata andiyom akpanikọ.

Mme oyom n̄kpọuto eke ọyọhọ isua ikie 15 ikadaha edidiọn̄ isọk mme amanaisọn̄ mbon Taino, edi ufụn ye ekese ndutụhọ. Idem Columbus ke idemesie ikọbọhọ ufọn ito mme n̄kpọuto eke Obufa Ererimbot emi. Ẹma ẹmụm enye ke akpatre ẹnyụn̄ ẹsio enye ke isuo oro enye okokụtde ẹnọ ọnyọn̄ Spain nte owo n̄kpọkọbi.

Mfịn isio isio orụk isan̄ ndụn̄ọde ke akaiso, ndien ke ẹkụt n̄kpọuto oro ọsọn̄de urua akan. Ikọt Jehovah ke ẹsịn idem ndiyom mbon nti esịt emi ẹnamde n̄kpọ ẹban̄a eti mbụk Obio Ubọn̄. Utịp edi nte ke otu oro ọkọride-kọri ke adara ubọhọ oro Ikọ Abasi ikpọn̄ ekemede ndinọ. (John 8:32) Mmọ ẹsak iso ẹse ini emi idụt ikpọ obot, ndiye aya, nti mbenesụk, ye ndiye abaitiat emi mîdidịghe sụk isuo paradise, edi ubak obufa ererimbot oro esịnede ofụri isọn̄.—2 Peter 3:13.

[Mme Ikọ idakisọn̄]

[Ndise obio ke page 24]

(Ama oyom ndikụt nte enye enen̄erede etie, se n̄wed)

Dominican Republic

[Mme ndise ke page 24, 25]

N̄kpri owo ẹkụt nte mme n̄kpọ eke spirit ẹnyenede ufọn ebe ke ndibịne utom uyọhọ ini