Nte Jesus Ekpekenyene Mbuọtidem ke Abasi?

Itie Nnanenyịn Mme Ekpep Ukpepn̄kpọ Abasi-Ita-ke-Kiet

“DIDIE ke Jesus ekpekenyene mbuọtidem? Enye edi Abasi; enye ọfiọk onyụn̄ okụt kpukpru n̄kpọ ye unana ediberi edem ke owo efen ekededi. Kamse mbuọtidem abuana nnennen nnennen ke edibet edem ke owo en̄wen ye ke edinyịme se owo mîkwe; nte ke Jesus nte Abasi ekeme ndinyene mbuọtidem, ke ntem, idụkke idi.”

Nte ekemde ye ekpep ukpepn̄kpọ ido ukpono owo France oro Jacques Guillet, oro edi n̄wọrọnda ekikere ke Ido Ukpono Catholic. Nte edinam an̄wan̄a emi akpa fi idem? Afo emekeme ndikere nte sia Jesus edide uwụtn̄kpọ ọnọ mme Christian ke kpukpru n̄kpọ, ana enye n̄ko edi uwụtn̄kpọ mbuọtidem. Edieke afo ekekerede ntre, afo udaha ye ukpepn̄kpọ Abasi-Ita-ke-Kiet eke Christendom.

Ke akpanikọ se iban̄ade mbuọtidem Jesus edi n̄kpọ ọsọn̄de mme ekpep ukpepn̄kpọ ido ukpono Catholic, Protestant, ye Orthodox ẹmi ẹnịmde Abasi-Ita-ke-Kiet nte “akpan ndịben̄kpọ ke mbuọtidem ye uwem Christian” ndinam an̄wan̄a.a Nte ededi, idịghe kpukpru owo ẹfan̄a ẹban̄a mbuọtidem Jesus. Jacques Guillet ọsọn̄ọ ete ke “owo ikemeke nditre ndidiọn̄ọ nte ke Jesus ama enyene mbuọtidem,” okposụkedi enye onyịmede ete, ke ẹkerede ẹban̄a ukpepn̄kpọ Abasi-Ita-ke-Kiet, enye edi “n̄kpọ oro etiede nte enyene ntuaha.”

Jean Galot owo n̄ka Jesuit oro otode France, ndien ukem nte enye ata ediwak mme ekpep ukpepn̄kpọ ido ukpono, etie in̄wan̄în̄wan̄ ke ndidọhọ nte ke ndidi “ata Abasi ye ata owo, . . . Christ ikemeke ndinịm idemesie ke akpanikọ.” N̄wed oro La Civiltà Cattolica ọdọhọ ete: “Mbuọtidem abuana edinịm owo en̄wen ke akpanikọ, idịghe owo ndinịm idemesie ke akpanikọ.” N̄kpọ oro ọbiọn̄ọde owo ndifiọk mbuọtidem Jesus, ndien, edi ukpepn̄kpọ Abasi-Ita-ke-Kiet, sia ekikere mbiba ẹmi ẹtuahade in̄wan̄în̄wan̄ ye kiet eken.

“Gospel akananam itịn̄ke n̄kpọ iban̄a mbuọtidem Jesus,” ntre ke mme ekpep ukpepn̄kpọ ido ukpono ẹdọhọ. Ke nditịm ntịn̄, mme ikọ oro ẹdade ke N̄wed Abasi Christian Usem Greek pi·steuʹo (nịm ke akpanikọ, nyene mbuọtidem) ye piʹstis (mbuọtidem) ke ofụri ofụri ẹtịn̄ ẹban̄a mbuọtidem emi mme mbet ẹnyenede ke Abasi m̀mê ke Christ, utu ke mbuọtidem emi Jesus enyenede ke idem Ete esie eke heaven. Nte nnyịn ke ntem ikpenyene ndibiere nte ke Eyen Abasi ikenyeneke mbuọtidem? Nso ke nnyịn ikeme ndifiọk nto se enye akanamde onyụn̄ etịn̄de? Nso ke N̄wed Abasi etịn̄?

Mme Akam ke Mbuọtidem Mîdụhe?

Jesus ekedi owo oro esibọn̄de akam. Enye ama esibọn̄ akam ke kpukpru idaha​—⁠ke ini enye akanade baptism (Luke 3:21); ke ofụri okoneyo mbemiso ekemekde apostle 12 esie (Luke 6:​12, 13); ye mbemiso utịbe utịbe edikpụhọde mbiet esie ke obot, ke adan̄aemi odude ye apostle Peter, John, ye James. (Luke 9:​28, 29) Enye ọkọbọn̄ akam ke ini owo kiet ke otu mbet ọkọdọhọde enye ete: “Kpep nnyịn ndibọn̄ akam,” ntre enye ama ekpep mmọ Akam Ọbọn̄ (“Ete Nnyịn”). (Luke ​11:1-⁠4; Matthew 6:​9-⁠13) Enye ama odu ikpọn̄ ọbọn̄ akam onyụn̄ ọbọn̄ ke anyanini ke tụhi-tụhi usenubọk (Mark 1:​35-⁠39); ke ekperede mbubịteyo, ke obot, ke ama akanam mme mbet esie ẹnyọn̄ọ (Mark 6:​45, 46); ke odude ọtọkiet ye mme mbet esie onyụn̄ ọbọn̄ aban̄a mme mbet esie. (Luke 22:32; John 17:​1-⁠26) Ih, akam ekedi akpan ubak uwem Jesus.

Enye ama ọbọn̄ akam mbemiso anamde mme utịben̄kpọ, ke uwụtn̄kpọ, mbemiso anamde ufan esie Lazarus eset ke n̄kpa: “Ete, mmọkọm Fi koro Afo okokopde uyo Mi. Ami nnyụn̄ mfiọk nte okop uyo mi kpukpru ini; edi kaban̄a otuowo emi ẹdade ẹkan ẹkụk, n̄kọdọhọ ntem, man mmọ ẹnịm ke akpanikọ ẹte Afo ọkọdọn̄ Mi.” (John 11:​41, 42) Edinịm ke akpanikọ nte ke Ete imọ eyeyere akam oro owụt odudu mbuọtidem esie. Ebuana emi odude ke akam oro ọkọbọn̄de ọnọ Abasi ye mbuọtidem esie ke Enye ana in̄wan̄în̄wan̄ oto se Christ ọkọdọhọde mme mbet esie ete: “Kpukpru n̄kpọ ekededi eke mbufo ẹbọn̄de akam ẹben̄e, ẹnịm ẹte mmimọ ima ibọ inyene.”​—⁠Mark 11:⁠24.

Edieke Jesus mîkenyeneke mbuọtidem, ntak emi enye ọkọbọn̄de akam ọnọ Abasi? Ukpepn̄kpọ Abasi-Ita-ke-Kiet eke Christendom oro mîdụhe ke N̄wed Abasi, nte ke Jesus ekedi owo onyụn̄ edi Abasi ke ukem ini oro, anam etop Bible okûtịm an̄wan̄a owo. Enye akpan mme owo ndifiọk nte Bible ememde onyụn̄ enyenede odudu. Anie ke owo oro Jesus ọkọbọn̄ akam okot? Idemesie? Nte enye ikọfiọkke ke imọ idi Abasi? Ndien edieke enye ekedide Abasi onyụn̄ ọfiọkde oro, ntak emi enye ọkọbọn̄de akam?

Akam Jesus ke akpatre usen uwem esie eke isọn̄ ẹkam ẹnam nnyịn inyene ntotụn̄ọ ifiọk iban̄a ọkpọsọn̄ mbuọtidem esie ke Ete esie eke heaven. Ke enyenede idotenyịn ye mbuọtidem, enye ama eben̄e ete: “Ndien kemi, Ete, da ubọn̄, eke n̄kenyenede ye Afo ndien ererimbot edidu, nọ Mi.”​—⁠John 17:⁠5.

Ke ọfiọkde ete ke ọkpọsọn̄ idomo ye n̄kpa imọ ẹmekpere, okoneyo emi enye okodude ke in̄wan̄ Gethsemane ke Obot Olive, ‘enye ama ọtọn̄ọ ndifụhọ, onyụn̄ odu ke nnanenyịn,’ ndien enye ama ọdọhọ ete: “Ukpọn̄ Mi ofụhọ etieti ekpere ndikpa.” (Matthew 26:​36-⁠38) Ndien enye ama ọtọn̄ọ edọn̄ onyụn̄ ọbọn̄ akam ete: “Ete, edieke Afo onyịmede, men Mi cup emi fep: edi okûdi nte Ami nnyịmede, yak edi nte Afo onyịmede.” Ndien “angel oto ke heaven ọbiọn̄ọde Enye ke iso ndisọn̄ọ Enye idem.” Abasi ama ọbiọn̄ utọn̄ ke akam esie. Ke ntak ọkpọsọn̄ ntụk esie ye ọkpọsọn̄ idomo oro, “ibibiak Esie etie nte mme ntọi iyịp eke ẹtọide ke isọn̄.”​—⁠Luke 22:​42-⁠44.

Nso ke mme ufen Jesus, ediyom ẹsọn̄ọ enye idem, ye mme n̄kpeubọk esie ẹwụt? “N̄kpọ kiet ana in̄wan̄în̄wan̄,” ntre ke Jacques Guillet ewet, “Jesus ama ọbọn̄ akam, ndien akam edi akpan ubak uwem esie ye mme edinam esie. Enye ọkọbọn̄ akam nte mme owo ẹsibọn̄de, enye ama onyụn̄ ọbọn̄ akam ke ibuot mme owo. Kamse, mme owo ikemeke ndibọn̄ akam ke mbuọtidem mîdụhe. Nte Jesus ekpekekeme ndibọn̄ akam ke mbuọtidem mîdụhe?”

Ke ọkọn̄ọde ke eto ndutụhọ ibio ini mbemiso n̄kpa esie, Jesus ama ofiori ke ọkpọsọn̄ uyo, okotde oto psalm David. Ekem, ye mbuọtidem, ke ọkpọsọn̄ uyo, enye ama ofiori akpatre n̄kpeubọk esie ete: “Ete, mmayak spirit Mi nsịn Fi ke ubọk.” (Luke 23:46; Matthew 27:46) Parola del Signore, edikabade eke otu nsio nsio ido ukpono mbon Italy, ọdọhọ ete ke Jesus ‘ama ayak uwem esie’ ọnọ Ete.

Jacques Guillet ọdọhọ ete: “Ke ndinam nnyịn ifiọk Christ emi ẹkọn̄de ke eto, ofioride okot Ete esie ebe ke ndikot nto psalm eke Israel, mme andiwet Gospel ẹnam nnyịn inịm ke akpanikọ nte ke mfiori oro, mfiori ikpọn̄îkpọn̄ edibon Eyen, mfiori ọkpọsọn̄ ubiak, mfiori ọyọhọ uko, edi mfiori mbuọtidem, mfiori n̄kpa mbuọtidem.”

Ke ẹsobode in̄wan̄în̄wan̄ ye n̄wọrọnda uyarade mbuọtidem emi, ndusụk mme ekpep ukpepn̄kpọ ido ukpono ẹdomo ndisịn ubahade ke ufọt mbuọtidem ye “uko.” Nte ededi, utọ ubahade oro inyeneke isọn̄ ke N̄wed Abasi.

Edi nso ke n̄kpọsọn̄ idomo oro enye ọkọyọde enen̄erede ayarade aban̄a mbuọtidem Jesus?

“Andinam Mbuọtidem Nnyịn Ọfọn Ama” Ọfọn Ama

Ke ọyọhọ ibuot 11 eke n̄wed emi enye ekewetde ọnọ mbon Hebrew 11, apostle Paul asiak akwa otu mme anam-akpanikọ iren ye iban ẹmi ẹkedude mbemiso eyo Christian. Enye eberi, anyande ubọk owụt n̄kponn̄kan ye mfọnmma uwụtn̄kpọ mbuọtidem: “Iwụk enyịn ise Jesus, Anditọn̄ọ mbuọtidem nnyịn ye Andinam enye ọfọn ama; emi okobiomde [eto ndutụhọ, NW], onyụn̄ abatde bụt ke ekpri n̄kpọ, kaban̄a idatesịt eke anade Enye ke iso . . . Ẹse Enyeemi okobiomde orụk idiọk ndutịn̄ oro mme idiọkowo ẹtịn̄de ẹdian Idemesie, mbak mbufo ẹdikpa mba, ẹkop mmemidem ke ukpọn̄.”​—⁠Mme Hebrew 12:​1-⁠3.

Ediwak mme ekpep ukpepn̄kpọ ido ukpono ẹdọhọ ke ufan̄ikọ emi itịn̄ke iban̄a “ọkpọkpọ mbuọtidem Jesus” edi, utu ke oro, etịn̄ aban̄a itie esie nte “anditịbi m̀mê anditọn̄ọ mbuọtidem.” Ikọ Greek emi te·lei·oʹtes oro odude ke ubak udịmikọ emi etịn̄ aban̄a owo emi anamde n̄kpọ ọfọn ama, emi ọfiọkde m̀mê anamde n̄kpọ ọyọhọ ekem. Nte ‘Andinam ọfọn ama,’ Jesus ama anam mbuọtidem ọyọhọ ekem ke usụn̄ifiọk nte ke enye ndidi isọn̄ ama osu mme prọfesi Bible ndien ke ntem onịm eti itiat idakisọn̄ ọnọ mbuọtidem. Edi nte emi ọwọrọ ke enye ikenyeneke mbuọtidem?

Mme ikpehe otode n̄wed emi ẹkewetde ẹnọ ẹsọk mme Hebrew emi afo ekemede ndikụt ke ekebe oro odude ke page 15 ikpọn̄ke eyịghe ndomokiet. Mme ufen ye nsụkibuot Jesus ẹma ẹnam enye ọfọn ama. Okposụkedi enye ama ekededi mfọnmma owo, se enye okosobode ẹma ẹnam enye ọfọn ama onyụn̄ ọyọhọ ekem ke kpukpru n̄kpọ, idem ke mbuọtidem, man enye akabade odot ọyọhọ ọyọhọ nte Akwa Oku kaban̄a edinyan̄a mme ata Christian. Enye ama ekpe Ete esie ubọk “ye ọkpọsọn̄ eseme ye mmọn̄eyet,” enye ama ‘anam akpanikọ’ ọnọ Abasi, enye ama onyụn̄ ‘eten̄e Abasi.’ (Mme Hebrew 3:1, 2; 5:7-⁠9) Mme Hebrew 4:15 ọdọhọ ke enye ama ‘okụt idomo ke kpukpru nde’ “kpa nte nnyịn,” oro edi, kpa nte Christian ekededi oro anamde akpanikọ emi osobode “nsio nsio idomo” mbuọtidem. (James 1:​2, 3) Nte owụt ifiọk ndinịm ke akpanikọ nte ke ẹkeme ndidomo Jesus “kpa” nte ẹkedomode mme anditiene enye ye unana enye ndidi se ẹdomode mbuọtidem esie ukem nte mmọ?

N̄kpeubọk, nsụkibuot, ndutụhọ, idomo, edinam akpanikọ, ye uten̄e Abasi ẹsọn̄ọ ọyọhọ mbuọtidem oro Jesus ekenyenede. Mmọ ẹwụt nte ke enye ekedi “Andinam mbuọtidem nnyịn ọfọn ama” n̄kukụre ke ẹma ẹkenam enye ọfọn ama ke mbuọtidem esie. Nte an̄wan̄ade, enye ikedịghe Abasi Eyen, nte ukpepn̄kpọ Abasi-Ita-ke-Kiet owụtde.​—⁠1 John 5:⁠5.

Nte Enye Ikonịmke Ikọ Abasi ke Akpanikọ?

Ukpepn̄kpọ Abasi-Ita-ke-Kiet otịm akara ekikere mme ekpep ukpepn̄kpọ ido ukpono tutu mmọ ke ebeubọk usụn̄ ẹdidọhọ ke Jesus “ikemeke ndinịm Ikọ Abasi ye etop esie ke akpanikọ” koro “nte Ikọ Abasi, enye ekeme n̄kukụre nditatan̄a ikọ oro.”​—⁠Angelo Amato, Gesù il Signore, ye unyịme esop ido ukpono.

Edi, nso ke Jesus ndikaiso ntịn̄ ntụk N̄wed Abasi enen̄ede owụt? Ke ini ẹkedomode enye, enye ama okot utịm ikata oto N̄wed Abasi. Ọyọhọ ibọrọ esie ita ọkọdọhọ Satan ete ke Jesus atuak ibuot ọnọ Abasi ikpọn̄îkpọn̄. (Matthew 4:​4, 7, 10) Ke ekese idaha Jesus ama asiak mme prọfesi oro ẹbuande enye, owụtde mbuọtidem ke edisu mmọ. (Mark 14:​21, 27; Luke 18:31-⁠33; 22:37; men Luke 9:22; 24:44-⁠46 domo.) Otode ndụn̄ọde emi ana nnyịn ibiere ite ke Jesus ama ọfiọk N̄wed Abasi emi ẹkedade odudu Ete esie ewet, enye ama onịm mmọ ke mbuọtidem, ndien enye ama enyene ọyọhọ mbuọtidem ke edisu mme prọfesi oro ẹkebemde iso ẹtịn̄ ẹban̄a mme idomo, ndutụhọ, n̄kpa, ye ediset ke n̄kpa esie.

Jesus, Uwụtn̄kpọ Mbuọtidem Ndikpebe

Jesus ekenyene ndin̄wana en̄wan mbuọtidem tutu osịm akpatre man omụm edinam akpanikọ nnọ Ete esie akama onyụn̄ ‘akan ererimbot.’ (John 16:33) Ke mbuọtidem mîdụhe, owo ikemeke ndinyene utọ edikan oro. (Mme Hebrew 11:6; 1 John 5:⁠4) Ke ntak mbuọtidem oro enyenede edikan do, enye ekedi uwụtn̄kpọ ọnọ mme anam-akpanikọ anditiene enye. Enye ke akpanikọ ama enyene mbuọtidem ke ata Abasi.

[Ikọ idakisọn̄]

[Ekebe ke page 15]

Jesus, “Andinam . . . Ọfọn Ama,” Ọfọn Ama

Mme Hebrew 2:10: “Koro odotde Enye, emi kpukpru n̄kpọ ẹsụn̄ọde ye Enye, kpukpru n̄kpọ ẹnyụn̄ ẹtode ke Enye, ke edida ediwak nditọ ndụk ubọn̄, ndinam asiakusụn̄ edinyan̄a mmọ asan̄a ke ndutụhọ akabade ọfọn ama.”

Mme Hebrew 2:​17, 18: “Mmọdo odotde nte ẹnam Enye ebiet nditọete Esie ke kpukpru n̄kpọ, man Enye ekpedi Akwa Oku emi atuade owo mbọm, onyụn̄ anamde akpanikọ ke n̄kpọ eke aban̄ade Abasi, okponyụn̄ osio isop aban̄a mme idiọkn̄kpọ mbio obio. Koro sia Enye okokopde ndutụhọ ke edikụt idomo, Enye ekeme ndinyan̄a mmọemi ẹdude ke idomo.”

Mme Hebrew 3:2: “Emi akanamde akpanikọ ye Abasi emi ekemekde Enye onịm, kpa nte Moses okonyụn̄ anamde akpanikọ ke ofụri ufọk Abasi.”

Mme Hebrew 4:15: “Koro nnyịn mînyeneke Akwa Oku eke mîkemeke nditiene nnyịn n̄kụt mmemidem nnyịn; edi Akwa Oku emi okokụtde idomo ke kpukpru nde kpa nte nnyịn, edi mînyeneke idiọkn̄kpọ.”

Mme Hebrew 5:​7-⁠9: “Ke mme usen emi Enye odude ke obụkidem Enye ọkọbọn̄ akam onyụn̄ anam n̄kpeubọk, ye ọkpọsọn̄ eseme ye mmọn̄eyet ọnọ Abasi emi ekemede ndinyan̄a Enye nsio ke n̄kpa, Abasi onyụn̄ eyere Enye, koro Enye eten̄ede Abasi; okposụkedi nte Enye edide Eyen, Enye ekpep nsụkibuot ọfiọk oto ke ndutụhọ eke Enye okụtde; ndien ke ẹma ẹkenam Enye ọfọn ama, Enye akabade edi ntak nsinsi edinyan̄a ọnọ kpukpru owo ẹmi ẹkopde uyo Esie.”