Mfri—Eti Ye Idiọk
“Jehovah okowụt mi n̄kpọ, ndien, sese, akpasa fig iba . . . Fig akpasa kiet ọfọn etieti, ebiet n̄wara-ndat fig: fig akpasa eken ẹdiọk ẹkaha, eke mîkemeke ndidia, koro mmọ ẹdiọkde ntem.”—JEREMIAH 24:1, 2.
1. Didie ke Jehovah okowụt ikọt esie, Israel, mbọm, edi didie ke mmọ ẹkenam n̄kpọ?
EKEDI ke isua 617 M.E.N. Akayak isua duop kpọt mbemiso ẹnamde ubiereikpe Jehovah oro odotde emi enye ekebierede ọnọ Jerusalem ye ikọt esie. Jeremiah ama ọkọkwọrọ ikọ ifịk ifịk ke isua 30. Kpan̄ utọn̄ kop nte Ezra obụkde idaha emi in̄wan̄în̄wan̄, nte ẹkụtde ke 2 Chronicles 36:15: “Jehovah Abasi mme ete mmọ ọdọn̄ mme isụn̄ esie utom ke ọtọ mmọ, abak ọdọn̄; koro enye enyenede mbọm ye ikọt esie ye ebietidụn̄ esie.” Ndien nso ikedi utịp ofụri ukeme emi? Ke mfụhọ, Ezra akaiso ndibụk ke 2 Ch 36 ufan̄ikọ 16 ete: “Edi mmọ ẹsak mme isụn̄utom Abasi, ẹnyụn̄ ẹsịn ikọ esie ke ndek, ẹnyụn̄ ẹsụn̄i mme prọfet esie, tutu Jehovah obụmede iyatesịt ye ikọt esie, tutu inyeneke edikụre.”
2, 3. Tịn̄ omụm owo udọn̄ n̄kukụt oro Jehovah okowụtde Jeremiah.
2 Nte emi ọwọrọ nte ke ẹyesobo idụt Judah ẹfep ofụri ofụri? Man inyene ibọrọ, ẹyak nnyịn ikere iban̄a akpan n̄kukụt emi oro ẹkenọde Jeremiah adan̄aoro ẹnyụn̄ ẹwetde ke Jer ibuot 24 ke n̄wed oro ekerede enyịn̄ esie. Abasi akada akpasa fig iba ke n̄kukụt ndida mban̄a n̄kpọntịbe oro ẹdidade itie ke otu ikọt ediomi esie. Nsio nsio orụk mbun̄wụm iba, eti ye idiọk, ẹdida ẹban̄a emi.
3 Jeremiah ibuot 24, ufan̄ikọ 1 ye 2, ẹtịn̄ se prọfet Abasi okokụtde ete: “Jehovah okowụt mi n̄kpọ, ndien, sese, akpasa fig iba ke ẹdiọhọ ke iso temple Jehovah, ke adan̄aemi Nebuchadrezzar, edidem Babylon, ama akatan̄ Jeconiah eyen Jehoiakim edidem Judah, ye mbọn̄ Judah, ye mbonusọ, ye mme andidom utịm, ke Jerusalem efep, onyụn̄ ada mmọ ọnyọn̄ ke Babylon. Fig akpasa kiet ọfọn etieti, ebiet n̄wara ndat fig: fig akpasa eken ẹdiọk ẹkaha, eke mîkemeke ndidia, koro mmọ ẹdiọkde ntem.”
N̄kukụt Nti Fig
4. Nso etop ndọn̄esịt ke n̄kukụt aban̄ade fig akakama ọnọ mme anam-akpanikọ nditọ Israel?
4 Ke ama okobụp Jeremiah aban̄a se enye okokụtde, Jehovah ama akaiso ọdọhọ ke Jer 24 ufan̄ikọ 5 osịm 7 ete: “Nte nti fig ẹmi, kpa ntre ke ndidiọn̄ọ mbon ntan̄mfep Judah, emi mbịnde ke ebiet emi mfep nsịn ke isọn̄ Babylon, ke mfọn. Nyenyụn̄ n̄wụk enyịn nse mmọ ke mfọn, nnyụn̄ nda mmọ mfiak ke isọn̄ emi: nnyụn̄ mbọp mmọ, ndien n̄wụrike, nnyụn̄ ntọ mmọ ke isọn̄, ndien ndịbekede. Ndien nyenọ mmọ esịt eke ọfiọkde mi, ete ke ami ndi Jehovah: ndien mmọ ẹyedi ikọt mi, ami nyenyụn̄ ndi Abasi mmọ: koro mmọ ẹyefiak ẹtiene mi ke ofụri esịt mmọ.”
5, 6. (a) Didie ke ẹkenọ ndusụk nditọ Israel ‘ke usụn̄ ọfọnde’ ẹka Chaldea? (b) Didie ke Jehovah ‘okowụk enyịn esie ke usụn̄ ọfọnde’ ese mme anam-akpanikọ nditọ Israel ke ntan̄mfep?
5 Ntre ọkọn̄ọde ke se Jehovah eketịn̄de mi nte ke mfọnọn̄kpọ odu ke iso, etie nte ke owo idisoboke idụt Judah ifep ofụri ofụri. Edi akpasa nti fig emi ọwọrọ nso?
6 Jeconiah, m̀mê Jehoiachin, ekedi edidem ke Judah ke n̄kpasịp ofiọn̄ ita ye usen duop mbemiso enye ke unyịmesịt akayakde Jerusalem ọnọ Edidem Nebuchadnezzar. Ke otu mmọ oro ẹkemụmde ke ukat ye enye ẹka ntan̄mfep ẹkedi Daniel ye mme nsan̄a Hebrew esie ita Hananiah, Mishael, ye Azariah, ọkọrọ ye Ezekiel. Edidem Babylon ama onịm mmọ uwem, ntre ẹkeme ndidọhọ ke Jehovah ama ese aban̄a kpukpru mbon ntan̄mfep ẹmi nte ẹdide se ẹbịnde ẹsịn ke isọn̄ mbon Chaldean ke mfọn. Nte afo ama okụt nte ke Jehovah ama ọn̄wọn̄ọ n̄ko ‘ndiwụk enyịn esie nse mmọ ke mfọn’? Didie ke emi okosu? Isua 80 ke ukperedem, ke 537 M.E.N., Jehovah ama anam Edidem Cyrus ọnọ ewụhọ anamde nsụhọ mme andito ubon mmọ ẹfiak ẹnyọn̄ọ isọn̄ Judah. Mme anam-akpanikọ Jew ẹmi ẹma ẹfiak ẹbọp obio Jerusalem; mmọ ẹma ẹbọp obufa temple ndida ntuak ibuot nnọ Abasi mmọ, Jehovah; ndien mmọ ẹma ẹfiak ẹtiene enye ke ofụri esịt mmọ. Ntre ke kpukpru emi, mbon ntan̄mfep ẹmi ye mme andito ubon mmọ ẹketie nte ata eti n̄wara-ndat fig ẹnọ Jehovah.
7. Ini ewe ndien didie ke enyịn Jehovah ekese otu Jeremiah eke eyomfịn ‘ke eti usụn̄’?
7 Afo emekeme nditi nte, ke ibuotikọ oro ekebemde iso, emi akaban̄ade ntịn̄nnịm ikọ Jeremiah, nnyịn ima ikụt ite ke mmọ ẹnyene se ẹwọrọde ẹnọ ọyọhọ isua ikie-20 nnyịn emi. Ndien owo isioho Jer ibuot 24 ifep. Ke mme akama-mfụhọ isua eke Ekọn̄ Ererimbot I, ediwak mme asan̄autom Jehovah oro ẹma ẹkeyak idem ẹnọ ẹma ẹdidu ke idak odudu Akwa Babylon ke usụn̄ kiet m̀mê eken. Edi enyịn Jehovah oro ọnọde ukpeme ‘ama ese mmọ ke eti usụn̄.’ Anam ebede ke Akamba Cyrus, Christ Jesus, Jehovah ama abiat odudu Akwa Babylon ke idem mmọ efep onyụn̄ ada mmọ sụn̄sụn̄ edisịn ke paradise eke spirit. Nditọ Israel eke spirit ẹmi ẹma ẹnam n̄kpọ ẹban̄a ẹnyụn̄ ẹfiak ẹtiene Jehovah ke ofụri esịt mmọ. Ekem, ke 1931, mmọ ẹma ẹkop idatesịt ndinyịme enyịn̄ oro Mme Ntiense Jehovah. Ke akpanikọ, ẹkeme ndidọhọ idahaemi nte ke mmọ ẹmekabade ẹtie nte akpasa ata nti fig ke enyịn Jehovah.
8. Ke nso usụn̄ ke Mme Ntiense Jehovah ẹtan̄a etop Obio Ubọn̄ oro enịn̄ede nte fig?
8 Ndien Mme Ntiense Jehovah itabake uduak mfọnido Abasi oro owo mîdotke ke ndisio mmọ ke Akwa Babylon. Mmọ inịmke etop eti mbụk Obio Ubọn̄ emi enịn̄ede nte fig mi inyene ke idemmọ ikpọn̄, edi mmọ ẹmetan̄a enye ke ofụri isọn̄ ke n̄kemuyo ye mme ikọ Jesus ke Matthew 24:14: “Ẹyenyụn̄ ẹkwọrọ gospel Ubọn̄ Abasi emi ke ofụri ekondo nte ntiense ẹnọ kpukpru mme idụt.” Ndien nso idi utịp? Se iwakde ikan mbon mbieterọn̄ 4,700,000 ẹmi mîdịghe nditọ Israel eke spirit ẹmekịbe ẹbọhọ ufụn Akwa Babylon!
N̄kukụt Ndiọi Fig
9. Mmanie ke ndiọi fig eke n̄kukụt Jeremiah oro ẹkeda ẹban̄a, ndien nso ikenyene nditịbe nnọ mmọ?
9 Edi nso kaban̄a akpasa ndiọi fig oro ke n̄kukụt Jeremiah? Jeremiah kemi ọwọn̄ọde ntịn̄enyịn ọnọ mme ikọ Jehovah oro ẹkụtde ke Jeremiah ibuot 24, ufan̄ikọ 8 osịm 10: “Ndien amaedi mme idiọk fig ẹmi owo mîkemeke ndidia, koro mmọ ẹdiọkde; n̄kọm ntem ke Jehovah ọdọhọ, ete, Ke ntre ke ndiyak Zedekiah, edidem Judah, ye mbọn̄ esie, ye nditọ Jerusalem efen ẹmi ẹsụhọde ke isọn̄ emi, ye ẹmi ẹdụn̄de ke isọn̄ Egypt: nyeda mmọ nnọ ndutụhọ ye idiọkn̄kpọ ke kpukpru mme idụt ererimbot, ke kpukpru ebiet eke ndibịnde mmọ nsịn do. Nyenyụn̄ ndọn̄ ofụt, ye biọn̄, ye idiọk udọn̄ọ ẹtiene mmọ, tutu mmọ ẹtaha ẹkụre ke isọn̄ emi n̄kọnọde mmọ ye mme ete mmọ.”
10. Ntak emi Jehovah akadade Zedekiah nte ‘idiọk fig’?
10 Ntre Zedekiah ke akpanikọ ama akabade edi “idiọk fig” ke enyịn Jehovah. Ikụreke ke enye ndikọsọn̄ ibuot ye Edidem Nebuchadnezzar ke ndikabiat ediomi edinam akpanikọ oro enye akanamde ọnọ edidem oro ke enyịn̄ Jehovah edi enye n̄ko ama esịn mbọm Jehovah oro ẹkewụtde enye ebe ke Jeremiah ofụri ofụri. Ke akpanikọ, enye ama akam aka anyan okosịm idaha edisịn Jeremiah ke ufọk-n̄kpọkọbi! Eyịghe idụhe Ezra etịn̄de edu edidem emi ibio ibio ke 2 Chronicles 36:12 ete: “Enye onyụn̄ anam idiọk ke iso Jehovah Abasi esie, inyụn̄ isụkke idemesie.” Zedekiah ye mmọ oro ẹkesụhọde ke Jerusalem ẹketie nte akpasa ndiọi fig, oro ẹbiarade ke enyịn Jehovah!
Ndamban̄a Mbiara Fig ke Usen Nnyịn
11, 12. Mmanie ke ẹdiọn̄ọ nte ẹdide ndiọi fig mfịn, ndien nso iditịbe inọ mmọ?
11 Idahaemi se kanade ererimbot mfịn. Ndi afo emekere ke nnyịn imekeme ndikụt ndamban̄a akpasa ndiọi fig? Ẹyak nnyịn ikere iban̄a mme akpanikọ ẹmi ebe ke ndimen eyo nnyịn ndomo ye eke Jeremiah. Ke ọyọhọ isua ikie-20 emi, Jehovah amada otu Jeremiah, kpa nsụhọ oro ẹyetde aran, ndikaiso ntọt mme idụt mban̄a iyatesịt esie oro edide ke akwa ukụt. Enye amakpak mme idụt ete ẹnọ imọ ubọn̄ oro odotde enyịn̄ imọ, ete ẹtuak ibuot ẹnọ imọ ke spirit ye ke akpanikọ, ẹnyụn̄ ẹfiọk Eyen imọ, Christ Jesus, oro akarade nte Andikara isọn̄ oro odotde. Didie ke ẹnam n̄kpọ ẹban̄a emi? Kpasụk nte ẹkedide ke eyo Jeremiah. Mme idụt ẹmekaiso ndinam se idiọkde ke enyịn Jehovah.
12 Mmanie ẹdi mbon oro ẹsịnde nsọk ẹnọ edu nsọn̄ibuot emi? Mmanie ẹkaiso ndisak mme isụn̄utom Abasi oro ẹbietde Jeremiah mi nsahi ke ndifan̄a mban̄a odudu oro mmọ ẹnyenede ndinam n̄kpọ nte mme asan̄autom Abasi? Mmanie ẹkaiso ndisịn Ikọ Abasi ke ndek? Mmanie mfịn edi ntak ekese ukọbọ oro ẹkọbọde Mme Ntiense Jehovah? Ibọrọ ana in̄wan̄în̄wan̄ ọnọ kpukpru owo ndikụt—edi Christendom, akpan akpan mme ọkwọrọ ederi! Ndien kamse kpukpru mbiara, ndiọi mbun̄wụm Christendom oro ikenemede ke ibuotikọ oro ekebemde iso. Oh, ih ke akpanikọ, ndamban̄a akpasa ndiọi fig enen̄ede odu mfịn ke isọn̄. Ke akpanikọ, Jehovah ọdọhọ ete ke owo ikemeke “ndidia, koro mmọ ẹdiọkde.” Mme ikọ Jehovah ẹmi ẹto Jeremiah ẹbe ẹsịm eyo nnyịn: ‘Mmọ ẹyetaha ẹkụre’! Iyatesịt Jehovah ke idem Christendom idinyeneke usọbọ.
Ntọt Ukpepn̄kpọ Ọnọ Nnyịn
13. Ke ikerede iban̄a mme ikọ Paul oro ẹkụtde ke 1 Corinth 10:11, didie ke nnyịn ikpọdiọn̄ọ n̄kukụt aban̄ade akpasa fig iba oro?
13 Nte nnyịn idụn̄ọrede mme n̄kpọ oro ẹbuanade ke etop ntọt odudu spirit eke Jeremiah, mme ikọ apostle Paul ke 1 Corinth 10:11 ẹmia nnyịn ke utọn̄ ẹte: “Mme n̄kpọ ẹmi ẹkewọrọ mmọ, man ẹdi uwụtn̄kpọ ẹnọ owo; ẹkenyụn̄ ẹwet mmọ ndida nteme nnyịn, emi utịt mme eyo ama osịm nnyịn.” Nte nnyịn ke idem nnyịn imekere iban̄a ntọt oro n̄kukụt akpasa fig iba ẹmi ẹnyenede ẹnọ nnyịn? Se nnyịn inemede mi ẹdi akpan ubak n̄kpọ oro ẹketịbede ẹnọ Israel nte ntọt uwụtn̄kpọ ẹnọ nnyịn.
14. Didie ke Israel ẹkenam n̄kpọ ẹban̄a ima ima ukpeme Jehovah?
14 Ke akpatre, ẹyak nnyịn iti mme ikọ oro Jehovah eketịn̄de ọnọ Edidem David aban̄a Israel, nte ẹkụtde ke 2 Samuel 7:10 ete: “Mma nnyụn̄ nnịm ebiet nnọ ikọt mi Israel, nnyụn̄ ntọ mmọ.” Jehovah ke ima ima usụn̄ ama ese aban̄a ikọt esie, Israel, ke kpukpru usụn̄. Kpukpru ntak ama odu ọnọ nditọ Israel ndision̄o nti mfri ke uwem mmọ. Mmọ n̄kukụre ẹkenyene ndikpan̄ utọn̄ nnọ ukpepn̄kpọ Jehovah Abasi nnyụn̄ nnịm mme ewụhọ esie. Edi, ibat ibat mmọ kpọt ẹkenam ntre. Ata ediwak mmọ ẹma ẹsọn̄ ibuot ẹnyụn̄ ẹdiọk tutu mmọ ẹsion̄o ndiọi mfri oro ẹbiarade.
15. Didie ke Israel eke spirit mfịn ye mbon mbieterọn̄ nsan̄a mmọ ẹnam n̄kpọ ẹban̄a mbọm Jehovah?
15 Ọfọn, ndien, nso kaban̄a eyo nnyịn? Jehovah omowụt nsụhọ Israel oro ẹyetde aran ye mbon mbieterọn̄ nsan̄a mmọ uwak mbọm. Enyịn esie owụhọ mmọ ke idem kpukpru ini toto nte mmọ ẹkenyene edinyan̄a ke n̄kan̄ eke spirit ke 1919. Nte enye ekebemde iso etịn̄ ebe ke Isaiah, mmọ ẹmebọ item Abasi ke usen ke usen ẹto akakan Andikpep ke ekondo, kpa Jehovah Abasi. (Isaiah 54:13) Ukpepn̄kpọ Abasi, emi ẹnọde ebe ke edima Eyen esie, Jesus Christ, omosụn̄o ke ediwak emem ke otu mmọ omonyụn̄ akaiso ndida mmọ ndisịn ke n̄kpet n̄kpet itie ebuana ye Jehovah. Nso utịbe utịbe idaha eke spirit ke emi ọnọ kpukpru nnyịn ntem ndifiọk Jehovah, ndikpan̄ utọn̄ nnọ enye, nnyụn̄ n̄kaiso nsion̄o nti mbun̄wụm ke uwem nnyịn—kpa mbun̄wụm oro adade itoro ọsọk Jehovah! Enye enen̄ede ọwọrọ uwem nnyịn!
16. Nso ọkpọkpọ edida nsịn ke edinam aban̄ade n̄kukụt akpasa fig iba oro ke owo nnyịn kiet kiet ekeme ndinam mban̄a idemesie?
16 Edi kpa ye kpukpru mfọnido Abasi oro owo mîdotke, osụk ododu ndusụk owo oro ẹkabarede ẹsọn̄ ibuot ẹnyụn̄ ẹsọn̄ ẹsịt, nte ediwak owo ẹkenamde ke Judah eset, ẹmi ẹkenyụn̄ ẹsion̄ode ndiọi, mbiara mfri ke uwem mmọ. Nso n̄kpọ mmọn̄eyet ke emi edi ntem! Akpakam owo nnyịn ndomokiet idehede ifre ukpepn̄kpọ ntọt oro ẹdụride ntịn̄enyịn nnyịn ẹwụt in̄wan̄în̄wan̄ mi ebe ke akpasa fig iba ẹmi ye mbun̄wụm mmọ—eti ye idiọk. Nte ubiereikpe Jehovah oro odotde ke idem ọsọn̄ibuot Christendom asan̄ade ekpere ata usọp usọp, nnyịn ikpakam ida item apostle Paul emi isịn ke edinam: “Ẹsan̄a ke ido nte odotde Ọbọn̄, ẹnem Enye esịt ke kpukpru usụn̄, ẹnyụn̄ ẹn̄wụm mfri ke edinam kpukpru nti utom.”—Colossae 1:10.
Ndidụn̄ọde “Mbun̄wụm—Eti ye Idiọk” ye mme ikpehe ekikere 1-4 ke “Utọk Jehovah ye Mme Idụt”
◻ Nso ke akpasa nti fig ada aban̄a?
◻ Didie ke akpasa ndiọi fig eke n̄kukụt oro ana in̄wan̄în̄wan̄?
◻ Nso ntọt ukpepn̄kpọ ke etop Jeremiah ọnọ nnyịn?
◻ Nso ikedi akpan n̄kpọ aban̄ade isua 607 M.E.N.? ye 1914 E.N.?
[Ndise ke page 15]
Nte nti fig, ikọt Abasi ẹmesion̄o inịn̄e inịn̄e mbun̄wụm Obio Ubọn̄
[Ndise ke page 15]
Christendom omowụt nte idide akpasa ndiọi fig