Jehovah Eti Mbonudọn̄ọ ye Mbonusọn̄
NDISOBO “idiọk ini” ekeme ndidi ata ọkpọsọn̄ n̄kpọ. (Psalm 37:18, 19) Utọ ini oro ekeme ndidi nte usọn̄ ye mmemidem oro ẹsisan̄ade ye enye. Ndusụk owo ẹsidu ke idiọk ini ke ini mmọ ẹdọn̄ọde idiọk udọn̄ọ oro ebịghide. Ekeme nditie mmọ ke idem nte n̄kpọ eke ẹdọhọde ke udọn̄ọ mmọ akara uwem mmọ, akarade ofụri ekikere ye edinam mmọ.
Nte ededi, edi n̄kpọ inemesịt ye se isọn̄ọde mbuọtidem nditi nte ke Jehovah owụk enyịn esie ke idem kpukpru mme asan̄autom esie. Enye esidat esịt ke ini mme asan̄autom esie oro ẹyakde idem ẹnọ ẹkade iso ndiwụt edinam akpanikọ ye eti ibuot kpa ye usọn̄, udọn̄ọ, m̀mê mme idomo idomo idaha eken. (2 Chronicles 16:9a; Mme N̄ke 27:11) Edidem David ọsọn̄ọ ọnọ nnyịn ete: “Jehovah emekpere kpukpru mmọ eke ẹsemede ẹnọ enye, . . . onyụn̄ okop eseme mmọ.” Ih, enye ọfiọk aban̄a ukeme mmọ; enye ada spirit esie ọsọn̄ọ mmọ idem. “Onyụn̄ anyan̄a mmọ.” Enye eti mmọ onyụn̄ an̄wam mmọ ndiyọ. (Psalm 145:18, 19) Edi nso kaban̄a nnyịn? Nte nnyịn, ukem nte Jehovah, imeti mbonudọn̄ọ ye mbonusọn̄?
Mme mmeme oro ẹtode udọn̄ọ m̀mê usọn̄ ẹdi mme ata idem n̄kpọ ke uwem ke editịm n̄kpọ oro odude kemi. Mmọ ẹdi mme n̄kpọ oro anade nnyịn in̄wana ikan tutu Jehovah ada uduak esie kaban̄a isọn̄ ye ubonowo osịm utịt. Mfịn, ediwak owo ẹdu uwem ẹsịm usọn̄, ntre uwak owo ẹmehe ye mme utọ mmeme oro. Adianade do, ke adan̄aemi ẹsụk ẹdide n̄kparawa owo, mme mbabuat n̄kpọntịbe m̀mê udọn̄ọ oro ẹsịnde uwem ke itiendịk m̀mê oro ẹbiomde owo ndo ẹsinọmọ ediwak owo. Tutu akani ererimbot emi ebe efep, udọn̄ọ ye usọn̄ ẹyekaiso ndidi ikpọ n̄kpọ-ata.
Nnyịn iwụt esịtekọm didie ntem iban̄a mbonudọn̄ọ ye mbonusọn̄ nnyịn ẹmi ẹkade iso ndidi uwụtn̄kpọ ke “edisọn̄ esịt mbiom ukụt”! Ih, “nnyịn idọhọ ite, ọfọfọn ye mmọemi ẹma ẹbiom ukụt.” (James 5:10, 11) Ediwak mbonusọn̄ ẹmi odudu mmọ osụhọrede idahaemi ẹma ẹbuana ke ediwak isua ke editeme, edikpep, ye edikpụhọde usụn̄uwem mbon oro ẹdade usụn̄ idahaemi ke esop. Ediwak mbonusọn̄ ẹdara n̄ko ndikụt nte ke nditọ mmimọ ẹbuana ke utom uyọhọ-ini.—Psalm 71:17, 18; 3 John 4.
Ke ukem usụn̄ oro, nnyịn imowụt esịtekọm iban̄a mbon oro ẹdude ke otu nnyịn ẹmi ẹdọn̄ọde idiọk idiọk ndien edi, kpa ye ndutụhọ mmọ, ẹn̄wana ndisịn udọn̄ nnọ nnyịn ebe ke edinam akpanikọ mmọ. Ke ini mmọemi ẹnọde uyarade idotenyịn mmọ ye unana ediyok, utịp esinen̄ede ọsọn̄ọ mbuọtidem onyụn̄ edemede odudu. Nsụkesịt ye uyụhọ mmọ ẹyarade mbuọtidem oro enen̄erede odot se ẹkpebede.
Edi n̄kpọ oro otịmerede owo ke ini owo ke mbuari ọdọn̄ọde kansa, akpauben̄, m̀mê ndusụk idaha en̄wen oro okpụhọrede uwem esie ofụri ofụri. Edi n̄ko ọkpọsọn̄ udomo ọnọ mme ete ye eka ndikụt nditọ mmọ ẹduọde udọn̄ọ mîdịghe ẹbọde ufen ke ntak mbabuat n̄kpọntịbe. Nso ke mmọ en̄wen ẹkeme ndinam ndin̄wam? Utọ idiọk ini oro ekededi edi udomo ọnọ ofụri otu nditọete Christian. Emi edi ifet ndiwụt nte ke ‘ata ufan edi eyenete emi amanade ọnọ ini nnanenyịn.’ (Mme N̄ke 17:17) Nte ido edide, idịghe kpukpru mbonudọn̄ọ ye mbonusọn̄ ẹkeme ndidori enyịn ndinyene ọkpọkpọ un̄wam nto kpukpru mme andibuana ke esop. Edi Jehovah eyeda spirit esie anam ediwak owo ẹn̄wam ke nsio nsio usụn̄. Ndien mbiowo ẹkeme ndidu ke edidemede man ẹkụt ẹte ke owo ifụmike owo baba kiet.—Se Exodus 18:17, 18.
Domo Ndifiọk se Ọwọrọde
Ke odomode ndin̄wam owo, edi akpan n̄kpọ ndinyene eti nneme, ndien oro oyom ini, ime, ye edikere mban̄a. Nte andin̄wam, afo nte ido edide omoyom ‘ndida ikọ nsọn̄ọ owo esịt’; edi kpan̄ utọn̄ mfọn mfọn mbemiso afo etịn̄de ikọ m̀mê anamde n̄kpọ, mîdịghe ntre afo ke akpatre emekeme ndikabade ndi ‘ukụt ukụt owo ndọn̄esịt.’—Job 16:2, 5.
Ndusụk ini mbonudọn̄ọ ye mbonusọn̄ ẹyekụt nte ọsọn̄de ndidịp edikpu mmọ. Ediwak owo ẹma ẹkere ẹban̄a idotenyịn mmọ ndidu uwem mbọhọ akwa ukụt, ndien idahaemi mmọ ẹkere ke ifehe mbuba ye ini, kpa mbuba oro mmọ ẹfehede ndịk nte ke n̄kpa mmimọ eyedi mbemiso akwa ukụt. N̄ko, idaha mmọ esiwak ndinam mmọ ẹkpa mba ẹnyụn̄ ẹtịmede esịt. Ndinam mbuọtidem enyene uwem onyụn̄ ọsọn̄ idem edi en̄wan, akpan akpan ke ini owo mîkemeke aba nditiene udọn̄ esịt ndinyene ọyọhọ ebuana ke utom Christian. Ebiowo Christian kiet ama awaha ekese eyenete an̄wan kiet oro ama ọkọsọn̄; ke ini ọbọn̄de akam ye enye, enye ama eben̄e ete Jehovah efen mme idiọkn̄kpọ nnyịn. Ke ama ọkọbọn̄ akam okụre enye ama okụt ete ke eyenete an̄wan emi ke akatua eyet. N̄wan emi ama anam an̄wan̄a ete ke imọ ikere ke imọ imoyom Jehovah efen ọnọ imọ san̄asan̄a ke ntak mîkemeke aba ndibuana ke ukwọrọikọ eke ufọk-ke-ufọk. Ih, ekikere unana ukeme m̀mê unana edinam se ikemde, okposụkedi ediwak ini ufọn mîdụhe, ekeme ndinam owo enen̄ede okop mfụhọ ke esịt.
Fiọk ete ke editịmede esịt ye mba ẹkeme nditụk nte mfre anamde utom. Ke ntak mme mmeme usọn̄ m̀mê mfụhọ udọn̄ọ oro ọbọde owo odudu, owo ekeme ndikere ke Jehovah ọkpọn̄ imọ, ndusụk ọdọhọde ete: “Nduehe-o! Ntak n̄kpọbọde ufen-e?” Ti ikọ Mme N̄ke 12:25: “Mfụhọ ke esịt owo eyenụk enye ọduọ: edi eti ikọ eyedat enye.” Domo ndiyom nti ikọ oro ẹdinọde owo ndọn̄esịt. Mbonusọn̄ ẹmi ẹdude ke ubiak ẹkam ẹkeme, ukem nte Job, ndidọhọ ke iyom n̄kpa. Iyomke emi akpa owo idem; domo ndifiọk se oro ọwọrọde. Mme utọ eseme oro idịghe idiọn̄ọ unana mbuọtidem m̀mê unana ibetedem. Job ama ọbọn̄ akam ete ‘ẹdịp imọ ke Sheol,’ kpa ye oro mme ikọ esie ke ndondo oro etịn̄de oro ama ayarade ọkpọsọn̄ mbuọtidem esie nte ke Jehovah eyenam imọ iset ke ukperedem. Ọkpọsọn̄ mbuọtidem anam ikeme ndibe mme ini ndutụhọ ye mfụhọ ndien isụk isịk ikpere Jehovah.—Job 14:13-15.
Ndiwụt Ukpono Nnọ Mbon Udọn̄ọ ye Mbonusọn̄
Edi ata akpan n̄kpọ ndinam n̄kpọ ye mbonudọn̄ọ ye mbonusọn̄ ke ukpono ye uku. (Rome 12:10) Edieke mmọ mînamke n̄kpọ usọp usọp nte ẹkesinamde ke mbemiso mîdịghe mîkemeke ndinam ekese, kûnana ime. Kûsọp ndisịbe ndụk nnyụn̄ nnam ubiere nnọ mmọ. Inamke n̄kpọ se utọ eti uduak oro nnyịn inyenede, edieke nnyịn inamde n̄kpọ ke edu edikakara mmọ en̄wen m̀mê ke usụn̄ ufịk, emi n̄ko eyebọ owo enye eken ukpono oro enyenede ọnọ idem. Ke ekikere ibọkusọbọ oro ẹkemịn̄de ke 1988, anam ndụn̄ọde kiet, Jette Ingerslev, ama anam an̄wan̄a se otu mbon oro ẹdide isua 85 ke emana ẹkebatde nte edide akpan n̄kpọ akan ke uduot uwem mmọ: “Mmọ ẹma ẹnịm ikpehe ita nte ata ebeiso n̄kpọ: ndidu ye mme iman; eti nsọn̄idem; ye se ẹkesiakde akpatre edi emi mîdịghe usụhọde, ndikeme ndinam mme ubiere idemmọ.” Tịmfiọk ete ke nditọ Jacob ete-ekpụk ikanamke n̄kpọ ye enye ye unana ukpono ke ini enye ọkọkọride ọsọn̄; ẹma ẹnam se enye okoyomde.—Genesis 47:29, 30; 48:17-20.
Ana ẹnam n̄kpọ uku uku n̄ko ye mbon oro ẹdọn̄ọde. Ebiowo kiet ama ataba ukeme esie nditịn̄ ikọ, ndikot n̄wed, nnyụn̄ n̄wet n̄kpọ ke ntak ndudue oro ẹkenamde ke ini usiakidem. Emi ekedi akwa nnama, edi ekemmọ mbiowo ẹma ẹbiere ndinam se ededi oro mmọ ẹkekemede mbak enye edikere ke imọ inyeneke ufọn. Mmọ idahaemi ẹsikot kpukpru leta esop ẹnọ enye ẹnyụn̄ ẹsịn enye ke ndidiomi mme n̄kpọ en̄wen oro ẹdiomide ke esop. Ke mme mbono mbiowo, mmọ ẹsidomo ndidiọn̄ọ se idide ekikere esie. Mmọ ẹnam enye ọfiọk ete ke mmimọ isụk idada enye nte ekemmọ ebiowo inyụn̄ idara edidu esie. Ke esop Christian, kpukpru nnyịn imekeme ndisịn ukeme man otodo mbonudọn̄ọ m̀mê mbonusọn̄ baba kiet ẹdikere ke ‘ẹtop mmimọ ẹduọk’ mîdịghe ke ẹsio mmimọ ẹfep.—Psalm 71:9.
Un̄wam Ndikop Idem ke N̄kan̄ eke Spirit
Kpukpru nnyịn imoyom udia eke spirit man inam mbuọtidem nnyịn enyene uwem onyụn̄ okop idem. Ntak edi oro ẹsịnde udọn̄ ẹnọ nnyịn ndikot Bible ye mme n̄wed ukpep Bible ke usen ke usen inyụn̄ ibuana ifịk ifịk ke mme mbonoesop Christian ye utom ukwọrọikọ. Ekese ini, mbonudọn̄ọ ye mbonusọn̄ ẹsiyom un̄wam man ẹnam emi, ndien edi akpan n̄kpọ ndinam se mmọ ẹkemede ndinam ke idaha mmọ kiet kiet. Nte enemde, ediwak mmọ ẹkeme ndisụk ndụk mme mbonoesop edieke ẹmende ke n̄kpọisan̄ ẹnyụn̄ ẹnọde esisịt un̄wam ke Ufọkmbono Obio Ubọn̄. Mmọ ndidụk mme utọ mbonoesop oro edi akamba n̄kpọ nsịnudọn̄ ọnọ esop. Ime mmọ edemede udọn̄ onyụn̄ ọsọn̄ọ mbuọtidem.
Ke ediwak idaha mbonudọn̄ọ ye mbonusọn̄ ẹkeme n̄ko ndinyene akpan ebuana ke utom ukwọrọikọ Christian. Ẹkeme ndibuan ndusụk mmọ ke otu an̄wautom, ndien nte eyịghe mîdụhe mmọ ndikeme ndiwaha ibat ibat ufọk eyedemede mmọ ukpọn̄. Ke ini emi mîdịghe aba mmemmem n̄kpọ, mmọ ẹkeme ndikop idatesịt ke ndinọ mbon oro mmọ ẹsobode ikọ ntiense ido nneme. Eyenete an̄wan kiet emi udọn̄ọ kansa akanamde ama ebiere ndisịn se ededi ini oro okosụhọde ke uwem esie ke san̄asan̄a ukeme nditat eti mbụk. Uko uko ukwọrọikọ esie ekedi n̄kpọ nsịnudọn̄ ọnọ kpukpru owo. Enye ama akam odiomi edinam ubụkokpo esie man otodo ẹkpenọ mme iman oro mînịmke ke akpanikọ, nsan̄autom, ye mme mbọhọidụn̄ esie eti ikọ ntiense. Mfụhọ mfụhọ idaha esie ke ntem ama “akabade anam gospel asuana,” ndien ubiere esie ndiwụt mbuọtidem ye uko ama anam mme akpatre usen esie ẹnyene san̄asan̄a se ẹwọrọde.—Philippi 1:12-14.
Edi se ifọnde ndin̄wam mbonudọn̄ọ ye mbonusọn̄ ẹkop idem ke n̄kan̄ eke spirit. Mme ubon ẹkeme ndinọ mmọ ikot ẹdi ẹdibuana ye mmọ ke inem inem mbubịteyo kiet, mîdịghe ke ini ke ini ẹkeme ndisida ubak ukpepn̄kpọ ubon mmọ ẹkenịm ke ufọk owo emi mîkemeke ndika n̄kpọ. Eka kiet ama esida akpatre nditọ esie iba aka ufọk eyenete an̄wan kiet oro ama ọkọsọn̄ man mmọ ẹkeme ndikot N̄wed Mi eke Mme Mbụk Bible ọtọkiet. Emi ama anam eyenete an̄wan oro ama ọkọsọn̄ mi okop inemesịt, ndien nditọ ẹmi ẹma ẹdara ntịn̄enyịn oro enye ọkọnọde mmọ.
Nte ededi, mme ini ẹdu oro mînaha ẹtịmede owo udọn̄ọ ẹkaha, ndien adan̄aoro ndikam n̄kokot ndusụk n̄kpọ ke n̄wed uyo ọwọrọ nnọ mmọ ke ini ke ini ekeme ndifọn n̄kan. Ti, nte ededi, ete ke edieke owo okopde mmemidem akaha ke ikpọkidem ndibuana ke nneme, owo emi ekeme ndisụk nyom nnyụn̄ nnyene udọn̄ ke ndusụk ebuana eke spirit. Nnyịn imekeme ndibọn̄ akam ye mme utọ owo oro, ikot n̄wed inọ mmọ, mîdịghe ibụk mme ifiọkutom; edi nnyịn ikpenyene ndikụt nte ke nnyịn itiehe ebịghi akan nte mmọ ẹkemede ndiyọ.
Odu edisana utom kiet oro ata ediwak mbonudọn̄ọ ye mbonusọn̄ ẹsụk ẹkemede ndinam: akam ke ibuot mmọ en̄wen. Mme akpa mbet ẹkeda utom emi ke ata akpan n̄kpọ. Ke idaha kiet mmọ ẹma ẹdeme mbiomo utom ke esop ke utọ usụn̄ oro akanamde mme apostle ẹkeme ndiwụk ntịn̄enyịn ke akam. Ẹtịn̄ ẹban̄a anam-akpanikọ Epaphras nte ‘an̄wanade ke akam esie oyom ufọn mmọ en̄wen.’ (Colossae 4:12; Utom 6:4) Utọ akam oro otịm edi akpan n̄kpọ onyụn̄ enyene ufọn.—Luke 2:36-38; James 5:16.
Jehovah eti mbonudọn̄ọ ye mbonusọn̄ onyụn̄ ese aban̄a mmọ ke idiọk ini mmọ. Enye nte enende odori enyịn ete nnyịn nde ikere se nnyịn ikemede ndinam man in̄wam inyụn̄ inọ mmọ ibetedem. Edikere mban̄a oro nnyịn iwụtde owụt ubiere nnyịn ndimụm nsọn̄ọnda nnyịn n̄kama. Ndien nnyịn imokop inemesịt ndikere mban̄a mme ikọ Edidem David ẹmi: “Jehovah ọmọfiọk mme usen nti owo: ndien udeme mmọ eyedu ke nsinsi.”—Psalm 37:18.
[Ekebe ke page 28]
Ndinọ Nti Un̄wam ke Ifiọk
AKPANA mme ufan ye mme iman ẹnyene akpan ifiọk oro enende ke nte ẹsede ẹban̄a mbon udọn̄ọ ye mbonusọn̄. Ke akande kpukpru n̄kpọ, ẹkeme ndisịn udọn̄ nnọ mmọ ndinyene in̄wan̄în̄wan̄ edu kaban̄a uwem, ndikere ke ẹyom ẹnyụn̄ ẹdara mmimọ, ndinyụn̄ n̄kere ke imenyene ufọn. Ntem uduot uwem mmọ eyekaiso odu ke idaha oro edinamde mmọ ẹkop idatesịt ke Jehovah, kpa ye ubiak ye mbiakidem mmọ. Ẹmekụt ẹte ke ediwak ke otu Mme Ntiense Jehovah ẹsidu uwem ẹsịm idaha oro mmọ ẹnen̄erede ẹsọn̄. Okopodudu n̄kpọ oro otịpde esịn ke emi nte eyịghe mîdụhe edi enyene-uwem udọn̄ mmọ ke idotenyịn oro odude ke iso, nnyayama ekikere mmọ, ye mmọ ndibuana ke utom Obio Ubọn̄ ke udomo oro ẹkemede. Etieibuot Watch Tower Society oro akakpade, Frederick W. Franz, emi akakpade emem emem ke ọyọhọ isua 100 esie ke idara idara uwem oro on̄wụmde mfri ebede, ekedi ata eti uwụtn̄kpọ kaban̄a emi.—Men 1 Chronicles 29:28 domo.
Ke ofụri ofụri, edinọ ntịn̄enyịn ke mme akpan n̄kpọ ke uwem eke usen ke usen ekeme ndiwọrọ ekese: eti usanaidem, eti udia, mmọn̄ ye inụn̄ oro ẹkemde, nnennen edu nsịn̄edeidem, eti ofụm, edinuak idem, ye inem inem nneme. Eti udia ekeme nditịp n̄kpọ nsịn ke owo ndikop n̄kpọ ọfọn, ndikụt usụn̄ ọfọn, ibuot ndinam utom mfọn mfọn, ye nsọn̄idem ikpọkidem, ọkọrọ ye edinen̄ede mbiọn̄ọ udọn̄ọ. Ye mbonusọn̄ mmemmem n̄kpọ aban̄ade eti udia ye uwak mmọn̄ ekeme ndiwọrọ edinyene eti nsọn̄idem m̀mê edidọn̄ọ mmemidem ini usọn̄. Ekeme ndiyom owo ọkọk ibuot man okụt orụk nsịn̄edeidem ikpọkidem oro odotde ye enye. Eyenete an̄wan kiet emi esikade man okokot n̄wed ọnọ eyenete an̄wan oro ọsọn̄de onyụn̄ ekperede ndidọn̄ọ nnan esitọn̄ọ onyụn̄ etre ediwaha n̄kese esie eke urua ke urua ke ndinek unek sụn̄sụn̄ n̄kanade ubet ye eyenete an̄wan emi. Ukwak ubre kaset esidu kpukpru ini ndida mbre ikwọ oro ẹsatde-sat, ndien mmọ mbiba ẹsidara “ndomonse” emi.
Ke ediwak idụt, mme n̄ka oro ẹsinọde un̄wam ẹkeme ndinọ ata eti un̄wam ẹnyụn̄ ẹnọ ntọt ye item kaban̄a mme akpan idaha ye nte ẹkemede ndiyọ mmọ. (Nte ededi, Christian kpukpru ini ekpenyene ndikpeme mbak ediwọn̄ọde odụk mme edinam oro ẹmende ntịn̄enyịn owo ẹfep ke ata utom Christian nnyịn.) Ndusụk ini ẹsinọ un̄wam ebe ke edinọ bed ufọkibọk ke ebuọt, esan̄, n̄kpaha usan̄a isan̄, n̄kpọitie mbon n̄kpọnnam, un̄wam ukopikọ, ye ntre ntre eken. Sia ediwak mbonusọn̄ ẹsikerede ẹte ke mmimọ iyomke n̄kpọ baba kiet mîdịghe ke ufọn idụhe ndinyene utọ mbufa n̄kpọ oro, ana mme iman ẹwak ndinọ eti item mîdịghe ẹkam ẹda mbukpek. Eti n̄kpọ oro ẹsịnde ndida mberede usụn̄ ufọk uyeremmọn̄ ekeme ndida ata idatesịt ndi akan etuek frawa.
Ndise mban̄a mbonusọn̄ ekeme ndida akwa mfịghe edi ke n̄kan̄ ekikere, akpan akpan edieke owo oro ọdọn̄ọde mmemidem ini usọn̄. Mmemidem ini usọn̄ esiwak ndidi sụn̄sụn̄. Ẹkeme ndidomo ndin̄wana mbiọn̄ọ emi ebe ke ndikpan owo udọn̄ọ nditie ndebe ndebe nte mîdotke. Owo emi ọdọn̄ọde mmemidem ini usọn̄ ekeme ndiyat esịt inikiet inikiet ye owo oro enye ekesitịmde ama. Ana mme iman ẹfiọk ẹte ke owo usọn̄ akam ekeme ndifre kpukpru n̄kpọ oro ẹnyenede ebuana ye akpanikọ—kpa akama-mfụhọ utịp n̄wụre ikpọkidem, idịghe idiọn̄ọ unana mbuọtidem.
Edieke owo udọn̄ọ oro odude ke ufọkibọk m̀mê ke ufọk ukpeme mbonusọn̄, oyom ẹsobo ye mbiaibọk mfọn mfọn man mme anamutom do ẹfiọk se ẹkpenamde ke ebuana ye mme usọrọ usen emana, Christmas, m̀mê mme usen nduọkodudu ererimbot eken. Edieke oyomde ẹnam usiakidem, mme iman ẹkeme ndinam an̄wan̄a nnyụn̄ n̄wewet mme ekikere oro owo udọn̄ọ enyenede ke ofụri eyouwem esie kaban̄a edikịm iyịp nsịn ke idem nnịm.