“Mme Ọkwọrọ Obio Ubọn̄” ẹwat Ke Ediwak Mmọn̄ Guyana
GUYANA.a Ikọ mbon India eke America emi ọwọrọ “idụt mmọn̄.” Didie ke enye etịn̄ nte odotde ntem aban̄a unaisọn̄ unaisọn̄ ikpehe n̄kukụre idụt oro esemde Ikọmbakara ke South America. Idụt oro ọyọhọ ye ediwak akpa ye mme n̄kọk mmọ, emi ẹwetde ọtọn̄ọde ke mme Obot Ikọt Guiana ẹbe ikpọ akai ẹdụk Akwa Akpa Atlantic. Mmọn̄ ẹmi ẹdi se inọde uwem ke mme obio-in̄wan̄ ye mme in̄wan̄ oro ẹsuanade ẹyọhọ mben akpa mmọ.
Mme Ntiense Jehovah ke Guyana ẹfiọk ẹte ke ini Jesus ekebemde iso etịn̄ ete ke “ẹyenyụn̄ ẹkwọrọ gospel Ubọn̄ Abasi emi ke ofụri ekondo nte ntiense ẹnọ kpukpru mme idụt,” ke oro ama esịne edikwọrọ eti mbụk nnọ mme owo oro ẹdụn̄de ke mme efakutom mbeninyan̄ ẹmi. (Matthew 24:14) Ntem, ke ediwak isua, otu Mme Ntiense, emi ediwak mmọ ẹdide mme asiakusụn̄, ẹsida ubom, ikpọ ye n̄kpri, ndiwat n̄kanade mmọn̄ Guyana man ẹda eti mbụk ẹsọk mme owo.
Man an̄wam ke utom emi, Watch Tower Society ke Guyana enyene ubom ition oro ẹdade eto ẹnam emi ẹkotde Ọkwọrọ Obio Ubọn̄ I osịm Ọkwọrọ Obio Ubọn̄ V tutu osịm mfịn emi. Mmọ ẹdi mme ana-in̄wan̄, ntotụn̄ọ ubom-eto ẹmi ẹniọn̄de ke mita 7, ẹkotde balahoo, emi ubon Ntiense kiet otụn̄de onyụn̄ esede enyịn. Mme Ntiense n̄kann̄kụk ke ima ima usụn̄ ẹkot mmọ Mme Ọkwọrọ, owo iwatke akpa ubom iba aba ke mmọ ẹma ẹkenam utom ke ediwak isua. Ọyọhọ III, IV, ye V, nte ededi, ke ẹsụk ẹdu ke utom ifịk ifịk ke mme akpa Pomeroon, Mahaica, ye Demerara.
Ke Demerara
Ke Britain ye ndusụk ikpehe ke Europe, ikọ oro “demerara” ekeme nditi owo mban̄a nsan̄nsan̄ nsemnsem sugar oro ẹnamde ẹto mbọkọk, emi akpan akpan ẹdade ẹto mme in̄wan̄ oro ẹdude ke mbat ye okpụk utan mben akpa emi. Ke n̄kan̄ edem usoputịn mben akpa oro, usụn̄ oro otode mbenesụk etre ke ebiet emi in̄wan̄ mbọkọk etrede. Ke ebede oro, Mme Ntiense ẹdori enyịn ke mme ubom Ọkwọrọ Obio Ubọn̄ man ẹda inem inem etop Obio Ubọn̄ Jehovah ẹsọk mme odụn̄ mbeninyan̄—kpa mbon Hindu, Muslim, ye inua-okot Christian.
Ubịnikọt ukwọrọikọ ke Demerara ẹkeme ndidi isan̄ usen kiet mîdịghe ekeme ndibịghi ke ediwak urua, ẹsan̄ade to ke itiembehe kiet sịm itiembehe eken, ọtọn̄ọde ke usenubọk tutu osịm mbubịteyo. Ke isan̄ okoneyo, mme asiakusụn̄ itemke udia idia ke ubom kpọt edi n̄ko ẹside idap do. Ke ini eyo okụtde, ẹsiyịri Ọkwọrọ ke eto nnunụn̄ m̀mê ke itie uyịri ubom edieke kiet odude. Ẹyewụk eto iba ẹmi ẹniọn̄de ke mita 2.5 ke iso ye ke etak ubom. Ẹyeyịri urụk ọsọn̄ ke enyọn̄ nnyan eto mbiba ẹmi, ẹnyụn̄ ẹyịri akamba ọfọn̄ itai ke enyọn̄ nte ọkọm, m̀mê enyọn̄. Obukpọk ẹyetie nte bed, ndien blan̄ket ye ọfọn̄nna ẹyetie nte matras. Edi se ededi, idap eyedi mmemmem mmemmem ke ẹsịmde utịt usen oro.
Ẹma ẹbụp mme asiakusụn̄ ẹte, “Nte mbufo ẹsiyere idem ke mbat mmọn̄ oro?”
Ibọrọ edi, “Baba edieke nnyịn ikemede nditre! Ini ekededi oro nnyịn iwatde ibe edịk emi mmọn̄ asan̄ade, nnyịn imesibọ mmọn̄ iyọhọ n̄kpọ mmọn̄ nnyịn ndida ntem udia, n̄n̄wọn̄, nnyụn̄ nyere.”
Mmọ ẹnyene ediwak nti ifiọkutom nte utịp ime mmọ. Ke idaha kiet, eren kiet ama ọdọk ada ke itiembehe, atian̄ade ada, ọtọ ubọk iba ke isịn, onyụn̄ ese nnyịn ye ọkpọsọn̄ udọn̄. “Ọkwọrọ Obio Ubọn̄ V”! Enye ama okot enyịn̄ oro okodude ke iso ubom uyo ọwọrọ. “Anaedi mbufo ẹdi Mme Ntiense Jehovah. Mbufo ikpọn̄ ẹsida ikọ oro ‘obio ubọn̄’ ke usụn̄ emi. Mbufo ẹmenyene Ufọkmbono Obio Ubọn̄ mbufo ndien idahaemi ẹmenyene Ọkwọrọ Obio Ubọn̄.”
To ke Gilead Sịm Pomeroon
Utom ke mben Akpa Pomeroon okpụhọde esisịt, nte Frederick McAlman etide. Isua kiet ke enye ama okokụre ukpep ke Watchtower Bible School of Gilead ke 1970, enye ama oto edi Charity, obio-in̄wan̄ mben mmọn̄ emi edide kilomita 34 ke esịt esịt ke n̄kan̄ edem usiahautịn mben akpa Pomeroon, ke ebiet emi otu kiet emi esịnede mme asuanetop Obio Ubọn̄ ition ẹdude.
Brọda McAlman obụk ete, “Ke ofụri isua ition, nnyịn ima ‘ikop idatesịt’ ndiwat Ọkwọrọ II idọdọk isosụhọde Pomeroon mbemiso nnyịn ikenyenede akani engine. Nnyịn ima isiwat uden̄ ke ọtọ, ikwọrọ ikọ isụhọde isịm edem usiahautịn mben akpa tutu nnyịn ikọwọrọ ke Hackney, emi edide kilomita 11 ọtọn̄ọde ke inua-akpa. Do, nnyịn iyede idap nte ọfọnde ke ufọk Sista DeCambra, kpa omụm-uman emi akanamde utom ke ikpehe oro ini oro. Ke ndan̄nsiere, nnyịn ima ikeme ndika iso tutu isịm inua-akpa mbemiso ibede ika mben akpa edem usoputịn. Ekem nnyịn iyeto do inam isan̄ ke kilomita 34 inyọn̄ Charity.”
Engine oro ama ada mmọ ke isua duop. Ekem, ke 1986, ẹma ẹkpụhọ enye ẹsịn obufa engine. Ke ama akanam utom ke edinam akpanikọ ke Pomeroon ke se ikande isua 21, Broda McAlman ekeme ndifiak nse edem ye inemesịt ke obufa Ufọkmbono Obio Ubọn̄ oro ẹkebọpde ke Charity, emi esop enyenede mme asuanetop 43, emi ẹtode obot ye usụk akpa oro, ẹdade ẹnam n̄kpọ idahaemi. Mme andidụk mbonoesop ẹsibe owo 60 ke ẹbaharede ukem ukem, ndien ke Editi n̄kpa Jesus Christ eke 1992, mmọ ẹma ẹnyene otuowo ẹwakde ẹsịm 190!
Ndiyom “Owo Enyọn̄-Ukpeme”
Monday esidi usen urua ke Charity. Ntre enye esidi eti ini ndikwọrọ eti mbụk, ndien Mme Ntiense ẹsidu do ye mme magazine Enyọn̄-Ukpeme ye Awake! Usen kiet ke ntọn̄ọ ntọn̄ọ iduọk isua 1970, Monica Fitzallen emi otode Warimuri ke Moruka ama edi urua onyụn̄ edibọ Brọda McAlman magazine iba. Edi ke ini n̄wan emi okosịmde ufọk, enye ama ọdọn̄ mme magazine oro ke isọn̄ ekebe ọfọn̄ esie.
Monica eti ete, “Mmọ ẹma ẹdu do ke isua iba ye unana ami ndikot mmọ. Ekem mma ndọn̄ọ nnyụn̄ nna ke bed ke ndusụk ini. Nte n̄kọtọn̄ọde ndikop nsọn̄idem, mma ntọn̄ọ ndidụn̄ọde kpukpru n̄kpọ ke ufọk oro edide se ekemede ndikot man nnyene se nnamde. Ke akpatre, mma nti magazine iba oro ke ekebe ọfọn̄ nnyụn̄ ntọn̄ọ ndidụn̄ọde mmọ.” Enye ama ọfiọk ete ke emi edi akpanikọ kpa ke ebe oro.
Ke idem ama ọkọsọn̄ Monica, enye ama ọdọhọ Eugene, ebe esie, ete oyom utom ke n̄kan̄ Pomeroon man enye ekpekeme ndiyom eren oro ọkọnọde enye mme magazine oro. Eugene ama onyịme edi ekekeme n̄kukụre ndinyene utom ke in̄wan̄ ke n̄kann̄kụk Pomeroon ke urua kiet, ọtọn̄ọde ke Monday osịm uwemeyo Saturday.
Ke Saturday oro, Monica ikosụk ikwe eren oro ọkọnọde enye mme magazine oro. Ke n̄kpọ nte uwemeyo, enye ama obụp ebe esie ete m̀mê ọtọ eyeyak mmimọ iwat ubom ika Charity man ikoyom “owo Enyọn̄-Ukpeme” oro. Nte enye osụk okụrede se eketịn̄de, mmọ ẹma ẹkop ntịm-ikpat ke usụn̄-otop ẹnyụn̄ ẹkụt imam imam iso eyenete an̄wan kiet emi ekedide ndinọ enye mbufa magazine. Monica ama obụp ete, “Nte afo edi kiet ke otu mbon Enyọn̄-Ukpeme.” Ata ediwak mbụme ẹma ẹtiene tutu eyenete an̄wan oro afiak aka ubom man akada owo ndinyan̄a enye. Anie ke owo oro ekedi? Anie efen ke ekpedi akan Brọda McAlman!
Ẹma ẹdiomi ukpepn̄kpọ Bible ebe ke ediwet leta. Esisịt ini ke oro ebede, Monica ama ọnọ n̄wed ediwọrọ esie ẹsọk Ufọkabasi Anglican. Ke ibọrọ enye ama ọbọ n̄wed oto oku: “Kûkpan̄ utọn̄ unọ mme NJ. Ifiọk Bible mmọ itụn̄ọke. Ami nyedi ndinyene nneme mban̄a n̄kpọ emi ye afo.” Tutu osịm mfịn emi, oku oro idịghe. Kan̄a kemi, Monica ama ana baptism ke 1975. Isua kiet ke ukperedem, ebe esie, emi nditọete ẹkotde idahaemi Uncle Eugene ke ima ima usụn̄, ama ana baptism n̄ko ke enye ama okodụn̄ọde N̄wed Abasi ye ntịn̄enyịn. (Utom 17:10, 11) Okposụkedi mmọ ẹyomde usụn̄ ẹkpọn̄ esop oro ekperede akan ke Charity ke uwat hour 12 ke ubom, mmọ ke ẹsụk ẹdi ifịk ifịk mme asuanetop Obio Ubọn̄ tutu osịm mfịn emi.
Mme Isan̄ Isụn̄utom Ndika Esịt Obio
Ke mme isua ndondo emi Watch Tower Society emese aban̄a isan̄ isụn̄utom ofụri ini ndidụk ata esịt obio. Ebede ke ndikama ubom engine, mbon unyịmesịt ẹma ẹtabi inemesịt edida eti mbụk nsọk mme owo oro ẹdụn̄de ke mme itieidụn̄ mbon India eke America ye mbon ẹmi ẹdụn̄de ke mme nsannsan obio-in̄wan̄ ke mben mmọn̄. Sia ẹdide mme asiakusụn̄ ke ata akpanikọ, mmọ ẹmenyene ifet ndida anyan̄a uwem “enyịn̄ Jehovah” nsọk mme ikpehe esịt obio ẹmi ke akpa ini ke uwem. (Rome 10:13-15) Nditọete ẹnyene ndiyọ ekese nsọn̄ọn̄kpọ, ndusụk ini ẹwatde ke mmọn̄ ke ofụri usen ita mbemiso ẹsịmde mme ebiet ẹmi. Edi utịp ama odot ye emi.
Ẹma ẹsobo akparawa kiet, kpa owo Pentecostal emi odụn̄de ekpere itieidụn̄ mbon Kwebanna ke Akpa Waini, ke akpa isan̄ isụn̄utom ndika ikpehe oro ke July 1991. Ke ẹfiakde ẹka ke October, ẹma ẹtọn̄ọ ukpepn̄kpọ Bible. Ke akpa ini, enye ama okụt oto Bible esie nte ke enyịn̄ Abasi edi Jehovah, nte ke Jesus idịghe Ata Ọkpọsọn̄, ye nte ke ukpepn̄kpọ Abasi-Ita-ke-Kiet ikemke ye N̄wed Abasi. (Psalm 83:18; 1 Corinth 11:3) Enye ama enen̄ede okop nduaidem tutu, ke nditọete oro ẹma ẹkenyọn̄, enye ama okot ekemmọ mbon Pentecostal obok ọtọkiet onyụn̄ ọtọn̄ọ ndiwụt mmọ akpanikọ ẹban̄ade Jehovah Abasi ye Jesus Christ ke mme Bible mmọ. Ke ini ediwak mmọ mîkenyịmeke akpanikọ oro, enye ama ebiere ke ini ekedi oro ndisịn n̄wed nnyụn̄ n̄wọrọ n̄kpọn̄ “Akwa Babylon.” (Ediyarade 18:2, 4) Ke ini nditọete ẹkefiakde ẹdi ndise enye ke February 1992, enye ama asian mmọ se ikotịbede onyụn̄ adian do ete: “Ami nyom nditiene mbufo. Nyom ndikabade ndi kiet ke otu Mme Ntiense Jehovah. Nyom ndikpep mme owo akpanikọ!”
Mme utọ ifiọkutom ntre ẹn̄wam ndisọn̄ọ nditọete idem ke utom oro odoride ata mi. Ana mbon oro ẹkade isan̄ isụn̄utom emi ẹyak edidu ke inem ufọkidụn̄ atak mmọ, ẹsobo mme udọn̄ọ utọ nte utoenyịn, ẹnyụn̄ ẹyọ ọkpọsọn̄ uwem esịtikọt. Edi mmọ oro ẹsụhọde ke ufọk ẹsinam n̄waidem n̄ko. Mme ubon ẹsitaba mbonima mmọ, ndusụk ini ke ediwak urua ke ini kiet. Mme esop ẹsinyene nditaba mbiowo mmọ ye n̄kparawa owo efen nte, esidide ke ndusụk idaha, eyenete kiet kpọt esisụhọ ndise mban̄a mme udọn̄ esop. Edi, nso idara ye nsịnudọn̄ ke emi esidi ntem ke ini esop okopde aduai-owo idem ifiọkutom mmọ ke ini mmọ ẹnyọn̄de ẹdi! Se itakde idịghe n̄kpọ ndomokiet ke ẹmende ẹdomo ye idara oro ẹsinyenede.
Mme ọkwọrọ Obio Ubọn̄ oro ẹsiwatde ke ediwak mmọn̄ Guyana ye eti mbụk ẹsinyene ata n̄wọrọnda ifiọkutom. Adianade ye ekemmọ mme anamutom ke ofụri ererimbot, mmọ ye uko ye unyịmesịt ‘ẹwa uwa ekọm ẹnọ Abasi, kpa mfri n̄kpọkinua eke ẹkponode enyịn̄ esie.’—Mme Hebrew 13:15.
[Mme Ikọ idakisọn̄]
a Akpa ẹkesikot British Guiana, ẹma ẹkpụhọ enyịn̄ ẹkabade ẹkot Guyana ke idụt emi ama ekenyene ukaraidem oto Britain ke 1966.
[Mme ndise obio ke page 24]
(Ama oyom ndikụt nte enye enen̄erede etie, se n̄wed)
HONDURAS
NICARAGUA
COSTA RICA
PANAMA
VENEZUELA
COLOMBIA
GUYANA
SURINAME
FRENCH GUIANA
BRAZIL
BOLIVIA
PERU
INYAN̄IBOM ATLANTIC
[Mme ndise ke page 26, 27]
Ubọk ufien: Ndinọ ikọ ntiense ke usen urua
Enyọn̄ enyọn̄: Ndineme eti mbụk ke Akpa Demerara
Enyọn̄ enyọn̄ ubọk nnasia: Otu isụn̄utom ẹwatde ubom ẹfiak ẹnyọn̄ itienna