Nso Utọ Mme Owo ke Afo Esiwụt Uma?

“ẸYOM N̄WANNDỌ. Enyene ndidi afia ye esan̄ esan̄ idem, andikụre ukpep ke ufọkn̄wed ntaifiọk mîdịghe ẹkpama enyeemi afiakde aka n̄wed ke ama okokụre ukpep ufọkn̄wed ntaifiọk. Ana oto eti ufọk emi enyenede inyene. Ẹkpema edi andito ọwọrọiso n̄ka.”

NTRE ke mbụk usuanetop ndọ oro afo ekemede ndikụt ke n̄wedmbụk n̄kpọntịbe ke India ọdọhọ. Eyedi, afo emekeme ndikụt n̄kpọ eke etiede ntem ke ediwak ikpehe eken ke ererimbot. Ke India esiwak ndidi ete ye eka owo oro oyomde ndidi ebendọ ẹsinọ ntọt. Mme ibọrọ ẹkeme ndisịne foto eyenan̄wan awan̄de nyayama ididuot ewura iban ẹkotde sari onyụn̄ ọkọn̄ọde ediwak n̄kpọmbana gold. Edieke ubon eyeneren ẹnyịmede, ediomi ndọ eyetọn̄ọ.

Mme Ọsọ Idaha Oro Ẹdade ke Akpan N̄kpọ

Ke India eben̄e ẹsịnde ẹyom n̄wanndọ oro afiade ẹdi ata ọsọ n̄kpọ. Emi oto ntak ntotụn̄ọ edinịm ke akpanikọ oro nte ke inua-okot mbon usụhọde idaha n̄ka Hindu ẹnyene mbubịt ikpọkidem. Ke ndondo emi, edinam kiet ke television ke India ama ọbọ mbụk aban̄ade n̄kaiferi iba, kiet edida afia ye enyeeken obubịt. Afia n̄kaiferi ama ọsọn̄ ido onyụn̄ ọdiọk edu; obubịt n̄kaiferi ama ọfọn ido onyụn̄ osụhọde idem. Ukpụhọde oro akpade owo idem ama ada itie, ndien afia n̄kaiferi ama akabade edi obubịt nte ufen, ke adan̄aemi ẹkenamde obubịt n̄kaiferi akabade edi afia. Edumbet oro odude ke mbụk oro nte an̄wan̄ade edi nte ke adan̄aemi eti ido akakande ke akpatre, afia ikpọkidem edi utịp oro ẹyomde.

Mme utọ ntụk eke orụk oro ẹsiwak nditịm ntụn̄ọ n̄kan nte owo ekemede ndifiọk. Ke uwụtn̄kpọ, owo Asia ekeme ndika idụt Edem Usoputịn onyụn̄ okụni ete ke ẹkama imọ ke idiọk usụn̄ ke ntak uduot ikpọkidem esie m̀mê enyịn esie oro ofụmerede. Mme utọ edinam oro esifịna enye, ndien enye ekere ke ẹsari imọ. Edi ke ini enye afiakde ọnyọn̄ obio emana esie, enye ekeme ndinam n̄kpọ ye mbon orụk efen kpa ke ukem usụn̄ oro. Idem mfịn emi uduot ikpọkidem ye idaha eke orụk enyene akamba udeme ke nte ediwak owo ẹdade mbon en̄wen ke n̄kpọ.

Edidem Solomon eke eset ekewet ete, “Inyene onyụn̄ ọbọrọ kpukpru n̄kpọ.” (Ecclesiastes 10:19) Oro edi akpanikọ didie ntem! Inyene otụk n̄ko nte ẹsede mme owo. Owo isiwakke ndibụp mbụme mban̄a ebiet emi inyene oro ẹtode. Nte owo akabade edi enyene n̄kpọ owo ke ntak ọkpọsọn̄ utom m̀mê utom ntịn̄enyịn m̀mê enyene oto unana edinam akpanikọ? Enyeoro iwakke ndidi mfịna. Inyene, edide ẹnyene ke idiọk usụn̄ m̀mê idịghe, esinam ediwak owo ẹyom uma ye mme ẹnyene inyene.

Ẹmenen̄ede ẹwụt ukpono ẹnọ akwa ifiọkn̄wed n̄ko ke ererimbot umia mbuba emi. Ndondo oro eyenọwọn̄ amanade, ẹsikpak mme ete ye eka ẹte ẹtọn̄ọ ndisio ediwak okụk ẹnịm kaban̄a ukpep n̄wed. Etisịm ini emi enye edide isua iba m̀mê ita ke emana, mmọ ẹyekere ẹban̄a edinọ enye aka eti ufọkn̄wed n̄kpri nditọ nte akpa usio-ukot ke anyan isan̄ edinyene n̄wed itoro ufọkn̄wed ntaifiọk. Etie nte ndusụk owo ẹkere ẹte ke eti n̄wed itoro asan̄a ye unen edinam mbon en̄wen ẹma ẹnyụn̄ ẹkpono andinyene.

Ih, uduot ikpọkidem, ifiọkn̄wed, okụk, idaha eke orụk—mmọemi ẹmekabade ẹdi mme n̄kpọ oro ediwak owo ẹdade ẹbiere se owo edide mîdịghe, ke ọdiọkde akaha, ẹbierede se owo efen edide mbemiso ẹtịmde ẹfiọk ẹban̄a. Mmọemi ẹdi mme n̄kpọ oro ẹbierede mbon oro mmọ ẹmade ye mbon oro mmọ mîmaha. Nso kaban̄a fi? Mmanie ke afo esiwụt uma? Nte afo esida owo oro enyenede okụk, afia ikpọkidem, m̀mê akwa ifiọkn̄wed nte odotde akan se ẹwụtde uma ye ukpono? Ke edide ntre, oyom afo enen̄ede ekere aban̄a se idide ntak ekikere fo ẹmi.

Nte Mmọemi Ẹdi Nti Idaha?

N̄wed oro Hindu World ọdọhọ ete: “Owo usụhọde idaha ekededi oro owotde owo oro enyenede akwa idaha ke n̄kaowo ekenyene ndidi se ẹtụhọrede ẹwot ẹnyụn̄ ẹtan̄ inyene esie, ẹnyụn̄ ẹsụni ukpọn̄ esie ke nsinsi. Owo akwa idaha ke n̄kaowo oro owotde owo ekekeme n̄kukụre ndidi se ẹdiade isop ndien owo idehede inọ enye ufen n̄kpa.” Okposụkedi n̄wed oro etịn̄de aban̄a eyo eset, nso kaban̄a mfịn? Usua eke orụk ye mfịghe ke obio ọmọduọk ediwak iyịp idem ke ọyọhọ isua ikie-20 emi. Ndien emi itreke ke India ikpọn̄. Usua ye afai oro asari adade edi ke South Africa, usua eke orụk ke United States, usua eke idụt ke Baltic—udịm enyịn̄ emi ekeme ndika iso ntre—kpukpru ẹmi ẹto ntak ndammana ekikere ami-ikpọn̄-mfọn-n̄kan. Ke akpanikọ, utọ uma oro ẹmade owo kiet ẹkan eken do ke ntak orụk m̀mê idụt ision̄oke nti, mfri emem idi.

Nso kaban̄a inyene? Nte eyịghe mîdụhe, ediwak owo ẹnyene n̄kpọ ke ntak ọkpọsọn̄ utom oro ẹnamde ke akpanikọ. Nte ededi, ẹkọ akpakịp inyene ebe ke uyịpinọ, ubiatibet, unyam n̄kpọsọn̄ ibọk ke ndịbe, unyam n̄kpọekọn̄ oro ibet mînyịmeke, ye mme n̄kpọ eken. Edi akpanikọ, ndusụk mme owo ẹmi ẹsisio okụk emi ẹnọ nte enọ imaesịt mîdịghe ẹn̄wam ke mme ndutịm edin̄wam mme ubuene. Edi, edinam ubiatibet mmọ amada anana-ibat ufen ye unana inemesịt ọsọk mbon unọmọ mmọ. Idem ata esisịt ibat mme andinam, utọ nte mbon oro ẹdiade ubọkedem m̀mê ẹbuanade ke mme abian̄a abian̄a edinam mbubehe, ẹmeda edikpu, unan, ye n̄kpa edi ke ini se mmọ ẹnamde m̀mê utom mmọ ẹkpude mînyụn̄ isan̄ake ọfọn. Ke akpanikọ, edinyene inyene ke idemesie idịghe isọn̄ ndida nnam eti ubiere.

Nso, ndien, kaban̄a ifiọkn̄wed? Nte anyan udịm n̄wed itoro ye udorienyịn̄ oro owo enyenede ọnọ ubiọn̄ nte ke enye anam akpanikọ onyụn̄ enen? Nte emi ọwọrọ ke ẹkpenyene ndiwụt enye uma? Ih, ifiọkn̄wed ekeme ndinam ifiọk oro owo enyenede atara, ndien mbon oro ẹdade ifiọkn̄wed mmọ ẹnam n̄kpọ ndin̄wam mbon en̄wen ẹdot ukpono ye uku. Edi mbụk ọyọhọ ye mme uwụtn̄kpọ ẹban̄ade nte otu mme ọfiọkn̄wed owo ẹdade mme owo ẹnam n̄kpọ ke ufọn idemmọ ẹnyụn̄ ẹfịkde mmọ. N̄ko kere ban̄a se itịbede ke an̄wa ikpọ ufọkn̄wed m̀mê ufọkn̄wed ntaifiọk mfịn. Mme mfịna uda n̄kpọsọn̄ ibọk ke idiọk usụn̄ ye mme udọn̄ọ ẹmende ẹto idan̄ ẹyọhọ an̄wa ufọkn̄wed, ndien ediwak nditọ ufọkn̄wed ẹsịn enyịn̄ akpan akpan ke ndiyom okụk, odudu, ye uwọrọetop. Ọsọsọn̄ ifiọkn̄wed owo kpọt ndidi idiọn̄ọ akpanikọ emi owụtde ata edu esie.

Baba, uduot ikpọkidem, ifiọkn̄wed, okụk, idaha eke orụk, m̀mê mme utọ n̄kpọ ntre idịghe nti ntak ndida mbiere nte owo enyeeken odotde. Mme Christian ikpenyeneke ndisịn idem ke mme n̄kpọ ẹmi ke ukeme ndinyene uma nto mmọ en̄wen. Nso, ndien, ke owo ekpenyene ndikere mban̄a? Nso mme idaha ke owo ekpetiene?