Nte Ndọ Edi N̄kukụre Ukpọhọde Inemesịt?
“Enye atara, onyụn̄ enyene unen ndidọ owo eke amade; edi yak enye ọdọ owo Abasi ikpọn̄îkpọn̄ [“ke Ọbọn̄,” New World Translation]. Edi ọfọn ye enye akan nditie ke itie esie.”—1 CORINTH 7:39, 40.
1. Didie ke N̄wed Abasi etịn̄ aban̄a Jehovah, ndien nso ke enye akanam ọnọ mme edibotn̄kpọ esie?
JEHOVAH edi “Abasi inemesịt.” (1 Timothy 1:11, NW) Nte Atatubọk Andinọ “kpukpru eti edinọ ye kpukpru enọ eke ẹfọnde ẹma,” enye ọmọnọ kpukpru enyene-ifiọk edibotn̄kpọ esie—mme owo ye spirit—n̄kemn̄kem se mmọ ẹyomde man ẹkop inemesịt ke utom esie. (James 1:17) Ke se iban̄ade oro, inuen emi ọkwọde ikwọ, eyen ebua emi ebrede mbre, m̀mê okụn̄abak emi ebrede mbre kpukpru ẹtie ntiense nte ke Jehovah okobot unam ete ẹkop inem uwem ke nsio nsio ebietidụn̄ mmọ. Andiwet psalm akam aka anyan ke nditịn̄ ke ido uto nte ke “mme eto Jehovah ẹmeyụhọ; kpa mme cedar Lebanon ẹmi enye ọtọde.”—Psalm 104:16.
2. (a) Nso iwụt ke Jesus okop inemesịt ke ndinam uduak Ete esie? (b) Mme ntak ewe ndikop inemesịt ke mme mbet Jesus ẹkenyene?
2 Jesus Christ edi ‘ata mbiet idem Abasi.’ (Mme Hebrew 1:3) Idịghe n̄kpọ n̄kpaidem, ndien, nte ke ẹkpenyene ndikot Jesus “okop inemesịt ye n̄kukụre Akwa Enyene-Odudu.” (1 Timothy 6:15, NW) Enye ọmọnọ nnyịn utịbe utịbe uwụtn̄kpọ ke nte edinam uduak Jehovah ekemede ndinọ uyụhọ akan udia, adade ọyọhọ idatesịt edi. Jesus n̄ko omowụt nnyịn nte ke inemesịt ekeme ndidu ke ini ẹnamde n̄kpọ ye ndịk Abasi, oro edi, ye akwa ukpono ye eti mbak ediyat Enye esịt. (Psalm 40:8; Isaiah 11:3; John 4:34) Ke ini mme mbet 70 ẹkefiakde ẹnyọn̄ “ye idatesịt” ke ẹma ẹkekụre isan̄ utom ukwọrọikọ Obio Ubọn̄, Jesus ke idemesie ama “okop idatesịt ke edisana spirit.” Ke ama eketịn̄ idatesịt oro enye enyenede ọnọ Ete esie ke akam, enye ama ọwọn̄ọde ese mme mbet esie onyụn̄ ọdọhọ ete: “Ọfọfọn ọnọ mme enyịn ẹmi ẹkụtde mme n̄kpọ eke mbufo ẹkụtde. Koro mmọdọhọ mbufo nte, ediwak mme prọfet ye ndidem ẹma ẹyom ndikụt mme n̄kpọ eke mbufo ẹkụtde, ndien ikekwe, ndinyụn̄ n̄kop mme n̄kpọ eke mbufo ẹkopde, ndien ikokopke.”—Luke 10:17-24.
Mme Ntak Ndikop Inemesịt
3. Nso idi ndusụk ntak ndikop inemesịt?
3 Nte enyịn nnyịn ikpokopke inemesịt ndikụt mme n̄kpọ oro nnyịn ikụtde ke edisu Ikọ ye mme uduak Jehovah ke utịt ini emi? Nte nnyịn ikpọyọhọke ye idara ndifiọk mme prọfesi oro mme utọ anam-akpanikọ prọfet ye ndidem nte Isaiah, Daniel, ye David mîkekemeke ndifiọk? Nte nnyịn ikopke inemesịt ndinam n̄kpọ Abasi inemesịt, Jehovah, ke idak ndausụn̄ eke okop-inemesịt Akwa Enyene-Odudu, kpa Edidem nnyịn Jesus Christ? Ke akpanikọ nnyịn imokop!
4, 5. (a) Man ikaiso ikop inemesịt ke utom Jehovah, nso ke ana nnyịn ifep? (b) Nso idi ndusụk n̄kpọ ẹmi ẹtịpde n̄kpọ ẹsịn ke ndikop inemesịt, ndien nso mbụme ke emi edemede?
4 Nte ededi, edieke nnyịn iyomde ndikaiso n̄kop inemesịt ke utom Abasi, inaha nnyịn ikọn̄ se iyomde man inyene inemesịt ke mme ekikere ererimbot. Mmọemi ẹkeme ndinam ekikere nnyịn okịm mmemmem mmemmem koro mmọ ẹsịne inyene obụkidem, n̄kon̄ine n̄kon̄ine ido uwem, ye mme n̄kpọ ntre. “Inemesịt” ekededi oro ẹbọpde ẹdori ke mme utọ n̄kpọ oro edidi ke esisịt ini, koro ererimbot emi ke ebebe efep.—1 John 2:15-17.
5 Ata ekese asan̄autom Jehovah oro ẹma ẹkeyak idem ẹnọ ẹdiọn̄ọ ẹte ke ndisịm mme utịtmbuba eke ererimbot ididaha ata inemesịt idi. Ete nnyịn eke heaven kpọt ọnọ mme n̄kpọ eke spirit ye eke obụkidem oro otịpde n̄kpọ esịn ke ata inemesịt mme asan̄autom esie. Nnyịn iwụt esịtekọm didie ntem iban̄a udia eke spirit oro enye ọnọde nnyịn ebe ke “asan̄autom emi anamde akpanikọ, onyụn̄ enyenede ọniọn̄”! (Matthew 24:45-47) Nnyịn imowụt esịtekọm n̄ko iban̄a udia eke obụkidem ye mme n̄kpọ obụkidem eken oro nnyịn ibọde ke ubọk ima ima Abasi. Ekem, n̄ko, utịbe utịbe enọ eke ndọ odu ye idatesịt uwem ubon emi enyenede ebuana ye oro. Eyịghe idụhe ẹwụtde udọn̄ ofụri esịt emi Naomi ekenyenede aban̄a mme ebeakpa iban nditọ esie ke mme ikọ ẹmi: “Jehovah akpakam ọnọ mbufo enọ, ndien mbufo ẹkụt nduọkodudu ke ufọk mme ebe mbufo.” (Ruth 1:9, NW) Ntre ndọ edi ukpọhọde kiet emi ekemede ndikpọhọde usụn̄ edinyene akwa inemesịt. Edi nte ndọ edi n̄kukụre ukpọhọde emi ọkpọhọrede usụn̄ edinyene uwem inemesịt? Oyom n̄kparawa owo akpan akpan ẹnen̄ede ẹdụn̄ọde ẹse m̀mê emi edi ntre.
6. Nte ekemde ye Genesis, nso ikedi akpa uduak ke ndutịm ndọ?
6 Ke etịn̄de aban̄a ntọn̄ọ ndọ, Bible ọdọhọ ete: “Abasi obot owo esịn ke mbiet esiemmọ, ke mbiet Abasi ke obot enye; eren ye n̄wan ke obot mmọ. Ndien Abasi ọdiọn̄ mmọ, Abasi onyụn̄ ọdọhọ mmọ ete, Mbufo ẹtọt, ẹnyụn̄ ẹwak, ẹnyụn̄ ẹyọhọ ke isọn̄, ẹnyụn̄ ẹkan enye.” (Genesis 1:27, 28) Ke Jehovah nditọn̄ọ ndọ, ẹma ẹda Adam ẹnam n̄kpọ ke ndida edibotn̄kpọ efen efen edide owo ndi uwem, ntem ẹtatde ekpụk ubonowo. Edi odu se itịmde ikpon ikan emi ke ndọ.
“Owo Abasi Ikpọn̄îkpọn̄”
7. Nso n̄kpọ oro ẹyomde ke ndọ ke ete ekpụk kiet ekesịn ọkpọsọn̄ ukeme ndiyọhọ?
7 Sia Jehovah Abasi edide Anditọn̄ọ ndọ, nnyịn ikpodori enyịn ndikụt enye onịmde mme edumbet ọnọ ndọ oro edisụn̄ọde ke inemesịt mme asan̄autom esie. Ke eyo mme ete ekpụk, ẹma ẹsọn̄ọ ẹkpan edidọ mbon oro mîkedịghe mme andituak ibuot nnọ Jehovah. Abraham ama anam Eliezer, asan̄autom esie otomo Jehovah ete ke imọ ididaha n̄wan ke otu mbon Canaan inọ Isaac, eyen ete ekpụk oro. Eliezer ama anam anyan isan̄ onyụn̄ etiene mme item Abraham ketket man okụt ‘n̄wan emi Jehovah emekde ọnọ eyen eteufọk esie.’ (Genesis 24:3, 44) Ntre Isaac ama ọdọ Rebekah. Ke ini eyen mmọ Esau ekemekde iban ke otu mme okpono ndem mbon Hittite, iban ẹmi ẹkedi “se iyatde Isaac ye Rebekah esịt.”—Genesis 26:34, 35; 27:46; 28:1, 8.
8. Nso ukpan ke Ibet ediomi okodori ke ndọ, ndien ntak-a?
8 Ke idak Ibet ediomi, ẹma ẹkpan edidọ iren m̀mê iban ẹmi ẹtode akpan idụt Canaan oro ẹkesiode ẹwụt. Jehovah ama eteme ikọt esie ete: “Kûnyụn̄ unam ndọ ye mmọ; kûda eyen fo an̄wan unọ eyeneren esie, kûnyụn̄ uda eyen esie an̄wan unọ eyeneren fo. Koro mmọ ẹyenam eyeneren fo akabade etre nditiene mi, ndien mmọ ẹyenam n̄kpọ abasi efen: ndien iyatesịt Jehovah eyefiop ye mbufo, enye eyenyụn̄ awara ndisobo fi.”—Deuteronomy 7:3, 4.
9. Nso item ndọ ke Bible ọnọ mme Christian?
9 Idịghe n̄kpọ n̄kpaidem nte ke ukem ukpan oro ke ndidọ mbon oro mîtuakke ibuot inọ Jehovah ekpenyene ndibuana esop Christian. Apostle Paul ọkọnọ ekemmọ mme andinịm ke akpanikọ item ete: “Ẹkûbọp idem utịn̄e utịn̄e ye mmọ eke mînịmke ke akpanikọ. Nso udeme ke edinen ido enyene ye ukwan̄ido? Nso ebuana ke un̄wana enyene ye ekịm? Nso ndụk ke Christ odụk ye Belial? Nso udeme ke andinịm ke akpanikọ enyene ye owo eke mînịmke ke akpanikọ?” (2 Corinth 6:14, 15) Item oro enyene ebuana ke nsio nsio usụn̄, ndien ke akpanikọ abuana ndọ. In̄wan̄în̄wan̄ item oro Paul ọnọde mme asan̄autom Jehovah oro ẹma ẹkeyak idem ẹnọ edi nte ke mmọ ẹkpenyene ndikere mban̄a edidọ owo “n̄kukụre edieke enye odude ke ebuana ye Ọbọn̄.”—1 Corinth 7:39, ikọ idakisọn̄ ke NW.
Ikemeke Ndidọ “ke Ọbọn̄”
10. Nso ke ediwak Christian oro mîdọhọ ndọ ẹnam, ndien nso mbụme edemede?
10 Ediwak Christian oro mîdọhọ ndọ ẹma ẹmek nditiene uwụtn̄kpọ Jesus Christ ke ndikọri enọ itie unana ndọ. Ndien n̄ko, sia mîkemeke ndikụt nsan̄a oro abakde Abasi idahaemi nnyụn̄ ndọ “ke Ọbọn̄” ke ntre, ediwak mme anam-akpanikọ Christian ẹma ẹkọn̄ mbuọtidem mmọ ke Jehovah ẹnyụn̄ ẹdu ke itie unana ndọ utu ke ndidọ owo eke mînịmke ke akpanikọ. Spirit Abasi anam mmọ ẹnyene mme utọ mbun̄wụm nte idatesịt, emem, edinam akpanikọ, ye mfara ke idem ke esịtidem mmọ, an̄wamde mmọ ndisọn̄ọ mmụm itie unana ndọ oro asanade n̄kama. (Galatia 5:22, 23) Ke otu mbon oro ẹsobode idomo ediyak idem nnọ Abasi mi uforo uforo ẹdi ediwak nditọete iban Christian nnyịn, emi nnyịn inyenede ata ntotụn̄ọ ukpono inọ. Ke nsio nsio idụt, mmọ ẹwak ẹkan nditọete iren ndien ke ntre ẹnyenede akamba udeme ke utom ukwọrọikọ. Ke akpanikọ, “Ọbọn̄ [“Jehovah ke idemesie,” NW] ọnọ uyo: iban ẹmi ẹkwọrọde ẹdi akamba udịm.” (Psalm 68:11) Ke akpanikọ, ediwak mme asan̄autom Abasi ẹmi mîdọhọ ndọ, iren ye iban ke ẹmụm nsọn̄ọnda ẹkama koro mmọ ‘ẹbuọtde idem ye Jehovah ke ofụri esịt mmọ, ndien enye ke enen̄ede usụn̄ mmọ onịm.’ (Mme N̄ke 3:5, 6) Edi nte mbon oro mîkemeke ndidọ ndọ idahaemi “ke Ọbọn̄” ikemeke ndikop inemesịt ke akpanikọ?
11. Mme Christian oro ẹdude ke itie unana ndọ ke ntak ukpono oro ẹnyenede ẹnọ mme edumbet Bible ẹkeme ndidori enyịn ke nso?
11 Ẹyak nnyịn iti nte ke nnyịn idi Mme Ntiense inọ Abasi inemesịt, Jehovah, inamde utom ke idak okop-inemesịt Akwa Enyene-Odudu, Jesus Christ. Ntre edieke ukpono oro inyenede inọ mme in̄wan̄în̄wan̄ ukpan oro ẹsịnde ke Bible okponụkde nnyịn ndidu ke itie unana ndọ ke ntak mîkemeke ndikụt nsan̄andọ “ke Ọbọn̄,” nte owụt ifiọk ndikere nte ke Abasi ye Christ ẹyekpọn̄ nnyịn ye unana inemesịt? Ke akpanikọ iwụtke. Ntem, ana nnyịn ibiere ite ke ẹkeme ndikop inemesịt nte mme Christian ke adan̄aemi idude ke idaha unana ndọ. Jehovah ekeme ndinam nnyịn inen̄ede ikop inemesịt edide nnyịn imọdọ ndọ m̀mê idọhọ.
Ukpọhọde Ata Inemesịt
12. Nso ke n̄kpọ aban̄ade mme angel oro ẹkesọn̄de ibuot owụt kaban̄a ndọ?
12 Ndọ idịghe n̄kukụre ukpọhọde inemesịt inọ kpukpru asan̄autom Abasi. Da mme angel nte uwụtn̄kpọ. Mbemiso Ukwọ, ndusụk angel ẹma ẹkọri udọn̄ oro mîdịghe ndammana inọ mme edibotn̄kpọ eke spirit, ikopke uyụhọ koro mmọ mîkekemeke ndidọ ndọ, ẹnyụn̄ ẹmen obụkidem owo ẹsịne man ẹdida nditọiban ẹnyene nte iban mmọ. Sia mme angel ẹmi ke ntre “mîkomụmke itie odudu eke mmọ ikama,” Abasi “ama onyụn̄ ọkọbi [mmọ] ke nsinsi ebuka onịm ke ekịm, ete, ẹtie ẹbet ikpe Akwa Usen oro.” (Jude 6; Genesis 6:1, 2) Nte an̄wan̄ade, Abasi akananam inamke ndutịm inọ mme angel ndidọ ndọ. Ntre ndọ ikakam ikemeke ndidi ukpọhọde inemesịt nnọ mmọ.
13. Ntak emi ndisana angel ẹkopde inemesịt, ndien nso ke emi owụt aban̄a kpukpru mme asan̄autom Abasi?
13 Edi, mme anam-akpanikọ angel ẹkop inemesịt. Jehovah ekesịn itiat idakisọn̄ isọn̄ “ye idara idara mbre ntantaọfiọn̄ usenubọk ye mfiori oro nditọ Abasi [ẹdide angel] ẹnamde uyo kiet.” (Job 38:7, The New Jerusalem Bible) Ntak emi ndisana angel ẹkopde inemesit-e? Koro mmọ ẹdude kpukpru ini ke iso Jehovah Abasi, “ẹkopde uyo ikọ esie” man ẹnam enye. Mmọ ẹkop inemesịt ke “ndinam uduak esie.” (Psalm 103:20, 21, ikọ idakisọn̄ ke NW) Ih, inemesịt oro ndisana angel ẹkopde oto ke ndinam n̄kpọ Jehovah ke edinam akpanikọ. Oro edi ukpọhọde ata inemesịt ọnọ mme owo n̄ko. Ke se iban̄ade oro, mme Christian oro ẹyetde aran ẹmi ẹdọde ndọ, ẹmi ye inemesịt ẹnamde n̄kpọ Abasi idahaemi ididọhọ ndọ ke ini ẹsetde ẹdụk uwem eke heaven, edi mmọ ẹyekop inemesịt nte mme edibotn̄kpọ eke spirit ẹnamde uduak Abasi. Edide ẹdọ ndọ m̀mê idọhọ ndọ, adan̄aoro, kpukpru anam-akpanikọ asan̄autom Jehovah ẹkeme ndikop inemesịt koro ata ntak ndinyene inemesịt edi ndinam utom Andibot ke edinam akpanikọ.
‘N̄kpọ eke Ẹfọnde Ẹkan Nditọiren ye Nditọiban’
14. Nso ntịn̄nnịm un̄wọn̄ọ ke ẹkenọ mme abak-Abasi eunuch ke Israel eset, ndien ntak emi ekemede nditie esen esen?
14 Idem edieke anam-akpanikọ Christian mîdọhọ ndọ tutu amama, Abasi ekeme ndinam owo oro okop inemesịt. Ẹkeme ndibọ nsịnudọn̄ nto mme ntịn̄nnịm ikọ ẹmi ẹketịn̄de ẹnọ mme eunuch ke Israel eset ẹte: “Ntem ke Jehovah ọdọhọ mme eunuch eke ẹdikpemede sabbath mi, ẹdinyụn̄ ẹmekde se inemde mi esịt, ẹnyụn̄ ẹmụmde ediomi mi ẹkama; ete, Nyeda n̄kpọ editi ye enyịn̄ eke ẹfọnde ẹkan eke nditọiren ye nditọiban, nnọ mmọ ke ufọk mi, ye ke esịt ibibene mi: nyenọ mmọ nsinsi enyịn̄ eke mîdisịbeke ifep.” (Isaiah 56:4, 5) Owo ekeme ndidori enyịn nte ke ẹyen̄wọn̄ọ ndinọ mmọ n̄wan ye nditọ man ẹnam enyịn̄ mmọ ebịghi. Edi ẹken̄wọn̄ọ ndinọ mmọ ‘n̄kpọ eke ẹfọnde ẹkan nditọiren ye nditọiban’—kpa nsinsi enyịn̄ ke ufọk Jehovah.
15. Nso ke ẹkeme nditịn̄ mban̄a edisu oro Isaiah 56:4, 5 osụde?
15 Edieke ẹdade mme eunuch ẹmi ndidi ndamban̄a ntịn̄nnịm uwụtn̄kpọ esịnede “Israel Abasi,” mmọ ẹda ẹban̄a mbon oro ẹyetde aran ẹmi ẹbọde nsinsi itie ẹnyene ke ufọk, m̀mê temple Jehovah eke spirit. (Galatia 6:16) Nte eyịghe mîdụhe, prọfesi emi eyesu ke ataata usụn̄ ọnọ mme eten̄e-Abasi eunuch ke Israel eset emi ẹdinamde ẹset. Edieke mmọ ẹnyịmede uwa ufak Christ ẹnyụn̄ ẹkade iso ndimek se Jehovah amade, mmọ ẹyebọ “nsinsi enyịn̄” ke obufa ererimbot Abasi. Emi n̄ko ekeme ndibuana mbon oro ẹdide eke “mme erọn̄ en̄wen” ke utịt ini emi, ẹyakde ndọ ye ifet edidi ete ye eka ẹtak mmọ man ẹkpenen̄ede ẹsịn idem ke utom Jehovah. (John 10:16) Ndusụk mmọ ẹkeme ndikpa ye unana edidọ ndọ inyụn̄ inyeneke nditọ. Edi edieke mmọ ẹnamde akpanikọ, ke ediset ke n̄kpa mmọ ẹyebọ ‘n̄kpọ eke ẹfọnde ẹkan nditọiren ye nditọiban’—kpa enyịn̄ “eke mîdisịbeke ifep” ke obufa editịm n̄kpọ.
Ndọ Idịghe N̄kukụre Ukpọhọde Inemesịt
16. Ntak ẹkemede ndidọhọ ke ndọ isidaha inemesịt idi kpukpru ini?
16 Ndusụk owo ẹkere ẹte ke inemesịt enen̄ede akpaha adiana ye ndọ. Ẹnyene ndinyịme, nte ededi, nte ke idem ke otu mme asan̄autom Jehovah mfịn, ndọ isidaha inemesịt idi kpukpru ini. Enye esikọk ndusụk mfịna edi esiwak ndidemede mmọ en̄wen oro ẹsọn̄de ndise mban̄a akan enyeoro mmọ oro ẹdude ke itie unana ndọ ẹsisobode. Paul ọkọdọhọ ete ke ndọ esida ‘ukụt edi ke ikpọkidem.’ (1 Corinth 7:28) Mme ini ẹsidu emi ọdọndọ esikopde ‘editịmede esịt’ ndien “ekikere asiaha enye usụn̄ iba.” Enye esiwak ndikụt nte edide ọkpọsọn̄ n̄kpọ ‘ndisịn esịt ke mbubehe Ọbọn̄ ye unana n̄kpọ nditịmede enye ekikere.’—1 Corinth 7:33-35.
17, 18. (a) Nso ke ndusụk mme esenyịn oro ẹsan̄ade-san̄a ẹtọt? (b) Nso item ke Paul ọkọnọ, ndien ntak ọfọnde ndida enye nsịn ke edinam?
17 Ndọ ye itie unana ndọ ẹdi enọ ẹtode Abasi. (Ruth 1:9; Matthew 19:10-12) Man ẹkụt unen ke ekededi ke otu idaha mbiba ẹmi, nte ededi, edikere mban̄a ke akam edi akpan n̄kpọ. Mme esenyịn oro ẹsan̄ade-san̄a ẹtọt ẹte ke ediwak Mme Ntiense ẹbak ẹdọ ndọ ẹkaha, ediwak ini ẹkabarede ẹdi mme ete ye eka mbemiso ẹben̄ede idem ndibiom mbiomo oro ẹsisụn̄ọde ẹto oro. Ndusụk ndọ ẹmi ẹsiwụre. Mme ọdọndọ eken ẹsiyọ mme mfịna mmọ, edi ndọ mmọ idaha inemesịt isọk mmọ. Nte William Congreve, anam-kọnsat owo England oro ekewetde, mbon oro ẹdọde ndọ ke ibụmede “ẹkeme nditua n̄kpọfiọk ke ẹma ẹkesụhọde ẹtie.”
18 Mme esenyịn circuit ẹtọt n̄ko ẹte ke ndusụk n̄kparawa nditọete iren ẹtre ndisịn n̄wed eben̄e udụk utom Bethel m̀mê ndinọ idem unyịme unyịme ndidụk Ufọkn̄wed Unọ Mme Asan̄autom Ukpep ke ntak oro ẹyomde owo odu ke itie unana ndọ ke ndusụk ini. Edi Paul ọnọ item ete owo okûdọ ndọ mbemiso ‘ebede nsehe uyen,’ oro edi, yak ebet tutu akpa ọkpọsọn̄ udọn̄ idan̄ osụhọde ubọk. (1 Corinth 7:36-38) Mme isua oro owo odude uwem nte akwa owo oro mîdọhọ ndọ kan̄a ọnọ enye ọsọn̄urua ifiọk ke uwem ye ikike, anamde enye odu ke idaha oro ọfọnde akan ndimek nsan̄andọ m̀mê ndinam ubiere oro ẹtịn̄de enyịn ẹtịm ẹkere ndidu ke itie unana ndọ.
19. Didie ke nnyịn ikpese mme n̄kpọ edieke nnyịn mînyeneke ata udọn̄ ndidọ ndọ?
19 Ndusụk nnyịn imebe ini nsehe uyen, ye ọkpọsọn̄ udọn̄ ebuana idan̄ esie. Nnyịn ke ini ke ini imekeme nditie n̄kere mme edidiọn̄ oro odude ke ndọ edi ke akpanikọ inyenede enọ itie unana ndọ. Jehovah ekeme ndikụt ete ke nnyịn imanam n̄kpọ esie uforo uforo ke idaha unana ndọ inyụn̄ inyeneke ata ufọn ndomokiet ndidọ ndọ, emi ekemede ndiyom ete nnyịn itaba ndusụk ifetutom ke utom esie. Edieke ndọ mîdịghe ọkpọkpọ n̄kpọ oro iyomde nnyịn mînyụn̄ inyeneke nsan̄a, Abasi ekeme ndinyene n̄kpọ efen ọnọ nnyịn. Ẹyak nnyịn ke ntre iwụt mbuọtidem nte ke enye eyenọ nnyịn se iyomde. N̄kponn̄kan inemesịt osụn̄ọ oto edisụhọde idem nnyịme se itiede nte edi se Abasi aduakde ọnọ nnyịn, kpa nte nditọete ẹdide Jew ‘ẹkenyịmede ẹnyụn̄ ẹnọde Abasi ubọn̄’ ke ẹfiọkde ẹte ke enye ama anam mme Gentile ẹkabade esịt man mmọ ẹkpenyene uwem.—Utom 11:1-18.
20. (a) Nso item kaban̄a itie unana ndọ ke ẹnọ n̄kparawa Christian mi? (b) Nso akpan n̄kpọ aban̄ade inemesịt edi akpanikọ?
20 Ntre, ndien, ndọ ekeme ndidi ukpọhọde inemesịt, okposụkedi enye n̄ko ekemede ndiberede usụn̄ nnọ mme mfịna. N̄kpọ kiet edi akpanikọ: Ndọ idịghe n̄kukụre usụn̄ ndinyene inemesịt. Ke ẹkerede ẹban̄a kpukpru se ẹnemede emi, eyewụt ifiọk ke ntre, akpan akpan ọnọ n̄kparawa Christian, ndidomo ndinam ufan̄ nnọ ediwak isua itie unana ndọ. Ẹkeme ndida mme utọ isua oro nnam n̄kpọ nte ọfọnde ke ndinam n̄kpọ Jehovah nnyụn̄ nnyene n̄kọri ke n̄kan̄ eke spirit. Inamke n̄kpọ m̀mê nso idi isua emana m̀mê n̄kọri eke spirit oro inamde, nte ededi, akpan n̄kpọ emi osụk edi akpanikọ ọnọ kpukpru mbon oro ẹyakde idemmọ ofụri ofụri ẹnọ Abasi: Ẹnyene ata inemesịt ẹto edinam n̄kpọ Jehovah ke edinam akpanikọ.
Didie ke Afo Ọkpọbọrọ?
◻ Ntak emi mme asan̄autom Jehovah ẹkopde inemesịt-e?
◻ Ntak emi ndọ mîdịghe ukpọhọde n̄kponn̄kan inemesịt-e?
◻ Ke edimek oro ẹmekde nsan̄andọ, nso ke ẹyom ẹto ikọt Jehovah?
◻ Ntak emi owụtde ifiọk ndinịm ke akpanikọ nte ke mme Christian ẹmi ẹdude ke itie unana ndọ ẹkeme ndikop inemesịt-e?
◻ Nso ke ana ẹnyịme kaban̄a ndọ ye inemesịt?