Mme N̄kpọntịbe Ẹtode Isọn̄ Un̄wọn̄ọ
Ka Kese Isọn̄ Oro, Ka Kese Mme Erọn̄!
EDIWAK tọsịn Christian ẹma ẹka ẹkese Isọn̄ Un̄wọn̄ọ, ẹkerede ẹte ke ndikụt mme ebiet oro mme n̄kpọntịbe ẹmi ẹkedade itie eyen̄wam mmimọ ndidiọn̄ọ Bible, anamde enye otịm enyene se ọwọrọde akan. Ndien emi edi ntre.
Edide akanam afo amaka ekese ata edikaka m̀mê aka ekese ke enyịn ikike ebe ke edikot mme n̄wed ye mme ibuotikọ oro ẹtịn̄de n̄kpọ ẹban̄a isọn̄ oro, nso kaban̄a edika n̄kese mme erọn̄? Afo emekeme ndibụp ete, ‘Nso ebuana ke mme erọn̄ ẹnyene ye Isọn̄ Un̄wọn̄ọ?’ Ke akpanikọ, ke mme ini ẹmi ẹkewetde Bible, erọn̄ ẹkedi ata akpan ikpehe ke uwem tutu eyedi se edika n̄kese Isọn̄ Un̄wọn̄ọ, yak idọhọ, mîdịghe ọyọhọ ọyọhọ ke owo mîsịnke mme erọn̄.
Mme foto ẹmi afo okụtde mi ẹkeme ndidi ikpehe kiet ke edika fo n̄kese, sia edide mme erọn̄ oro ẹkemede ndikụt ke ikpehe oro mfịn ẹnen̄ede ebiet mmọ oro ẹkedude ke ini emi ẹkewetde Bible.a Ntatara isịm mmọ ẹyọhọ ye isek. (Leviticus 7:3; 9:19) Ndodobi idet mmọ ẹsiwak ndidi afia. Edi ti ete ke akwa otuerọn̄ Jacob ama esịne “kpukpru ntọi ntọi ye kpukpru n̄kem n̄kem, ye . . . obubịt erọn̄.”—Genesis 30:32.
Mbụk emi owụt ete ke ẹkebat owo oro enyenede akwa otuerọn̄ nte owo inyene. (Genesis 30:43) Nnyịn ikot ntem iban̄a Job: “Inyene esie onyụn̄ edi tọsịn n̄kpri ufene itiaba, ye tọsịn camel ita, ye enan̄ iba iba ke itie ikie ition, ye unam ass ikie ition . . . [Enye] okpon akan kpukpru nditọ edem usiahautịn.” (Job 1:3; 42:12) Mîdịghe ti ete ke Nabal ekenyene erọn̄ 3,000 ye ebot 1,000. Afo ekpekere ke nso idaha ye odudu ke enye ekenyene ke eyo David? (1 Samuel 25:2) Edi nso ikenen̄ede idi ntak emi akwa otuerọn̄ ekedide akwa uforo?
Ekedi koro erọn̄ ama esinọ mme andikpeme m̀mê mme andinyene mmọ ọsọn̄urua n̄kpọ. Ideterọn̄ ke idemesie edi inyene oro ọkọride-kọri. Mme N̄ke 31:13, 21, 22 an̄wam nnyịn ndikụt nte enyene-ọniọn̄, enyene-ido an̄wan ekemede ndida n̄kpọ ntre nnam edisịnen̄kpọ nnọ ufọk esie m̀mê ọfọn̄idem oro ẹkemede ndinyam. (Job 31:20) Ideterọn̄ ekedi akpan n̄kpọ unyamurua. Oro edi se ikọ oro ọwọrọde nte ke edidem Moab ‘ama akabade edi andinyene ufene, onyụn̄ otomo edidem Israel tọsịn nditọ erọn̄ itie ikie ye tọsịn okukịm oro owo mîfatke idet itie ikie.’ (2 Ndidem 3:4) Ih, mmọ ẹkedi erọn̄ oro owo ‘mîfatke idet;’ ndien uwak idet mmọ ama anam mmọ ẹtịm ẹnyene ufọn.
Okukịm erọn̄, ekeme ndinyene ndiye nnụk, utọ nte enyeoro odude ke foto ubọk nnasia emi. Nte emi anam fi eti nte ke ẹkesida nnụk okukịm erọn̄ ẹtọt Jubilee? (Leviticus 25:8-10) Ẹma ẹsikama ukem nnụk ntre ẹnọ ntọt ẹban̄a n̄kpọntịbe m̀mê ndinọ ndutịm ekọn̄ ndausụn̄.—Judges 6:34; 7:18, 19; Joel 2:1.
Nte an̄wan̄ade, edieke afo ekenyenede otuerọn̄, afo emenyene ebiet ndida udia nto koro erọn̄ ekesịnede ke otu ndisana unam oro nditọ Israel ẹkenyenede ndita. (Deuteronomy 14:4) Ẹkeme nditetem m̀mê ndifọfọp unam erọn̄. Erọn̄ oro ẹfọpde-fọp ẹkesidi akpan n̄kpọ ke Passover eke isua ke isua. (Exodus 12:3-9) Erọn̄ ekesidi n̄ko ebiet ẹdade mmọn̄eba ẹto kpukpru ini, emi ẹn̄wọn̄de-n̄wọn̄ ẹnyụn̄ ẹdade ẹnam cheese.—1 Samuel 17:17, 18; Job 10:10; Isaiah 7:21, 22.
Edika n̄kese mme erọn̄ ididịghe ọyọhọ ọyọhọ ke owo mîfiọkke n̄kpọ iban̄a n̄kpet n̄kpet itie ebuana oro odude ke ufọt otuerọn̄ ye andikpeme mmọ. Anam-akpanikọ ekpemerọn̄ otịm ọbọk erọn̄ esie. Nte Jesus eketịn̄de, mmọ ẹfiọk uyo andikpeme mmọ ẹnyụn̄ ẹtiene enye ke ini enye okotde mmọ ke enyịn̄. (John 10:3, 4) Edieke kiet osopde usụn̄, ekpemerọn̄ emi ọnọde ntịn̄enyịn eyesan̄a oyom enye. Ke okụtde erọn̄ emi okosopde, enye eyemen odori ke afara esie onyụn̄ ada enye ekesịn ke otuerọn̄.—Luke 15:4, 5.
David akada ifiọk n̄kpọntịbe oro enye ekenyenede ye otuerọn̄ ke ini enye eketịn̄de aban̄a idemesie nte erọn̄ oro Jehovah edide Andikpeme enye. Ẹma ẹnọ David ukpeme, nte emi ẹkekpemede mme erọn̄ ẹsio ke ubọk mme unam ẹmi ẹyomde ndimụm mmọ nta. Mme erọn̄ ẹyetiene ndausụn̄ ima ima andikpeme mmọ. Edieke mmọ ẹdade unan, enye eyesọbọ nde unan mmọ, iso-ọfọn ye aran oro osụkde ubiak. Emi okpụhọde didie ntem ye ibụk ibụk ido mme adausụn̄ Israel, oro ẹtịn̄de ẹban̄a ke Ezekiel 34:3-8!
Bible ọdọn̄ọ uwak ntịn̄nnịm ye mme ndamban̄a ikọ oro ẹtịn̄de n̄kpọ ẹban̄a mme erọn̄. Ntem afo ndika n̄kese, emehede ye mme erọn̄ Isọn̄ Un̄wọn̄ọ ekeme ndinam ifiọk oro afo enyenede aban̄a mme utọ ikọ nte “ekpri otuerọn̄,” “Eyenerọn̄ Abasi,” ye “mme erọn̄ en̄wen” otụn̄ọ akan.—Luke 12:32; John 1:36; 10:16.
[Mme Ikọ idakisọn̄]
a Ẹkeme ndidụn̄ọde foto oro odude ke enyọn̄ emi, emi owụtde mme erọn̄ ke wilderness Judea, ke 1992 Calendar of Jehovah’s Witnesses.
[Ebiet Ẹdade Ndise Ẹto ke page 25]
Pictorial Archive (Near Eastern History) Est.
[Ebiet Ẹdade Ndise Ẹto ke page 25]
Garo Nalbandian