Mme Mbụme Ẹtode Mme Andikot

◼ Nso ke ubon Christian akpanam edieke anade eyen mmọ aka ufọkn̄wed oro ukpepn̄kpọ ido ukpono edide amama-ye-mûmaha?

Christian ete ye eka iyomke ẹkpep nditọ mmọ nsunsu ido ukpono. Edi mme idaha ẹkeme ndidu emi nditọn̄wọn̄ mîkemeke nditre ndidu ke ubet ukpepn̄kpọ ke ini ẹkpepde ukpepn̄kpọ ido ukpono, okposụkedi mmọ mîdibuanake ke mme edinam m̀mê mme usọrọ nsunsu ido ukpono.

Abraham, ufan Abasi ama onịm eti uwụtn̄kpọ ke ndinọ nditọ ukpepn̄kpọ ido ukpono. Enye ọkọbọk eyen esie ke Canaan, ke ebiet emi ndudue ido ukpono ye oburọbụt ‘ndisana’ edinam ẹkedude. (Men Exodus 34:11-15; Leviticus 18:21-30; Deuteronomy 7:1-5, 25, 26; 18: 9-14 domo.) Edi, enye ekedi ebiet item ido ukpono ọnọ ubon esie. Abasi ama enyene mbuọtidem nte ke Abraham “[eye]teme nditọ esie ye ufọk esie eke ẹditienede enye, ete ẹkpeme usụn̄ Jehovah, ndinam se ifọnde inyụn̄ inende.”—Genesis 18:19.

Nte uyen, Jesus n̄ko ama ọbọ ufọn oto ukpep otode ubon ye esop ke utuakibuot akpanikọ. Ntre, enye ama “ọkọri ke eti ibuot ye idaha, onyụn̄ ọdọdiọn̄ edi eyen mfọniso ke iso Abasi ye ke iso owo.”—Luke 2:52

Ke n̄wakn̄kan ikpehe isọn̄, mme uyen Christian ẹsibọ ukpep ifiọkn̄wed ke mme ufọkn̄wed obio. Idịghe kpukpru n̄kpọ oro ẹkpepde ẹdu ke ọyọhọ n̄kemuyo ye akpanikọ Bible ye akpanikọ oro ẹsọn̄ọde ẹwụk. Ke uwụtn̄kpọ, ediwak otu uyen ẹsidụk mme ubet ukpepn̄kpọ ẹmi ẹkpepde ifiọk ntaifiọk m̀mê ukpepn̄kpọ aban̄ade uwem nte ubak edinam ufọkn̄wed ofụri ini mmọ. Ẹma ẹsio n̄wakn̄kan mmọ ke ntre ẹnyan ẹnọ mme ntatara ukpepn̄kpọ edito ke unam mforo owo ye mme ekikere oro ẹnyenede ebuana ye ẹmi oro ẹban̄ade “oto-obot” ntọn̄ọ uwem ke isọn̄.”

Edisio oro ẹkesiode ẹnyan ẹnọ mi, nte ededi, ikọwọn̄ọkede mme uyen Christian ẹmi isịn ke ndisọn̄ọ nyịre ke idiọk ukpepn̄kpọ anana-abasi edito ke unam mforo owo. Ntak-a? Koro ke ufọk ye ke mme mbonoesop Christian, mmọ ẹma ẹbebem iso ẹbọ nnennen ntọt ọkọn̄ọde ke Ikọ Abasi eke odudu spirit, mmọemi akan̄wamde ‘ndikọ ifiọk ndidiọn̄ọ se ifọnde ye se idiọkde.’ (Mme Hebrew 5:14) Ediwak ete ye eka ẹma ekpep ọsọn̄ọ-mbuọtidem eboho n̄wed oro Life—How Did It Get Here? By Evolution or by Creation? oro adade ukem ukem ke ndineme n̄kpọ mban̄a edito ke unam mforo owo.a Ke ẹtịmde idem ke usụn̄ emi, nditọ ufọkn̄wed emi ikonyịmeke ukpepn̄kpọ ubet ukpepn̄kpọ aban̄ade edito ke unam mforo owo nte se owo ekemede ndinịm ke akpanikọ. Edi mmọ ẹma ekeme ndiwụt ke mme ibọrọ ubet ukpepn̄kpọ mmọ ye ke mme udomo nte ke mmimọ ima ikpan̄ utọn̄ inyụn̄ ikeme ndifiọk se ekpepde ke nde ke nde. Ndusụk ẹma ẹkam ẹnyene ifet ndinọ mme edinam an̄wan̄a ke usụn̄ efen ke n̄kemuyo ye mme akpanikọ oro Andibot owo ọnọde ke Bible.—1 Peter 3:15.

Nte ededi, nso kaban̄a mme ini ukpepn̄kpọ oro ẹdade ndinọ ukpep aban̄ade ntatara ido ukpono n̄kann̄kụk m̀mê idem ido ukpono ke ofụri ofụri?

Nte ido edide, anaedi owo idinọhọ utọ ukpepn̄kpọ oro nte ikpîkpu ntọt. Andikpep ekeme idem ndinanam ido ukpono oro n̄wụt ndien ke ntre odomode ndinyene odudu ke ekikere ye esịt nditọ ufọkn̄wed. Ntre Mme Ntiense Jehovah ẹmek ẹte ẹsio nditọ mmimọ efep ke mme ubet ukpepn̄kpọ ido ukpono. Emi ekeme ndin̄wam nditọ mmọ ndida ini ufọkn̄wed nnam n̄kpọ ke usụn̄ enyenede ufọn akan man ẹkụre mme n̄kpọ ẹnọde ẹnam ẹben̄e ini ukpepn̄kpọ efen m̀mê man ẹkpep n̄kpọ ke itie ubonn̄wed ufọkn̄wed.

Ke ndusụk itie, nte ededi, ẹma esịn mme utọ eben̄e oro; mme andikara ufọkn̄wed m̀mê obio ẹkeme ndikam nyom ẹte kpukpru nditọn̄wọn̄ ẹdụk ẹnyụn̄ ẹkụre ukpepn̄kpọ ido ukpono man ẹkeme ndibe n̄wọrọ. Ana ubon kiet kiet ke idemesie ebiere se akpanamde ke nde emi.

Ndusụk asan̄autom Abasi ke ini edem ke mîdịghe ke unyịme mmọ ẹma ẹdu ke mme idaha emi akanade mmọ ẹyo edisio nnyan nnọ mme ukpepn̄kpọ m̀mê mme edinam ido ukpono ke adan̄aemi ẹsụk ẹnamde akpanikọ ẹnọ Abasi akpanikọ. Anaedi oro ekedi ntre ye Moses. Ẹkebọk enye nte eyeyen Pharaoh Egypt, ndien ‘ẹma ekpep enye ofụri ifiọk nditọ Egypt.’ (Utom 7:20-22) Oro anaedi ama esịne ndusụk udomo edinịm ke akpanikọ ye mme edinam ido ukpono emi ekedide ọsọ n̄kpọ ke Egypt. Edi mfọnn̄kan ukpep emi enye nte an̄wan̄ade ọkọbọde oto ubon esie ndien iso-ọfọn mbon Hebrew efen ẹma ekpeme Moses.—Exodus 2:6-15; Mme Hebrew 11: 23-26.

Kere n̄ko uwụtn̄kpọ n̄kparawa Hebrew ita, mme ufan Daniel, oro ẹkenọde mmọ san̄asan̄a ukpep ke Babylon ẹnyụn̄ ẹnamde ẹdi mme anam utom ukara. (Daniel 1:6, 7) Mmọ ikenyeneke ifụre ndinam m̀mê nditre ndinam sededi oro mmọ ẹyomde. Ke idaha kiet Edidem Nebuchadnezzar ama owụk ete mmọ esop idem ye mme ikpọ owo eken ke itie owo o-gold oro enye okowụkde ke unaisọn̄ Dura, ke ebiet emi edinamde edinam ukpono idụt. Didie ke mbon Hebrew ita oro ekenam n̄kpọ? Nnyịn imekeme ndinịm ke akpanikọ nte ke mmọ ẹkpekemek nditre ndidu do, edi oro ikememke utom.b Edi mmọ ẹma ẹnam akpanikọ ẹnọ mme edinịm ke akpanikọ mmọ ye Ata Ọkpọsọn̄ Abasi. Ubieresịt mmọ oro Abasi ọnọde ama onyịme mmọ ẹdu do ke adan̄aemi ẹkebierede nditre ndibuana, m̀mê ndisịn idem ọkpọkpọ, ke edinam nsunsu ido ukpono ekededi.— Daniel 3:1-18.

Ke ini edide amama-ye-mûmaha ọnọ kpukpru nditọ ufọkn̄wed ndidu ke ukpepn̄kpọ ido ukpono ndien iso-ọfọn ndikpep ke udomo edinamde ẹkeme ndibe udomo oro ẹnọde, nditọn̄wọn̄ ẹtode mme ubon Christian akpanikọ ẹkeme ndidu do, nte owo ita oro ẹkedude ke ewụhọ Nebuchadnezzar. Edi mme uyen Christian ẹkpenịm Abasi akpa. Ufọn ididụhe inọ mmọ ndifan̄a ye kpukpru ukwan̄ ikọ oro etịn̄de m̀mê edinam kiet kiet oro mîkemke ye n̄wed Abasi emi mbon efen ẹnyenede, kpa nte nditọ Hebrew ita oro mîkodomoke ndifan̄a ke ini mmọ efen ẹketuakde ibuot ẹnọ owo o-gold. Nte ededi, mme uyen Christian ke idemmọ ikpabuanake ke mme edinam utuakibuot, akam ofụri ufọk, mme ikwọ ido ukpono, ye mme n̄kpọ ntre.

Akpana mme uyen emi ẹsịn idem ke mme ini efen ndinyene ifiọk oro ọbọpde-bọp ‘nto Edisana N̄wed Abasi, emi ekemede ndinam mmọ ẹwọrọ ọniọn̄ ẹbọ edinyan̄a ke ndibuọt idem ye Christ Jesus.’ (2 Timothy 3:15) Ebede ke ndinyene nneme ye nditọ mmọ, mme ete ye eka ẹkpenyene ndidụn̄ọde nse se isịnede ke ukpepn̄kpọ ubet ukpepn̄kpọ kpukpru ini. Emi eyen̄wam mme Christian oro ẹma ẹkekponi ndikụt se oyomde ẹda Bible ẹnen̄ede m̀mê ẹnam an̄wan̄a man ekûtịmede m̀mê ekûbian̄a nditọ mmọ.

[Mme Ikọ idakisọn̄]