Etimbụk Omosịm Mme Obio-in̄wan̄ South Africa
MBON ntịme iyatesịt, mme borisi ẹsimụmde en̄wan, gas usuan mbon ntịme. Ke mme isua ndondo ẹmi, utọ en̄wan oro ẹmetịmede n̄kpri ye ikpọ obio ke South Africa. Idem ndiye obio-in̄wan̄—ẹmi se iwakde ikan mbahade 40 eke ikie ke otu ibat mbon obio ẹdụn̄de—ibọhọke mme en̄wan afai ukaraidem. Ke ufọt kpukpru emi, nte ededi, Mme Ntiense Jehovah ẹkaiso nditan̄a “gospel emem.”—Ephesus 6:15.
Ke ediwak isua Mme Ntiense ẹsinam ubịnikọt ọfiọn̄ ita ita kpukpru isua ẹkade ẹbịne mme andidụn̄ obio-in̄wan̄ akpan akpan. Ke uwụtn̄kpọ, ke 1990 se iwakde ikan mme asuanetop Obio Ubọn̄ 12,000 ẹtode mme esop 334 ẹma ẹbuana ke ubịnikọt oro. Nte ido edide, ana ẹkan ediwak n̄kpọ ubiọn̄ọ man ẹsịm mme andidụn̄ obio-in̄wan̄ edem usụk Africa oro ẹsuanade-suana ẹdụn̄ọ mi.
Ke otu n̄kpọ eken, Mme Ntiense oro ana ẹnam n̄kpọ ẹban̄a ata ediwak ido edinam ye usem. Ndien nso nsio nsio mbuaha ke edi ntem! Ke uwụtn̄kpọ, mme ọtọin̄wan̄ oro ẹsemde Ikọmbakara ye Afrikaan ẹdu, ọkọrọ ye Pedis, Sotho, Tsonga, Tswana, Venda, Xhosa, ye Zulu. Otu kiet kiet enyene san̄asan̄a ido ye usem esie. Nnyan ye ntuai ntuai usụn̄ ẹdu n̄ko. Kpukpru ẹmi oyom edu n̄waidem ye ubiat ediwak ini ye okụk. Edi, Jehovah ọmọdiọn̄ mme ukeme oro ẹsịnde akamba akamba. Ẹyak nnyịn ineme esisịt inọ mbufo iban̄a nsọn̄ọn̄kpọ ye unen oro san̄asan̄a isoutom ukwọrọiko enyemi okụtde.—Men Malachi 3:10 domo.
“Ederi” Nditọn̄wọn̄ ke Obio Zulu
Ntotụn̄ọ itịghede Akpa Umvoti odu ke ufọt ufọt obio Zulu oro mînen̄ekede ifiop. Ke enyọn̄ ebeden̄ emi, owo ekeme ndida n̄kụt ediwak n̄kpri ufọk n̄kanya mbon Zulu oro ẹbọpde ọkọ ẹkan ẹkụk nte anyanarede ana ke anyanusụn̄. Ke Sunday kiet ke 1984, mme asuanetop Obio Ubọn̄ iba ẹma ẹsan̄a ke nnyụrọde nnyụrọde, ntọn̄ ntọn̄ usụn̄ ẹdụk itịghede oro. Ofụm ofiop onyụn̄ odobi do etieti tutu eyedi se ẹnọde n̄kan̄ oro enyịn̄ oro Kwa-Sathane (Ebietidụn̄ Satan)—kpa in̄wan̄în̄wan̄ editịn̄ mban̄a nsunsu ukpepn̄kpọ hell ikan̄ oro Devil abarade!
Ye ibibiak ebịtde ofụri idem, nditọete oro ẹma ẹwaha ẹtiene n̄wan kiet oro ekerede Doris, emi okonịmde ukpepn̄kpọ ederi nditọn̄wọn̄. Ke ama okokop etop Obio Ubọn̄, Doris inikiet inikiet ama ọnọ Mme Ntiense oro ikot ete ẹdi ẹditịn̄ ikọ ẹnọ otu imọ oro ẹdide n̄kpọ nte mme uyen 40. Nso ikedi utịp? Nditọete oro ẹma ẹfiak ẹka ke urua oro eketienede ye N̄wed Mi eke Mme Mbụk Bible 70 man ẹkama ke ufọkn̄wed n̄kann̄kụk. Ke urua ifan̄, ẹma ẹkpụhọ ndutịm ederi nditọn̄wọn̄ oro ẹsịn ke eke otu ukpepn̄kpọ Bible. Utu ke ikwọ ufọkederi, ẹkesikwọ ikwọ Obio Ubọn̄ ke ido mbon Africa, ye inem inem ndammana edidiana kiet. Ibịghike otu oro ama ọkọri ebe 60. Eyenete eren kiet ọkọdọhọ ete: “Nso ifiọkutom idatesịt ke ekedi ntem ndibuana ke ndikpụhọde ederi nditọn̄wọn̄ emi nsịn ke ebiet utuakibuot akpanikọ!
Ke Obu Obu Usụn̄ In̄wan̄
Ke ntak oro mme ufọkederi ẹtienede ẹbuana ke ndutịm ukaraidem, ediwak mfiaowo ẹdide mme ọtọin̄wan̄ ẹdu ke ukpeme m̀mê idem ẹdude ke eyịghe ẹban̄a owo ekededi oro awahade etiene mmọ ye etop Bible. Tịmfiọk ntọt emi, oro otode otu kiet ke Johannesburg oro ẹkewatde n̄kpọ nte itiat 400 man ẹkekwọrọ eti mbụk ke ikpehe kiet ke Transvaal.
“Nnyịn imawat ibe edere edere nnyụrọde nnyụrọde usụn̄ in̄wan̄ oro ke se ikperede ndisịm hour inan̄ kemi. Mbukpọn̄ eyo ama ọyọhọ nnennen usụn̄ oro ayamade ke idak ọkpọsọn̄ utịn Africa. Inikiet inikiet, ikpehe usụn̄ oro ẹduọkde itai ama etre ndien itịn̄ede itịn̄ede usụn̄ emi ọyọhọde ye ukpe ama ọtọn̄ọ. Ke akpatre, afan̄usụn̄ oro edide utatan utatan ama ada nnyịn okosịm in̄wan̄ kiet.
Nnyịn ima ikọm okop-idem ọtọin̄wan̄ kiet ite, “‘Meneer [Ete],’ emesiere-o.”
Enye ama ọbọrọ ikọ ikọ ete, “‘Ẹmesiere nde’. Nte mmekeme ndin̄wam mbufo?”
“Ke ima ikanam enye ọfiọk owo emi nnyịn idide, nnyịn ima itịn̄ ntak ediwaha nnyịn. Ikọ ẹmi ikokụreke nnyịn ke inua ke ini enye okofioride ete: ‘Dominee [ọkwọrọikọ] nnyịn ama odụri mi utọn̄ aban̄a mbufo! Kpukpru mbufo ẹdi mbon Communist ye mme Andibiọn̄ọ Christ. Ẹwọn̄ọ ke esa mi mbemiso ami . . . !’
“Edu ọtọin̄wan̄ oro ama owụt nte ke enye ekeme ndiduọ obom ke ini ekededi. Sia nnyịn mîkenyeneke n̄kpọ efen ekededi ndinam, nnyịn ima ibiere ndinyọn̄ ‘nnyụn̄ n̄ken̄ ntan ikpat nnyịn nduọk.’ (Matthew 10:14) Ntan otịm awak ekem ndinam emi ke ataata usụn̄.
“Ke in̄wan̄ efen, ibọrọ ekedi ukem. Ekem nnyịn ima idifiọk ite ke ọkwọrọikọ Dutch Reformed oro odụn̄de do, emi ekesidụride ‘otuerọn̄ esie’ utọn̄ aban̄a ‘n̄kpọndịk’ oro ekperede ke mbọhọ, ke eketịn̄ ikọ ke urụk ukopikọ n̄kann̄kụk oro. Ke akpatre nnyịn ima isobo ọtọin̄wan̄ kiet emi, okposụkedi enye ke idemesie mîkenyeneke udọn̄, ọkọdọhọde ete: ‘Ih, mbufo ẹmekeme ndinyene nneme ye mbonutom mi.’
“Oro ke nnyịn ikakam ibebet. Se idude ọtọkiet ikpere ndusụk eto mkpana edi n̄kpọ nte ukeuke n̄kpri ufọkin̄wan̄ duop. Nnyịn ima ikụt enyịn uyep ẹnyụn̄ọde ke n̄kpri ufọkin̄wan̄ oro nte nnyịn ikosion̄ode n̄wed ikọk ke iso moto nnyịn. Otu Bible kiet, otu efen ekedi n̄wed Afo Emekeme Ndidu Uwem ke Nsinsi ke Paradise ke Isọn̄, otu N̄wed Mi eke Mme Mbụk Bible, ndien nsio nsio n̄kpri n̄wed ẹma ẹda otu oro ẹkeyọhọ. Ekpri eyeneren kiet ke n̄kann̄kụk oro ama efehe ndikasian mbio obio oro nte ke nnyịn ima idibehe. Ikebịghike otu owo ẹdide n̄kpọ nte owo 30 ẹma ẹkanade moto nnyịn ẹkụk man ẹkop etop oro.
“Ẹma ẹbre ukwọrọikọ oro ẹkemụmde ẹnịm ẹnọ mmọ ke usem Tswana. Mme owo ẹmi ẹkekop inemesịt didie ntem ndikop eti mbụk aban̄ade Obio Ubọn̄ Abasi ye idotenyịn Paradise ke usem mmọ. Ekese idatesịt esitịm odu ke ini ẹnọde mme n̄wed. Mbemiso ko, nnyịn ikekemeke ndida ekekem ye edinọ mme n̄wed. Akanieren kiet ama akam onyịme urua usan ikwọ oro. Ama enen̄ede otụk nnyịn ke idem nte ẹkedarade ẹban̄a eti mbụk ke ediwak n̄kpri usụn̄—bụt bụt iso imam, editụk, ‘ẹsọsọn̄ọ-o’ oro ẹkọmde ke sụn̄sụn̄ uyo.
“Ke unyịme idemmọ, nditọn̄wọn̄ ẹma ẹda ke udịm nsuana nsuana ẹnyụn̄ ẹkwọ ikwọ unyọn̄ ke ido obio mmọ. Inikiet inikiet, obu obu itịn̄ede itịn̄ede usụn̄ ye etikwo etikwo ibọrọ ndusụk ini ama akabade anana se ọwọrọde. Enye ama odot ye kpukpru ukeme oro ẹkesịnde!”
Ọbọn̄ Ọnọ Ewụhọ!
Esop kiet ke Soweto ama enyene utom edikwọrọ ikọ ke ekpụk kiet oro ekperede edem usiahautịn obio Piet Retief. Ido n̄kan̄ oro oyom ete esenowo ebemiso etịn̄ mbubehe esie ọnọ induna (ọbọn̄) ikpehe oro. Nditọete ẹma ẹda ndutịm oro ẹsịn ke edinam. Ekedi n̄kpọ n̄kpaidem didie ntem ke ini ọbọn̄ akadarade mmọ ufiop ufiop idem onyụn̄ ọnọde mmọ itieidụn̄ ke ufọkidụn̄ esie! Adianade do, ke adade n̄kpọ ufịk idiọn̄ọ esie, enye ama ewet n̄wed oro owụtde owo emi mmọ ẹdide ọnọ mme asuanetop oro ndikama to ke enyịnusụn̄ sịm enyịnusụn̄. N̄wed oro ọkọdọhọ ete: “Mmọemi ẹdi mme ọkwọrọ Obio Ubọn̄ Abasi. Da mmọ sịn ke ufọk fo, nyụn̄ kpan̄ utọn̄ nọ mmọ.”
Nte ẹkenamde n̄kpọ ama ọfọn etieti tutu Mme Ntiense oro ẹdiomi ndinọ utịn̄ikọ an̄wa ke okụre ufọk obọn̄ oro ke uwemeyo Sunday oro. An̄wan̄wa “ufọkmbono” oro ama ọyọhọ kpak, ndien ẹketọn̄ọ ẹnyụn̄ ẹberi mbonoesop oro ke ikwọ ye akam. Ẹma ẹdara mme ukem ifiọk n̄kpọntịbe oro ye mbon oro ẹnyenede nti ido ke mme obio-in̄wan̄ efen.
Utọ owo oro kiet edi Nathaniel, ke ekpri obio-in̄wan̄ Pitsedisulejang ke ikpehe Bophuthatswana oro ufiop eyo omụmde. Enye ekedi owo oro oyomde n̄kọri obio, oro ekesịnde idem ke ndutịm edikpep mbon obio-in̄wan̄ nditọ mme mfri mfọn mfọn. Enye ama ekere aban̄a edikabade itie oro mîsion̄oke mfri mi nsịn ke paradise. Edi ke ini enye okokopde ete ke paradise ofụri ererimbot eyesọp ndidi, enyịn esie ama an̄wan̄a. Enye ye ọkpọsọn̄ udọn̄ ama ewet kpukpru itien̄wed Abasi oro mme asuanetop oro ẹkewụtde enye. Nathaniel ama ọsọsọp enyene ebuana ye esop oro ekekperede akan, oyomde usụn̄ ke n̄kpọ nte itiat 20.
Ndin̄wam Ediwak Mme Oyom Akpanikọ ye Idatesịt
Monika, asiakusụn̄, m̀mê asuanetop Obio Ubọn̄ uyọhọ-ini kiet, ọdọhọ ete, “Jehovah ama owụt nnyịn nte ke ubuene ikpanke owo ọbiọn̄ eke spirit ndikpep akpanikọ.” Enye ekedi kiet ke otu mme asiakusụn̄ oro ẹkesikwọrọde ikọ to ke in̄wan̄ sịm in̄wan̄ ke an̄wan̄wa unaisọn̄ Orange Free State n̄kan̄ eken ke ufọt ufọt idụt oro. Eketie mme asiakusụn̄ oro didie ke idem ke ndinọ idemmọ ke ndida eti mbụk nsọk mme owo ẹmi? Mmọ ẹkebọrọ ẹte, “Anie ekpekeme ndikọm urua n̄kpọ oro nnyịn ikokụtde?” Ke akpanikọ, ẹma ẹnọ mme asiakusụn̄ oro utịp mfọn mfọn ke n̄kan̄ eke spirit ke ukeme oro mmọ ẹkesịnde.
Idem unana ukeme edikot n̄wed ikpanke owo ọbiọn̄ eke spirit ndikpep akpanikọ N̄wed Abasi. Ekpri n̄wed oro Dara Uwem ke Isọn̄ ke Nsinsi! emi ẹtịmde ndise mfọn mfọn akpan akpan edi se mbon oro mîfiọkke n̄wed m̀mê ẹmi ẹkemede ndikot n̄wed esisịt ẹbọde mfọn mfọn. N̄kpri ye ikpọ owo ukem ukem ẹsikop idatesịt ẹban̄a ndiye uduot ndise Paradise. Anamutom uyọhọ-ini kiet oro esin̄wamde ndimịn̄ utọ n̄wed oro ọkọdọhọ ete: “Ekpri n̄wed emi an̄wam mme owo ndikụt Paradise nte ata idem n̄kpọ onyụn̄ anam mmọ ẹnyene ndammana ukpono ye uten̄e ẹnọ Bible.”
Ke ukem ntak emi, n̄wed oro, N̄wed Mi eke Mme Mbụk Bible, omotịm ọwọrọetop akamba akamba. Ke nsannsan ikpehe ekpụk Lebowa, nditọete nnyịn iban iba eke spirit ẹma ẹkop n̄kpaidem ndikụt nte akanieren, oro mîkwe n̄kpọ ọfọn ye n̄wan esie ẹnyenede idem n̄wed emi kiet ke usem Sepedi. N̄wan ye ebe emi ẹkekama enye nte akpan n̄wed mmọ ndikpep nditọn̄wọn̄ n̄kann̄kụk oro. Ke akpanikọ, ẹma ẹkpep n̄wed oro ẹnyụn̄ ẹwet n̄kpọ ke enye tutu eyedi se ọkọtọn̄ọde ndiwaha. Mmọ ẹkedat esịt didie ntem ndibọ obufa!
Ntre ke edi nte ke n̄wed mme ata Christian ke oyụhọ udọn̄ akamba akamba ke ndin̄wam mbon oro ẹkopde biọn̄ akpanikọ. Nte enemde, Watch Tower Society osion̄o akamba ikpehe n̄wed oro ẹmịn̄de-mịn̄ ke ediwak usem n̄kann̄kụk edem usụk Africa. Ke 1990 ikpọn̄, ẹma ẹsuan ikpọ n̄wed, n̄kpri n̄wed, ye mme magazine 113,529 oro N̄ka oro emịn̄de ke mme obio-in̄wan̄ South Africa.
Mbun̄wụm Utom
Nte ndinem ifiọkutom ye unịm mme n̄wed ẹmi omosion̄o mbun̄wụm oro ẹbịghide ẹdi ke mme obio-in̄wan̄ South Africa? Mmọ ke akpanikọ ẹmesion̄o. Toto ke 1989 ẹma ẹtọn̄ọ esop inan̄ ye otu usụkkiet oro ẹdude nsannsan nte nnennen utịp otode editan̄a eti mbụk ke mme obio-in̄wan̄ South Africa. Mme akpan asiakusụn̄ ibio-ini ye mme asiakusụn̄ ofụri-ini ẹkeda iso ke ekese utom emi.
Nte afo emeti Doris ye ederi nditọn̄wọn̄ esie ke nsannsan itịghede obio Zulu? Mfịn, enye edi Ntiense Jehovah oro ama akayak idem ọnọ onyụn̄ ana baptism. Akande oro, otu mme asuanetop Obio Ubọn̄ usụkkiet oro ẹkụtde uforo ke ẹkaiso ndinam n̄kọri do ke n̄kan̄ eke spirit. Ediwak mbufa owo ke ẹsidụk mme mbonoesop oro ẹnịmde ke ufọk Doris, ndien owo itiaba oro enye okonịmde ukpepn̄kpọ Bible ye mmọ ẹma ẹna baptism ke mbono district oro ekenịmde ke Durban ke December 1990.
Utọ mbun̄wụm oro edi n̄kpọ idara oro esịnde udọn̄ ọnọ mme asuanetop Obio Ubọn̄ ke South Africa. Mmọ ẹda ikọ apostle Paul ẹmi ẹsịn ke esịt: “Adan̄a nte ikụtde ifet, ẹyak nnyịn ifọn ido ye kpukpru owo.” (Galatia 6:10) Ih, mme asan̄autom Jehovah ẹbiere ndisịm kpukpru mbon oro ẹnyenede esịt akpanikọ, esịnede mbon oro ẹdụn̄de ke obio-in̄wan̄ ke “nsannsan ikpehe isọn̄” emi.—Utom 1:8, NW.
[Mme ndise obio/Mme ndise ke page 24]
(Ama oyom ndikụt nte enye enen̄erede etie, se n̄wed)
Lebowa
TRANSVAAL
Soweto
Piet Retief
Bophuthatswana
ORANGE FREE STATE