Buọt Idem ke Ubọk Edinyan̄a Jehovah
“O Jehovah, . . . di ubọk mmọ ke usenubọk, ye edinyan̄a nnyịn n̄ko ke ini ukụt.”—ISAIAH 33:2.
1. Ke nso usụn̄ifiọk ke Jehovah enyene ọkpọsọn̄ ubọk?
JEHOVAH enyene ọkpọsọn̄ ubọk. Ke akpanikọ, sia edide “Abasi edi Spirit,” enye idịghe ubọk eke obụk. (John 4:24) Ke Bible, ndamban̄a ubọk ada ọnọ ukeme ndiwụt odudu. Ntre, edi ubọk esie ke Abasi ada anyan̄a ikọt esie. Ke akpanikọ, ‘Abasi ọbọk ikọt esie nte ọbọk-ufene: atan̄ nditọ erọn̄ ke ubọk esie, akama ke ikpanaesịt esie.’ (Isaiah 40:11; Psalm 23:1-4) Ikọt Jehovah ẹkụt ifụre didie ntem ke ima ima ubọk esie!—Men Deuteronomy 3:24 domo.
2. Nso mme mbụme mi ẹdot nnyịn ikere iban̄a?
2 Didie ke ubọk Jehovah anyan̄a ikọt esie, ke ini edem ye ke eyomfịn? Nso un̄wam ke Abasi ọnọ mmọ nte esop? Ndien ntak emi ikọt esie ẹkemede ndibet edem ke ubọk edinyan̄a esie ke ofụri ini ukụt mmọ-ọ?
Ubọk Edinyan̄a Abasi ke Edinam
3. Ke nso ke N̄wed Abasi eyịri edinyan̄a Israel nsio ke Egypt?
3 Mbemiso akanyan̄ade nditọ Israel osio ke ufụn nditọ Egypt ke isua 3,500 ẹmi ẹkebede, Abasi ama asian prọfet Moses ete: “Dọhọ ndien ye nditọ Israel, ete, Ami ndi Jehovah, nyenyụn̄ nnam mbufo ẹwọn̄ọ ke idak mbiomo Egypt, nnyụn̄ nsio mbufo ke ufụn mmọ, nnyụn̄ mfak mbufo ke edinyanade ubọk, ye ke ikpọ ufen.” (Exodus 6:6) Nte apostle Paul ọdọhọde, Abasi ama ada “edimenede ubọk” osio nditọ Israel ke Egypt. (Utom 13:17) Nditọ Korah ẹkedọhọ ke Abasi ekedi ntak edikan oro mmọ ẹkekande Isọn̄ Unwọn̄ọ, ẹdọhọde ẹte: “Koro mîdịghe ofụt mmọ ke mmọ ẹda ẹbọ isọn̄ ẹnyene, mînyụn̄ idịghe ubọk mmọ anyan̄a mmọ: koro edide ita nnasia fo, ye ubọk fo, ye un̄wana iso fo, koro afo amade mmọ.”—Psalm 44:3.
4. Didie ke ẹkenọ mbuọtidem ke ubọk edinyan̄a Abasi utịp ke eyo nyomikọ mbon Assyria?
4 Ubọk Jehovah n̄ko ama edi edin̄wam ikọt esie ke eyo nyomikọ mbon Assyria. Ke ini oro prọfet Isaiah ama ọbọn̄ akam ete: “O Jehovah, fọn ido ye nnyịn; nnyịn imebet fi: di ubọk mmọ ke usenubọk, ye edinyan̄a nnyịn n̄ko ke ini ukụt.” (Isaiah 33:2) Ẹma ẹbọrọ akam oro ke ini angel Abasi okowotde owo 185,000 ke nnaekọn̄ mbon Assyria, ọbiọn̄ọde Edidem Sennacherib ndidụk Jerusalem “ada[de] bụt ke iso ọnyọn̄.” (2 Chronicles 32:21; Isaiah 37:33-37) Ndikọn̄ mbuọtidem ke ubọk edinyan̄a Jehovah esinọ utịp kpukpru ini.
5. Nso ke ọkpọsọn̄ ubọk Jehovah akanam ọnọ mme Christian oro ẹkekọbọde ke utịt Ekọn̄ Ererimbot I?
5 Ọkpọsọn̄ ubọk Abasi ama anyan̄a mme Christian oro ẹyetde aran emi ẹkekọbọde ke utịt Ekọn̄ Ererimbot I. Ke 1918 mme asua ẹma ẹda en̄wan ẹdụk ibuot itieutom Otu Ukara, ndien ẹma ẹkọbi nditọete oro ẹketịmde ẹdiọn̄ọ. Ke ẹkopde ndịk ukara ererimbot, mbon oro ẹyetde aran ẹma ẹkpere nditre utom unọ ikọ ntiense mmọ. Edi mmọ ẹma ẹbọn̄ akam ẹyọm ẹfiak ẹdemede enye ye edinam ẹsana ẹbọhọ idiọkn̄kpọ unana edinam utom aba ye ndek ukop ndịk. Abasi ama eyere ebe ke ndinam ẹsana nditọete oro ẹkekọbide ẹyak, ye utebeikpe etienede esisịt ini ke oro ebede. Nte utịp akpanikọ oro ẹkewụtde ke mbono mmọ ke 1919 ye edin̄wan̄a spirit oro ọnọde odudu nduọk mmọ ke idem, ẹma ẹfiak ẹsọn̄ọ mbon oro ẹyetde aran idem ẹnọ utom unana ndịk oro ẹnamde ẹnọ Jehovah ke akpatre edisu Joel 2:28-32.—Ediyarade 11:7-12.
Un̄wam ke Esop
6. Didie ke nnyịn ifiọk ite ke ẹkeme ndiyọ ọkpọsọn̄ idaha ke esop?
6 Nte Abasi ọnọde esop esie ibetedem ke ofuri ofụri, ubọk esie ọsọn̄ọ omụm mme owo kiet kiet ke esịt esie akama. Nte ededi, mme idaha ifọnke ima ke esop ekededi koro kpukpru owo ẹdi mme anana mfọnmma. (Rome 5:12) Ntre ndusụk asan̄autom Jehovah ẹkeme ndisobo n̄kpọsọn̄ idaha ke esop ndusụk ini. Ke uwụtn̄kpọ, okposụkedi Gaius akanamde “utom akpanikọ” ke ndidara nditọete ẹdide isenowo ke ntatubọk Diotrephes ikonyịmeke ndidara mmọ ndien idem ama odomo ndibịn mbon oro ẹkewụtde ntatubọk nsio ke esop. (3 John 5, 9, 10) Edi, Jehovah ama an̄wam Gaius ye mbon eken man ẹkaiso ẹwụt ntatubọk ke ndin̄wam utom ukwọrọikọ Obio Ubọn̄. Akam ye ibetedem ke Abasi ekpenyene ndin̄wam nnyịn ndikaiso nnam utom akpanikọ ke adan̄aemi nnyịn ibetde enye ndinen̄ede idaha oro ekemede ndidomo mbuọtidem nnyịn.
7. Kpa ye mme idaha ewe ke esop Corinth ke mme anam-akpanikọ Christian do ẹkedu uwem ẹkekem ye ediyak idemmọ nnọ Abasi?
7 Yak ida nte ke afo akabuana ye esop Corinth akpa-isua ikie. Ke idaha kiet, ubahade ama esịn edidianakiet esie ke itiendịk, ndien edinyịme nnọ oburobụt ido idan̄ ama edịghe spirit esie. (1 Corinth 1:10, 11; 5:1-5) Mme andinịm ke akpanikọ ẹma ẹda kiet eken ẹka esop ererimbot, ndien ndusụk mmọ ẹma ẹtọhọ ẹban̄a nsio nsio n̄kpọ. (1 Corinth 6:1-8; 8:1-13) Utọk, ufụp, iyatesịt, ye ndutịme ama anam uwem ọsọn̄. Ndusụk owo ẹma ẹkam ẹneni ẹban̄a odudu oro Paul ekenyenede ẹnyụn̄ ẹsụhọde ukeme utịn̄ikọ esie itie. (2 Corinth 10:10) Edi, mme anam-akpanikọ ẹmi ẹkebuanade ke esop oro ẹma ẹdu uwem ekekem ye ediyak idemmọ nnọ Abasi ke ini idomo oro.
8, 9. Nso ke nnyịn ikpanam edieke isobode ọkpọsọn̄ idaha ke esop?
8 Edieke mfịna mfịna idaha adahade ada, oyom nnyịn isọn̄ọ iyịre ye ikọt Abasi. (Men John 6:66-69 domo.) Ẹyak nnyịn ime ime ye kiet eken, ifiọkde ite ke esida ndusụk owo anyanini akan nte adade mmọ efen ndimen “obufa owo” nsịne nnyụn̄ men esịtmbọm, mfọnido, nsụkidem, ifụre ifụre ido, ye anyanime nsịne ke idem. Sia mme asan̄autom Abasi n̄ko ẹkpụhọrede ke ifiọk eyouwem, oyom kpukpru nnyịn iwụt ima ye edifen nnọ.—Colossae 3:10-14.
9 Ke ediwak isua ẹma ẹkebe ke utom Jehovah, eyenete kiet ama ọdọhọ ete: “Edieke n̄kpọ kiet ekedide akpan n̄kpọ akan ọnọ mi, enye ekedi edisịk n̄kpere esop Jehovah oro ẹkụtde ke enyịn n̄kan. Ntọn̄ọ ntọn̄ọ ifiọk n̄kpọntịbe mi ama ekpep mi nte mîfọnke ndiberi edem ke ekikere owo. Ke ndondo oro n̄kenyenede ubiere ke afan̄ oro, mma mbiere ndidu ye esop oro anamde akpanikọ. Ke ewe usụn̄ efen ke owo ekeme ndibọ ufọn ye edidiọn̄ Jehovah?” Nte afo ukem ntre amama ifet edinam n̄kpọ Jehovah ye idara idara ikọt esie? (Psalm 100:2) Ke edide ntre, afo uduyakke n̄kpọ ndomokiet odụri fi osio ke esop Abasi m̀mê abiat itie ebuana fo ye Owo emi ubọk esie anyan̄ade kpukpru mmọ eke ẹmade enye.
Un̄wam ke Ini Idomo Osịmde Nnyịn
10. (a) Didie ke akam an̄wam ikọt Abasi ndisak iso nse idomo? (b) Nso nsọn̄ọ ke Paul ọkọnọ ke 1 Corinth 10:13?
10 Nte mme anam-akpanikọ mbon oro ẹbuanade ye esop Abasi, nnyịn imesinyene un̄wam esie ke ini idomo. Ke uwụtn̄kpọ, enye esin̄wam nnyịn ndimụm nsọn̄ọnda nnyịn n̄kama ye enye ke ini idomo osịmde nnyịn. Nte ededi, nnyịn inyene ndibọn̄ akam ke n̄kemuyo ye mme ikọ Jesus ẹmi: “Kûnyụn̄ uda nnyịn usịn ke idomo; edi sio nnyịn ke ubọk andidiọk,” Satan kpa Devil. (Matthew 6:9-13) Ke ata ata usụn̄, nnyịn iben̄e Abasi ite okûyak nnyịn iduọ ke ini ẹdomode nnyịn ndisọn̄ ibuot ye enye. Enye n̄ko esiyere akam nnyịn oro ibọn̄de iyom eti ibuot ndikan mme idomo. (James 1:5-8) Ndien mme asan̄autom Jehovah ẹkeme ndidori enyịn ke un̄wam esie, koro Paul ọkọdọhọ ete: “Idomo ikosịmke mbufo ibọhọke se inade owo ndibiom; edi Abasi edi akpanikọ, idinyụn̄ iyakke ẹdomo mbufo ẹbe se ukeme mbufo edide; edi Enye eyesiak usụn̄ ubọhọ ọnọ mbufo ke ufọt idomo, man mbufo ẹkeme ndibiom enye.” (1 Corinth 10:13) M̀mọ̀n̄ ke utọ idomo ntre esito, ndien didie ke Abasi anam usụn̄ ubọhọ odu?
11, 12. Nso mme idomo ke nditọ Israel ẹkeyak idem ẹnọ, ndien didie ke nnyịn ikeme ndibọ ufọn nto mme ifiọk n̄kpọntịbe mmọ?
11 Idomo esiwọrọ oto mme idaha oro ẹkemede nditap nnyịn man ikûnam akpanikọ inọ Abasi. Paul ọkọdọhọ ete: “Mme n̄kpọ ẹmi ẹdi uwụtn̄kpọ ẹnọ nnyịn, ndikpep nnyịn ẹte, ikûdiọk itọn̄ ibịne se idiọkde, nte [nditọ Israel] ẹkenamde. Mbufo ẹkûnyụn̄ ẹdi mme okpono ndem, nte ndusụk mmọ ẹkedide; nte ẹwetde ẹte, Mbio oro ẹsụhọde ẹtetie ẹdia ẹnyụn̄ ẹn̄wọn̄, ẹnyụn̄ ẹdaha ke enyọn̄ ẹkebre mbre. Nnyịn ikûnyụn̄ inam use, nte ndusụk mmọ ẹkenamde, ẹnyụn̄ ẹkpan̄ade, tọsịn owo edịp-ye-ita ke usen kiet. Nnyịn ikûnyụn̄ idomo Ọbọn̄, nte ndusụk mmọ ẹkedomode Enye, ndien ẹda urụkikọt ẹsobo mmọ. Mbufo ẹkûnyụn̄ ẹsụk uyo, nte ndusụk mmọ ẹkesụkde, ẹnyụn̄ ẹtakde ke ubọk andisobo.”—1 Corinth 10:6-10.
12 Nditọ Israel ẹkediọk itọn̄ ẹbịne se idiọkde ke ini mmọ ẹkeyakde idem ẹnọ idomo idiọkitọn̄ ke nditan̄ nnyụn̄ nta unam oro Abasi ọkọnọde ke utịbe utịbe usụn̄. (Numbers 11:19, 20, 31-35) Ke mbemiso, mmọ ẹma ẹkabade ẹdi mme okpono ndem ke ini oro Moses mîkodụhe ekedemerede idomo ndibuana ke utuakibuot nnọ eyenenan̄. (Exodus 32:1-6) Ediwak tọsịn ẹma ẹkpan̄a ke ntak mmọ ẹkeyakde idem ẹnọ idomo ẹnyụn̄ ẹnamde use ye nditọiban Moab. (Numbers 25:1-9) Ke ini nditọ Israel ẹkeyakde idem ẹnọ idomo ẹnyụn̄ ẹsụkde uyo ẹban̄a nsobo ọsọn̄ibuot Korah, Dathan, Abiram, ye nsan̄a mmọ, owo 14,700 ẹma ẹkpan̄a ke udọn̄ọ oro Abasi ọkọdọn̄de. (Numbers 16:41-49) Nnyịn imekeme ndibọ ufọn nto mme utọ ifiọk n̄kpọntịbe oro edieke nnyịn ifiọkde ite ke idomo emi ndomokiet ikenen̄ekede ikpon tutu nditọ Israel ikemeke ndibiọn̄ọ enye. Mmọ ẹkpekenam oro edieke mmọ ẹkpekewụtde mbuọtidem, ẹwụtde esịtekọm ẹnọ ima ima ukpeme Abasi, ẹnyụn̄ ẹfiọkde nte Ibet esie enende. Do ubọk Jehovah akpakanyan̄a mmọ, idem nte ekemede ndinyan̄a nnyịn.
13, 14. Didie ke Jehovah esinam usụn̄ ubọhọ odu ke ini mme asan̄autom esie ẹsobode idomo?
13 Nte mme Christian, nnyịn imesisobo mme idomo oro ofụri ubonowo ẹsobode. Edi, nnyịn imekeme ndisọn̄ọ nda nnam akpanikọ nnọ Abasi ebe ke ndibọn̄ akam nnyọm un̄wam esie nnyụn̄ nnam n̄kpọ ndibiọn̄ọ idomo. Abasi edi anam-akpanikọ, idinyụn̄ iyakke ẹdomo nnyịn ebe se nnyịn ikemede ndiyọ. Edieke nnyịn inamde akpanikọ inọ Jehovah, nnyịn tutu amama idikwe nte edide ọkpọsọn̄ n̄kpọ ndinam uduak esie. Enye esinam usụn̄ ubọhọ odu ebe ke ndisọn̄ọ nnyịn idem ndibiọn̄ọ idomo. Ke uwụtn̄kpọ, ke ini ẹkọbọde, ẹkeme ndidomo nnyịn ndikan̄ mbuọtidem ye idotenyịn ndibọhọ ndutụhọ m̀mê n̄kpa. Edi edieke nnyịn ibuọtde idem ke ọkpọsọn̄ ubọk Jehovah, tutu amama idomo idisịmke udomo oro enye mîdikemeke ndisọn̄ọ mbuọtidem nnyịn nnyụn̄ nnọ nnyịn ukeme oro ekemde ndimụm nsọn̄ọnda n̄kama. Nte apostle Paul ọkọdọhọde: “Nnyịn ikop mfịghe ke kpukpru edem, edi idụhe ke mbaba; ẹfịna nnyịn ekikere, edi itiehe ke n̄kịmenyịn; ẹsịn nnyịn enyịn, edi Abasi ikpọn̄ke nnyịn; ẹyịbi nnyịn ẹduọk ke isọn̄, edi ibiatke nnyịn uwem.”—2 Corinth 4:8, 9.
14 Jehovah n̄ko esimụm ikọt esie akama ebe ke ndida spirit esie nnam n̄kpọ nte anditi ye andikpep. Enye esinam nnyịn iti mme akpan n̄kpọ N̄wed Abasi onyụn̄ an̄wam nnyịn idiọn̄ọ nte ikemede ndida mmọ nsịn ke edinam man ibiọn̄ọ idomo. (John 14:26) Mme anam-akpanikọ asan̄autom Jehovah ẹdiọn̄ọ mme eneni ẹmi ẹbuanade ke idomo ndien owo ibian̄ake mmọ nditiene idiọk usụn̄. Abasi amanam usụn̄ ubọhọ odu ebe ke ndinam mmọ ẹyọ idem tutu osịm n̄kpa ye unana ndimem idem nnọ idomo. (Ediyarade 2:10) Ke ẹsiode edin̄wam mme asan̄autom esie ẹfep ebe ke spirit esie, Jehovah esida mme angel esie anam n̄kpọ ke ibuot esop esie.—Mme Hebrew 1:14.
Un̄wam ke Ọkpọkpọ Mbubehe
15. Nso ọkpọkpọ un̄wam ke ẹkeme ndikụt ke Ikwọ Solomon?
15 Mbon oro ẹbuanade ye esop Jehovah ẹsinyene un̄wam esie ke mme ọkpọkpọ mbubehe. Ke uwụtn̄kpọ, ndusụk owo ẹkeme ndiyom ndinyene nsan̄andọ edide Christian. (1 Corinth 7:39) Edieke edikpu odude, ndikere mban̄a Solomon, edidem Israel, eyen̄wam. Enye ama okpu ndinyene unyịme eyenan̄wam Shulammite ke ndọ koro enye akamade osụhọdeidem ekpemerọn̄ kiet. Ẹkeme ndikot n̄wetnnịm n̄kpọ edidem ke n̄kpọ emi nte Ikwọ Ima Solomon Oro Okpude. Mmọn̄eyet ekeme ndisiaha nnyịn edieke mme ukeme ima ntụk nnyịn mîn̄wụmke mfri ke ndusụk idaha, edi Solomon ama akan edikpu esie ntre nnyịn n̄ko imekeme. Spirit Abasi ekeme ndin̄wam nnyịn ndiwụt mfara ke idem ye mme edu Abasi eken. Ikọ Esie esin̄wam nnyịn ndinyịme se isiwakde ndidi ubiak ubiak akpanikọ oro nte ke owo ikemeke ndikam nnyene ima ntụk nnọ owo ekededi. (Ikwọ Solomon 2:7; 3:5) Edi, Ikwọ Solomon owụt nte ke ẹkeme ndikụt ekemmọ andinịm ke akpanikọ oro amade nnyịn ntotụn̄ọ ntotụn̄ọ. Ke edide akpan n̄kpọ akan, “ata akpan ikwọ” emi osu ke ima oro Eti Ekpemerọn̄, Jesus Christ, enyenede ọnọ “n̄wanndọ” esie oro edide nsan̄a esie 144,000 oro ẹyetde aran.—Ikwọ Solomon 1:1; Ediyarade 14:1-4; 21:2, 9; John 10:14.
16. “Ukụt ke obụkidem” emi nsan̄andọ ẹdide Christian ẹsobode ekeme ndisịne nso?
16 Idem mbon oro ẹdọde andinịm ke akpanikọ ẹsikụt “ukụt ke obụkidem.” (1 Corinth 7:28) Mme editịmede esịt ye edikere mban̄a ẹyedu ẹmi ẹbuanade ebe ye n̄wan ye nditọ mmọ. (1 Corinth 7:32-35) Udọn̄ọ ekeme ndida mbiomo ye mfịghe ndi. Ukọbọ m̀mê nsọn̄ọn̄kpọ ndutịm uforo ekeme ndinam edi ọkpọsọn̄ n̄kpọ ọnọ ete edide Christian ndinọ ubon esie se uwem oyomde. N̄kpọkọbi ekeme ndibahade mme ete ye eka ye nditọ, ndien ẹkeme nditụhọde ndusụk mmọ m̀mê idem ẹwotde. Edi ke kpukpru mme utọ idaha ẹmi, nnyịn imekeme ndibiọn̄ọ idomo edikan̄ mbuọtidem edieke nnyịn inen̄erede ibuọt idem ke ubọk edinyan̄a Jehovah.—Psalm 145:14.
17. Nso mfịna ubon ke Abasi akan̄wam Isaac ye Rebekah ndiyọ?
17 Ekeme ndiyom ete nnyịn iyọ ndusụk idomo ke anyanini. Ke uwụtn̄kpọ, eyeneren ekeme ndinam ete ye eka esie ẹdide mbon Abasi ẹkop mfụhọ ke ndidọ owo emi mînịmke ke akpanikọ. Oro ama otịbe ke ubon ete-ekpụk oro, Isaac ye Rebekah n̄wan esie. Eyeneren mmọ Esau emi ọkọsọn̄de isua 40 ama ọdọ nditọiban Hittite iba ẹmi ẹkedide “se iyatde Isaac ye Rebekah esịt.” Ke akpanikọ, “Rebekah [ama] ọdọhọ Isaac, ete, Nditọiban Heth ẹsịn uwem efek mi; edieke Jacob [eyeneren mmọ enye eken] ọdọde n̄wan ke otu nditọiban Heth, nte mmọemi ke otu iban isọn̄ emi, uwem mi ọfọn ke nso?” (Genesis 26:34, 35; 27:46) Nte an̄wan̄ade, edinen ukpọn̄ Rebekah ama okụt ndutụhọ ke mfịna emi akakade-kaiso mi. (Men 2 Peter 2:7, 8 domo.) Edi, ubọk Jehovah ama omụm Isaac ye Rebekah akama, an̄wamde mmọ ndiyọ idomo emi ke adan̄aemi ẹmụmde ọsọn̄idem itie ebuana ẹkama ye Enye.
18. Nso ọkpọkpọ idomo ke C. T. Russell ọkọyọ ye un̄wam Abasi?
18 Edi n̄kpọ mfụhọ ke ini owo ubon oro ama akana baptism etekde ke ifịk ke utom Abasi. (Men 2 Timothy 2:15 domo.) Edi, ndusụk owo ẹma ẹkam ẹyọ ẹditaba nsan̄andọ mmọ ke n̄kan̄ eke spirit, kpa nte Charles T. Russell, akpa etieibuot Watch Tower Society akatabade. N̄wan esie ama osịbe ebuana esie ye N̄ka onyụn̄ ọkpọn̄ enye ke 1897, ke ekperede ndisịm isua 18 nte ẹma ẹkedọ ndọ. Enye ama okot ikpe udianade ntie ke 1903, ndien ẹma ẹnọ unyịme ke 1908. Mfụhọ esie ama ana in̄wan̄în̄wan̄ ke ini enye akasiande n̄wan emi ke leta ndondo oro ete: “Ami mma mbọn̄ akam ifịk ifịk nnọ Ọbọn̄ ke ibuot fo. . . . Ami ndifịnake fi ye mbụk mfụhọ mi, m̀mê ndidomo ndidemede ntụk fo m̀mê nditịn̄ nte ntụk mi etiede ke nde ke nde, nte ami ke ini ke ini nsikụtde mme ọfọn̄ fo ye mme n̄kpọ eken ẹmi ẹsinamde mi n̄kụt fi in̄wan̄în̄wan̄ ke ekikere mi nte afo inikiet eketiede—ọyọhọde ye ima ye edikere mban̄a ye un̄wam—kpa edu Christ. . . . Oh, fiak kere ke akam se ami nyomde nditịn̄. Nyụn̄ nịm ke akpanikọ ete ke se itịmde ibiak mi ikan, ntotụn̄ọ mfụhọ, idịghe ami ndidu ikpọn̄ ke nsụhọ ini uwem mi, edi edi iduọ fo, edima mi, nsinsi nsobo fo, adan̄a nte ami n̄kemede ndikụt.” Kpa ye utọ ubiakesịt oro, Russell ama enyene ibetedem Abasi tutu osịm utịt uwem esie eke isọn̄. (Psalm 116:12-15) Jehovah kpukpru ini esimụm mme anam-akpanikọ asan̄atuom esie akama.
Osio ke Kpukpru Ukụt
19. Nso ke nnyịn ikpeti edieke mme ukụt ukụt mfịna ẹsụk ẹkọbọde?
19 Ikọt Jehovah ẹdiọn̄ọ enye nte edide “Abasi edinam edinyan̄a,” Owo “emi emende mbiomo nnyịn kpukpru usen.” (Psalm 68:19, 20, NW) Ke ntre, nte mbon oro ẹyakde idem ẹnọ ẹmi ẹbuanade ye esop esie eke isọn̄, ẹyak nnyịn ikûdede iyak idem inọ unana idotenyịn edieke ukụt ukụt mfịna ẹsụk ẹkọbọde. Ti ete ke “Abasi edi ebiet ubọhọ nnyịn ye odudu nnyịn, Enye edi andinyan̄a eke ekperede nnyịn etieti ke nnanenyịn.” (Psalm 46:1) Ẹsinọ ibetedem nnyịn ke enye utịp kpukpru ini. David ọkọdọhọ ete: “N̄koyom Jehovah, ndien enye eyere, onyụn̄ osio mi ke kpukpru se ndịghede. . . . Eyen ukụt emi ekeseme, ndien Jehovah okop, onyụn̄ anyan̄a enye osio ke kpukpru nnanenyịn esie.”—Psalm 34:4-6.
20. Nso mme mbụme isụhọ ndikere mban̄a?
20 Ih, Ete nnyịn eke heaven esinyan̄a ikọt esie osio ke kpukpru nnanenyịn. Enye ọnọ esop esie eke isọn̄ ibetedem, ọnọde un̄wam ke mme mbubehe esop ye ke ọkpọkpọ mbubehe. Ke akpanikọ, “Jehovah [ididuọkke] ikọt esiemmọ.” (Psalm 94:14) Edi ẹyak nnyịn ikere iban̄a mme usụn̄ efen emi Jehovah esin̄wamde ikọt esie kiet kiet. Didie ke Ete nnyịn eke heaven esikama mme asan̄atuom esie ẹmi ẹdọn̄ọde, ẹkopde mfụhọ ekikere, oro mfụhọ emende emen ke ntak owo akpade, m̀mê ẹdude ke nnanenyịn ke ntak ndudue mmọ? Nte nnyịn idikụtde, ọkọrọ ke mme n̄kpọ ẹmi, nnyịn imenyene ntak ndiberi edem ke ọkpọsọn̄ ubọk Jehovah.
Didie ke Afo Ọkpọbọrọ?
◻ Didie ke ubọk Jehovah ọkọnọ edinyan̄a ke mme ini edem?
◻ Didie ke Jehovah esin̄wam ikọt esie ke esop mfịn?
◻ Nso un̄wam ke Abasi ọnọ ke ọkpọkpọ mbubehe?
◻ Nso ke nnyịn ikpanam edieke ukụt ukụt mfịna ẹsụk ẹkọbọde?
[Ndise ke page 8, 9]
Abasi akada “ọkpọsọn̄ ubọk” osio nditọ Israel ke Egypt