Nso Isinam Mfụhọ Odu ke Ubon?

‘ENYE edi ifu!’ Bob ofiori. ‘Enye edi ata idiọk otịmufọk!’

‘Oro ikam idịghe akpanikọ!’ Jean ọsọp ọbọrọ. ‘Enye isiwụtke esịtekọm ke n̄kpọ oro ndomode ndinam. Enye edi ndiọkn̄kan eren oro akanam nsobode.’

Nso ikakwan̄a ke uwem Bob ye Jean?a Obufa ndọ mmọ ọkọsọn̄ ọfiọn̄ inan̄ kpọt, edi enye ama asasan̄a ekpere mbiara. Nte ededi, mfịna mmọ idịghe esen n̄kpọ, koro ndụn̄ọde owụt nte ke utọk ke ndọ edi ọsọ n̄kpọ. Nta anam ndụn̄ọde ẹdọhọ idahaemi nte ke mbahade iba ke otu kpukpru mbufa ndọ ke United States eyetre ke usion̄o ndọ. Ukem mfụhọ mfụhọ ndụn̄ọde oro ẹdu ke ediwak idụt en̄wen. Edi, usion̄o ndọ edi sụk ubak mfịna emi. Ke ibat oro akanam mîtịbeke kan̄a ye ke nsio nsio ntak, ediwak ubon ẹdu ke mfụhọ.

Ndusụk Ntak Kaban̄a Mfụhọ Ubon

Esitụk nditọ akamba akamba ke ini mme akama mfụhọ idaha ẹdude ke ubon. Magazine Newsweek ọtọt ete: “Eyedi Mbahade kiet ke itie ita ke otu kpukpru nditọn̄wọn̄ oro ẹkemande ke isua duop ẹkebede [ke United States] ẹdidụn̄ ke mbuaha ubon mbemiso ẹsịmde isua 18. Kiet ke otu kpukpru nditọn̄wọn̄ inan̄ mfịn edi se ẹbọkde ke ubon oro ete m̀mê eka kpọt odude. N̄kpọ nte mbahade nditọn̄wọn̄ 22 eke ikie ẹdude mfịn ẹkemana ẹto mme ete ye eka oro mîdọhọ kan̄a ndọ; ke otu oro, n̄kpọ nte mbahade kiet ke itie ita ẹkemana ẹnọ eka ẹmi ẹsụk ẹdide kan̄a n̄kpri owo.”

Ke asiakde n̄kpọ kiet emi enyenede ebuana ye mfụhọ ubon, ata anam ndụn̄ọde mban̄a ukama nditọ ke idiọk usụn̄, J. Patrick Gannon ọdọhọ ete: “Ndụn̄ọde ndondo emi ẹwụt nte ke ediwak million owo ke mme itie duop ẹkekọri ẹwọrọ owo ke mme ubon oro etiede mfịna mfịna, ẹmi afai, idan̄ iman, m̀mê idiọk ukama ke n̄kan̄ ntụk oro un̄wọn̄ n̄kpọsọn̄ mmịn edide ntak ekedide edinam ofụri usen.” Eyịghe idụhe nte ke ekese nditọn̄wọn̄ oro ẹkesiode ẹnyan ẹnọ mme utọ n̄kpọ ntre ẹkeme nditre ndifiọk nte ẹsan̄ade ẹbọhọ mfụhọ ubon nte ikpọ owo.

Ndusụk mme anam ndụn̄ọde ẹkeme ndidọhọ ke mme ukpụhọde ke ndutịm uforo, n̄kaowo, ye ido uwem oro adade itie ke mme idụt ntatenyịn edi ntak mfụhọ ubon. Ke uwụtn̄kpọ, iban ndidụk utom ke akamba udomo ẹsiwak ndidemede ntịmede ntịmede utịm mme utom ye mbiomo ubon. Mme eka enen̄ede ẹsịn ifịk ẹyom mme usọ utom oro mmọ mîkemeke ndinam, mme ete ke mmen̄e ẹsọn̄ọ ẹmụm mme utom ufọk ẹkama, ndien nditọn̄wọn̄ ye mmọn̄eyet ẹnam ukpụhọde man ẹda ekekem ye uwem oro odude ke mme itie use nditọ enyịn.

Ekese ubon ẹdu ke idak ọkpọsọn̄ mfịghe ke ediwak idụt ke ofụri ekondo. Anamutom kiet emi enyenede nditọ ekemen emi odomo ye “edidu uwem ke mbabuat idaha kpukpru ini.” Eyịghe idụhe akayakde esisịt mbahade iba ke otu mbon oro ẹkebụpde mbụme ke ndụn̄ọde oro Gallup akanamde ndondo emi ẹkedọhọde nte ke ‘ubon mbon America ẹdiọk mfịn ẹkan nte ẹkedide ke isua 10 ẹmi ẹkebede,’ ndien ibat ibat owo ẹnịm ke akpanikọ nte ke idaha emi eyefọn akan.

Mfụhọ ubon ke ntre edi ibuotikọ nneme ofụri ini ke mme edinam television ye radio. Mme owo ẹkot mme ọnọ-un̄wam n̄wed ẹban̄ade ubon ye ọkpọsọn̄ udọn̄, ndusụk ẹnọde ndusụk udomo nti item oro ẹkemede ndinanam. Okposụkedi item ‘ndinyene in̄wan̄în̄wan̄ nneme’ m̀mê ‘ndibuana ekikere owo ye owo’ ekemede ndinyene ufọn, enye omokpu ndikọk ata n̄kpọ oro esinamde mme mfịna ẹdu ke ubon. Ibuotikọ efen eyenam oro eyenyụn̄ owụt nte ẹkemede ndinam n̄kpọ ye mfụhọ ubon.

[Mme Ikọ idakisọn̄]