N̄kpri N̄kpọ​—Nte Afo Amada Mmọ ke Akpan N̄kpọ?

“N̄KPRI n̄kpọ ẹsiwọrọ ekese.” Ntre ke ikọ ikwọ ẹmi ẹtịmde ẹdiọn̄ọ ọdọhọ. Ntre, Andikpep oro enyenede ọniọn̄ akan ke ererimbot ọkọdọhọ inikiet ete: “Owo eke anamde akpanikọ ke ata ekpri n̄kpọ onyụn̄ anam akpanikọ ke akamba n̄kpọ.”​—Luke 16:10.

Ke akpanikọ, n̄kpri n̄kpọ ẹkeme ndinyene ata akamba ufọn. Ke nditịm ntịn̄, ererimbot ọyọhọ ye ediwak n̄kpri n̄kpọ. Edi, ke ediwak ini nnyịn imekeme ndinyene ntụhọ edisio enyịn mfep m̀mê iso-ọfọn ifụmide mmọ ke ntak n̄kpri idaha mmọ.

N̄kpri N̄kpọ oro Ẹdide Akpan N̄kpọ

Ata ekpri n̄kpọ kiet, emi edide ke enye mîdụhe nnyịn ikemeke ndidu mi, edi edidiana oro nsen ubon eke owo adianade kiet. Russell Colman, ataifiọk anam ukwak edide owo Australia, okokot nucleus esie “iso-ọfọn ata enyene-odudu n̄kpọutom ke ekondo, emi ọwọn̄ọrede mme mmemmem n̄kpọutom esịn ke awak-n̄kụkọhọ ye mme enyene-ifiọk owo.”

N̄kpri nsen trillion 100 oro owo mîkemeke ndikụt ke enyịn ẹdu ke idem nnyịn. DNA ẹmi ẹdude ke n̄kpri nsen emi kiet kiet ẹsịne mme ntọt oro ẹbọde ẹsịn ke esịt mmọ, emi edide ke ẹwetde mmọ ke n̄wed ẹkpeyọhọ ediwak tọsịn page!

Ndien nso kaban̄a ata ekpri n̄kpọ ẹkotde atom, emi inikiet ẹkekerede ke owo ikemeke ndibahade enye? Ẹkedọhọ ke ekpri ubak n̄kpọ emi edi n̄kpri n̄kan ubak oro ọyọhọde osụhọ ke n̄kpọ emi osụk enyenede idiọn̄ọ n̄kpọ oro. N̄kpri n̄kan̄ n̄kpọ ẹkotde electron ẹkanade ekpri ọwọn̄esịt esie emi ẹkotde nucleus ẹkụk, anamde atom ke idemesie edi mbahade 99.9999999999999 eke ikie ke nsụhọde n̄kaha!

Ke ẹmende ẹdomo ye ekondo oro ẹdiọn̄ọde, nnyịn mme owo idi ata n̄kpri n̄kpọ. Ke ini nnyịn ikerede, ke uwụtn̄kpọ, ite ke ekondo Isọn̄ nnyịn ekpri utịm ike-333,000 ke udomo akan utịn nnyịn, emi, ke idemesie, edide sụk uke-uke ntantaọfiọn̄ kiet ke otu ediwak billion uyọ-uyọ ntantaọfiọn̄ ẹmi ẹdude ke akwa ekondo, nte oro itịghe nnyịn iban̄a ata ekpri usụhọde idaha nnyịn?

Idem ini ke idemesie, okposụkedi mîdikụreke tutu amama, edi se ẹkemede ndibahade nsịn ke n̄kpri ikpehe. Millisecond anam second, second anam minit, minit anam hour, ye ntre ntre tutu osịm ini oro owo mîkemeke nditịn̄, kpa anana-utịt ini. Ke mme mbre mbuba, idem ubak second kiet ẹkeme ndinam ukpụhọde odu ke ndidi se ẹkande m̀mê ndikan.

Inemesịt Otode N̄kpri N̄kpọ

Ke otu ufan, n̄kpri n̄kpọ ẹsiwọrọ ekese sia mmọ ẹsisọn̄ọde itie ebuana ẹmi ebịghide. Ke ndọ, esiwak ndidi n̄kpri n̄kpọ​—ikọ ẹmi ekerede-kere mbemiso ẹtịn̄de, edimenede enyịn nse kiet eken, m̀mê mme edinam​—ẹsiwọrọ ekese ke ndinam itie ebuana enyene ufiop ye inem. Ndien, ke edide isio ye oro, ndisio mme utọ “n̄kpri n̄kpọ” ẹmi mfep ye unana edikere mban̄a ekeme ndisụn̄ọ ke mme mfịna, idem osịmde udomo oro adade ikpọ mfịna oro adade n̄wụre ọsọk ndọ.

Mbuọtidem ye edinam akpanikọ, ẹmi ke idemmọ ẹdide mme akpan edu, ẹdi se owo mîsiwakke ndiwụt. Edi, kere ban̄a mme akwa edidiọn̄, uyụhọ, ye inemesịt ẹmi n̄kpri edinam uwụt mbuọtidem ye ibetedem ẹkemede ndida ndi.

Ih, akwa ufọn esiwak ndisan̄a ye n̄kpri n̄kpọ. Ke akpanikọ, edide n̄kpọ edi akamba m̀mê ekpri, enye ke akamba udomo ọfọn onyụn̄ odot ye andidomo mmọ nse. Kpa ye oro, edide enye edi ikọ uwụt ima, nti edu esịtidem nnyịn, m̀mê n̄kpri n̄kpọ ẹmi anamde uwem akaiso enyene inem, ye mbon oro ẹsiwụtde esịtekọm, ‘n̄kpri n̄kpọ ẹsiwọrọ ekese.’

[Mme ndise ke page 31]

N̄kpri edinam mfọnido ẹmi ẹdide akpan n̄kpọ