Ndifiọk S’idude ke Mbụk
“Mme Utak-Usụhọ N̄kpọ Ẹmi Ẹkeyịpde”
Ke idak ibuotikọ oro, n̄wedmbụk n̄kpọntịbe ofụri usen mbon France oro, Le Monde, ama ọtọt aban̄a odụn̄ọde utak-usụhọ n̄kpọ ke India emi “ke isua 20 . . . akabian̄ade nsan̄a esie ke se iban̄ade ebiet ẹkedade mme utak-usụhọ n̄kpọ oro enye ọkọkpọn̄de ọnọ mmọ ete ẹda ẹnam ndụn̄ọde.” Edọhọ ke “uyịp inọ” emi esịne edinọ mme utak-usụhọ n̄kpọ ẹmi ẹkenyenede ẹto United States, Africa, Czechoslovakia, ye Mme Isuo Britain ẹsọk mmọ, ẹdọhọde ke ẹkefiọhọ mmọ ke Mme Ikpọ Obot Himalaya. Ataifiọk emi ama ọtọt ndụn̄ọde esie ke se iwakde ikan ibuotikọ 300. Ataifiọk kiet emi otode Australia akayarade n̄wo emi ebe ke n̄wedmbụk n̄kpọntịbe ntaifiọk mbọn Britain ẹkotde Nature. Enye ama eyịk nte utọ ediwak eyịghe eyịghe ibat n̄kpọ oro ẹfiọhọde mi ẹkpekemede ndidu ye unana edikụt ndudue nnọ ke utọ anyanini oro.’
Akpan ntak kiet, nte Le Monde ọdọhọde, ekedi ewụhọ ndopuyo oro ediwak mme andibuana ke n̄ka ntaifiọk oro ẹkenịmde. Ibuotikọ oro ama owụt ete ke ‘ediyịp’ mme utak-usụhọ n̄kpọ ẹmi ama “anam ofụri akpanikọ oro ẹkenyenede ẹto ndụn̄ọde oro ẹkenamde ẹban̄a isọn̄ Himalaya [ke se ikande isua 20 ẹmi ẹkebede] ọwọrọ ikpîkpu.”
Nte an̄wan̄ade, obufa idọ udia n̄wo emi ke ifiọk ntaifiọk inamke ẹnyene eyịghe ẹban̄a ererimbot ntaifiọk ke ofụri ofụri. Edi enye, nte ededi, ọmọnọ uyarade efen efen nte ke mme uyarade oro ẹnyenede ẹto ndụn̄ọde utak-usụhọ n̄kpọ ke ini atuahade ye nnennen uwetn̄kpọ Bible oro mîkemeke ndikpu isiwọrọke n̄kpọ ndomokiet kpukpru ini ikan se apostle Paul okokotde “ọkpọsọn̄ edineni ‘ifiọk’ oro mîdịghe ifiọk ndomo esisịt.”—1 Timothy 6: 20, The New Jerusalem Bible.
“Ẹyọhọ ye Iyịp”
Ke Colombia, South America, mbon uko oro ẹsidade n̄kpọsọn̄ ibọk ye unana esịtmbọm ẹma ẹdụk ediomi ye n̄kparawa owo man ẹwot mbon oro ẹdomode idem ye mmọ m̀mê ẹsịn ndịghe ke otu mme ẹbre mbre ukara ye mbio obio ke ofụri ofụri. Kiet ke otu sicario oro, m̀mê owot-owo emi ekpede-kpe mi, ama asian mme ọkọmbụk n̄kpọntịbe Tiempo, kpa magazine usuanetop ke usem Spain, nte ke ‘ndikokoi n̄wot owo edi ọkpọsọn̄ n̄kpọ.’ Didie ke enye ọdọn̄ idemesie esịt? Enye ama anam an̄wan̄a ete: “Ami mmọfiọk nte ke kiet ke otu ibet Abasi edi nte ke afo ukpenyeneke ndiwot owo, edi ke n̄kan̄ mi, emi edi ndiwot owo man nnyene se ndade ndu uwem. Ami n̄kokoi n̄wot owo sia nyomde okụk. Nte afo ukwe ke ami ke nnam utom koro nnyenede ndidu uwem ke usụn̄ ekededi? . . . Mbemiso n̄wọrọde n̄ka ndiwot owo, ami mmesibọn̄ akam nnọ Abasi ye Edisana [Mary] nte mmọ ẹkpeme mi.
Okposụkedi mme ẹkpep ukpepn̄kpọ ido ukpono Catholic nte eyịghe mîdụhe ẹkpefụmide utọ ntak oro ẹnọde do nnennen nnennen, mme adaiso ido ukpono ẹmenyịme ẹte ẹkama n̄kpọekọn̄ ẹn̄wana en̄wan “nte ata akpatre usụn̄ ndida utịt nsọk ukara ufịk oro odude ebịghi.” Edieke mme ẹkpep ukpepn̄kpọ ido ukpono ẹnyịmede ẹnọ afai ke ntak ukwan̄ edinam ẹmi odude ke mbre ukara, nte akpakpa owo idem nte ndusụk mbon Catholic, utọ nte sicario emi, ẹnyịmede ndiwot owo ke ntak idiọk ndutịm uforo? Ndisiak mmọn̄ ke Ikọ Abasi enyene ndịk didie ntem!
Ke okoneyo oro ẹkeyomde ndinam n̄kpon n̄kan ukwan̄ikpe oro akanam adade itie—emi akabuanade edimụm, edibiere ikpe nnọ, ye ediwot Jesus Christ—Jesus ke idemesie ama esịn edinam afai ekededi. Enye ama ọdọhọ Peter ete: “Kpukpru mmọ eke ẹmende ofụt ẹyekpan̄a ke ofụt.” (Matthew 26:52, Revised Standard Version, edikabade eke mbon Catholic) Nte owụtde ifiọk, didie ke mbon oro ẹmade afai ẹkpedori enyịn Ata Ọkpọsọn̄ Abasi ndikpan̄ utọn̄ nnọ mmọ ke idaha ekededi, sia prọfesi Isaiah etịn̄de in̄wan̄în̄wan̄ ete: “Ọkpọkọm mbufo ẹbọn̄ ediwak akam, ami ndikpan̄ke utọn̄; ubọk mbufo ẹyọhọ ye iyịp”?—Isaiah 1:15, RS, edikabade eke mbon Catholic.
“Ẹnọ Caesar se Inyenede Caesar”
Edifehe mbọhọ ukpe tax edi mfịna oro ọkọride-kọri ke ediwak idụt. Ke Spain, ke uwụtn̄kpọ, n̄wedmbụk n̄kpọntịbe oro, El Diario Vasco, ọtọt ete ke mme edep n̄kpọ ye mme anyam urua ẹnyene ido edikokoi ndịp ata ekọmurua oro mmọ ẹdepde mme n̄kpọ. Ke adan̄aemi andidep ye andinyam ẹkemede ndinyịme ye ekọmurua kiet nte edide ata ekọmurua oro ẹkedade ẹdep n̄kpọ oro, ẹsiwet ibatokụk oro otịmde osụhọde akan ke n̄wed. Inikiet oro mbubehe emi okụrede, ẹsikpe tax nte ekemde ye ekọmurua oro ẹwetde ke n̄wed. El Diario Vasco ọtọt aban̄a se José María Segura Zurbano, kpa anam ndụn̄ọde mban̄a ekọmurua n̄kpọ oro ẹwetde ke n̄wed ete ke adan̄aemi se ẹwetde-wet mînen̄ekede ibuana ke udia n̄wo, mmọ ẹfiọk ẹte ke ekọmurua n̄kpọ oro mmọ ẹwetde isidịghe ata ekọmurua. Ke etịn̄de aban̄a idaha oro edide isio isio ye edinam unana edinam akpanikọ emi, Zurbano ọdọhọ ete: “Ke idụt emi kpukpru owo ye mbọhọidụn̄ esie ẹsisu nsu, n̄kukụre mbon oro ẹsiode ẹfep ẹdi Mme Ntiense Jehovah. Ke ini mmọ ẹdepde m̀mê ẹnyamde n̄kpọ, ekọmurua [n̄kpọ] oro mmọ ẹsiakde esidi ata nnennen.”
Etịm ẹdiọn̄ọ Mme Ntiense Jehovah ke editịn̄ ye edinam akpanikọ mmọ. Mmọ ẹdiọn̄ọ ẹte ke Jehovah Abasi oyom mme asan̄autom esie ẹwụt utọ edu ẹmi ke kpukpru edinam mmọ. Abasi asasua “edeme nsu” ye “owo eke oyokde nyok nte ntiense nsu.” Ke se iban̄ade mbubehe ukpe tax, Jesus Christ ama onịm uwụtn̄kpọ ọnọ mme ata anditiene enye ke ini enye ọkọdọhọde ete: “Enọ Caesar se inyenede Caesar, ẹnyụn̄ ẹnọ Abasi se inyenede Abasi.”—Mme Nke 6:6-19; Mark 12:17.