“Emana Idiọkitọn̄”

EDIEKE ọsọn̄de owo ndisio obufụp mfep, nso ifet ke enye enyene nditre udọn̄ọ idiọkitọn̄ oro otịmde-tịm awak n̄kukọhọ?

Etie nte idiọkitọn̄ ye ibụk ikam idịghe se ekpepde-kpep​—mmọ nte an̄wan̄ade ẹdu ọtọn̄ọde ke ini uyen. Afo emekeme ndikụt emi ye nditọn̄wọn̄ iba ẹmi ẹdade mme n̄kpọ mbre mmọ ẹbre mbre.

Idiọkitọn̄ owo kiet kiet amawak onyụn̄ ọdiọk ekem, edi ke edide edisịm idiọkitọn̄ eke idụt kiet m̀mê eke ediwak idụt, emi omotụk ediwak million owo tutu ọnọ unan. Da ke uwụtn̄kpọ, unyam n̄kpọsọn̄ ibọk oro ediwak idụt ẹnyamde. Magazine usem Spain kiet ọdọhọ ke emi edi n̄kpon n̄kan mbubịne ke ererimbot​—tọsịn million $300 ke isua kiet. Ẹsobo uwem ediwak million owo, ndien anana-ibat n̄kpan̄a unana idotenyịn ke ada itie ke ntak uda n̄kpọsọn̄ ibọk ke idiọk usụn̄. Nso idi orụn̄ ntak oro anamde n̄kọri oro enyenede ndịk odu ke unyam n̄kpọsọn̄ ibọk? Nte eyịghe mîdụhe, edi idiọkitọn̄.

World Press Review omowụt udọn̄ idiọkitọn̄ emi. Enye okot oto magazine mbụk n̄kpọntịbe Madrid oro, Cambio 16, emi ọdọhọde ke “n̄kpasịp mbahade 10 osịm 20 eke ikie ke kpukpru udori emi ẹdiade ke unyam n̄kpọsọn̄ ibọk ẹsika ẹbịne idụt ẹmi ẹnamde mmọ. Ẹsifiak ẹsịn mbahade 10 efen ke ndutịm unyam n̄kpọurua ndịbe ndịbe ebe ke ndifiak nnịm okụk nyom udori ke mme itie unam ndụn̄ọde, moto, ye n̄kpọekọn̄. . . . Se isụhọde eken ẹsidụk ekpat idụt uda n̄kpọsọn̄ ibọk ye ke edisụhọde urua utomo oro ẹkpekpede ẹnọ ndutịm unịm-okụk ererimbot.”

Emi ọmọsọhi ekikere oro nte ke unana esidi ntak idiọkitọn̄, nte ke idiọkitọn̄ edi sụk edu ubuene ye mbon unana. Nte an̄wan̄ade, idiọkitọn̄ edi ntatara idiọkido oro owo enyenede emi abuanade kpukpru ikpehe n̄kaowo, esịnede mbon oro mînen̄ekede idi mbon unana ndomo esisịt. Kiet ke otu isen isen edu idiọkitọn̄ edi nte ke enye enen̄ede edi ubi ubi edinam​—idem mbon oro ke ndammana usụn̄ ẹsiyụhọde ye se mmọ ẹnyenede ke uwem ẹyewụt edu idiọkitọn̄ edieke ẹnyenede ifet oro mmọ mîkodorike enyịn.

Ewetmbụk n̄kpọntịbe oro, Meg Greenfield, eseme ete: “Ke okûbọrede n̄wedmbụk n̄kpọntịbe fo ke usen ekededi ndien afo eyekot aban̄a mme ikpọ ekpe ikpe ye san̄asan̄a mme odụn̄ọde ikpe ye mme eyịghe eyịghe mbụme, n̄kari ye udia inọ ye edinam n̄kpọ mbe ubọk, ndien emi edi n̄kpọ mfụhọ. Idem ẹnyịmede ẹte ke ndusụk edori ikọ oro ẹdade ẹdi inyeneke isọn̄ ndien ke ntak oro mbon en̄wen ẹnọde okpon akaha, otịm an̄wan̄a mi nte ke mme owo ẹsinam n̄kpọ ediwak ini ndien ẹsiyak mmọ ẹbọhọ mme n̄kpọ oro mmọ mîkpọbọhọke. . . . Emi edi nte nnyịn inamde: idem edikere oro nnyịn ikerede iban̄a ufọn mbon en̄wen edi ndiyụhọ udọn̄ nnyịn, kpa idiọkitọn̄.”

Didie ke Atara?

Idiọkitọn̄ idịghe obufa n̄kpọ ke Otu ubonowo, okposụkedi nte enye ye unana eyịghe ọkọride ke ntak mme mfịghe udu uwem eke ọyọhọ isua ikie-20. Idiọkitọn̄ otịm atara tutu eyedi se ikpehe uwetn̄kpọ kiet ke The Christian Century ọnọde iduọk isua 1980 enyịn̄ emi enye ekerede ete ke odot ye mme utọ enyịn̄ nte “Emana Editịmede Esịt” eke iduọk isua 1950 m̀mê “Eyo Ami Ikpọn̄ Ndu” eke iduọk isua 1970. Enye ọdọhọ ke iduọk isua 1980 edi “Emana Idiọkitọn̄”!

Mfịn, ẹkeme ndikụt idiọkitọn̄ ke kpukpru ebiet oro mme owo ẹsopde idem​—ke itieutom, ke ufọkn̄wed, ye ke obio ke ofụri ofụri. Idiọk odudu esie omodụk unyam urua, mbre ukara, omonyụn̄ odụk idem mme ọwọrọiso ido ukpono eke ererimbot.

Ke ediwak idaha, idiọkitọn̄ esikọri osịm mbiara edu uwem m̀mê udia n̄wo. The Canberra Times, ke uwụtn̄kpọ, ọnọ Australia mbuka mbuka ukpono ke ndida iso ke udia n̄wo insurance o-moto ke ofụri ererimbot. Law Society Journal eke Australia etie nte ọsọn̄ọ emi, ọdọhọde ete: “Okụk n̄wo oro mme andidụk insurance ẹsibọde ye mbon oro mîdụkke nnennen nnennen ẹsikpa mme usiakifia insurance ediwak million dollar ke isua kiet kiet.” N̄wed usuanetop oro adian do ete “enye edi akpan mfịna oro ọkọride-kọri, akpan akpan ke mme afan̄ oro ikan̄ atade inyene, inọ oyịpde n̄kpọ ke esụk-mbehe, oyịpde moto, ye insurance n̄kpọ ndụn̄ufọk.”

Ntre edi mmemmem n̄kpọ ndidiọn̄ọ ntak oro ediwak owo ẹsisakde ekikere oro nte ke ẹyesio idiọkitọn̄ ẹfep. Kamse, mmọ ẹkere ke idiọkitọn̄ eyesụk odu ye nnyịn kpukpru ini ndien nte ke ererimbot oro idiọkitọn̄ mîdụhe edi ikpîkpu ekikere oro mîkemeke nditịbe.

Ẹyesio Idiọkitọn̄ Ẹfep

Ke nso ke ẹsọn̄ọ un̄wọn̄ọ eke enyọn̄ emi, oro etiede nte se mîkemeke nditịbe mi? Enye ọkọn̄ọ ke akpanikọ oro nte ke ẹkam ẹtọtọn̄ọ ndidu uwem oro idiọkitọn̄ mîdụhe. Ke adan̄aemi se enyenede emi mîdịghe mfọnmma, enye owụt se ukpepn̄kpọ ye udọn̄esịt oro odotde ẹkemede ndinam. Ibuotikọ oro etienede mi eyekam owụt nte ofụri ererimbot oro idiọkitọn̄ mîdụhe ekemede ndidu.