Uten̄e Abasi​—Ọwọrọ Udori ke Kpukpru N̄kpọ

MME NTIENSE JEHOVAH ẹdiọn̄ọ ẹte ke “uten̄e Abasi ọwọrọ udori ke kpukpru usụn̄” onyụn̄ edi akpan n̄kpọ ke utuakibuot akpanikọ. (1 Timothy 4:8) Ke enye mîdụhe, ido ukpono edi ikpîkpu ido edinam. “Uten̄e Abasi” ke ntre ekedi enyịn̄ oro odotde udịm udịm mbono district mmọ oro ọkọtọn̄ọde ke June.

Ke August, ẹma ẹnịm utọ mbono ntre ita ke Poland ye idara idara ebiet. Mmọ ẹkeda itie ke ukara ama ọkọnọ Mme Ntiense Jehovah unyịme ke May. (Ke oyomde ọyọhọ ntọt efen aban̄ade mme mbono Poland, se Awake! eke December 22, 1989.) Ẹyak nnyịn mi idụn̄ọde ndutịm mbono oro nte ẹkenọde ke Poland.

Piątek w Poznaniu (Friday ke Poznan)

Ke ẹyomde bred ye uwọrọufụn, owo 50,000 ẹdide mme owụt iyatesịt ẹma ẹsịn ntịme ke Poznan ke June 1956. Emi ama osụn̄ọ ke n̄kpan̄a owo ẹwakde ẹbe 50 ye ediwụk obufa ukara ke Poland. Ke edide ata isio isio, isua 33 ke ukperedem, ke idaha oro ẹnyenede akpakịp bred eke spirit ye uwọrọufụn Christian odude, mme Christian ẹdide mbon emem, ẹma ẹsop idem do ndikop utịn̄ikọ ibuotikọ Friday oro “Ndinam N̄kpọ Abasi Emi Oyomde San̄asan̄a Utuakibuot.” N̄wakn̄kan ibat owo 40,442 ẹma ẹboho do ke Sunday.

Ke etieibuot-okpokoro mbono ama ọkọnọ utịn̄ikọ ekọm ye ndụn̄ọde ẹkenamde ye mme owo “[Ẹdude] Uwem Emi Ọyọhọde ye Uten̄e Abasi,” ẹma ẹnọ eti item ke ibuotikọ oro “Fep Idem ke Inua Ibak.” Edi mmemmem n̄kpọ didie ntem ikpîkpu ndutịn̄ ndikabade ndi ubiak ubiak ikọ-edem! Ndien idiọk ikọ-edem ekeme ndida n̄kosụn̄ọ ke ikọ-ebiari oro adade n̄kpa edi. Edi mbemiso ẹtịn̄de n̄kpọ ẹban̄a mbon en̄wen, mme Christian oro ẹkọride ẹsịm ọyọhọ idaha, sia ẹyomde emem ye edidianakiet ẹkaiso ẹdu, ke ọniọn̄ ẹsibụp idemmọ ẹte: ‘Nte Jesus ekpeketịn̄ emi? Nte oyom etịn̄ enye? Nte enye edi se ibọpde-bọp? Nso idi ntak ami n̄ketịn̄de enye?’

Se ikedide n̄wọrọnda ke mme mbono ẹkenịmde ke Poland ekedi ini oro ẹkesiode ẹnịm ke usen kiet kiet ndikop ntọt oro Mme Ntiense ẹtode idụt en̄wen ẹdi, ẹkenọde. Mme ifiọkutom oro mbon mbono oro ẹkedade ke ibuot nsio nsio idụt 24 ẹkenọde, ama ọsọn̄ọ akpanikọ oro nte ke emi edi ubon ofụri ererimbot oro enen̄erede adianakiet ke ndidiọn̄ọ akpanikọ oro nte ke “Jehovah Oyom San̄asan̄a Utuakibuot.” Sia Abasi odotde ndibọ utọ utuakibuot oro, inaha ikọt esie ẹbahade ke ima ye ke utuakibuot. Uwụtn̄kpọ Jesus anam an̄wan̄a nte ke idụhe n̄kpọ ndomokiet aban̄ade san̄asan̄a utuakibuot oro ẹkemede ndinam ke esịt iba.

Uten̄e Abasi abuana kpukpru n̄kpọ oro nnyịn inamde. Ntre, nneme-ikpehe-ita ama odụri mme Christian utọn̄ ete “Fep Idem ke Ediyo N̄kpọn̄ Usụn̄” ke n̄kan̄ udia ye mmịn, usịnen̄kpọ ye ukamaidem, ye unọ idem inemesịt. Ekikak udia ye ukpammịn ẹdi orụk idiọkitọn̄ oro anamde ifiọk eke spirit odobi, edide ntak mfịna nsọn̄idem, ntak idiọkido, onyụn̄ ada osịm mbabuat n̄kpọntịbe. Ana ẹfep idem ke ebe-ubọk ido usịnen̄kpọ​—oro mîwụtke iso o-bụt, etiede n̄kon̄ine n̄kon̄ine, esen esen, m̀mê akam akpade owo idem. Ọfọn̄ oro etiede nsuahade nsuahade, mbumịn mbumịn, m̀mê oro ọbọpde-bọp owo idotke. Se ẹtịn̄de ẹban̄a idịghe m̀mê ido usịnen̄kpọ edi obufa n̄kon̄ine, edi akam edi m̀mê enye odot ye asan̄autom Abasi. Ndien unọ idem inemesịt oro asan̄ade ye nsọn̄ibuot, afai, n̄kpọsọn̄ ibọk, ubre-ifọt, m̀mê oburobụt ido idan̄ inyeneke mme Christian.​—Philippi 1:27.

Ndutịm uwemeyo Friday ọkọtọn̄ọ ye ibuotikọ oro “‘Ofụn Anam-Akpanikọ’ ye Otu Ukara Esie.” Sia enyenede mbuọtidem ke nsọn̄ọnda mme edibotn̄kpọ esie oro ẹnamde akpanikọ, Jehovah omonyịme ndiyak odudu nnọ owo. Eyen esie anam kpasụk ntre. Ke otu mbet esie oro ẹyetde aran, kpa “ofụn emi anamde akpanikọ, onyụn̄ enyenede ọniọn̄,” enye ama emek esisịt ibat owo ndinam utom nte otu ukara oro ẹkụtde ke enyịn. (Matthew 24:45) Ke akpa isua ikie, otu emi ama esịne mme apostle ye ndusụk mbiowo eken ke Jerusalem.

Ke eyomfịn, Otu Ukara abuana ket-ket ye mbonutom uwetn̄wed eke Watch Tower Society ye otu mbon use utom esie. Edi, Otu Ukara okpụhọde ye n̄ka oro ẹmekde ẹtiene ibet obio, nte etịn̄ikọ okosiode owụt ete: “Sia edidu oro n̄ka emi odude edide se ẹmekde ofụri ofụri ẹtiene ibet obio, ye ibuot itieutom ke obio kiet, Caesar, kpa Ukara ekeme ndibiat enye mfep.” Idịghe ntre ye Otu Ukara, emi mîdịghe n̄kpọutom eke ẹmekde ẹtiene ibet obio, emi mme andibuana edide se “ẹmek[de] ke edisana spirit ke idak ndausụn̄ Jehovah ye Christ.” Ntre, Otu Ukara akaiso anam utom ke onyụn̄ ọbọ un̄wam oro odotde oto Mme Ntiense Jehovah ke ofụri ererimbot.

Owo 5 ke Otu Ukara oro ẹdide owo 12 idahaemi ẹkebuana ke mme mbono ẹkenịmde ke Poland. Owo mmọ kiet ọkọnọ utịn̄ikọ ibuotikọ mbono oro, “Ntak Ekpepde Edisana Ndịben̄kpọ eke Uten̄e Abasi.” Ke ọtọ emi, ẹma ẹwụt ẹte ke ndịben̄kpọ eke uten̄e Abasi idịghe aba ndịben̄kpọ, sia enye “ama edi ediyarade ke idem Jesus.” Etịn̄ikọ oro ama eneme aban̄a ikpehe edisana ndịben̄kpọ itiokiet oro ẹsiakde ke 1 Timothy 3:16, onyụn̄ ọdọhọ ete: “Esịtekọm oro nnyịn inyenede inọ edisana ndịben̄kpọ eke uten̄e Abasi ekpenyene ndida nnyịn usụn̄ kpukpru ini nditiene nde-ikpat Jesus ket-ket.”

Nneme iba ama anam an̄wan̄a nte ke ẹyom uten̄e Abasi ẹto n̄kparawa owo ye ikpọ owo ukem ukem. Mme ete ye eka ẹnyene mbiomo edinọ nditọ mmọ n̄kpọ-akpa eke spirit ke ndikpep mmọ ẹkọri nnennen ifiọk oro aban̄ade se inende ye se ikwan̄ade. Ukpepn̄kpọ ubon oro ọwọrọde usụn̄, esịnede nneme esịt akpanikọ oro ẹnemede ẹban̄a mme mfịna oro nditọn̄wọn̄ ẹnyenede edi n̄kpọ oro anade ẹnyene. Ndidu ke edidemede kpukpru ini mban̄a idiọn̄ọ n̄kpọndịk, ana mme ete ye eka ẹkpeme nditọ mmọ ẹsio ke idiọk nsan̄a, idem ke esịt esop.

Ke n̄kan̄ eken, edieke anade n̄kparawa owo ẹdu uwem oro enyenede uyụhọ, ana mmọ ẹyom un̄wam ẹto Christ, emi ‘ọkọkpọn̄ uwụtn̄kpọ ọnọ mmọ, ete, mmọ ẹkpetiene ẹsan̄a ke nde-ikpat Imọ.’ (1 Peter 2:21) Nte odotde, ẹma ẹbụp mmọ ẹte: “Edieke ẹkebọkde mbufo ẹkọri ẹwọrọ owo ke akpanikọ, mbufo ẹmefiọk se mbufo ẹnịmde ke akpanikọ, edi nte mbufo ẹmefiọk ntak?” Ẹma ẹsịn udọn̄ ẹnọ mmọ ndinam akpanikọ edi eke mmọ ke ndisọn̄ọ ke idemmọ nte ke Bible edi Ikọ Abasi ye nte ke Mme Ntiense Jehovah ẹnen̄ede ẹnyene akpanikọ.”

Ke ediwak idụt, ẹkeda nneme emi ẹkesịm utịt ye edisio obufa n̄wed oro enyenede page-320 Questions Young People Ask—Answers That Work. (Mbọk se ekebe oro etienede mi, “‘Enọ Otode Jehovah’ Osịm N̄kparawa Owo.”) Ẹdori enyịn ẹte ke n̄kparawa owo ke Poland ye ke mme idụt Edem Usiahautịn Europe eken, usen kiet, ẹyebọ ufọn n̄ko ẹto item oro ọdọn̄ọde ke n̄wed emi ke ndikot enye ke usem mmọ.

Sobota w Chorzowie (Saturday ke Chorzów)

Chorzów edi iwụk ebiet usiakifia ke ufọt ufọt ebiet udọk-ukan̄ ke edem usụk Poland. Ukan̄ oro ẹdọkde ke Silesia ọkọwọrọ udori ke uforo ọnọ obio oro. Edi akpan ibuotikọ nneme ke otu owo 65,710 ke An̄wambre Slaske ke August ekedi udori oro okponde akan.

“Uten̄e Abasi Ọwọrọ Akwa Udori,” ekedi ibuotikọ ke Saturday, oro akpa etịn̄ikọ ke ikpehe edinam uwemeyo akanamde an̄wan̄a. (1 Timothy 6:6) Se ikọsọn̄ọde nte ikọ etịn̄ikọ oro edide akpanikọ ekedi ndụn̄ọde oro ẹkenamde ye mbon oro ẹkebọde akwa udori ke uwem mmọ ke ndibịne uten̄e Abasi.

Ke ndutịm usenubọk, ẹma ẹsọn̄ọ etịn̄ mme ufọn edibịne Uten̄e Abasi ke nneme. “Ebe ke Ndikọt N̄wed [Ikọ Abasi] Kpukpru Ini ye Mbufiọk,” idụn̄ọrede ifiọk se mme n̄kpọ oro nnyịn ikotde ẹwọrọde, ndien ikerede ke akam nte ididade se nnyịn ikpepde isịn ke edinam, nnyịn nte mme Christian imekeme ndibịne uten̄e Abasi “Ebe ke Ndiyak Un̄wana Nnyịn Ayama Kpukpru Ini.” (Joshua 1:8) Ẹkedọhọ ẹte ke edieke owo Ntiense Jehovah kiet kiet ke ofụri ererimbot akpabiatde minịt 15 ke usen nditịn̄ ikọ ke ido nneme nnọ mbon en̄wen, ẹkpebiat million hour 327 efen efen ke isua ke isua ke utom ukwọrọ-Obio Ubọn̄.

Ẹbịne uten̄e Abasi n̄ko “Ebe ke Ndikan Idomo.” Mme n̄kpọ nte udia, mmịn, idan̄, m̀mê okụk, okposụkedi mmọ ke idemmọ mîdiọkke, ẹkeme ndidi se idiọkde ke mme idaha oro mîdotke. Usụn̄ ukpeme edi nditre ndisio idem nnyan nnọ uma inyene ererimbot, ndise idan̄, n̄kpọsọn̄ ibọk, ye ukpammịn, ye edisịn ibuot ke mbre, utọ nte ikwọ, mbre mbuba, ye mboho otu. Akam edi akpan n̄kpọ. Ana mme Christian ẹkpep ndisua se idiọkde. Emi edi se idotde, sia etịn̄ikọ efen okosiode owụt ete mmọ “Ẹkûdu Uwem Aba Ẹnọ Uduak Owo Edi Ẹdu Ẹnọ Uduak Abasi.”

Ata ediwak owo ke ẹbiere ndinam kpasụk oro. Emi ama ana in̄wan̄în̄wan̄ ke ini mbufa Ntiense 2,663 ẹkeyararede ubiere mmọ an̄wan̄wa man “Ẹbịne Uten̄e Abasi nte Mme Christian Oro Ẹyakde Idem Ẹnọ, Ẹnyụn̄ Ẹnade Baptism.” (Ke ofụri mbono ita oro ke Poland, mbon baptism ẹkedi owo 6,093 ke ofụri ofụri.) Man ikaiso inyene idatesịt ke utom Jehovah, ẹma ẹsịn udọn̄ ẹnọ mbon oro ẹkeyomde ndina baptism nditie n̄kere ediwak ntak oro anade ikop idatesịt: Itie ufan ye Jehovah, itie nditọete mmọ eke ofụri ererimbot, ye idotenyịn uwem ke Paradise.

Nsụkibuot Christian ama odụk nneme ke ibuotikọ oro “Ndiyarade Mme Edinam Uten̄e Abasi N̄wụt​—Nte Irenowo ke Idak Itieibuot Christ.” Irenowo oro ẹten̄ede Abasi ẹyese ẹban̄a mme utom ubon ke ima ima usụn̄, oro ebietde eke Christ. “Nte Iban Ẹmi Ẹwụtde Nsụkibuot oro Odotde,” nditọete iban Christian nnyịn ẹyedi mbon oro ẹnọde un̄wam, ibreke odudu ye ibuotufọk m̀mê ndiyak ntụk onụk mmọ ndinam mme ubiere oro mîwụtke ọniọn̄. “Nte Nditọ Ẹmi Ẹkopde Item Ẹnọ Mme Ete ye Eka,” n̄kpri owo ẹyekpep ndikop item, ndibọrọ mbụme ke mme mbonoesop, ndinyụn̄ mbuana ke utom Christian.

Nso eti item! Kpa ye oro, edi n̄kpọ mbọm didie ntem nte ke nsunsu ido ukpono omokpu ndinọ utọ eti ndausụn̄ ntre! Ke ntak emi, enye omodot ndibọ ọkpọsọn̄ ubiomikpe, emi ẹkenọde ke utịn̄ikọ oro “Ndiyarade ‘Owo eke Edide Ata Abiatibet.’“ Ẹma ẹnam ẹdiọn̄ọ owo abian̄a emi nte “otu ‘owo’ kiet, kpa kpukpru mme ọkwọrọ ederi ido ukpono Christendom mbon mfiakedem.” Sia ẹtịmde ẹdiọn̄ọ mmọ ke ndikọbọ ikọt Abasi, mme ọkwọrọ ederi kemi ẹmediana kiet ye “mbon mfiakedem, oro ke akpa ẹkedọhọde ke idi Mme Ntiense, [edi emi] ẹkefiakde edem ẹbịne ukpepn̄kpọ Christendom oro ẹma ẹkekpọhi, ẹma ẹnyụn̄ ẹdiana kiet ye mme akpammịn eke spirit ke Akwa Babylon ke ndimia nnyụn̄ n̄n̄wana ye otu ifụn Jehovah emi anamde akpanikọ onyụn̄ enyenede ọniọn̄.” Ukwakubọk ama owụt edinyịme nte etịn̄ikọ oro ọkọdọhọde ete: “Nnyịn iyekaiso ndiyarade Akwa Babylon ye ‘owo eke edide ata abiatibet’ esie.”

Emi oyom uko, nte M. G. Henschel, owo Otu Ukara eketịn̄de, akpan akpan ke ini emi ata ekese owo “ẹwọn̄ọrede edem mmọ ẹwụt Abasi ye Ikọ esie, kpa Bible.” Okposụkedi “ukpono oro ẹnyenede ẹnọ Bible osụhọrede mfịn akan ofụri ini,” Bible emebe udomo ofụri ini emi. Etịn̄ikọ oro ama afan̄a ete ke “idụhe n̄wed oro mme owo ẹwetde ke idemmọ emi ekpesịnede ata ntotụn̄ọ ifiọk onyụn̄ odu ke n̄kemuyo ke usụn̄ oro enende ntre.” Enye ama etịn̄ ete ke “Mme Ntiense Jehovah ẹyak Ikọ Abasi enyene odudu ke uwem mmọ [ndien] edidianakiet eke nditọete ofụri ererimbot oro ẹkụtde ke otu mme ata Christian mi edi okopodudu uyarade nte ke Bible edi Ikọ odudu spirit Abasi.” Usen oro ama osịm idara idara utịt ye editọt obufa n̄wed oro The Bible—God’s Word or Man’s?, oro ẹkesiode ke ediwak usem.

Niedziela w Warszawie (Sunday ke Warsaw)

Mme akaisan̄ ke Warsaw ke ofụri ofụri ẹsika man ẹkekụt itie oro owụtde oburobụt Itieidụn̄ mme Jew ke Warsaw, emi mbon Nazi ẹketan̄de ediwak tọsịn mme Jew ẹkebon, man ẹsobo ke ini Ekọn̄ Ererimbot II. Sia odude ke ebiet adade n̄kpasịp uwat a-minịt ifan̄ ke moto, nte ededi, owo 60,366 ẹma ẹyọhọ An̄wambre X-Lecia ke August 13, man ẹkop mme ekikere oro ẹkenọde ke “Dianade Kpọn̄ Ido Unana Uten̄e Abasi Nyụn̄ Du Uwem Uten̄e Abasi,” kpa ibuotikọ eke Sunday.​—Titus 2:12.

Ndidu uwem uten̄e Abasi nte an̄wan̄ade omosio edu nda-ke-idem eke ererimbot efep. Drama oro edide ata n̄kpọntịbe ke uwem, “Ẹsụk Idem Mbufo Ẹnọ Jehovah,” oro ẹkewụtde ke ata ido oro edemerede mbon Poland udọn̄, ama ọsọn̄ọ mme akpan ukpụhọde oro anade mme Christian ẹnam man ẹbọ unyịme Abasi.

Owo Otu Ukara ama okot 1 Corinth 8:6, emi ọdọhọde ete: ‘Nnyịn ke akpanikọ inyene Abasi kiet kpọt kpa Ete.’ Enye ama ọdọhọ ete ke akpan ukpepn̄kpọ Ido Ukpono Christ idịghe Abasi-Ita-ke-Kiet, nte ediwak owo ẹdọhọde, edi edi edinọ Jehovah ubọn̄ ebe ke Obio Ubọn̄ esie ke ubọk Christ. Enye ama anam an̄wan̄a ete, “Ukpepn̄kpọ Abasi-Ita-ke-Kiet edi ediwaha n̄kpọn̄ akpanikọ, kpa edifiak edem n̄kpọn̄ enye.” Ntre, mbon oro ẹkotde Mary eka Abasi ye Esịne-ufọt Abasi ye owo “[inyeneke] Abasi ke ifiọk mmọ.” (Rome 1:28) Nte odotde, “ndituak ibuot nnọ Abasi nte odotde ọwọrọ ndisịn ukpepn̄kpọ Abasi-Ita-ke-Kiet.” Ẹma ẹkwak ubọk ndidara edisio ekpri n̄wed oro enyenede page-32 mi, Czy wierzyć w Trójcé? (Nte Afo Okponịm Abasi-Ita-ke-Kiet ke Akpanikọ?) Nso ediye n̄kpọutom ke ndida nyarade nsu oro esịnede ke ukpepn̄kpọ oro mînọhọ Abasi ubọn̄ mi!

Edinyan̄a akanam isịmke mbon unọmọ eke Itieidụn̄ mme Jew ke Warsaw. Edi un̄wọn̄ọ Abasi, nte ẹkenamde an̄wan̄a ke utịn̄ikọ an̄wa oro, edi nte ke “Edinyan̄a Ekpere Ọnọ Mbon Uten̄e Abasi!” (2 Peter 2:9) Emi edi ntre okposụkedi mme Christian ẹdide mbon unọmọ ke orụk afai iba​—eke ofụri usen ye enye oro ẹdade ẹtiene mmọ ke ido ukọbọ. Ke ọdọhọde ete yak owo odụn̄ọde idemesie, etịn̄ikọ ama ọsọn̄ọ etịn̄ ete “edinyan̄a enyene sụk mme owo oro ẹdide mbon uten̄e Abasi, kpa mbon oro utuakibuot mmọ edide akpanikọ, mbon oro n̄kopitem mmọ edide uyarade edinam akpanikọ.”

Ke ẹma ẹkenọ akpatre n̄kpọ editi ke “Ẹnyene Ifiopesịt ke Spirit,” ẹma ẹda mbono oro ẹkesịm utịt ye edemede-udọn̄ utịn̄ikọ ke ibuotikọ oro “Ndikaiso Nnọ Idem Nnyịn Ukpep ke Uten̄e Abasi Enyene Ufọn.” Mbon oro ndien ẹma ẹkụbọde obufa n̄wedikwọ mmọ ke usem Poland, oro ẹkesụk ẹmịn̄de urua ifan̄ mbemiso, ndien ke edidianakiet ẹma ẹbọn̄ “Akam Ekọm” ke uduot ikwọ 45.

Akam ediberi oro ẹkebọn̄de ke ofụri esịt ama etiene, ndien ekem ọkpọsọn̄ ukwakubọk ama ọtọn̄ọ ke Warsaw, Poznan, ye Chorzów. Ke Warsaw ọkpọsọn̄ ukwakubọk eke ediwak tọsịn owo ama akaiso odudu odudu ke n̄kpọ nte minịt 11. Owo ndomokiet ikoyomke ndinyọn̄, ndien ọkpọsọn̄ ukwakubọk, oro owụtde idara akwa otu Mme Ntiense ẹmi ediwak tọsịn ẹkedụkde akpa mbono usen-ita mmọ, okowụt ekọm oro mmọ ẹkekọmde Jehovah ye esop esie. Emi eketie nte n̄kpọ eke ẹnamde se idude ke Psalm 47:1, 2: “Mbufo, kpukpru mme idụt, ẹkwak ubọk; ẹsio n̄kpo idara ẹnọ Abasi. Koro Jehovah, Ata Edikon̄, enyenede ndịk: enye edi akwa edidem ke ofụri ererimbot.” Nte kiet ke otu n̄kpon n̄kan edinam ke mbụk eyomfịn eke Mme Ntiense Jehovah akasan̄ade ekpere utịt esie, mme enyene-ifịk nditọete ẹmi ẹma ẹben̄e idem ndifiak nnyọn̄ ufọk, esịt mmọ ọyọhọde ye idatesịt ye ubiere ndimenede akwa utom unọ ikọ ntiense Obio Ubọn̄ ke enyọn̄ nte ekemde ye ọsọn̄urua uwụtn̄kpọ uten̄e Abasi oro Jesus okonịmde.

[Ekebe ke page 27]

Mbufa N̄wed Ẹsiode Ẹsịn Udọn̄ Ẹnọ ‘Mme Edinam Uten̄e Abasi’

Obufa n̄wed oro The Bible—God’s Word or Man’s? ye ekpri n̄wed oro Should You Believe in the Trinity? ẹma ẹda ediwak ikọ ekọm ẹdi. Eyenete an̄wan kiet ekewet ntem aban̄a ekpri n̄wed Trinity ete: “Ami mmokop n̄kpaidem, nduaidem, ye idatesịt mban̄a enye. Ẹsọsọn̄ọ ke akpakịp ini, odudu, ye utom oro mbufo ẹkesịnde ke ndimịn̄ ediye n̄wed emi.”

Eyenete an̄wan efen ama ewet aban̄a n̄wed oro The Bible—God’s Word or Man’s? ete: “Ami nyom ndikọm mbufo ke ọwọn̄esịt mi ke ediye obufa n̄wed emi. Ami mmeyịk, m̀mê mbufo ẹmesikam ẹdiọn̄ọ utọ utom usọ oro enye edide? Ami kpukpru ini nsidodụri udịm ke mme n̄wọrọnda ikọ. Edi mbufo ẹmekan mi ubọk koro kpukpru ikọ ẹdide n̄wọrọnda. Ami ndisụk n̄kụre ibuot 5 edi emi, edi ami nnyene ndidọhọ ẹsọsọn̄ọ-o.”

[Ekebe ke page 30]

‘Enọ Otode Jehovah’ Osịm N̄kparawa Owo

N̄wọrọnda edinam kiet ke mme mbono eke United States ye ediwak idụt eken ekedi ikpehe edinam uwemeyo Friday, emi ẹkedọhọde mme uyen ke ufọt isua emana 10 ye 19 ẹtie ke ikpehe oro ẹkenịmde ẹnọ mmọ. Ke akpan udịm udịm utịn̄ikọ ẹma ẹkekụre, ẹma ẹnọ owo mmọ kiet kiet obufa n̄wed oro Questions Young People Ask—Answers That Work ke mfọn. Ke ofụri ererimbot, ẹma ẹsio n̄kpọ nte n̄wed 8,840,000 ke usem 21, ndien ẹmebọ mme leta ekọm ke ediwak ikie!

N̄kaiferi kiet ewet ete: “Ke mme mbono oro ẹkenịmde ke edem edem, mme utịn̄ikọ ẹma ẹdu oro ẹketịn̄de ẹnọ mme uyen, edi edinam kpukpru nnyịn itie ọtọkiet ekedi se owo mîkemeke ndinịm ke akpanikọ” Uyen efen ewet ete: “Ami n̄ketie ke ikpehe oro ẹkenịmde ẹnọ mme uyen. Emi ama esịn udọn̄ ọnọ mi ata etieti tutu tọn̄ọde ke ini oro eyedi se ami nsiwetde mme n̄kpọ editi mbonesop, n̄kpepde n̄kpọ n̄kan nte n̄kesikpepde, nnyụn̄ nnọde ibọrọ. Ami ke n̄kere ndina baptism ke ndaeyo isua efen.”

Ye ediwak uyen, se ikotịbede emi ekedi akpan n̄kpọntịbe. N̄kaiferi kiet eti ete, “Ke ini etịn̄ikọ ọkọtọtde ete ke nnyịn inyene nditie ke san̄asan̄a ikpehe, ami mma ndiọn̄ọ nte ke akamba n̄kpọ ọmọn̄ otịbe. Ke ini mmọ ẹketọtde edisio n̄wed oro, ami mma n̄kop inemesịt ata etieti tutu n̄koyom nditua. Ami mma nsifiọk kpukpru ini nte ke mbufo ẹmekere ẹban̄a nnyịn mme uyen, edi emi ama otụk mi ke esịt. N̄wed emi edi kpasụk se nnyịn iyomde!”

“Ẹtịm ẹwet n̄wed emi,” ntre ke uyen kiet oro ekerede Leah etịn̄, “ndien mme ndise ẹdi ata idem n̄kpọ ẹnyụn̄ ẹnen̄ede ẹnam fi ekere n̄kpọ.” Nsiondi n̄wed eke mbono ẹsịne ibio ibio etop otode Otu Ukara oro ẹnọde “Ẹsọk Kpukpru N̄kpri Owo Ẹmi Ẹdide Mme Ntiense Jehovah.” “San̄asan̄a etop oro ama otụk mi ata etieti,” ntre ke ekpri Andreá etịn̄. “Ye ami, oro eketie nte n̄kpọ eke owo oro Jehovah ekemekde ete odụn̄ ye imọ ke heaven eketịn̄de ikọ ọnọ mi!”

Ediwak owo ẹma ẹwụt esịtekọm sia ẹkenọde n̄wed oro nte enọ. Ete kiet eti ete: “Oro ama anam mmọn̄eyet asiaha mi. Nditọete, ition ke otu n̄kpri owo oro ẹkedi okịmmọ, ẹtọn̄ọde ke isua 11 ẹsịm 16. Ami n̄kpekekeme ndikpe okụk n̄wed iba kpọt.” Uyen kiet ekerede Mark ewet ete: “Ami mma ntọn̄ọ ndibat m̀mê akakpa okụk ifan̄ ndinọ ekpri owo kiet kiet idem kiet, edi adan̄aoro ami mma ndiọn̄ọ nte ke item oro odude ke esịt esie ẹdi ọsọn̄urua n̄kpọ. Edieke n̄wed oro an̄wamde n̄kpasịp eyen ntụtutọn̄ kiet ndifiak ndụk usụn̄ oro adade osịm uwem, mîdịghe ke akande oro, an̄wamde ata ediwak nnyịn ndikaiso nsan̄a ke usụn̄ oro, emi ekem ye kpukpru se ikatakde.”

Ediwak uyen ẹma ẹtọn̄ọ ndibọ ufọn nto n̄wed emi ndondo oro. Uyen kiet ọdọhọ ete, “Ami n̄kodụk mbono nnyịn ke July 7-9, ndien ke Monday, July 10, ami mma n̄kot enye n̄kụre!” Uyen efen ọkọdọhọ ete: “Akpatre ibuot iba ẹma ẹnen̄ede ẹsịn udọn̄ ẹnọ mi nditọn̄ọ ndida uwem mi ke akpan n̄kpọ. Inikiet ko, ami mma nyom ndina baptism edi mma n̄kpụhọ ekikere mi. Kemi mma n̄kọbọ utịbe utịbe n̄wed emi, ami mmọdiọn̄ọ nte ke ‘ererimbot ke ebebe efep’ ndien ke oyom ami nnam n̄kpọ idahaemi”

N̄kaiferi kiet ekewet ete, “Ke ntak emi ini ama okokpụhọde, ami kpukpru ini n̄kesikere nte ke ikpọ owo idiọn̄ọke nte etiede nnyịn ke idem. Mbufo ifiọkke nte enemde mi esịt ndikụt nte ke ami nnenke. Ntịn̄enyịn oro mbufo ẹnọde nnyịn n̄kpri owo anam ami n̄kere nte ke ẹkere ẹban̄a mi.” Mme uyen ke Sweden ẹkewet ẹte: “Nnyịn imokụt ite ke mbufo ẹmenyene ifiọk ẹban̄a nnyịn mme uyen, ndien nnyịn n̄ko imokụt nte itịmde ikpere mbufo ikan”

Uyen kiet ama esịn enye ọfọn ibio ibio ete: “Ami ye eyeneka mi eren ye eyeneka mi an̄wan imama n̄wed emi. Nnyịn ikere ite ke enye edi enọ oro otode Jehovah nnennen.” Akam nnyịn edi yak enọ emi akaiso anam n̄kpọ ndida mme edidiọn̄ nsọk mme uyen oro ẹbakde Abasi!

[Chart ke page 29]

Uten̄e Abasi—ke Ọkọri ke Europe!

N̄wakn̄kan Ibat Mbon Mbono Ẹkenade Baptism ke Mbono

1979 1984 1989 1979 1984 1989

AUSTRIA 17,847 20,908 25,153 236 257 307

BELGIUM 23,185 28,456 30,622 234 248 429

BRITAIN 113,910 137,008 160,704 605 937 1,344

DENMARK 21,057 23,267 24,645 122 147 249

FINLAND 20,293 23,501 25,679 215 302 329

FRANCE 89,073 110,745 156,751 1,361 1,856 3,201

GERMANY 129,342 140,681 159,819 1,154 1,009 1,694

ITALY 117,163 169,328 240,041 2,515 3,769 6,295

LUXEMBOURG 1,141 1,327 3,131 8 12 61

NETHERLANDS 36,768 42,060 44,185 126 143 271

NORWAY 10,327 11,352 13,829 107 159 294

POLAND ​— 94,134a 166,518 ​— 3,140b 6,093

PORTUGAL 35,108 47,843 59,797 862 1,068 1,546

SPAIN 62,201 84,706 115,981 1,278 1,521 2,935

SWEDEN 21,286 25,204 30,943 279 323 410

SWITZERLAND 14,455 17,457 23,867 130 225 349

OFỤRI IBAT 713,156 977,977 1,281,665 9,232 15,116 25,807

[Mme Ikọ Idakisọn̄]

[Ndise ke page 26

Edisio ekpri n̄wed “Trinity” ekedi n̄kpọ idara ke Warsaw

[Ndise ke page 31]

Mbufa Mme Ntiense ẹkenade baptism ke Chorzów ẹma ẹbịne uten̄e Abasi ke ndina baptism