October

Mbiowo esop nnyịn, esenyịn circuit, n̄kọk itie-utom, m̀mê Otu Emi Ẹsede Ẹban̄a Utom Nnyịn ẹsiteme nnyịn se ikpanamde man ikeme ndinam n̄kpọ nnọ Jehovah. Edi ẹkpeteme nnyịn se idinamde, enye inyụn̄ in̄wan̄ake nnyịn se inamde ẹdọhọ inam enye ntre, idinam didie? Ekeme ndinam n̄kukụre se idikụtde edi utọ mfịna emi n̄kpọ oro ekemede ndida nsọk nnyịn. Imakam ikeme nditọn̄ọ ndisịn ekikere ke mme ndudue nditọ-ete oro ẹketemede nnyịn se idinamde. Ima isan̄a ke mbuọtidem, imesinịm ke kpukpru n̄kpọ ẹsịne Jehovah ke ubọk, ke enye ọdiọn̄ọ nte n̄kpọ etiede ye nnyịn. Ke ntak oro, imesisọsọp inam se ẹdọhọde, inyụn̄ inam ke inemesịt. (Heb. 13:17) Imọdiọn̄ọ ke ima inam se ẹdọhọde, ke oro ayanam kpukpru nditọ-ete ke esop ẹdiana kiet. (Eph. 4:2, 3) Imenịm ke kpa ye nditọ-ete emi ẹdade usụn̄ mîfọnke ima, ke Jehovah ọyọdiọn̄ nnyịn ima ikop uyo mmọ. (1 Sam. 15:22) Ekpedi enyene se ikwan̄ade emi anade ẹnen̄ede, Jehovah eyenen̄ede n̄kpọ oro ini ama ekem. w25.03 24 ¶13-14

Mme akpan n̄kpọ ke ẹtịbe ke eyo nnyịn emi! Kpukpru usen ke ida enyịn nnyịn ikụt nte mme n̄kpọ emi Bible eketịn̄de ẹtịbede. Ke uwụtn̄kpọ, imokụt nte “edidem edere” ye “edidem usụk” ẹmiade mbuba ye kiet eken. Enye emi oyom ofụri ererimbot esịne imọ ke idak, enye oko ete ke akpakam esịne imọ ke idak. (Dan. 11:40) Udomo emi ẹkwọrọde eti mbụk Obio Ubọn̄ idahaemi, akanam nnyịn ikwe nte ẹkwọrọde ntre, ndien ediwak miliọn owo ke ẹdụk esop. (Isa. 60:22; Matt. 24:14) Mme n̄kpọ ikọ Abasi emi ẹnọde nnyịn “ke nnennen ini” ẹdi barasuene. (Matt. 24:45-47) Jehovah ke anam mme akpan n̄kpọ emi ẹditịbede ekpri ini ke iso ẹnen̄ede ẹn̄wan̄a nnyịn. (N̄ke 4:18) Imekeme ndinen̄ede nnịm ke etisịm ini emi akwa ukụt ọtọn̄ọde, iyọdiọn̄ọ kpukpru se anade idiọn̄ọ man ika iso isọn̄ọ ida inam n̄kpọ Abasi inyụn̄ idiana kiet ke utọ ọkpọsọn̄ ini oro. Edi ana idiọn̄ọ ite ke enyene ndusụk n̄kpọ emi nnyịn mîdiọn̄ọke iban̄a se iditịbede ekpri ini ke iso. w24.05 8 ¶1-2

Andiwet Psalm oro ama asiak edidọk ke otu mme n̄kpọ emi enye akabatde. Edidọk edi nso? Edi owo nditịn̄ ikọ emi mîdịghe akpanikọ mban̄a owo en̄wen, emi ekemede ndibiat owo oro enyịn̄. Psalm 15:3 eti nnyịn n̄ko ke isenowo Jehovah isinamke nsan̄a mmọ m̀mê mbọhọidụn̄ mmọ idiọk ndomokiet, isinyụn̄ itịn̄ke ikọ esuene idian owo emi mmọ ẹtịmde ẹmehe m̀mê mme ufan mmọ. (Ps. 15:1) Didie ke ikeme nditịn̄ ikọ esuene ndian mme ufan nnyịn? Nte ikemede ndidue nnam oro edi nditịn̄ n̄kpọ emi mîfọnke mban̄a owo. Oro ekeme nditịbe: (1) ini sista nnyịn mîdịghe aba asiakusụn̄ ofụri ini, (2) ini ebe ye n̄wan emi ẹkesidude ke Bethel mîdụhe do aba, m̀mê (3) ini brọda nnyịn mîdịghe aba ebiowo m̀mê asan̄autom unamutom. Ndi ọkpọfọn ikere ke etie nte ntem ye ntem ẹkedi ntak, ekem imen se ikerede oro isan̄a itịn̄ inọ mbon en̄wen? Mme ntak emi ẹkenamde ekededi ke otu owo ita oro okûdi aba se enye ekedide ẹkeme ndiwak, nnyịn inyụn̄ idiọn̄ọke. Imenen̄ede ikụt ke owo emi edide esenowo ke tent Jehovah “[isinamke] nsan̄a esie baba idiọk kiet, inyụn̄ itịn̄ke ikọ esuene idian owo emi enye etịmde emehe.” w24.06 11-12 ¶11-13

Se idin̄wamde nnyịn inen̄ede ibak Jehovah edi nnyịn ndikere se idinemde enye esịt kpukpru ini emi iyomde ndibiere n̄kpọ. Nte osụk okotde mme mbụk ke Bible, bụp idemfo ete, ‘Ekpedi ami ke utọ n̄kpọ oro eketịbe ọnọ mîdịghe ekpedi mma ndu ke utọ itie oro, n̄kpekebiere ndinam nso?’ Ke uwụtn̄kpọ, da nte ke ama odu okop ini mbọn̄ Israel duop oro ẹkedọhọde ke nditọ Israel idikemeke ndikan mbon Canaan ke mmọ ẹma ẹkenyọn̄ ndiyep isọn̄ emi Jehovah ọkọn̄wọn̄ọde ndinọ nditọ Israel ndi. Ndi ekpekenịm se mmọ ẹketịn̄de oro onyụn̄ ayak ndịk anam fi, mîdịghe ndi ima emi amade Jehovah ye nte ọdọn̄de fi ndinam se inemde enye akpakanam fi okûnịm ikọ mmọ oro? Kpukpru nditọ Israel emi ẹkedude ini oro ikenịmke akpanikọ emi Joshua ye Caleb ẹketịn̄de. Oro akanam mmọ ẹkûdụk Isọn̄ Un̄wọn̄ọ.​—Num. 14:10, 22, 23. w24.07 10 ¶7

Gomer n̄wan prọfet Hosea ama ọkpọn̄ Hosea ebịne irenowo efen. Ndi oro ọkọwọrọ ke enye ikekemeke-keme ndikpụhọde? Jehovah emi ọdiọn̄ọde esịt owo ama ọdọhọ Hosea ete: “Tọn̄ọ ntak ka kama n̄wan oro eren en̄wen amade, onyụn̄ esịnde efịbe, kpa nte Jehovah amade nditọ Israel ke ini mmọ ẹwọn̄ọrede ẹtiene mme abasi efen.” (Hos. 3:1; N̄ke 16:2) Kûfre ke ini Jehovah etịn̄de ikọ oro, n̄wan Hosea okosụk enyenyịne ke akwa idiọkn̄kpọ oro. Edi Jehovah ama ọdọhọ Hosea efen enye, onyụn̄ afiak emen enye ọdọ. Ukem ntre n̄ko, Jehovah ikeyetke ubọk ikpọn̄ ikọt esie emi ẹkedide mbon nsọn̄ibuot. Kpa ye edide mmọ ẹkesụk ẹnyenyịne ke enyene-ndịk ndiọi n̄kpọ emi mmọ ẹkenamde, Jehovah okosụk amama mmọ. Enye ama aka iso ọdọn̄ mme prọfet esie ẹken̄wam mmọ ẹkabade esịt ẹnyụn̄ ẹkpụhọde. Uwụtn̄kpọ emi owụt ke Jehovah emi edide “andidụn̄ọde esịt” oyodomo ndin̄wam owo emi osụk enyịnede ke akwa idiọkn̄kpọ akabade esịt. w24.08 10 ¶7

Enyene se ikenen̄erede idi n̄kpọ mfịna inọ mme Jew emi ẹkekabarede Christian ke eyo mme apostle. Mme Jew ẹkesidi ndimek ikọt Jehovah. Ndidem emi ẹkesikarade ẹnọ Jehovah ẹkesitie ke Jerusalem ẹkara, ndien temple ekedi ebiet emi ẹkesikade ẹketuak ibuot ẹnọ Jehovah. Kpukpru mme Jew emi ẹkenamde n̄kpọ ẹnọ Jehovah ẹkesinịm Ibet Moses. Nte ikpọ owo ido ukpono mmọ ẹkesinamde Ibet oro an̄wan̄a ke mmọ ẹkenyụn̄ ẹtiene. Ibet oro ama etịn̄ se mmọ ẹkpediade ye se mmọ mîkpadiaha, etịn̄ ke ana mmọ ẹna mbobi, onyụn̄ etịn̄ nte mmọ ẹkpedade mme Gentile. Edi ke Jesus ama akakpa, ẹma ẹbiat Ibet Moses ẹfep, ufọn ikonyụn̄ idụhe aba ndiwa mme uwa ke temple. Oro ekedi n̄kpọ mfịna ọnọ mme Jew emi ẹkekabarede Christian sia ama emehe mmọ ndisinam se Ibet Moses eketịn̄de. (Heb. 10:1, 4, 10) Ama ọsọn̄ idem mme Christian emi ẹkesọn̄de idem ke esop, utọ nte apostle Peter, nditre ndinam ndusụk se Ibet ọkọdọhọde ẹsinam. (Utom 10:9-14; Gal. 2:11-14) Ke ntak obufa usụn̄ emi mme Jew emi ẹkekabarede ẹdi Christian ẹketọn̄ọde ndikpono Abasi, ikpọ owo ido ukpono mme Jew ẹma ẹkọbọ mmọ. w24.09 9 ¶4

Ini ekededi emi Jehovah ọnọde ikọt esie utom ẹnam, enye esiyom mmọ ẹtetịm ẹnam utom oro, iyomke ẹnam nyahade-nyahade. (1 Cor. 14:33) Ke uwụtn̄kpọ, edi uduak Abasi yak ẹkwọrọ eti mbụk ke ofụri ererimbot. (Matt. 24:14) Jesus ke Jehovah ọdọn̄ yak ada usụn̄ ke utom oro. Jesus onyụn̄ okụt ete ke ẹnam enye ke nde ke nde. Ke eyo mme apostle, ekedi ẹsiak mme esop ke nsio nsio itie, ẹmek mbiowo nditeme mme owo se ẹkpenamde nnyụn̄ nda mmọ usụn̄. (Utom 14:23) Mme apostle ye mbiowo ke Jerusalem ẹkesitịn̄ nte ẹkpenamde n̄kpọ ke kpukpru mme esop, ẹnyụn̄ ẹdori enyịn ke nditọete ke kpukpru esop ẹyenam se ẹtịn̄de. (Utom 15:2; 16:4) Nditọete ndikanam item emi ẹkenọde mmọ akanam “mme esop ẹka iso ndisọn̄ọ nda ke mbuọtidem nnyụn̄ ntọt ke ibat.”​—Utom 16:5. w24.04 8 ¶1

Tụhi-tụhi usenubọk Nisan 16, iban ifan̄ emi ẹkesọn̄ọde ẹda ye Abasi ẹma ẹka udi emi ẹkenịmde okpo Jesus. (Luke 24:1, 10) Iyom ndineme se iketịbede inọ n̄wan kiet ke otu oro, emi ekekerede Mary Magdalene. Ini Mary esịmde udi, enye ama okụt ke ana ukpọk. Enye ama efehe eketịn̄ ọnọ Peter ye John. Irenowo iba oro ẹma ẹfehe ẹka udi oro, Mary onyụn̄ etiene mmọ ke edem. Ke mmọ ẹma ẹkeda enyịn mmọ ẹkụt ẹte ke udi ana ukpọk, mmọ ẹma ẹnyọn̄ ufọk. Edi Mary ọkọnyọn̄ ke m̀mọ̀n̄? Enye ama atuak ada do, ke atua. Atatua do, idiọn̄ọke ke Jesus do ada ese imọ. Jesus ama okụt ke imọ ke mma oro akatua, ama onyụn̄ ọdọn̄ enye ndidọn̄ Mary esịt. Ntre enye ama owụt Mary idem, onyụn̄ anam ekpri n̄kpọ kiet ntem emi ọkọsọn̄ọde Mary idem etieti. Jesus ama etịn̄ ikọ ye Mary onyụn̄ ọdọn̄ enye ọkọdọhọ nditọete imọ ke imọ imeset. Idịghe ekpri utom ke Jesus ọkọdọn̄ Mary oro.​—John 20:17, 18. w24.10 13 ¶7

Moses ekedi prọfet, ebiere-ikpe, ada-usụn̄, ye ewetmbụk. Enye akada nditọ Israel usụn̄ ọwọrọ ke ufụn ke Egypt, ama onyụn̄ ada enyịn esie okụt ediwak utịben̄kpọ emi Jehovah akanamde. Enye ke Jehovah ọkọdọhọ ewet akpa n̄wed ition ke Bible ye Psalm 90. Imenịm ke enye n̄ko ekewet Psalm 91 ye n̄wed Job. Moses akakpa ini enye edide isua 120. Ekpri ini mbemiso enye akpade, enye ama okot kpukpru nditọ Israel obon, eti mmọ mme n̄kpọ emi mmọ ẹkedade enyịn mmọ ẹkụt nte Jehovah akanamde ọnọ mmọ. Mmọ ẹma ẹkụt mme utịben̄kpọ emi Jehovah akanamde, ye mme ufen emi enye ọkọnọde nditọ Egypt. (Ex. 7:4) Jehovah ama abahade Ididuot Inyan̄ mmọ ẹsan̄a ke ukot ẹbe. Mmọ ẹma ẹnyụn̄ ẹkụt nte Jehovah owotde Pharaoh ye udịmekọn̄ esie. (Ex. 14:29-31) Mmọ ẹma ẹkụt nte Jehovah ekpemede mmọ onyụn̄ esede aban̄a mmọ ke wilderness. (Deut. 8:3, 4) Idaha-emi edide se mmọ mi, se Isọn̄ Un̄wọn̄ọ mi, ayak ndisio ukot mbe ndụk, Moses okoyom ndida akpatre ifet emi enye enyenede nsọn̄ọ mmọ idem. w24.11 8-9 ¶3-4

Se Jesus eketịn̄de ye mme apostle esie ke Udia Mbubreyo Ọbọn̄ oro ekedi isio ye se enye eketịn̄de ye otu-owo ke Galilee. Ini Jesus odude ke Galilee ke isua 32 eyo esie oro, enye eketịn̄ ikọ ye mme Jew emi ẹkeyomde enye ọnọ mmimọ uyo ita. Edi enye ama odomo ndin̄wam mmọ ẹkụt ke se ifọnde ikan ata ata udia mmọdo. Enye ama anam mmọ ẹdiọn̄ọ n̄kpọ emi ekemede ndinam mmọ ẹnyene nsinsi uwem. Jesus ama ọdọhọ n̄ko ke ẹkeme ndinam mbon emi ẹkekpade ẹset ke akpatre usen, ke mmọ ẹnyụn̄ ẹkeme ndidu uwem ke nsinsi. Enye iketịn̄ke iban̄a edidiọn̄ emi owo ifan̄ kpọt ẹkemede ndinyene, nte ekedide ke se enye eketịn̄de nte ini akade ke ini Udia Mbubreyo Ọbọn̄. Utu ke oro, ke Galilee, enye eketịn̄ aban̄a edidiọn̄ emi kpukpru owo ẹkemede ndinyene. w24.12 11 ¶10-11

Jehovah asua owo ekededi emi edide owo afai. (Ps. 11:5) Enye ososio etịn̄ ke imọ imaha mme ebe emi ẹdiọkde uwem ye iban mmọ. (Mal. 2:16) Edieke ebe ọdiọkde uwem ye n̄wan esie, enye ye Jehovah ididịghe ufan aba. Jehovah akam ekeme nditre ndikop mme akam esie. (1 Pet. 3:7) Usụn̄ kiet emi ndusụk ebe ẹsidiọkde uwem ye iban mmọ edi mmọ nditịn̄ ikọ uyat uyat ye mmọ, ẹnyụn̄ ẹtịn̄ ikọ emi abiakde mmọ odụk ọkpọ. Edi Jehovah asua “iyatesịt ye ifụtesịt ye mfiori ye ikọ isụn̄i.” (Eph. 4:31, 32) Ebe emi etịn̄de uyat uyat ikọ ye n̄wan esie abiat ndọ esie. Edi ikụreke ke oro, enye ye Jehovah ididịghe ufan aba. (Jas. 1:26) Ukem ntre n̄ko, ebe emi esede ndek ndek ndise ididịghe ufan aba ye Jehovah. Enye ndinyụn̄ nse utọ ndise oro owụt ke enye ikponoke n̄wan esie. Jehovah oyom yak ebe ada se enye akpananam owụt ke n̄wan esie kpọt ke enye enyene, inyeneke owo en̄wen ke an̄wa. Edi ikụreke ke oro. Yak se ededi emi enye ekerede n̄ko owụt ke n̄wan esie kpọt esịne enye ke esịt, idịghe n̄wan efen. Jesus ọkọdọhọ ke erenowo emi esede n̄wan en̄wen tutu udọn̄ idan̄ edemede enye esesịn efịbe ama “ke esịt esie.”​—Matt. 5:28, 29. w25.01 9 ¶6-8

Ndidi se ẹbatde ke edinen ọwọrọ ke se ededi emi ẹkedade ẹbiom nnyịn ikpe, ẹbiat ẹfep; ẹsọhi kpukpru ndudue nnyịn ẹfep, iditie nte mbon emi mînamke idiọkn̄kpọ akanam. Jehovah ndinam oro iwọrọke ke enye ke idemesie itieneke ibet unenikpe emi enye enịmde. Enye ibatke nnyịn ke edinen sia imanam se idotde se ẹbatde ntre. Isinyụn̄ idịghe ima inam idiọkn̄kpọ, enye anam nte n̄kpọ itịbeke. Nte iwụtde ke imọbuọt idem ke se enye akanamde man osio isop idiọkn̄kpọ nnyịn, ye ke ekọmurua emi ẹkekpede man ẹfak nnyịn anam enye enyene ntak ndibiat isọn nnyịn mfep. (Rome 3:24) Nso ufọn ke nnyịn owo kiet kiet idia ke ntak oro? Ke eke mbon emi ẹmekde yak ẹkedu ye Jesus ke heaven ẹkara, ẹbabat mmọ ke edinen nte nditọ Abasi. (Titus 3:7; 1 John 3:1) Ẹfen mme idiọkn̄kpọ mmọ. Mmọ ẹditie nte mbon emi mînamke idiọkn̄kpọ akanam, ndien oro anam mmọ ẹdot ndikodu ke Obio Ubọn̄. (Rome 8:1, 2, 30) Ke eke mbon emi ẹdoride enyịn ndidu uwem ke nsinsi ke isọn̄ emi, ẹbat mmọ ke edinen nte mme ufan Abasi, ẹnyụn̄ ẹfen mme idiọkn̄kpọ mmọ.​—Jas. 2:21-23. w25.02 5 ¶17; 7 ¶18

Kere ban̄a ini kiet emi se apostle Peter akanamde okowụtde ke enye ikereke n̄kpọ nte Jehovah ekerede. Jesus ama ọdọhọ mme apostle esie ke eyedi se imọ ikade Jerusalem, ke ima isịm do, ẹyeyak imọ ẹnọ ikpọ owo ido ukpono do, ke mmọ ẹyetụhọde imọ, ekem ẹwot imọ. (Matt. 16:21) Etie nte ama ọsọn̄ Peter ndinyịme ke Jehovah ọmọn̄ ayak ẹwot Jesus emi ekedide idotenyịn Israel ye Messiah emi ẹken̄wọn̄ọde. (Matt. 16:16) Ntre, Peter ama emen Jesus ọwọn̄ọde ada onyụn̄ ọdọhọ enye ete: “Tua idemfo mbọm, Ọbọn̄; n̄kpọ emi idiwọrọke fi tutu amama.” (Matt. 16:22) Se Peter ye Jesus ẹkekerede ẹkedi isio sia eke Peter ikodụkke ye se Jehovah ekekerede. Peter iketịn̄de ikọ oro ke idiọk-o, edi Jesus ama esịn item Peter oro. Enyene se n̄kpọ oro ekpepde nnyịn. Se ekpepde nnyịn edi ke emi Jehovah okosiode Jesus ọdọn̄ edi isọn̄ edinam se Enye oyomde, ke enye ikoyomke yak edi n̄kpọ ọkpọfọn ye Jesus enye anam, mîfọnke ye enye, enye ọkpọn̄. Peter ama ekpep n̄kpọ usen oro, oro edi ke ana enye esikere n̄kpọ nte Abasi. w25.03 9 ¶5-6

Ndi nte owo emi afo akadade nte owo idemfo ọtọde fi edem ke isọn̄ mîdịghe oforode se mûkekereke obụn̄ fi esịt? Ọkpọkọm owo ọdiọk didie uwem ye afo, Ete fo emi odude ke heaven ama fi. N̄kpọ emi ekemede ndidọn̄ nnyịn esịt ẹma ẹtọ nnyịn edem ke isọn̄ edi ikọ David emi ọsọn̄ọde owo idem ke itie N̄wed Abasi usen mfịn. N̄wed kiet emi etịn̄de n̄kpọ aban̄a Bible ọdọhọ ke mbon oro “spirit mmọ anuahade” ẹkeme ndida mban̄a mbon oro ẹkerede ke eke mmimọ okụre. Jehovah esin̄wam didie mbon emi etiede mmọ ntre ke idem? Jehovah etie nte ete m̀mê eka emi esimụmde eyen esie emi enyịn anande adian ke idem ọdọn̄ esịt. Jehovah “emekpere” nnyịn, enye itreke ndikop nnyịn mbọm onyụn̄ eben̄e idem ndin̄wam nnyịn edieke spirit anuahade nnyịn ke ntak emi owo ọtọde nnyịn edem ke isọn̄ mîdịghe ọkpọn̄de nnyịn ofụri ofụri. Jehovah ada ke ikpat ndidọn̄ nnyịn esịt, nnam esịt emi okobụn̄ọde nnyịn ana nnyịn sụn̄, nnyụn̄ nnam ubiak nnyịn osụhọde ubọk. Enye anam inyene ediwak nti n̄kpọ emi idoride enyịn ndinyene ke ini iso. Mme n̄kpọ oro ẹnam ikeme ndiyọ mme mfịna emi ẹsịmde nnyịn mfịn.​—Isa. 65:17. w24.12 23 ¶13-14

Mfịn, mbiowo ẹkeme ndinen̄ede nnịm ke Jehovah okụt nti utom emi mmọ ẹnamde, ke enye onyụn̄ ada utom oro ke akpan n̄kpọ. Utom mbiowo edi ndise mban̄a erọn̄ Abasi, ndikpep mmọ Ikọ Abasi, nnyụn̄ n̄kwọrọ ikọ. Edi utom en̄wen adiana ọnọ ediwak mbiowo, sia ndusụk mmọ ẹsitiene ẹn̄wam ẹbọp n̄kpọ ẹnọ esop Abasi ẹnyụn̄ ẹtiene ẹn̄wam ini mmọn̄, ikan̄, m̀mê oyobio abiatde n̄kpọ mme owo. Mbiowo eken ẹtiene ẹdi mbon Otu Uka N̄kese Mbon Udọn̄ọ m̀mê mbon Kọmiti Unyene Nneme ye Mbon Ufọkibọk. Mbiowo emi ẹsitienede ẹnam utọ utom oro ẹda ke esop emi idude mi edi esop Jehovah. Mmọ ẹsisio ofụri esịt mmọ ẹnam utom mmọ ẹnyụn̄ ẹnen̄ede ẹnịm ke Abasi ọyọnọ mmimọ utịp ke se mmimọ inamde. (Col. 3:23, 24) Idịghe kpukpru owo ẹdikeme ndidi mbiowo. Edi enyene se kpukpru nnyịn ikemede ndinam nnọ Jehovah. Esinen̄ede enem enye ima inam ofụri se ikemede inọ enye. Enye esikụt se itịpde isịn yak ẹda ẹnam utom esie ke ofụri ererimbot, inamke n̄kpọ m̀mê ekpri didie. Esịt esinyụn̄ adat enye ndikụt nte ifende mbon en̄wen. Nịm ke Jehovah idaha se ekemede ndinam ke ekpri n̄kpọ. Enye ama fi ke ntak se afo ekemede ndinam oro nnọ enye, oyonyụn̄ ọnọ fi utịp.​—Luke 21:1-4. w24.06 23 ¶12-13

Se Solomon eketịn̄de ke n̄wed Mme N̄ke emi ekeme ndiwọrọ asan̄autom Jehovah ekededi. Enye ekeme ndika n̄kanam akwa idiọkn̄kpọ edi aka ko ekere ke kpukpru n̄kpọ ẹketịbe ntre wap m̀mê ke akababuat imọ. Edi enye ekpetịm ekere, ekeme ndidi enye okpokụt ke etie nte mme n̄kpọ emi enye akanamde itịmke ikere ẹkemen enye ẹkesịn ke fehesan̄ oro. Ekeme ndidi n̄kpọ nte ndiọi nsan̄a, ndiọi fim, ikwọ, ye n̄wed, m̀mê enye ndikodụk itie emi mîfọnke, edide ke Intanet mîdịghe asasan̄a ke ukot okodụk ekedi mfịna. Onyụn̄ ekeme ndidi enye ama etre ndisibọn̄ akam, ndisikot Bible, ndisidụk mbono esop, m̀mê ndisitiene n̄ka ukwọrọikọ. Kpa nte ekedide ye akparawa emi ẹtịn̄de ẹban̄a ke n̄wed Mme N̄ke, ekeme ndidi idiọkn̄kpọ emi enye akanamde ikabuatke enye nte enye ekerede oro. Nso ke ikpep? Idịghe idiọkn̄kpọ kpọt ke idikpeme idem, ana ikpeme idem n̄ko ke mme n̄kpọ emi ẹsinamde owo akanam idiọkn̄kpọ. Solomon ama anam inen̄ede ikụt oro ke utịt mbụk oro.​—Matt. 5:29, 30. w24.07 16 ¶10-11

Nso idi n̄kpọuto oro? Edi utom edikwọrọ eti mbụk Obio Ubọn̄ emi anyan̄ade mme owo. (2 Cor. 4:1) Esombat ada aban̄a mmanie? Ada aban̄a ikọt Abasi emi ẹsimende eti mbụk ẹketịn̄ ẹnọ mbon en̄wen. Ke eyo Paul, mme anyamurua ẹkesidọn̄ mme ọsọn̄urua n̄kpọ nte udia, wine, ye okụk ke esombat ẹmen ẹka ebiet emi mmọ ẹyomde ndika. Ukem oro n̄ko, Jehovah emen eti mbụk emi edide ata ọsọn̄urua n̄kpọ esịn nnyịn ke ubọk. Edieke iyakde Jehovah an̄wam nnyịn, iyekeme ndika iso n̄kwọrọ etop oro nnọ mbon en̄wen. Ndusụk ini, imekeme ndifehe owo enyịn mîdịghe ndịk anam nnyịn ke mme owo ẹmọn̄ ẹyat esịt ye nnyịn. Nso ikeme ndin̄wam nnyịn ikan utọ mfịna oro? Kere akam emi mme apostle ẹkebọn̄de ini ẹkedọhọde mmọ ẹkûkwọrọ ikọ aba. Utu ke mmọ ndikayak ndịk anam mmọ ẹtre ndikwọrọ ikọ, mmọ ẹma ẹdọhọ Jehovah an̄wam mmimọ ika iso itịn̄ ikọ uko uko. Jehovah ọkọbọrọ akam oro ke ebe oro. (Utom 4:18, 29, 31) Ndịk owo akpanam fi ndusụk ini, dọhọ Jehovah an̄wam fi. Dọhọ Jehovah an̄wam fi ama mme owo man ekeme nditre ndifehe mmọ enyịn. w24.04 16 ¶8-9

Ima emi imade Jehovah esinam ọdọn̄ nnyịn ndinam enyịn̄ esie asana. Iyom nditiene ntat mbon en̄wen enyịn yak mmọ ẹtiene ẹkụt kpukpru nsu emi Satan osude odori Abasi. (Gen. 3:1-5; Job 2:4; John 8:44) Ima ikwọrọ ikọ, esinen̄ede ọdọn̄ nnyịn ndidọhọ owo ekededi emi edimade ndikpan̄ utọn̄ nnọ nnyịn utọ owo emi Jehovah edide. Iyom kpukpru owo ẹdiọn̄ọ ke akakan edu esie edi ima, ke nte enye akarade enen, enye inyụn̄ itụkke owo ndomokiet, ke ibịghike ukara esie ayanam kpukpru ufen ẹtre, oyonyụn̄ anam mme owo ẹnyene emem ẹnyụn̄ ẹkop inemesịt. (Ps. 37:10, 11, 29; 1 John 4:8) Ima itịn̄ nti n̄kpọ iban̄a Jehovah ini ikwọrọde ikọ, imesinam enyịn̄ esie asana. N̄kpọ en̄wen edi ke esinen̄ede enem nnyịn ke idem sia imọdiọn̄ọ ke imanam se akpanade Mme Ntiense esie ẹnam. w24.05 18 ¶12

Nditọ-ete irenowo, ẹma ẹnam nti n̄kpọ ẹnọ mbon en̄wen, sịm mbon emi mîdịghe mme akpan ufan mbufo, ẹwụt ke mmimọ ‘imesikama owo esen.’ (1 Pet. 4:9) N̄wed kiet emi etịn̄de n̄kpọ aban̄a Bible ọdọhọ ke owo emi esikamade owo esen esifọn ido ye mme owo, sịm mbon emi enye mîdiọn̄ọke, esinyụn̄ enenem enye ndikot mmọ ufọk. Ẹbụp idem mbufo ẹte, ‘Ndi ẹdiọn̄ọ mi nte owo emi esikamade mbon emi ẹdide esop nnyịn isen?’ (Heb. 13:2, 16) Owo emi esikamade owo esen esifọn ido ye kpukpru orụk esenowo, esịnede mme ubuene, nditọ-ete emi ẹdide esop mmọ ẹdinọ utịn̄ikọ, ye mbon en̄wen emi ẹsisịnde idem ẹsọn̄ọ nditọ-ete idem utọ nte mme esenyịn circuit.​—Gen. 18:2-8; N̄ke 3:27; Utom 16:15; Rome 12:13. w24.11 21 ¶6

Ke uwụtn̄kpọ emi akaban̄ade nditọiban, Jesus eketịn̄ aban̄a nditọiban duop emi ẹkewọrọde ẹka ndisobo ye ebendọ. (Matt. 25:1-4) Kpukpru mmọ ẹkeduak nditiene ebendọ ndụk usọrọ ndọ esie. Jesus ọkọdọhọ ke ition ke otu oro ẹkedi “mme enyene-ọniọn̄,” ition ẹdi “mme ndisịme.” Nditọiban emi ẹkenyenede ọniọn̄ ẹma ẹtịm idem ndibet ebendọ ọkpọkọm enye ekebịghi didie, ekpededi enye edidi ko ke ufọt okoneyo. Ntre mmọ ẹma ẹkama utuenikan̄ emi mmọ ẹdidade ẹkụt usụn̄ ke ekịm. Mmọ ẹma ẹkam ẹmen aran ẹdian do man ekpedi ebendọ eyebịghi ndidi. Ntre mmọ ẹma ẹben̄e idem ndikụt ete ke utuenikan̄ mmimọ inịmeke. (Matt. 25:6-10) Ke ebendọ ama ekedisịm, nditọiban emi ẹkenyenede ọniọn̄ ẹma ẹtiene enye ẹdụk usọrọ ndọ. Ukem oro n̄ko, mme Christian emi ẹyetde aran, emi ẹtatde enyịn ẹse se ikade iso ẹnyụn̄ ẹsọn̄ọde ẹda ye Abasi tutu esịm ini emi Christ edidide ẹyewụt ke mmimọ idu ke mben̄eidem, mmọ ẹyenyụn̄ ẹdot nditiene Jesus emi edide ebendọ ndụk Obio Ubọn̄ heaven.​—Edi. 7:1-3. w24.09 21 ¶6

Ima ikere nte ukwọrọ-ikọ nnyịn an̄wamde mme owo ke ofụri ererimbot, oro esinam ọdọn̄ nnyịn ndika iso nsịn ifịk n̄kwọrọ. Kpukpru isua, ibat mme owo emi ẹsidụkde Editi ẹnyụn̄ ẹnyịmede ndikpep Bible ye nnyịn edi ke miliọn ke miliọn. Ediwak tọsịn mme owo ke ẹna baptism ke ẹnyụn̄ ẹtiene nnyịn ẹkwọrọ ikọ. Nnyịn idiọn̄ọke kan̄a m̀mê owo ifan̄ en̄wen ẹdinam n̄kpọ iban̄a ukwọrọ-ikọ nnyịn. Edi se idiọn̄ọde edi ke Jehovah ke atan̄ akwa otu-owo obok, ke akwa otu-owo oro ẹyebọhọ akwa ukụt emi edide. (Edi. 7:9, 14) Enyene-idọk osụk enenịm ke ediwak owo do emi ẹdikpan̄de utọn̄ ẹkop ukwọrọ-ikọ nnyịn. Ntre imenyene eti ntak ndika iso n̄kwọrọ ikọ. (Luke 10:2) Mme mbet Jesus ẹsisịn ifịk ẹkwọrọ ikọ. Se ẹdade ẹdiọn̄ọ mmọ edi oro toto ke eset. Ini mme owo ẹkekụtde nte mme apostle ẹtịn̄de ikọ uko uko, “mmọ [ẹma] ẹdifiọk ke mmọ ẹkesidu ye Jesus.” (Utom 4:13) Nte mme owo ẹkụtde nte ikwọrọde ikọ, iyom yak mmọ ẹkụt n̄ko ke nnyịn ikpebe uwụtn̄kpọ Jesus, ke nnyịn ke isịn ifịk ikwọrọ ikọ. w25.03 18 ¶15; 19 ¶17-18

Se ikụtde ke Bible ekpep nnyịn ke Jehovah esikụt mbon emi ẹtiede nte ke mmọ idịghe n̄kpọ ke enyịn mbon en̄wen. Ke uwụtn̄kpọ, Jehovah ama ọdọn̄ prọfet Samuel aka ufọk Jesse ekeyet kiet ke otu nditọ esie irenowo aran man edi edidem ke Israel nte ini akade. Jesse ekenyene nditọ irenowo itiaita. Enye ama okot itiaba ẹdisobo ye Samuel, ikotke David emi ekekpride akan. Edi David oro ke Jehovah ekemek. (1 Sam. 16:6, 7, 10-12) Jehovah ama enen̄ede okụt utọ owo emi David ekedide, ke enye ekedi akparawa emi amade n̄kpọ Abasi etieti. Kere mme usụn̄ emi Jehovah ama okowowụt ke imọ imokụt utọ owo nte afo. Enye esinọ fi item emi odụkde ye mfịna emi enyenede. (Ps. 32:8) Enye ekpekeme didie ndinam oro ekpedi enye ikenen̄ekede idiọn̄ọ fi? (Ps. 139:1) Ama anam item Jehovah onyụn̄ okụt nte item oro an̄wamde fi, eyenen̄ede enịm ke Jehovah ekere aban̄a fi. (1 Chron. 28:9; Utom 17:26, 27) Jehovah okụt kpukpru se etịmede ndinam nnọ enye. Enye ọdiọn̄ọ utọ owo emi afo enen̄erede edi, onyụn̄ ọdọn̄ enye ndidi ufan fo.​—Jer. 17:10. w24.10 25-26 ¶7-9

Imenịm ke afo amama Jehovah onyụn̄ oyom ndinam n̄kpọ nnọ mbon en̄wen. Akpanam nso man enen̄ede ọdọn̄ fi ndiyom ndidi asan̄a-utom unamutom? Kere utọ idatesịt emi edinyenede ama anam n̄kpọ ọnọ nditọ-ete fo. Jesus ọkọdọhọ ete: “Inemesịt odu ke ndinọnọ akan ke ndibọbọ.” (Utom 20:35) Uwem Jesus ekedi oro. Enye okokop ata idatesịt ndinam n̄kpọ nnọ mbon en̄wen. Kop uwụtn̄kpọ kiet ke Mark 6:31-34. Ama akak Jesus ye mme apostle esie ke idem. Mmọ ẹma ẹka ndiyom itie emi odobode nduọk odudu. Edi nte mmọ ẹkade ke usụn̄, otu-owo ẹma ẹbem mmọ iso ẹkesịm do ẹnyụn̄ ẹdori enyịn ke Jesus eyedikpep mmimọ n̄kpọ. Jesus ọkpọkọdọhọ mmọ ihih mbọk yak iduọk odudu. Idem n̄kpọ, n̄kọ enye ye mme apostle esie “[ikenyeneke] ini nduọkodudu ndikam ndia udia.” Mîdịghe ekpekedi Jesus ama ekpep mmọ n̄kpọ kiet m̀mê iba, enye osio mmọ unyọn̄. Edi sia enye akamade mmọ, enye ama “ọtọn̄ọ ndikpep mmọ n̄kpọ,” ama onyụn̄ aka iso ekpep mmọ tutu “eyo ọsọn̄.”​—Mark 6:35. w24.11 16 ¶9-10

Mme ete ye eka, ẹdọhọ eyen mbufo esiyom ifet ndineme se Bible ekpepde nnọ mbon en̄wen. (Rome 10:10) Eyen mbufo ndidomo nditịn̄ se enye enịmde ke akpanikọ nnọ mbon en̄wen ekeme nditie nte owo ndidomo ndikpep ndibre utọ n̄kpọ nte kita. Nsonso oro, owo emi ekpepde-kpep ndibre kita edida n̄kpri n̄kpri ikwọ ikpep. Nte ini akade, eyenen̄ede emem enye utom ndibre. Ukem ntre n̄ko, nsonso oro, uyen emi edide Christian ekeme nditịn̄ n̄kpọ ifan̄ emi mîwakke n̄kukọhọ ini enye enemede se enye enịmde ke akpanikọ ye mbon en̄wen. Ke uwụtn̄kpọ, enye ekeme ndibụp eyen ufọkn̄wed mmọ ntem: “Ndi ama ọdiọn̄ọ ke nta-ifiọk ẹma ẹyom ndisio obufa n̄kpọ ndi, ke mmọ ẹsiwak ndikọpi nto n̄kpọ-obot emi ama okododu? Yak n̄wụt fi vidio kiet emi edimade.” Ke enye ama okowụt eyen ufọkn̄wed mmọ oro vidio kiet ke otu mbon emi ẹdude ke Ndi Ẹkebobot? enye ekeme ndidọhọ ete: “Ẹkpetoro nta-ifiọk ke se mmọ ẹdiọn̄de, emi edide mmọ ẹda ẹto n̄kpọ-obot, anie ndien ke ẹditoro ke n̄kpọ-obot emi mmọ ẹkedade ifiọk oro ẹto?” Utọ mmemmem usụn̄ oro ekeme ndinem uyen emi enye ọkwọrọde Ikọ Abasi ọnọ do onyụn̄ anam ọdọn̄ enye ndikpep n̄kpọ efen efen mban̄a Jehovah. w24.12 19 ¶17-18

Man ẹsio nnyịn ke ufụn idiọkn̄kpọ ye n̄kpa, Jehovah ama ọdọn̄ Jesus edikpa afak nnyịn. Edi didie ke n̄kpa owo kiet emi ọkọfọnde ama anam ẹnyan̄a ediwak miliọn mme owo? Apostle Paul anam an̄wan̄a ete: “Kpa nte okotode ke ntụtutọn̄ owo kiet [Adam] ẹnam ediwak owo ẹdi mme anamidiọk, kpasụk ntre n̄ko otode ke n̄kopitem owo kiet [Jesus] ẹyenam ediwak owo ẹdi ndinen owo.” (Rome 5:19; 1 Tim. 2:6) Ikọ ọwọrọ ke ntak emi owo kiet emi ọkọfọnde ama ọkọsọn̄de ibuot ye Abasi anam nnyịn idụk ufụn inọ idiọkn̄kpọ ye n̄kpa. Ntre, man ikeme ndiwọrọ ke ufụn oro, akana owo kiet emi ọfọnde ama okop item Abasi. Ndi Jehovah ikpekekemeke ndiyak nditọ Adam emi ẹkekopde item esie ẹdu nsinsi uwem? Sia nnyịn mîfọnke ima, imekeme ndikere ke ata eti n̄kpọ emi ẹkpekenamde ẹtre mfịna oro edi oro. Edi ke enyịn Jehovah idịghe nnennen n̄kpọ ekpekedi oro. Sia ekpedi Jehovah ama anam ntre, ekpeketie nte ke idiọkn̄kpọ Adam ikenen̄ekede idiọk ntre, ndien okpokonyụn̄ owụt ke nditọ esie ẹfọn ẹma. Edi idịghe akpanikọ ekedi oro. w25.01 20-21 ¶3-4

Ini apostle Paul ọkọdiọn̄ọde ke ibịghike ẹmọn̄ ẹwot imọ, ikenyeneke n̄kpọ ndomokiet emi enye akatuade n̄kpọfiọk aban̄a. Ke enye ama ekekere se enye akadade uwem esie anam, esịt akakam enenem enye, enye onyụn̄ ọdọhọ ete: “Mmefehe mbuba nsịm utịt, mmọsọn̄ọ mmụm mbuọtidem n̄kama.” (2 Tim. 4:6-8) Mme n̄kpọ emi Paul ekebierede ndida uwem esie nnam nnọ Jehovah ẹma ẹfọn eti-eti, enye ama onyụn̄ enịm ke Jehovah enem esịt ye imọ. Nnyịn n̄ko iyom ndibiere nti n̄kpọ, inyụn̄ iyom Abasi ama nnyịn. Didie ke ikeme ndinam oro? Kop mi se Paul eketịn̄de aban̄a idemesie ye mme Christian eken emi ẹkenyenede mbuọtidem: “Nnyịn isan̄a ke mbuọtidem, isan̄ake ke edikụt ke enyịn.” Ke Bible, ndusụk ini ‘isan̄’ esiban̄a nte owo emekde ndidu uwem esie. Owo ama asan̄a ke mbuọtidem, enye esibiere n̄kpọ etiene nte Jehovah Abasi ekerede n̄kpọ ye se Jehovah oyomde enye anam ke se enye oyomde ndibiere oro. Nte enye anamde n̄kpọ owụt ke enye enen̄ede enịm ke Abasi ọyọdiọn̄ imọ, ke edieke imọ inamde item Jehovah emi odude ke Bible, ke iyadia ufọn.​—Ps. 119:66; Heb. 11:6. w25.03 20 ¶1-2

Spirit Abasi an̄wam ediwak mbon emi ẹkedide mbon afai ye mbon n̄kari, ẹnyụn̄ ẹnyenede uwem unam ikọt ẹkpụhọde. (Isa. 65:25) Abasi osụk mmọ ide, mmọ ẹnyụn̄ ẹduọn̄ọ n̄karafan̄ n̄karafan̄ edu emi mîkọfọnke do. (Eph. 4:22-24) Imọdiọn̄ọ ke ikọt Abasi ifọnke ima, ntre idisụk ikaka iso inam ndudue. Edi Jehovah anam “kpukpru orụk owo” emi ẹmade enye ẹnyụn̄ ẹmade idemmọ ẹdiana kiet ẹnyụn̄ ẹdu ke emem. (Titus 2:11) Ata ọkpọsọn̄ Abasi kpọt ekeme ndinam utọ utịben̄kpọ oro! Inyeneke se Jehovah ọn̄wọn̄ọde emi mîsitịbeke. (Isa. 55:10, 11) Ndamban̄a paradise ododu idahaemi. Nditọete emi Jehovah ọnọde nnyịn ẹdi anana-mbiet. Ima idu ke otu ikọt Abasi, imenyene emem, esịt onyụn̄ ana nnyịn sụn̄ kpa ye emi idude ke ererimbot afai. (Ps. 72:7) Nti ntak emi ẹnam iyom ndin̄wam adan̄a ediwak owo nte ikekeme ẹditiene ẹdi nditọete nnyịn. Ima isịn ekikere ke ndinam mme owo ẹdi mbet Christ, iyekeme ndinam oro.​—Matt. 28:19, 20. w24.04 23 ¶13, 15

Jesus ama ama Jehovah ke ofụri ekikere esie. Enye ama ọdiọn̄ọ se Abasi okoyomde enye anam, ama onyụn̄ ebiere ndinam kpa ye edide enye ọyọbọ ufen ke eti n̄kpọ emi enye edinamde. Sia enye ekesịnde ofụri ekikere esie ke se Ete esie okoyomde enye anam, enye ikayakke n̄kpọ en̄wen edi akpan n̄kpọ ọnọ enye akan oro. Peter ye mme apostle eken ẹkesidu ye Jesus kpukpru ini ẹnyụn̄ ẹkpep nte Jesus ekesikerede n̄kpọ. Idịghe ekpri n̄kpọ ekedi oro. Ini Peter ewetde akpa leta esie emi Abasi ọkọnọde enye spirit Esie ewet, enye ama ọdọhọ mme Christian ẹnyene ukem edu ukere n̄kpọ Christ. (1 Pet. 4:1) Ke akpa usem emi ẹkedade ẹwet itie Bible oro, ikọ emi Peter akadade ewet “ẹnyene” ekedi ikọ mbonekọn̄ emi aban̄ade nte mbonekọn̄ ẹtan̄de n̄kpọ-ekọn̄ ẹyọhọ idem ẹnyụn̄ ẹben̄ede idem ẹnọ ekọn̄. Ntre, edieke mme Christian ẹyomde ndinyene ukem edu ukere n̄kpọ Jesus, m̀mê ẹyomde ndikpep ndikere n̄kpọ nte Jesus, ana mmọ ẹkama mme okopodudu n̄kpọ-ekọn̄ emi ẹdin̄wamde mmọ ẹn̄wana ẹkan ndiọi n̄kpọ emi ẹdọn̄de mmọ, ẹnyụn̄ ẹkan ererimbot emi Satan akarade mi.​—2 Cor. 10:3-5; Eph. 6:12. w25.03 8-9 ¶1-3

Nso ke ọkpọdiọn̄ọ aban̄a owo enye eken nte ẹsụk ẹdide ufan emi ẹyomde ndidọ idem mbufo? Mbemiso ima ekịmde fi enyịn, edi se ẹnemede ndusụk akpan n̄kpọ, utọ nte se enye oyomde ndida uwem esie nnam. Akpanam didie ọdiọn̄ọ utọ owo emi owo enye eken enen̄erede edi? Ata eti usụn̄ kiet edi mbufo ndisineme nneme. Ẹbụp idem mbufo mbụme, ẹtịn̄ nte etiede mbufo ke idem, ẹtịn̄ akpanikọ, ẹnyụn̄ ẹnen̄ede ẹkpan̄ utọn̄ ke se owo enye eken etịn̄de. (Jas. 1:19) Se idin̄wamde mbufo ẹkeme ndinam ntre edi mbufo ndinam se idinamde nneme ada nneme edi, utọ nte nditie kiet ndia udia, ndisan̄a kiet mbọ ofụm ke itie emi mîdịbeke-dịbe, ndinyụn̄ nsan̄a kiet n̄kwọrọ ikọ. Ini en̄wen emi ẹkemede ndidiọn̄ọ n̄kpọ mban̄a idem mbufo edi ini ẹdude ye mme ufan ye mbonubon mbufo. N̄kpọ en̄wen emi ẹkemede ndinam edi ndidiomi ndinam mme n̄kpọ emi ẹdinamde mbufo ẹkụt nte owo enye eken esinamde n̄kpọ ke nsio nsio idaha ye nsio nsio owo. w24.05 27-28 ¶6-7

Ekpri ini ke iso, iyosobo ikpọ mfịna emi ẹdiyomde iberi edem ke Jehovah ikan nte inamde idahaemi. Mbụk ikọt Abasi ke Bible ye eke ikọt Abasi mfịn emi ẹyen̄wam nnyịn ikụt nte Jehovah akadade mme edu esie emi ẹnamde enye ebiet akwa itiat an̄wam mmọ. Nen̄ede tie kere mme mbụk oro. Ama anam ntre, oro ekeme ndin̄wam fi ada Jehovah nte Akwa Itiat fo. N̄kpọ en̄wen edi ke eyenen̄ede ekeme ndisọn̄ọ nditọete idem. Ke uwụtn̄kpọ, Jesus ama osio Simon, Cephas (emi ọwọrọde “Peter” ke usem Greek). Enyịn̄ oro ọwọrọ “Akamba Itiat.” (John 1:42) Oro okowụt ke Peter ọyọdọn̄ nditọete esịt onyụn̄ an̄wam mmọ ẹsọn̄ọ ẹsịne ke esop. Bible okot mbiowo “mfụt akwa itiat.” Oro owụt nte mmọ ẹsikpemede nditọete ke esop. (Isa. 32:2) Edi kpukpru nnyịn ikpekpebe mme edu Jehovah emi ẹnamde enye ebiet akwa itiat, ofụri esop ẹdidia ufọn. w24.06 28 ¶10-11

Ndidem Israel emi ẹkekade iso ẹtuak ibuot ẹnọ Jehovah nte enye oyomde ke enye akada nte mbon emi ẹsọn̄ọde ẹda ye imọ. Nwakn̄kan ndidem emi Jehovah ọkọdọhọde ke mmọ ikọsọn̄ọke ida ye imọ ẹma ọkpọn̄ Ibet Jehovah ẹdaha ẹbịne mme abasi ubọkowo. (1 Ndi. 21:25, 26; 2 Chron. 12:1) Nso ikanam Jehovah ada n̄kpọ utuakibuot emi ke akpan n̄kpọ ntre? Ntak kiet edi ke ekedi utom ndidem ndin̄wam ikọt Abasi ẹtuak ibuot ẹnọ Abasi nte enye oyomde. N̄kpọ efen edi ke mmọ ndikatuak ibuot nnọ nsunsu abasi ama esinam mmọ ẹnam ikpọ idiọkn̄kpọ, onyụn̄ anam mmọ ẹfiomo ẹnyụn̄ ẹtụk mme owo. (Hos. 4:1, 2) Efen edi ke ndidem oro ye ikọt mmọ ẹkedi mbon emi ẹma ẹkeyak ẹnọ Jehovah. Oro anam Bible esimen mmọ ndikatuak ibuot nnọ nsunsu abasi okodomo ye ndisịn efịbe. (Jer. 3:8, 9) Owo emi esịnde efịbe anam idiọkn̄kpọ adian n̄wan m̀mê ebe esie, ndien edi idiọkn̄kpọ emi edibiakde n̄wan m̀mê ebe esie idụk ọkpọ. Ukem oro n̄ko, owo emi ama akayak idem ọnọ Jehovah ama akatuak ibuot ọnọ nsunsu abasi, enye anam idiọkn̄kpọ adian Jehovah ndien oro ayabiak Jehovah tutu tutu.​—Deut. 4:23. w24.07 22-23 ¶12-15